K\u00fc\u00e7\u00fck Nasreddin\u2019i haylazl\u0131k edece\u011fine, eli bir i\u015f tutsun diye terzi yan\u0131na \u00e7\u0131rak verirler.
\n\u0130ki y\u0131l kadar sonra bir g\u00fcn anas\u0131 onu kar\u015f\u0131s\u0131na al\u0131p sorar:
\n\u201cNas\u0131l o\u011flum, terzili\u011fi biraz \u00f6\u011frenebildin mi?\u201d
\n\u201cYar\u0131 yar\u0131ya \u00f6\u011frendim ana!\u201d der. \u201cArt\u0131k elime ne verseler s\u00f6kebiliyorum. Dikmeyi de \u00f6\u011frendim mi tamam!\u201d<\/p>\n
Ahmet Soysal\u2019\u0131n Ruh Sorusu kitab\u0131n\u0131 tan\u0131t\u0131rken bir K\u00fc\u00e7\u00fck Nasreddin olarak yaz\u0131yor olaca\u011f\u0131m. Yani kuma\u015f\u0131 s\u00f6kmeyi bilen ama dikmeyi tam da beceremeyen biri olarak.1 Ruh Sorusu 2013\u2019te Monokl Yay\u0131nlar\u0131\u2019ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla kitapla tan\u0131\u015fm\u0131\u015f olanlar\u0131m\u0131z varsa neden K\u00fc\u00e7\u00fck Nasreddin \u015fakas\u0131yla ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131 anlayacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Kitapla tan\u0131\u015fmam\u0131\u015flar i\u00e7inse, s\u0131k\u0131 bir \u00f6rg\u00fcyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya olduklar\u0131n\u0131 ifade etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Kitap geni\u015f bir felsefi-teolojik birikim i\u00e7eriyor. Bu ifadeler \u00d6zer Or\u2019un ge\u00e7en say\u0131daki Okuman\u0131n da, d\u00fc\u015f\u00fcnmenin de ya\u015f\u0131 var2 metnine de g\u00f6nderme yap\u0131yor. Yani baz\u0131 eserleri okumak kimi zaman erken say\u0131labilir. \u00d6zel olarak Ruh Sorusu\u2019nu okurken, yani bir okur olarak, tam olarak b\u00f6yle bir his vard\u0131 i\u00e7imde: \u201cGaliba birka\u00e7 ay sonra okumal\u0131y\u0131m.\u201d<\/p>\n
Bu noktaya kadar ifade ettiklerimden okurun \u00f6devime \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m izlenimi edinmesini istemem. S\u00f6ylemek istedi\u011fim, Ruh Sorusu\u2019nun yava\u015f yava\u015f okunup i\u015faret etti\u011fi noktalara d\u00f6n\u00fclerek kavranabilecek bir kitap oldu\u011fu. Yani y\u00fckl\u00fc c\u00fcmlelerin oldu\u011fu, virg\u00fcllerin bol oldu\u011fu bir eser. Kitap hem kavram tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor hem de kutsal kitap okumalar\u0131 yap\u0131yor. Ard\u0131ndan da felsefi metinlerdeki ruh kavram\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yor. Ahmet Soysal iki ana b\u00f6l\u00fcme ay\u0131r\u0131yor Ruh Sorusu\u2019nu. Birinci ana b\u00f6l\u00fcmde ruh sorunsal\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesini \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Di\u011fer bir deyi\u015fle haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u0130kinci ana b\u00f6l\u00fcmde ise okumalar ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Bu okumalar\u0131n rotas\u0131 ise Yahudilik, H\u0131ristiyanl\u0131k ve \u0130slam\u2019da ruh hakk\u0131nda yaz\u0131lm\u0131\u015f, s\u00f6ylenmi\u015f olanlar. Yani \u00fc\u00e7 tanr\u0131c\u0131 gelenekte ruh kavram\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131 kronolojik olarak inceliyor Soysal. Ekledi\u011fi \u015fu uyar\u0131n\u0131n \u00f6nemli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum: \u201cUyu\u015fmalar\u0131n, ayr\u0131\u015fmalardan daha \u00f6nemli olduklar\u0131n\u0131 fark edece\u011fiz ki bu, s\u00f6z konusu dinlerin deyim yerindeyse esin ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlamaktad\u0131r.\u201d<\/p>\n
\u00dcniversitede psikoloji lisans e\u011fitimi alm\u0131\u015f birisi olarak, ruh kavram\u0131n\u0131n yeterince de\u011fil neredeyse hi\u00e7 tart\u0131\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimizi s\u00f6yleyebilirim. Bu konuda e\u011fitim tarz\u0131m\u0131z\u0131 ele\u015ftirmenin de son derece k\u0131s\u0131r bir yolculuk olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin ediyorum. Ama lisans e\u011fitimi konusuna de\u011finmemin sebebi de Ahmet Soysal\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n yerle\u015fik terminolojiyi sarsacak kadar kuvvetli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmem. Kitapta ruh sorunsal\u0131na y\u00f6nelik tart\u0131\u015fmalar teoloji, ontoloji, psikoloji, etik ve esteti\u011fin alanlar\u0131na d\u00e2hil oluyor; kitab\u0131n deyi\u015fiyle her birinin \u201ckesi\u015fti\u011fi\u201d alana. Kitap, terminolojiyi tart\u0131\u015f\u0131rken ayn\u0131 zamanda bir tart\u0131\u015fmac\u0131n\u0131n kendisini nas\u0131l sorumlu hissetti\u011fini de g\u00f6steriyor. Bahsetti\u011fim \u201csorumlu\u201d paragraf\u0131 do\u011frudan al\u0131nt\u0131l\u0131- yorum: \u201cYerle\u015fik bir terminolojiyi sarsman\u0131n yarataca\u011f\u0131 sorunlar g\u00f6z ard\u0131 edilemez, ama temelsiz yerle\u015fikli\u011fin ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekten ba\u015fka bir i\u015flevi olamayaca\u011f\u0131n\u0131n da bilincine var\u0131lmas\u0131 gerekir.\u201d Ve \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cT\u00fcrk\u00e7e \u00f6zg\u00fcn bir d\u00fc\u015f\u00fcnce do\u011facaksa, bu, en ba\u015fta, do\u011fru terimlerin kullan\u0131m\u0131yla olanakl\u0131 olacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n
Ruh Sorusu kitab\u0131 sorunsal olarak sunduklar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmledi\u011fini ifade etmiyor. Ancak yeni sorular sormaktan da geri durmuyor. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrk\u00e7esinde ps\u00fckhe\u2019nin \u201cruh\u201d olarak kullan\u0131m\u0131n\u0131n gelenekselle\u015fti\u011finden bahsediyor kitap. Ard\u0131ndan bu terminolojinin yerine ps\u00fckhe\u2019nin k\u00f6kensel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 nefs\u2019i \u00f6neriyor, nefs kavram\u0131n\u0131n anlam zenginli\u011fini vurguluyor.3 \u00d6ncesinde ve sonras\u0131nda \u015fu sorular\u0131 da soruyor Soysal. Ruh kavram\u0131, Nefs (Ps\u00fcke, Anima, Ame, Seele, Soul\u2026) kavram\u0131n\u0131 da i\u00e7erecek boyutta geni\u015fletilebilir mi? Ya da tam tersi, Ruh kavram\u0131, teolojinin, ontolojinin, psikolojinin, etik\u2019in ve estetik\u2019in bir kesi\u015fmesinin olana\u011f\u0131n\u0131 sunmamakta m\u0131d\u0131r?<\/p>\n
Ruh konusuna dair tart\u0131\u015fmay\u0131 Suhreverdi\u2019den, \u0130bn Arabi\u2019den, Kabbala hakk\u0131ndaki notlardan da okuyoruz. Hemen ard\u0131ndan, Parmenides, Plotinos ve Hegel\u2019i inceliyor Soysal. Kitap i\u00e7erisinde yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalara dair de ayr\u0131 bir ba\u015fl\u0131k sunuyor: \u201cRuh\u2019un Jenealojisi\u201d. Bu iddial\u0131 ba\u015fl\u0131\u011fa dair eklenmesi gereken \u00f6nemli bir bilgi de Ruh Sorusu kitab\u0131n\u0131n asl\u0131nda bir \u00fc\u00e7lemenin par\u00e7as\u0131, yani pek \u00e7ok farkl\u0131 ili\u015fki a\u011f\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011fu. \u00dc\u00e7leme, Ahmet Soysal\u2019\u0131n \u0130tkisel Mant\u0131k, Ruh Sorusu ve Canl\u0131 Alev kitaplar\u0131n\u0131 kaps\u0131yor. Ve bu kitapta da \u0130tkisel Mant\u0131k\u2019taki bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n benzerinin de oldu\u011funu ifade ediyor yazar. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, kimi Frans\u0131zca kavramlar\u0131 ve terimleri hen\u00fcz kurulmam\u0131\u015f ve kurulmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u00e7aba g\u00f6sterilmesi gerekti\u011fi ifade edilen T\u00fcrk\u00e7e felsefe diline dair \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in yard\u0131ma \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor ayn\u0131 zamanda. Kitab\u0131n bir t\u00fcr sorumluluk hissini de ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrar ifade etmeyi k\u0131ymetli g\u00f6r\u00fcyorum. Bu ba\u011flamda, kitab\u0131n elli dokuzuncu sayfas\u0131nda yer alan \u0130bn Arabi al\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n da son derece etkileyici oldu\u011funu s\u00f6ylemeliyim.4 \u201cTanr\u0131 ba\u015fkas\u0131\u2019d\u0131r (ba\u015fka insan\u2019d\u0131r)\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn anlat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve kitab\u0131n tamam\u0131nda hassasiyetini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bu pasaj, kitab\u0131n ta\u015f\u0131n alt\u0131na koydu\u011fu eli de anlat\u0131yor.<\/p>\n
Ruh Sorusu kitab\u0131n\u0131n kavram hakk\u0131nda yap\u0131lacak bir inceleme i\u00e7in son derece zengin bir damar oldu\u011funu s\u00f6ylenebilir. Benzer bir \u015fekilde, kitab\u0131n kendini \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir ba\u015fka alan da izledi\u011fi yol ve kronolojik disiplin. Dolay\u0131s\u0131yla son olarak, Ruh Sorusu\u2019nun belirtti\u011fi y\u00f6nlerin, yapt\u0131\u011f\u0131 vurgular\u0131n payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 umuyorum.<\/p>\n
Ruh Sorusu, Ahmet Soysal, Monokl Yay\u0131nlar\u0131, 2013, 112 s.<\/span><\/strong><\/p>\n D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n 1) Malum, tekstil ve text kelimesi aras\u0131 ili\u015fkiyi biliyoruz. Yaz\u0131yla kuma\u015f aras\u0131nda da b\u00f6yle bir etimolojik ba\u011f mevcuttur. Hatta metnin \u201colay \u00f6rg\u00fcs\u00fc\u201d de deriz.)<\/p>\n 2) \u00d6zer Or, Okuman\u0131n da, d\u00fc\u015f\u00fcnmenin de ya\u015f\u0131 var, Bilim ve Gelecek, Haziran 2019, s.96<\/p>\n 3) Ahmet Soysal bu noktada Plotinos\u2019un eseri Enned\u2019lar 38\u2019de, Nous ile Ps\u00fckhe aras\u0131ndaki bir ge\u00e7i\u015flili\u011fin ve bir t\u00fcrden i\u00e7 i\u00e7e\u2019lik olana\u011f\u0131n\u0131n ifade etti\u011fini \u00f6rnek olarak g\u00f6steriyor.<\/p>\n 4) \u0130bn Arabi, Nurlar Haznesi – \u201cMi\u015fkat\u00fc\u2019l-Envar\u201d – 3. B\u00f6l\u00fcm , 18. Hadis (98), s.166-167; \u00e7ev. M. Demirci, \u0130z Yay., 2001)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" K\u00fc\u00e7\u00fck Nasreddin\u2019i haylazl\u0131k edece\u011fine, eli bir i\u015f tutsun diye terzi yan\u0131na \u00e7\u0131rak verirler. \u0130ki y\u0131l kadar sonra bir g\u00fcn anas\u0131 onu kar\u015f\u0131s\u0131na al\u0131p sorar: \u201cNas\u0131l o\u011flum, terzili\u011fi biraz \u00f6\u011frenebildin mi?\u201d \u201cYar\u0131 yar\u0131ya \u00f6\u011frendim ana!\u201d der. \u201cArt\u0131k elime ne verseler s\u00f6kebiliyorum. Dikmeyi de \u00f6\u011frendim mi tamam!\u201d Ahmet Soysal\u2019\u0131n Ruh Sorusu kitab\u0131n\u0131 tan\u0131t\u0131rken bir K\u00fc\u00e7\u00fck Nasreddin olarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":685,"featured_media":35106,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[4962,38,513,510,511],"tags":[4984,4985,4983],"class_list":["post-35105","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-185-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-ahmet-soysal","tag-monokl-yayinlari","tag-ruh-sorusu"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t