Soyk\u0131r\u0131mdan sonra hayatta kalabilen ki\u015filerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 travmadan kaynaklanan s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na aktarabiliyor. Bir ki\u015finin ya\u015fam deneyimi, sonradan gelen ku\u015faklar\u0131 etkileyebiliyor.<\/p>\n
New York Mount Sinai \u00dcniversitesi\u2019nde Rachel Yehuda\u2019n\u0131n \u00f6nderli\u011finde bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya, hem Nazi kamplar\u0131nda kalm\u0131\u015f, i\u015fkenceleri deneyimlemi\u015f ya da tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f hem de 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 boyunca saklanmak zorunda kalm\u0131\u015f 32 Yahudi kad\u0131n ve erkek kat\u0131ld\u0131.<\/p>\n
Ekip ayn\u0131 zamanda, stres bozuklu\u011funa benzer rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 olan ki\u015filerin \u00e7ocuklar\u0131 ile 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda Avrupa d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fayan Yahudi ailelerin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Yehuda\u2019ya g\u00f6re, soyk\u0131r\u0131ma maruz kalanlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen gen ifadesi de\u011fi\u015fiklikleri bu travman\u0131n etkisiyle olu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n
\u00c7al\u0131\u015fma, travman\u0131n \u00e7ocu\u011fa, \u201cepigenetik miras\u201dla iletilebilece\u011finin bir g\u00f6stergesi olabilir. Epigenetik miras dedi\u011fimiz olgu, \u00e7evresel etmenler kabul etti\u011fimiz, sigara i\u00e7me, diyet ve stresin \u00e7ocu\u011fumuzun, hatta torunlar\u0131m\u0131z\u0131n genlerini etkileyebilece\u011fi ger\u00e7e\u011fidir.
\nBu fikir, biyolojik bilgi iletiminin sadece DNA i\u00e7indeki gen i\u00e7eri\u011fiyle olabilece\u011fini s\u00f6yleyen geleneksel bilgiyle ihtilafl\u0131d\u0131r. Bununla birlikte genlerimiz \u00e7evre taraf\u0131ndan s\u00fcrekli olarak modifiye edilmekte; DNA\u2019m\u0131za \u00e7e\u015fitli kimyasal etiketler eklenerek genleri aktif-pasif hale getirmektedir. Son zamanlardaki \u00e7al\u0131\u015fmalar, bu etiketlerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n her nas\u0131lsa ku\u015faklar boyu ge\u00e7erek, \u00e7evresel fakt\u00f6rlerin \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z \u00fczerinde kal\u0131c\u0131 bir etki yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmalarda da bir ku\u015fa\u011f\u0131n deneyiminin bir sonrakini etkileyebilece\u011fini g\u00f6steren sonu\u00e7lara rastlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131n\u0131n sonunda a\u011f\u0131r yokluk d\u00f6neminde gebe kalan kad\u0131nlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131nda \u015fizofreni geli\u015fme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortalaman\u0131n \u00fcst\u00fcnde \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Benzer \u015fekilde ergenlik d\u00f6neminde sigaraya ba\u015flay\u0131p i\u00e7en erkeklerin o\u011fullar\u0131n\u0131n, sonradan sigaraya ba\u015flam\u0131\u015f olanlara g\u00f6re daha fazla olumsuz etkilendi\u011fi g\u00f6zlenmi\u015ftir.
\nEkip bu \u00e7al\u0131\u015fmada, travmadan etkilenen stres hormonlar\u0131n\u0131n d\u00fczenlenmesinden sorumlu bir gen b\u00f6lgesiyle \u00f6zellikle ilgilendi. Yehuda\u2019ya g\u00f6re bu b\u00f6lgeye \u00f6zellikle bakmak mant\u0131kl\u0131yd\u0131. Travman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etki iletilebiliyorsa, bu durumun \u00fcstesinden gelmemizi sa\u011flayan ve stresle ba\u011flant\u0131l\u0131 bir gen olmal\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada, hem soyk\u0131r\u0131m ma\u011fdurlar\u0131nda hem de onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131nda, tam da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen gen b\u00f6lgesinde benzer epigenetik etiketler g\u00f6zlemlenmi\u015ftir; oysa kontrol grubunda ve \u00e7ocuklar\u0131nda b\u00f6yle bir ize rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r. Genetik ara\u015ft\u0131rma ilerledik\u00e7e, ekip, \u00e7ocuklar\u0131n kendilerinin ya\u015fam\u0131\u015f olabilecekleri travma deneyimlerini hari\u00e7 b\u0131rakmaya \u00f6zen g\u00f6stermi\u015ftir.
\nBiyolojik Psikiyatri Dergisi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yay\u0131mlatan Yehuda\u2019ya g\u00f6re, elde edilen sonu\u00e7lar, stres etkisinin hem etkilenenlerde, hem de onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131nda epigenetik de\u011fi\u015fiklik yapabilece\u011fini, yani bir iletimin s\u00f6z konusu olabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir.
\nEtiketlerin aileden \u00e7ocu\u011fa nas\u0131l ge\u00e7irildi\u011fi h\u00e2l\u00e2 net de\u011fildir. D\u00f6llenme meydana geldikten sonr,a herhangi bir \u00e7evresel etmenin yumurta ya da spermdeki genetik bilgiyi de\u011fi\u015ftirebilmesi m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir.<\/p>\n
Bununla birlikte, Cambridge \u00dcniversitesi\u2019nde Azim Surani ve ekibinin yak\u0131n zamanda yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma, baz\u0131 epigenetik etiketlerin, d\u00f6llenmenin \u201ctemizlik s\u00fcrecinden\u201d ka\u00e7abildi\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmadaki gen de\u011fi\u015fikliklerinin \u00e7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak de\u011fi\u015ftirip de\u011fi\u015ftirmedi\u011fi a\u00e7\u0131k de\u011fildir. Bu anlamda, \u015fu ana kadarki evrimsel bilgilerimizin ba\u015f a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7evrilip \u00e7evrilmeyece\u011fini bilemiyoruz.<\/p>\n
Diyelim ki genler b\u00fcy\u00fck bir etkiyle aktif-pasif hale ge\u00e7tiler; ne kadar stres hormonu \u00fcretecek ve stresle ba\u015fa \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 nas\u0131l sa\u011flayacaklar? Ancak \u00e7evreye nas\u0131l uyum sa\u011flayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve bunu gelecek nesillere nas\u0131l aktaraca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 anlamak i\u00e7in, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u00fcy\u00fck f\u0131rsatlar olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yine bu \u00e7al\u0131\u015fmalar, bir ku\u015fa\u011f\u0131n bir \u00f6ncekinin deneyimlerine nas\u0131l yan\u0131t verebilece\u011fini ve hatta d\u00fcnyaya nas\u0131l yan\u0131t verebilece\u011fimizin \u201cince ayarlar\u0131n\u0131\u201d anlamak bak\u0131m\u0131ndan da \u00f6nemlidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar en az\u0131ndan hayvanlarda birtak\u0131m kesin korkular\u0131n ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa miras b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterebilmi\u015ftir.
\nAtlanta Emory \u00dcniversitesi biliminsanlar\u0131 yapt\u0131klar\u0131 bir deneyde, erkek farelere, kiraz \u00e7i\u00e7e\u011fi kokusuyla birlikte e\u015fzamanl\u0131 hafif elektrik \u015foku verdiklerinde, farelerin bunu \u00f6\u011frendiklerini ve sadece kokuyu duyduklar\u0131nda bile irkildiklerini g\u00f6zlemlediler. Bu kokuyla hi\u00e7 kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015f olmalar\u0131na ra\u011fmen bu farelerin yavrular\u0131nda da kiraz \u00e7i\u00e7e\u011fi kokusuna ayn\u0131 \u201cirkilme\u201d tepkisi oldu\u011fu belirlenmi\u015ftir. Oysa bu fareler di\u011fer ba\u015fka kokulara tepki g\u00f6stermemi\u015fler. Bu d\u00f6lden olmayan fare yavrular\u0131nda ise benzer bir korkuya rastlanmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
Korkan fareler, kiraz \u00e7i\u00e7e\u011fi kokusuna hassas resept\u00f6rler olu\u015fturmas\u0131na sebep olan epigenetik etiketler i\u00e7eren sperm \u00fcretirler. Yavrular, beyinlerinde kiraz \u00e7i\u00e7e\u011fi kokusuna hassas artm\u0131\u015f resept\u00f6rlerle do\u011farlar. Ancak bu durumun \u201cirkilme\u201d tepkisine nas\u0131l olup da yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 halen a\u00e7\u0131k de\u011fildir.<\/p>\n
Kaynaklar:<\/strong> Soyk\u0131r\u0131mdan sonra hayatta kalabilen ki\u015filerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 travmadan kaynaklanan s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 \u00e7ocuklar\u0131na aktarabiliyor. Bir ki\u015finin ya\u015fam deneyimi, sonradan gelen ku\u015faklar\u0131 etkileyebiliyor. New York Mount Sinai \u00dcniversitesi\u2019nde Rachel Yehuda\u2019n\u0131n \u00f6nderli\u011finde bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya, hem Nazi kamplar\u0131nda kalm\u0131\u015f, i\u015fkenceleri deneyimlemi\u015f ya da tan\u0131kl\u0131k etmi\u015f hem de 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 boyunca saklanmak zorunda kalm\u0131\u015f 32 Yahudi kad\u0131n ve erkek […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":17007,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[177,19,21,231],"tags":[197,292,2029],"class_list":["post-3482","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-140-sayi","category-bilim-gundemi","category-biyoloji","category-molekuler-biyoloji-ve-genetik","tag-biyoloji","tag-genetik","tag-soykirim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n– http:\/\/www.theguardian.com\/science\/2015\/aug\/21\/study-of-holocaust-survivors-finds-trauma-passed-on-to-childrens-genes?CMP=fb_a-science_b-gdnscience
\n– https:\/\/saltuerk.wordpress.com\/2015\/03\/05\/epigenetik-nedir\/<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"