{"id":36158,"date":"2019-08-16T03:20:52","date_gmt":"2019-08-16T00:20:52","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=36158"},"modified":"2019-08-15T16:54:01","modified_gmt":"2019-08-15T13:54:01","slug":"cevre-baskisi-surdurulebilir-diyetler-uzerinde-oldukca-etkin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/16\/cevre-baskisi-surdurulebilir-diyetler-uzerinde-oldukca-etkin","title":{"rendered":"\u00c7evre bask\u0131s\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir diyetler \u00fczerinde olduk\u00e7a etkin!"},"content":{"rendered":"

\u0130nsanlar, b\u0131rak\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek amac\u0131yla bile al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi zor buluyor. Avrupal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131na g\u00f6re; sosyal normlar ve \u00f6zyeterlilik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir diyetlere ge\u00e7i\u015fin en \u00f6nemli motivasyonlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n

Avusturya\u2019da bulunan Uluslararas\u0131 Uygulamal\u0131 Sistemler Analiz Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Sibel Eker ve Michael Obersteiner ve Almanya\u2019da bulunan Koblenz-Landau \u00dcniversitesi’nden Gerhard Reese\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131; ki\u015filerin akranlar\u0131 aras\u0131nda kabul g\u00f6ren de\u011ferlerin, insanlar\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi hakk\u0131ndaki inan\u00e7lar\u0131n\u0131 ve eylemlerini \u015fekillendirmede bilimsel ger\u00e7eklerden daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011funu kan\u0131tlar nitelikte. Bu \u00e7al\u0131\u015fma, mevcut tar\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131n \u00e7evre \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerini ele almak i\u00e7in gereken radikal de\u011fi\u015fimlerin bir par\u00e7as\u0131 olarak insanlara bitki bazl\u0131 diyetleri benimseme \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131ndan etkilenerek olu\u015fturuldu. \u00c7al\u0131\u015fmadaki temel odak; arazi kullan\u0131m\u0131, sulama ve sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan di\u011fer g\u0131da kaynaklar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda a\u015fan, n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fi ile k\u0131rm\u0131z\u0131 et t\u00fcketimi oldu.<\/p>\n

Daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6stermi\u015ftir ki k\u0131rm\u0131z\u0131 et; diyabet, kalp hastal\u0131klar\u0131 ve baz\u0131 kanser t\u00fcrleri de dahil olmak \u00fczere kronik sa\u011fl\u0131k durumlar\u0131yla ili\u015fkilidir. Konuya ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar g\u00f6steriyor ki, d\u00fcnyada et t\u00fcketimini haftada bir par\u00e7a olarak s\u0131n\u0131rlayan bir diyet bi\u00e7imine ge\u00e7ildi\u011finde potansiyel olarak 10 milyondan fazla ki\u015finin bu hastal\u0131klara ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcmleri \u00f6nlenebilecek durumda. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fclerinden Eker, \u201cBu t\u00fcrden iddial\u0131 senaryolar\u0131n ger\u00e7e\u011fi yans\u0131t\u0131p yans\u0131tmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve uygulanabilir olup olmad\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek istedik\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu ve ekledi: \u201cSosyal a\u011f\u0131m\u0131 ve toplumu g\u00f6zlemledim. Git gide daha fazla insan\u0131n et t\u00fcketimini azalt\u0131yor olmas\u0131, kentsel alanlarda yeni vejetaryen restoranlar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 gibi bu dinamiklerin nereye kadar gidebilece\u011fi beni merakland\u0131rd\u0131.\u201d<\/p>\n

\"\"
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bitkisel beslenmenin yayg\u0131n bir tercihe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc takdirde iklim krizinde \u00f6nleyici konuma ge\u00e7ebilece\u011fini belirtiyorlar<\/figcaption><\/figure>\n

Bir\u00e7ok \u00fclkede pek \u00e7ok insan et al\u0131m\u0131n\u0131 azaltsa da bu durum, \u00e7evresel kazan\u0131mlara d\u00f6n\u00fc\u015fmek i\u00e7in gereken k\u00fcresel seviyelere h\u00e2l\u00e2 ula\u015fm\u0131\u015f de\u011fil. Et t\u00fcketiminde yayg\u0131n olan davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikliklerinin sebebini \u00f6\u011frenmek isteyen Eker ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, n\u00fcfus dinamikleri ile b\u00fct\u00fcnle\u015fik bir de\u011ferlendirme modeli kulland\u0131. Bu model, ya\u015f, cinsiyet ve e\u011fitimin yan\u0131 s\u0131ra; sosyal normlar, iklim riski alg\u0131s\u0131, sa\u011fl\u0131k riski alg\u0131s\u0131, \u00f6zyeterlik ve cevap etkinli\u011fini (ki\u015finin eylemlerinin bir fark yaratabilece\u011fine inan\u0131lmas\u0131) de i\u00e7ermektedir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar en iyi sonuca ula\u015fmak i\u00e7in sim\u00fclasyonda modeli 10 bin kez kulland\u0131lar.<\/p>\n

Bunun, ara\u015ft\u0131rma odakl\u0131 bir modelleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu\u011funu belirten Eker; modeli, diyet de\u011fi\u015fikliklerinin en \u00f6nemli nedenlerini bulmada farkl\u0131 senaryolar\u0131 deneyimlemek i\u00e7in bir platform olarak kulland\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Her ne kadar sa\u011fl\u0131k riskleri daha \u00f6nemli endi\u015feler aras\u0131nda yer alsa da Eker, bir grupta veya toplumda kabul edilebilir nitelikte yaz\u0131l\u0131 olmayan davran\u0131\u015f kurallar\u0131 olan sosyal normlar\u0131n, diyet de\u011fi\u015fikliklerinin \u00f6nc\u00fc motivasyonu oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ve ekliyor: \u201cEtrafta bitkisel beslenmeyi tercih eden daha fazla insan olunca, olgunun g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc artar, dolay\u0131s\u0131yla bu beslenme bi\u00e7imini benimseme de artar.\u201d<\/p>\n

Di\u011fer bir kilit fakt\u00f6r olan \u00f6zyeterlilikte ise \u00f6zellikle kad\u0131nlarda davran\u0131\u015f ve de\u011fi\u015fme yetene\u011fi \u00fczerindeki kontrole de\u011finiliyor. N\u00fcfusun y\u00fczde 40\u2019\u0131 bitkisel beslenmeyi tercih ediyor olsa bile model, herkesin et t\u00fckemini s\u00fcrd\u00fcrmesi durumunda, \u00e7evreye dair \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin tam olarak ger\u00e7ekle\u015femeyece\u011fini g\u00f6stermektedir. Beslenme \u015fekillerindeki de\u011fi\u015fimin genel bir de\u011fi\u015fim olu\u015fturmas\u0131 i\u00e7in n\u00fcfus genelinde bir de\u011fi\u015fim gerekmektedir.<\/p>\n

Elde edilen bulgular, insan davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini azaltma \u00e7abalar\u0131na dahil etmenin \u00f6nemini g\u00f6steriyor. Eker, \u201cD\u00fcnyam\u0131z\u0131n ekonomik ve \u00e7evresel boyutlar\u0131n\u0131 ke\u015ffederken kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sosyal ve davran\u0131\u015fsal y\u00f6nlerini ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik sorunlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken de modeller kullanabiliriz\u201d diyor. Bu sayede, d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kan sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in gerekli olan ya\u015fam tarz\u0131 de\u011fi\u015fiklikleri daha iyi anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> https:\/\/cosmosmagazine.com\/biology\/peer-pressure-could-nudge-people-towards-sustainable-diets<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130nsanlar, b\u0131rak\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 d\u00fcnyan\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi sa\u011fl\u0131klar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek amac\u0131yla bile al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmeyi zor buluyor. Avrupal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131na g\u00f6re; sosyal normlar ve \u00f6zyeterlilik, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir diyetlere ge\u00e7i\u015fin en \u00f6nemli motivasyonlar\u0131 aras\u0131nda yer al\u0131yor. Avusturya\u2019da bulunan Uluslararas\u0131 Uygulamal\u0131 Sistemler Analiz Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Sibel Eker ve Michael Obersteiner ve Almanya\u2019da bulunan Koblenz-Landau \u00dcniversitesi’nden Gerhard Reese\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131; […]<\/p>\n","protected":false},"author":2054,"featured_media":36159,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5204,1038,5202,5203],"class_list":["post-36158","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bitkisel-beslenme","tag-diyet","tag-ozyeterlilik","tag-sosyal-norm"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36158","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2054"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=36158"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/36158\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=36158"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=36158"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=36158"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}