{"id":35757,"date":"2019-07-31T03:04:05","date_gmt":"2019-07-31T00:04:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=35757"},"modified":"2019-07-30T12:10:54","modified_gmt":"2019-07-30T09:10:54","slug":"hissedebilen-ve-dusunerek-hareket-ettirilen-protez-kol-gelistirildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/31\/hissedebilen-ve-dusunerek-hareket-ettirilen-protez-kol-gelistirildi","title":{"rendered":"Hissedebilen ve d\u00fc\u015f\u00fcnerek hareket ettirilen protez kol geli\u015ftirildi"},"content":{"rendered":"

17 y\u0131l \u00f6nce bir elektrik kazas\u0131nda sol elini ve kolunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaybeden Keven Walgamott, eliyle yumurtay\u0131 k\u0131rmadan kavrama konusunda g\u00fczel bir \u201chissetme duygusu\u201d ya\u015fad\u0131. \u0130leri teknoloji protez kolun ilk \u00f6rne\u011fini, sadece parmaklar\u0131n hareket edebilmesi \u00fczerinden de\u011fil, onlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle hareket ettirebilmesi \u00fczerinden test ediyordu. Utah \u00dcniversitesi\u2019nin biyomedikal m\u00fchendislik ekibi sayesinde, yumurtay\u0131 yeterince iyi \u015fekilde \u201chissetti\u201d, b\u00f6ylece beyni, protez eline yumurtay\u0131 \u00e7ok fazla s\u0131kmamas\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliyordu.<\/p>\n

Utah \u00dcniversitesi\u2019nde biyomedikal m\u00fchendislik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Do\u00e7ent Gregory Clark\u2019\u0131n liderli\u011findeki ekip, \u201cprotez kol Luke\u201dun (ad\u0131n\u0131 Y\u0131ld\u0131z Sava\u015flar\u0131 filminde robot kola sahip olan Luke Skywalker karakterinden alm\u0131\u015ft\u0131r) bir insan elinin, beyne uygun sinyalleri g\u00f6ndererek nesneleri hissetme \u015feklini taklit etmesi i\u00e7in bir yol geli\u015ftirdi.<\/p>\n

\u201cBilgiyi beyne g\u00f6nderme bi\u00e7imimizi de\u011fi\u015ftirdik, b\u00f6ylece insan v\u00fccuduna uyum sa\u011flayacak. Ve insan v\u00fccuduna uyumlad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, geli\u015fmi\u015f faydalar g\u00f6rebildik\u201d diyen doktora \u00f6\u011frencisi Jacob George, biyolojik olarak daha ger\u00e7ek\u00e7i sinyaller \u00fcrettiklerini de ekledi.<\/p>\n

Bu da demek oluyor ki; bu protez kolu takan bir amp\u00fcte, yumu\u015fak veya sert bir temas\u0131 hissedebilir, bir \u015feyi eliyle nas\u0131l kavrayaca\u011f\u0131n\u0131 daha iyi anlayabilir ve eller yerine kullan\u0131lan metal kancalar\u0131 veya pen\u00e7eleri olan standart bir protezle ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi imk\u00e2ns\u0131z olan hassas g\u00f6revleri yerine getirebilir.<\/p>\n

\"\"
Walgamott, \u00fcz\u00fcmleri ezmeden koparmay\u0131, yumurtay\u0131 k\u0131rmadan kavramay\u0131 ve kar\u0131s\u0131n\u0131n elini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir insan gibi tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Walgamott, \u00fcz\u00fcmleri ezmeden koparmay\u0131, yumurtay\u0131 k\u0131rmadan kavramay\u0131 ve kar\u0131s\u0131n\u0131n elini sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir insan gibi tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

T\u00fcm bunlar, karma\u015f\u0131k bir matematiksel hesaplama ve modelleme dizisinden ge\u00e7erek ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Protez kol Luke
\n<\/strong>Bu kol, yakla\u015f\u0131k 15 y\u0131ld\u0131r geli\u015ftiriliyor. \u00c7o\u011funlukla metal motorlardan olu\u015fuyor ve el \u00fczerinde bir silikon \u201cderi\u201d bulunuyor. Harici bir pille \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor ve bir bilgisayara ba\u011flan\u0131yor.<\/p>\n

Utah \u00dcniversitesi ekibi ayn\u0131 zamanda, protez kolun, kollara hareket etmeleri i\u00e7in sinyal g\u00f6nderen biyolojik teller gibi sinirlerle ba\u011flant\u0131 kurmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir sistem geli\u015ftiriyor. Bunu yaparken, Utah \u00dcniversitesi biyomedikal m\u00fchendisli\u011fi b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden emekli Profes\u00f6r Richard A. Normann\u2019\u0131n Utah E\u011fimli Elektrot Dizisi olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bulu\u015fundan faydalan\u0131yorlar. \u00a0Dizi (Array), amp\u00fctenin \u00f6nkoldaki sinirlerine yerle\u015ftirilen ve v\u00fccudun d\u0131\u015f\u0131ndaki bir bilgisayara ba\u011fl\u0131 olan 100 mikroelektrot ve tel grubu. Bu Dizi, arta kalan kol sinirlerinden gelen sinyalleri canland\u0131r\u0131yor ve bilgisayar bunlar\u0131 kola hareket etmesini s\u00f6yleyen dijital sinyallere d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Fakat ayn\u0131 zamanda ba\u015fka bir \u015fekilde de \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Nesneleri tutmak gibi g\u00f6revleri yapmak, sadece beynin ele hareket etmesini s\u00f6ylemesinden daha fazlas\u0131n\u0131 gerektirir. Protez elin, ne kadar bask\u0131 uygulayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmek i\u00e7in nesneyi \u201chissetmeyi\u201d de \u00f6\u011frenmesi gerekir, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu sadece ona bakarak yapamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n

Protez kolun elinde, elin bir \u015feyi tutma hissini taklit etmek i\u00e7in Dizi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sinirlere sinyal g\u00f6nderen al\u0131c\u0131lar bulunuyor. Ancak bu sinyallerin nas\u0131l g\u00f6nderildi\u011fi de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nemli. Bu, bir \u015feye ilk dokunu\u015fta, beynin bilgideki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerle nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamakla ilgili. Bir nesneyle ilk temasta, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir uyar\u0131, sinirleri beyne kadar iletir ve daha sonra git gide azal\u0131p son bulur.<\/p>\n

Hissetmeyi sa\u011flamak kadar bilgiyi g\u00f6nderme \u015feklinin de b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip oldu\u011funu savunan Clark, biyolojik olarak daha ger\u00e7ek\u00e7i hale getirilirse, beynin bilgiyi daha iyi anlayaca\u011f\u0131n\u0131 ve hissetme eyleminin de daha iyi olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtti.<\/p>\n

Bunu yapabilmek i\u00e7in Clark\u2019\u0131n ekibi, bir primat\u0131n kolundan kaydedilen uyar\u0131larla birlikte insanlar\u0131n bu farkl\u0131 sinyal modellerini nas\u0131l ald\u0131klar\u0131na dair ortalama bir model olu\u015fturmak i\u00e7in matematiksel hesaplamalar\u0131 kulland\u0131. Bu model daha sonra protez kol Luke sistemi i\u00e7in uyguland\u0131.<\/p>\n

\u015eimdi ekip, protez kolun tamamen ta\u015f\u0131nabilir olacak ve v\u00fccudun d\u0131\u015f\u0131ndaki bir bilgisayara ba\u011flanmas\u0131 gerekmeden kablosuz olarak ba\u011flanacak ve kullan\u0131c\u0131ya \u00f6zg\u00fcrl\u00fck tan\u0131yacak bir versiyonunu geli\u015ftirmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2019\/07\/190724144150.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

17 y\u0131l \u00f6nce bir elektrik kazas\u0131nda sol elini ve kolunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131 kaybeden Keven Walgamott, eliyle yumurtay\u0131 k\u0131rmadan kavrama konusunda g\u00fczel bir \u201chissetme duygusu\u201d ya\u015fad\u0131. \u0130leri teknoloji protez kolun ilk \u00f6rne\u011fini, sadece parmaklar\u0131n hareket edebilmesi \u00fczerinden de\u011fil, onlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceleriyle hareket ettirebilmesi \u00fczerinden test ediyordu. Utah \u00dcniversitesi\u2019nin biyomedikal m\u00fchendislik ekibi sayesinde, yumurtay\u0131 yeterince iyi \u015fekilde \u201chissetti\u201d, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2049,"featured_media":35760,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5113,5112,5111,5110,1872],"class_list":["post-35757","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ampute","tag-array","tag-dizi","tag-luke","tag-protez"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t