{"id":36267,"date":"2019-08-26T03:45:59","date_gmt":"2019-08-26T00:45:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=36267"},"modified":"2019-08-23T16:53:36","modified_gmt":"2019-08-23T13:53:36","slug":"obsesif-kompulsif-bozukluk-nasil-bir-bozukluktur-anksiyete-bozuklugu-sayilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/26\/obsesif-kompulsif-bozukluk-nasil-bir-bozukluktur-anksiyete-bozuklugu-sayilir-mi","title":{"rendered":"Obsesif-kompulsif bozukluk nas\u0131l bir bozukluktur? Anksiyete bozuklu\u011fu say\u0131l\u0131r m\u0131?"},"content":{"rendered":"

\u0130leride g\u00f6rece\u011fimiz obsesif-kompulsif ki\u015filik bozuklu\u011fu ve ki\u015filik \u00f6zelliklerinden ba\u015fka bir de do\u011frudan do\u011fruya bozukluk niteli\u011finde olan bir obsesif-kompulsif bozukluk ay\u0131rt edilmelidir. Bu da bir anksiyete bozuklu\u011fu say\u0131lmaktad\u0131r. Normal olarak baz\u0131 kimselerde obsesif-kompulsif ki\u015filik \u00f6zellikleri bulunabilir. Baz\u0131 kimseler ise bu karakterlerin egemen oldu\u011fu obsesif-kompulsif ki\u015filik yap\u0131s\u0131 ya da ki\u015filik bozuklu\u011fu g\u00f6sterirler. Ki bunu daha sonra g\u00f6rece\u011fiz. Burada inceleyece\u011fimiz obsesif-kompulsif bozukluk ise daha \u00e7ok bu \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan ki\u015filerde olmakla birlikte, bu yap\u0131ya sahip olmayan ki\u015filerde de ortaya \u00e7\u0131kabilen bir bozukluk olarak DSM IV\u2019te ayr\u0131ca ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu da meydana getirdi\u011fi anksiyeteden \u00f6t\u00fcr\u00fc bir anksiyete bozuklu\u011fu olarak bu grupta ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu bozukluk s\u0131ras\u0131nda g\u00f6r\u00fclen obsesyonlarda kimi zaman istenmeden ortaya \u00e7\u0131kan, uygunsuz olarak ya\u015fanan ve belirgin anksiyeteye, en az\u0131ndan s\u0131k\u0131nt\u0131ya yol a\u00e7an, yineleyici ve s\u00fcrekli d\u00fc\u015f\u00fcnceler, d\u00fcrt\u00fcler ya da d\u00fc\u015flemeler bulunur. D\u00fc\u015f\u00fcnceler, d\u00fcrt\u00fcler ya da d\u00fc\u015flemeler ger\u00e7ek ya\u015fam sorunlar\u0131yla ili\u015fkili a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcz\u00fcnt\u00fcler ya da yas tepkileri de\u011fildir. Ki\u015filer bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler, d\u00fcrt\u00fcler ya da d\u00fc\u015flerine \u00f6nem vermemeye, hatta bunlar\u0131 bask\u0131lamaya, bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bunu ba\u015farabilmek i\u00e7in kar\u015f\u0131t bir d\u00fc\u015f\u00fcnce, d\u00fc\u015f ya da eylem yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler ya da d\u00fc\u015flemler kendili\u011finden rahats\u0131zl\u0131k verici nitelikte olabildi\u011fi gibi, zarars\u0131z nitelikte de olabilir. Bunlar sadece zihne tak\u0131l\u0131r ve kovulamazlar. D\u00fcrt\u00fcler eyleme d\u00f6k\u00fclmediklerinde so\u011fuk ter ya da gerginlik gibi vazovagal tepkiler belirebilir. D\u00fcrt\u00fcler sosyal bak\u0131mdan son derecede uygunsuz da olabilir. Ki\u015filer bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler, d\u00fc\u015fler ya da zorlanmalar\u0131n kendi \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funun bilincindedir. Yani baz\u0131 bozukluklarda g\u00f6r\u00fclen, d\u0131\u015far\u0131dan d\u00fc\u015f\u00fcnce sokulmas\u0131 gibi de\u011fildir. Ki\u015filer bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ve d\u00fc\u015flemelerden \u00e7o\u011funlukla b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131 duyar. Ama bunlara engel olamazlar. Obsesyon s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yerine T\u00fcrk\u00e7e olarak bunun tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan saplant\u0131 s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc kullan\u0131lmakta ve ye\u011flenmektedir.<\/p>\n

\"\"
Obsesyonlar daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce ve d\u00fc\u015flemler baz\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131n kompulsiyonlar ki\u015finin \u00e7o\u011funlukla obsesyona bir tepki olarak yapmaktan kendini alamad\u0131\u011f\u0131 edim ve eylemlerdir.<\/figcaption><\/figure>\n

Obsesyonlar daha \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnce ve d\u00fc\u015flemler baz\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na kar\u015f\u0131n kompulsiyonlar ki\u015finin \u00e7o\u011funlukla obsesyona bir tepki olarak yapmaktan kendini alamad\u0131\u011f\u0131 edim ve eylemlerdir. Obsesyona bir tepki olan, kat\u0131 bir bi\u00e7imde uygulanmas\u0131 gereken, ki\u015filerin kurallar\u0131na g\u00f6re yapmaktan kendini alamad\u0131\u011f\u0131 yineleyici davran\u0131\u015flara kompulsiyon denilir. Kompulsiyon s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc yerine T\u00fcrk\u00e7e \u201czorlant\u0131\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fc rahmetli O\u011fuz Arkona\u00e7 taraf\u0131ndan \u00f6nerilmi\u015fse de, s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn tuttu\u011fu ileri s\u00fcr\u00fclemez. Bu hareketlerin d\u0131\u015far\u0131dan bakanlar i\u00e7in bir anlam\u0131 yoksa da, hastalar i\u00e7in kendi i\u00e7inde birtak\u0131m alegorik anlamlar\u0131 vard\u0131r. Kompulsiyonlar aras\u0131nda el y\u0131kama ve y\u0131kanma en fazla g\u00f6r\u00fclendir. Ki\u015fi saatlerce banyodan \u00e7\u0131kamayabilir. Daha da yayg\u0131n bir kompulsiyon, belirli birtak\u0131m s\u00f6zc\u00fckleri ya da s\u00f6zleri i\u00e7inden sessiz bir \u015fekilde yinelemektir. Dokunma kompulsiyonlar\u0131 da s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Ki\u015filer g\u00f6rd\u00fckleri baz\u0131 e\u015fyaya mutlaka dokunmak zorunda kal\u0131r. Y\u00fcr\u00fcrken yerdeki ta\u015flar\u0131n mutlaka ortalar\u0131na ya da birle\u015fme \u00e7izgilerine basmak da s\u0131k g\u00f6r\u00fclen kompulsiyonlardand\u0131r. Bu hareketlerin devaml\u0131 olmas\u0131 da gerekmez. Bazen ortaya \u00e7\u0131kar, sair zamanlarda s\u00fck\u00fbnete kavu\u015fur, sonra g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde bir neden olmaks\u0131z\u0131n gene ortaya \u00e7\u0131kabilirler. Bu davran\u0131\u015flar ya da zihinsel eylemler, genel olarak s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtulmaya ya da var olan s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 azaltmaya yararlar. Ancak zaman i\u00e7inde giderek nedenlerini t\u00fcm\u00fcyle yitirebilir, bir al\u0131\u015fkanl\u0131k olarak s\u00fcr\u00fcp giderler. E\u015fyalar\u0131n d\u00fczeni, d\u00fczenli olan e\u015fya ve nesnelerin say\u0131lmas\u0131 ve bu say\u0131lar\u0131n ikiye, \u00fc\u00e7e ya da be\u015fe b\u00f6l\u00fcnmesi gibi zihinsel faaliyetler devam eder. Masa \u00fczerindeki e\u015fyalar\u0131n d\u00fczene konulmas\u0131, \u00e7ok s\u0131k yap\u0131lan bir \u015feydir. Televizyonda yay\u0131mlanan Monk <\/em>dizisinde Dedektif Monk tipik bir obsesif-kompulsiftir. Jack Nicholson da Benden Bu Kadar <\/em>(As Good As It Gets<\/em>) adl\u0131 filmde bir obsesif-kompulsifi m\u00fckemmel canland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Obsesyon ve kompulsiyonlarda ki\u015fi bunlar\u0131n anlams\u0131z ve sa\u00e7ma oldu\u011funu kabul eder ve s\u00f6yler de, ama yinelemekten kendini alamaz. Bunlar belirgin bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya ve zaman yitimine neden olur. Bazen bir saatten fazla zaman al\u0131rlar. Bu bozukluk ileride g\u00f6rece\u011fimiz obsesif-kompulsif ki\u015filik bozuklu\u011fundan farkl\u0131 bir \u015feydir. Bunda do\u011frudan do\u011fruya bozukluk s\u00f6z konusudur. Ancak obsesif-kompulsif bozukluk genel olarak obsesif-kompulsif ki\u015filik bozuklu\u011fu \u00fczerinde olu\u015fur. Gene de bu ki\u015filik bozuklu\u011fu olmayanlarda da, obsesif-kompulsif bozukluk g\u00f6r\u00fclebilir. Ama tan\u0131y\u0131 koymak i\u00e7in altta yatan bozuklu\u011fun bir \u015fizofreni olmad\u0131\u011f\u0131ndan emin olmak gereklidir.<\/p>\n

Tedavi i\u00e7in \u00e7ok i\u015fe yarayan bir\u00e7ok ila\u00e7 vard\u0131r. \u0130la\u00e7 tedavisinde esas, hastan\u0131n obsesyon ya da kompulsiyonlar\u0131ndan duydu\u011fu s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 gidererek kompulsiyonsuz ya\u015fama al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Bunun yan\u0131ndapsikoterap ile uygulanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Basit anksiyolitik ila\u00e7lardan ba\u015fka daha n\u00f6roleptik, antipsikotik ila\u00e7lar\u0131n da kullan\u0131lmas\u0131 gerekebilir. Baz\u0131 obsesyonlarda ki\u015fi bunun anormal bir \u015fey oldu\u011funu kabul etmez. O zaman tedavi de o oranda zor olacakt\u0131r. \u0130la\u00e7 tedavisine psikoterap\u00f6tik \u00f6nlemlerin e\u015flik etmesi \u015fartt\u0131r. Psikoterapi olarak davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 y\u00f6ntemlerle yap\u0131lan terapiler kadar ve daha k\u00f6kten olmak \u00fczere varolu\u015f\u00e7u terapi y\u00f6ntemleri ya da analitik terapiler ye\u011flenmelidir. Davran\u0131\u015f\u00e7\u0131 y\u00f6ntemlerin ba\u015far\u0131s\u0131 y\u00fcksek olabilir, ancak ki\u015finin bu kez tedavinin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 davran\u0131\u015flara obsesif \u015fekilde tutundu\u011fu g\u00f6zlenebilir. Bu da iyile\u015fmenin ger\u00e7ekte olmad\u0131\u011f\u0131 gibi bir ku\u015fku uyand\u0131rmaktad\u0131r.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> Ali Nahit Babao\u011flu, 50 Soruda Psikiyatri, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, Kas\u0131m 2011, s.70-73<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130leride g\u00f6rece\u011fimiz obsesif-kompulsif ki\u015filik bozuklu\u011fu ve ki\u015filik \u00f6zelliklerinden ba\u015fka bir de do\u011frudan do\u011fruya bozukluk niteli\u011finde olan bir obsesif-kompulsif bozukluk ay\u0131rt edilmelidir. Bu da bir anksiyete bozuklu\u011fu say\u0131lmaktad\u0131r. Normal olarak baz\u0131 kimselerde obsesif-kompulsif ki\u015filik \u00f6zellikleri bulunabilir. Baz\u0131 kimseler ise bu karakterlerin egemen oldu\u011fu obsesif-kompulsif ki\u015filik yap\u0131s\u0131 ya da ki\u015filik bozuklu\u011fu g\u00f6sterirler. Ki bunu daha sonra g\u00f6rece\u011fiz. […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":36268,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[2287,5220,5219,429,1750],"class_list":["post-36267","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-anksiyete","tag-kompulsiyon","tag-obsesyon","tag-psikiyatri","tag-psikoterapi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t