{"id":35391,"date":"2019-07-17T03:26:31","date_gmt":"2019-07-17T00:26:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=35391"},"modified":"2019-07-19T17:16:32","modified_gmt":"2019-07-19T14:16:32","slug":"anksiyete-bozuklugu-nedir-nedenleri-ve-turleri-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/17\/anksiyete-bozuklugu-nedir-nedenleri-ve-turleri-nedir","title":{"rendered":"Anksiyete bozuklu\u011fu nedir? Nedenleri ve t\u00fcrleri nedir?"},"content":{"rendered":"

Anksiyete kayg\u0131 demektir. Anksiyeteyi ya\u015fam\u0131nda hissetmeyen kimse yok gibidir. Bizim bu b\u00f6l\u00fcmde ele alaca\u011f\u0131m\u0131z anksiyete, bozukluk niteli\u011finde olan, yani ya\u015fam\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, hemen her g\u00fcn ya da belirli etkinliklere kat\u0131lma s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan anksiyetedir. Her anksiyete bozukluk say\u0131lamaz. Normal olarak \u00f6\u011frencilerin s\u0131nav \u00f6ncesi, hatta s\u0131ras\u0131ndaki durumlar\u0131 bir\u00e7ok anksiyete \u00f6\u011fesini ta\u015f\u0131r. Askerlikte silahl\u0131 n\u00f6bet s\u0131ras\u0131nda da anksiyete ki\u015fiye e\u015flik eder. Bunlar normaldir. Anksiyete bozukluklar\u0131nda \u00e7o\u011fu kez panik atak bulunur. Onun i\u00e7in panik ata\u011f\u0131 \u00f6nce tan\u0131mlamak uygundur. Eski Yunan Tanr\u0131s\u0131 Pan, s\u00f6ylenceye g\u00f6re zaman zaman s\u0131k\u0131nt\u0131 ve ac\u0131 i\u00e7inde ba\u011f\u0131r\u0131r; bu \u00e7\u0131\u011fl\u0131\u011f\u0131 duyan, hisseden canl\u0131lar korkular\u0131ndan ta\u015f kesilir ya da uslar\u0131n\u0131 yitirip nereye gittiklerine bakmadan ka\u00e7\u0131\u015f\u0131rlarm\u0131\u015f. \u0130\u015fte b\u00f6ylesine a\u015f\u0131r\u0131 korku tepkilerine, o Tanr\u0131n\u0131n ad\u0131na izafeten \u201cpanik\u201d ad\u0131 verilir. Panik bozukluk ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir tan\u0131 de\u011fildir, ama \u00f6zellikle anksiyete bozukluklar\u0131nda g\u00f6r\u00fclen bir durumdur. Ayr\u0131ca yang\u0131n, deprem gibi afetler s\u0131ras\u0131nda ya da sava\u015fta ate\u015f alt\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir tepkidir. Bu afetler s\u0131ras\u0131ndaki ve sava\u015ftaki \u00f6l\u00fcmlerin bir\u00e7o\u011fu panik i\u00e7inde ta\u015f kesilmeden ve d\u00fc\u015f\u00fcnce g\u00fcc\u00fcn\u00fc t\u00fcm\u00fcyle yitirmeden kaynaklan\u0131r. Pani\u011fe genellikle psikosomatik dedi\u011fimiz organik de\u011fi\u015fiklikler de refakat eder. Sararma ya da k\u0131zarma, \u00e7arp\u0131nt\u0131, kan bas\u0131nc\u0131nda d\u00fc\u015fme ya da y\u00fckselme, d\u0131\u015fk\u0131lama ya da miksiyon (i\u015feme) refleksi, mide bulant\u0131s\u0131, el ve kollarda uyu\u015fma, buz kesme, kar\u0131ncalanma duygusu bunlar\u0131n belli ba\u015fl\u0131lar\u0131ndand\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Panik atak, \u00e7arp\u0131nt\u0131 genel ad\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131nan, \u00e7arp\u0131nt\u0131 denen kalp vurumlar\u0131n\u0131n h\u0131zlanmas\u0131 ya da kalp vurumlar\u0131n\u0131n \u015fiddetli olarak alg\u0131lanmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan, terleme ve titremelerin de g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 korku ya da kayg\u0131 durumunun olmas\u0131yla karakterize, birden ba\u015flayan ve 10 dakika i\u00e7inde bu belirtilerin dayan\u0131lmas\u0131 zor derecelere \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bozukluklard\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

Panik atak:<\/strong>
\nPanik atak, \u00e7arp\u0131nt\u0131 genel ad\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131nan, \u00e7arp\u0131nt\u0131 denen kalp vurumlar\u0131n\u0131n h\u0131zlanmas\u0131 ya da kalp vurumlar\u0131n\u0131n \u015fiddetli olarak alg\u0131lanmas\u0131 ile ortaya \u00e7\u0131kan, terleme ve titremelerin de g\u00f6r\u00fclebildi\u011fi a\u015f\u0131r\u0131 korku ya da kayg\u0131 durumunun olmas\u0131yla karakterize, birden ba\u015flayan ve 10 dakika i\u00e7inde bu belirtilerin dayan\u0131lmas\u0131 zor derecelere \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bozukluklard\u0131r. Ki\u015fide ka\u00e7ma ve saklanma d\u00fcrt\u00fclerini uyand\u0131r\u0131r. Ki\u015fi sarar\u0131p solar ya da daha nadir olarak k\u0131zar\u0131r. Terleme \u201cso\u011fuk ter\u201d denilen t\u00fcrdendir. Titremeler b\u00fct\u00fcn bedenin sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u015fiddette olabilir. Nefes darl\u0131\u011f\u0131 ve bo\u011fuluyormu\u015f gibi bir duygu olu\u015fur, soluk kesilir, g\u00f6\u011f\u00fcste s\u0131k\u0131\u015fma ve a\u011fr\u0131 olur, buna bulant\u0131 ve kar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 da kat\u0131labilir. Bazen ba\u015f d\u00f6nmesi, d\u00fc\u015fecekmi\u015f, bay\u0131lacakm\u0131\u015f gibi olma, sersemlik hissi de olur. Daha nadir olarak ger\u00e7ekd\u0131\u015f\u0131 ya\u015fant\u0131 duygusu (derealizasyon) ya da kendi benli\u011fini yitirmi\u015f olma (depersonalizasyon) da olabilir. Genellikle bir \u00f6l\u00fcm korkusu ya da \u00f6lecekmi\u015f gibi olma da vard\u0131r. El ve ayaklarda, y\u00fczde burun, kulaklar ve dudaklar gibi \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 b\u00f6lgelerde uyu\u015fma ya da kar\u0131ncalanma gibi paresteziler de (his kay\u0131plar\u0131) s\u0131kt\u0131r. Ate\u015f basmas\u0131 ya da tersine \u00fc\u015f\u00fcme, \u00fcrperme olur. Bu belirtiler normal olarak 10 dakika gibi k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7inde en \u015fiddetli duruma ula\u015f\u0131rlar. Korku verici durumun s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc kadar devam ederler. Fobi denilen nedensiz korkularda hemen daima panik atak da vard\u0131r. Fobiler belirli bir \u015fey ya da durumdan duyulan korkulard\u0131r. Bir\u00e7ok fobi t\u00fcr\u00fc vard\u0131r. Di\u011ferleri \u00f6zg\u00fcn fobiler ad\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131n\u0131rsa da, a\u00e7\u0131k alan korkusu demek olan agorafobi panik bozuklu\u011fun en \u00f6nemli refakat\u00e7isidir.<\/p>\n

Agorafobi:<\/strong>
\nAgorafobi, yard\u0131m sa\u011flanamayaca\u011f\u0131 ya da ka\u00e7man\u0131n zor olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131yla, buna yol a\u00e7an yerlerde ya da durumlarda bulunmaktan anksiyete duyma demektir. Agora, bilindi\u011fi gibi eski Helen Uygarl\u0131\u011f\u0131\u2019nda halk\u0131n topland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131k alanlara verilen add\u0131. Agorafobide tek ba\u015f\u0131na evin d\u0131\u015f\u0131nda olmak, kalabal\u0131k bir ortamda bulunmak, kuyrukta s\u0131rada beklemek, k\u00f6pr\u00fc \u00fczerinde bulunmak, tren, otob\u00fcs ve otomobillerin i\u00e7inde olmak korku uyand\u0131r\u0131r. Bu durumlardan olabildi\u011fince ka\u00e7\u0131n\u0131l\u0131r. Ka\u00e7\u0131nma e\u011fer bir ya da birka\u00e7 \u00f6zg\u00fcl durumla s\u0131n\u0131rl\u0131 ise o zaman \u00f6zg\u00fcl fobiden s\u00f6z edilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k toplumsal durumlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 da olabilir. O zaman da sosyal fobi s\u00f6z konusudur. Ki bunlar\u0131 daha sonra g\u00f6rece\u011fiz. Ki\u015fi panik bozukluk ge\u00e7irece\u011fi korkusuyla yolda ya da a\u00e7\u0131k alanlarda dola\u015fmaktan, y\u00fcr\u00fcmekten ya da kalabal\u0131k yerlerde bulunmaktan ka\u00e7\u0131nabilir, korkabilir. Bu da ya\u015fam\u0131 olumsuz y\u00f6nde etkiler, ki\u015finin ya\u015fam ve etkinliklerini gittik\u00e7e k\u0131s\u0131tlar.<\/p>\n

\"\"
Agorafobi, yard\u0131m sa\u011flanamayaca\u011f\u0131 ya da ka\u00e7man\u0131n zor olaca\u011f\u0131 kan\u0131s\u0131yla, buna yol a\u00e7an yerlerde ya da durumlarda bulunmaktan anksiyete duyma demektir.<\/figcaption><\/figure>\n

Fobilerin nedenleri daha \u00e7ok \u00e7ocukluktaki korkulara ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130leri ya\u015flarda fobi geli\u015fmesi pek s\u00f6z konusu de\u011fildir. Ki\u015finin ge\u00e7irilmi\u015f bir kaza ya da hastal\u0131k sonucunda bu fobileri geli\u015ftirmesi de daha nadir olmakla birlikte s\u00f6z konusu olabilir. \u00d6zellikle kalp ve sindirim sistemi hastal\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak agorafobik tablolar g\u00f6r\u00fclebilir. Ama bunlar daha \u00e7ok ge\u00e7ici basit fobiler tipindedir ve panik bozuklu\u011fu da pek g\u00f6stermez. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k agorafobisi olmayan saf panik bozukluklar vard\u0131r. Yineleyen beklenmedik ve duruma ba\u011fl\u0131 olmayan panik ataklar\u0131 olan ve ba\u015fka ataklar da gelece\u011fine dair bir kayg\u0131 geli\u015ftiren kimselerde agorafobisi olmayan panik bozukluk tan\u0131s\u0131 konulabilir. Daha sonra g\u00f6rece\u011fimiz gibi obsesif kompulsif dedi\u011fimiz bozuklu\u011fa da panik ataklar refakat edebilir. \u00d6zellikle de \u00f6zg\u00fcl fobilerle birlikte g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayr\u0131ca panik bozukluk \u00f6yk\u00fcs\u00fc olmayan agorafobi tipi de vard\u0131r. Agorafobi ve panik bozuklu\u011funun tedavisi zordur. Genellikle davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 terapilerle k\u0131smi ve ge\u00e7ici iyile\u015fme sa\u011flanabilirse de, asl\u0131nda uzun bir psikanalitik ya da varolu\u015f\u00e7u analitik terapinin kullan\u0131m\u0131 zorunludur. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k ila\u00e7 tedavileri de panik ataklar\u0131 bast\u0131rabilir. Ancak bunda da ilaca ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k geli\u015fmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok y\u00fcksektir. Agorafobi i\u00e7in de ila\u00e7 tedavisinin ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011fa yol a\u00e7mas\u0131 tehlikesi s\u00f6z konusudur.<\/p>\n

Madde ve baz\u0131 ila\u00e7lar\u0131n kullan\u0131m\u0131 ya da kullan\u0131lan bir maddenin yoksunlu\u011fu s\u0131ras\u0131nda da gerek agorafobi, gerekse panik bozukluk ortaya \u00e7\u0131kabilir. Zaten ila\u00e7 yoksunlu\u011fu tablosu ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bir fobik reaksiyon gibi seyreder.<\/p>\n

Yayg\u0131n anksiyete kuruntular ve kayg\u0131larla seyreden bir durumdur. Hemen her g\u00fcn bir\u00e7ok olay ya da etkinlik hakk\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 kayg\u0131lanma ve kuruntular g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu kayg\u0131lar okul ya\u015fam\u0131na ya da i\u015f ya\u015fam\u0131na ili\u015fkin, ya da aile i\u00e7i durumlara ili\u015fkin olabilir. Ayr\u0131ca kendi sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131yla ili\u015fkili olarak da kayg\u0131 geli\u015fmesi olas\u0131d\u0131r. Ki\u015fi kendini bu kayg\u0131lardan uzakla\u015ft\u0131r\u0131p kurtaramaz. Huzursuzluk, a\u015f\u0131r\u0131 heyecan \u00e7ekme ya da tasalanma vard\u0131r. Ki\u015fi kolay yorulur, d\u00fc\u015f\u00fcnceler bir \u015feye odaklanamaz, zihin durmu\u015f gibidir. Belirli bir irritabilite (\u00e7abuk k\u0131zma ya da parlama, mutad baz\u0131 \u015feylere tahamm\u00fcl g\u00f6sterememe) g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kas gerginlikleri, kramplar olabilir, uyku da bozulur, uykuya dalmakta ya da uykuyu s\u00fcrd\u00fcrmede g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekilir ya da huzursuz ve dinlendirmeyen bir uyku olur. Kayg\u0131 ve kuruntu \u00e7ok ger\u00e7ek bir kayg\u0131 uyand\u0131r\u0131c\u0131 nedenden olabildi\u011fi gibi kesinlikle ger\u00e7ek olmayan kuruntulardan da kaynaklanabilir. Ne olursa olsun durum abart\u0131lmaktad\u0131r. Bu yayg\u0131n anksiyete bozuklu\u011fu gen\u00e7lerde s\u0131nav s\u0131ras\u0131 ve \u00f6ncesinde s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ayn\u0131 \u015fekilde eri\u015fkinlerde de i\u015fyerinde olan s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir gerilimde, \u00f6rne\u011fin i\u015fyerine m\u00fcfetti\u015fler gelmesi durumunda da reel olarak ortaya \u00e7\u0131kabilir. Ama hi\u00e7bir elle tutulur neden olmadan da g\u00f6r\u00fclebilir. Bazen bu nedensizlik bir psikotik durumu bile and\u0131rabilir. \u00c7ocuklarda yukardaki bulgulardan sadece birinin olmas\u0131 da yayg\u0131n anksiyeteyi g\u00f6sterir. Tedavi gerekirse bug\u00fcn kullan\u0131labilecek olan pek \u00e7ok ila\u00e7 vard\u0131r. B\u00fct\u00fcn trankilizan ila\u00e7lar anksiyolitik yani anksiyeteyi durdurucu \u00f6zelli\u011fe sahiptir. E\u011fer s\u00fcrekli olursa psikoterapiler gerekli olabilir.<\/p>\n

\u00c7e\u015fitli bedensel hastal\u0131klar da anksiyete bozuklu\u011funa neden olabilir, daha do\u011frusu anksiyete, hastal\u0131klarla birlikte seyreder. Anksiyete ile birlikte olan bedensel hastal\u0131klar\u0131n ba\u015f\u0131nda kalp ve dola\u015f\u0131m sistemi bozukluklar\u0131 gelir. Hemen her kalp krizine anksiyete e\u015flik eder. Hareket sisteminin hastal\u0131klar\u0131nda da yo\u011fun bir anksiyete olabilir. Ayr\u0131ca t\u00fcberk\u00fcloz da anksiyetesiyle \u00fcnl\u00fc bir hastal\u0131kt\u0131r. Uyum bozukluklar\u0131n\u0131n bir\u00e7o\u011funda da anksiyete g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kendini sadece yayg\u0131n anksiyete ile belli eden uyum bozukluklar\u0131, \u00f6rne\u011fin okul uyumundaki bozukluklar da vard\u0131r. Obsesif-kompulsif bozukluk da anksiyete bozukluklar\u0131ndan biri say\u0131labilir. Daha do\u011frusu anksiyete do\u011furan nedenlerden biridir. Ama DSM sisteminde anksiyete bozukluklar\u0131 aras\u0131nda say\u0131lmaktad\u0131r. Travma sonras\u0131 stres bozuklu\u011fu ad\u0131 alt\u0131nda toplanan bozukluklar da ba\u015fl\u0131ca anksiyete ile seyreden bozukluklard\u0131r.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> Ali Nahit Babao\u011flu, 50 Soruda Psikiyatri, Bilim ve Gelecek Kitabevi, Kas\u0131m 2011, s.62-66<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Anksiyete kayg\u0131 demektir. Anksiyeteyi ya\u015fam\u0131nda hissetmeyen kimse yok gibidir. Bizim bu b\u00f6l\u00fcmde ele alaca\u011f\u0131m\u0131z anksiyete, bozukluk niteli\u011finde olan, yani ya\u015fam\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, hemen her g\u00fcn ya da belirli etkinliklere kat\u0131lma s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan anksiyetedir. Her anksiyete bozukluk say\u0131lamaz. Normal olarak \u00f6\u011frencilerin s\u0131nav \u00f6ncesi, hatta s\u0131ras\u0131ndaki durumlar\u0131 bir\u00e7ok anksiyete \u00f6\u011fesini ta\u015f\u0131r. Askerlikte silahl\u0131 n\u00f6bet s\u0131ras\u0131nda da […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":35392,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[3624],"tags":[5036,2287,5037,2457,5035,429],"class_list":["post-35391","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sorularla-bilim","tag-agorafobi","tag-anksiyete","tag-bozukluk","tag-kaygi","tag-panik-atak","tag-psikiyatri"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35391","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35391"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35391\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35392"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35391"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35391"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35391"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}