{"id":36666,"date":"2019-09-05T03:20:09","date_gmt":"2019-09-05T00:20:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=36666"},"modified":"2019-09-04T16:05:47","modified_gmt":"2019-09-04T13:05:47","slug":"yeni-calisma-ebeveyn-davranislarinin-evrimine-isik-tutuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/09\/05\/yeni-calisma-ebeveyn-davranislarinin-evrimine-isik-tutuyor","title":{"rendered":"Yeni \u00e7al\u0131\u015fma, ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n evrimine \u0131\u015f\u0131k tutuyor"},"content":{"rendered":"

Beynimizde bulunan belirli b\u00f6lgeler, ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizlere ipucu verir. Bu sonuca ula\u015fan yeni \u00e7al\u0131\u015fmada biliminsanlar\u0131, ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131na odakland\u0131.<\/p>\n

Kurba\u011falar, olduk\u00e7a fazla say\u0131da yumurta b\u0131rak\u0131r ve yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yerden uzakla\u015f\u0131rlar. Ancak baz\u0131 zehirli ok kurba\u011falar\u0131 ise yavrular\u0131n\u0131 besler, karaya oturan yumurtalar\u0131 temizler, bu yumurtalar\u0131 nemlendirir ve yumurtadan hen\u00fcz \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olan kurba\u011fa larvalar\u0131n\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda ta\u015f\u0131yarak suya ula\u015ft\u0131r\u0131rlar. Yavrular\u0131n\u0131 besleme \u00f6zelli\u011fi ta\u015f\u0131yan bu t\u00fcr amfibilerin beyinlerinde bulunan bir b\u00f6lge, di\u011fer canl\u0131larda da ayn\u0131 \u015fekilde g\u00f6zleniyor. Biliminsanlar\u0131, bu bulgunun ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n sinirsel dayanaklar\u0131na dair bir ipucu sa\u011flayabilece\u011fini ifade ediyor. \u0130nsanlardan timsahlara kadar pek \u00e7ok canl\u0131da g\u00f6zlenen bu durum hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamalarda bulunan Stanford \u00dcniversitesi\u2019nden n\u00f6rotolog Eva Fischer, \u201cBeynin ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 nas\u0131l olu\u015fturdu\u011fu hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey biliyoruz\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n

\"\"
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kurba\u011falarda iki temel beyin b\u00f6lgesinin ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n olu\u015fumunda etkili oldu\u011funu ifade ediyor<\/figcaption><\/figure>\n

Yavrular\u0131n bak\u0131m\u0131na dair bu \u00f6zelli\u011fin amfibi beyni ile nas\u0131l ili\u015fkilendirildi\u011fini inceleyen Fisher ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131, farkl\u0131 ebeveynlik stratejileri geli\u015ftiren \u00fc\u00e7 farkl\u0131 t\u00fcrden zehirli ok kurba\u011falar\u0131n\u0131 inceledi. Bu kurba\u011falardaki n\u00f6ral aktiviteyi ara\u015ft\u0131ran biliminsanlar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda t\u00fcr\u00fcn gen\u00e7 bireyleriyle erkek ebeveynin ilgilendi\u011fi Dendrobates tinctorius, di\u015filerin ebeveynlik yapt\u0131\u011f\u0131 Oophaga sylvatica, yavrular\u0131n tek e\u015fli erkek ve di\u015fi ebeveynler taraf\u0131ndan yeti\u015ftirildi\u011fi Ranitomeya t\u00fcr\u00fc kurba\u011falar \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131lar. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, g\u00f6revlerinin etkisi alt\u0131nda olan kurba\u011fa beyinlerini ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in amfibiler yavrular\u0131n\u0131 suya ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 s\u0131rada yakalad\u0131klar\u0131 25 adet kurba\u011fay\u0131 ve yavrular\u0131na bakmayan t\u00fcrlerden 59 farkl\u0131 kurba\u011fay\u0131 kullanarak, ara\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015flatt\u0131. Biliminsanlar\u0131 bu kurba\u011falar\u0131n beyinlerinde ger\u00e7ekle\u015fen de\u011fi\u015fimleri g\u00f6zlemlemek i\u00e7in kurba\u011fa beyinlerini ve n\u00f6ron a\u011flar\u0131n\u0131 incelediler. \u00dc\u00e7 t\u00fcr\u00fcn hepsinde de preoptik b\u00f6lge olarak adland\u0131r\u0131lan bir beyin b\u00f6lgesi, yavru bak\u0131m\u0131ndan sorumlu kurba\u011falarda ayd\u0131nlan\u0131rken, bak\u0131m g\u00f6revi \u00fcstlenmeyen kurba\u011falarda ayd\u0131nlanmad\u0131. Preoptik b\u00f6lge, memeliler dahil olmak \u00fczere omurgal\u0131lar \u00fczerindeki ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131yla ili\u015fkilidir. Harvard \u00dcniversitesi Howard Hughes T\u0131p Enstit\u00fcs\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015fmada yer almayan n\u00f6robiyolog Catherine Dulac, bu \u00f6rt\u00fc\u015fmenin evrimsel olarak birbirine \u00e7ok uzak t\u00fcrlerin bile ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir benzerli\u011fe sahip olmalar\u0131na neden oldu\u011funu \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olmayan ve Atlanta\u2019daki Emory \u00dcniversitesi\u2019nde biyolojik antropoji \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan James Rilling de Catherien Dulac kadar heyecanl\u0131. Rilling, asl\u0131nda beynin preoptik b\u00f6lgesi gibi sistemlerin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczden de eski olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Haf\u0131zada rol oynayan memeli hipokamp\u00fcs\u00fcn\u00fcn amfibilerdeki bir versiyonu olan medial pallium, \u00fc\u00e7 kurba\u011fa t\u00fcr\u00fcnden ebeveynlerin yavrular\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 s\u0131rada etkin bir bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Yazarlar, kurba\u011falar\u0131n kurba\u011fa yavrular\u0131n\u0131 su havuzlar\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in zihinsel haritalar olu\u015fturmas\u0131na ve kullanmas\u0131na yard\u0131m etmesi nedeniyle bu beyin b\u00f6lgesinin kurba\u011falarda aktif olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Yavru bak\u0131m\u0131n\u0131 \u00fcstlenen erkek ve di\u015fi kurba\u011fa ebeveynleri iki aktif beyin b\u00f6lgesini payla\u015fsalar da, n\u00f6ronlar\u0131n aktivitelerinde baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131. \u00d6rne\u011fin \u00e7al\u0131\u015fma grubu, Dulac\u2019\u0131n grubunun daha \u00f6nce \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 farelerde yavrular\u0131 yeti\u015ftirmek gibi eylemlerle ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011fu belirtilen belirli bir n\u00f6ronu inceledi. Bu n\u00f6ronun aktivitesine odaklan\u0131rken, Fischer ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 Ranitomeya kurba\u011falar\u0131nda ebeveynlerin yavru bak\u0131m\u0131 ve preoptik b\u00f6lge aras\u0131nda \u00e7e\u015fitli ba\u011flant\u0131lar buldular ancak di\u011fer iki t\u00fcr\u00fcn kurba\u011falar\u0131 i\u00e7in bu bulguya eri\u015femediler.<\/p>\n

Fischer\u2019e g\u00f6re ebeveynli\u011fin ortak bir temeli olsa da evrim, ebeveynli\u011fin sinir sistemiyle ili\u015fkisinin olu\u015fmas\u0131na baz\u0131 \u00e7e\u015fitlilikler getiriyor. Biliminsanlar\u0131 h\u00e2l\u00e2 bu evrimsel kal\u0131plar\u0131 tetikleyen \u015feyin ne oldu\u011funu \u00e7\u00f6zemediler. Fischer, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n n\u00f6ral aktivitenin ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131na etkisini incelemek i\u00e7in ara\u00e7lar geli\u015ftirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. B\u00f6yle bir ad\u0131m ebeveynli\u011fin beyne etkisinin derinlemesine anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencenews.org\/article\/frog-study-may-point-where-parenting-begins-brain<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Beynimizde bulunan belirli b\u00f6lgeler, ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bizlere ipucu verir. Bu sonuca ula\u015fan yeni \u00e7al\u0131\u015fmada biliminsanlar\u0131, ebeveyn davran\u0131\u015flar\u0131na odakland\u0131. Kurba\u011falar, olduk\u00e7a fazla say\u0131da yumurta b\u0131rak\u0131r ve yumurtalar\u0131n\u0131 b\u0131rakt\u0131klar\u0131 yerden uzakla\u015f\u0131rlar. Ancak baz\u0131 zehirli ok kurba\u011falar\u0131 ise yavrular\u0131n\u0131 besler, karaya oturan yumurtalar\u0131 temizler, bu yumurtalar\u0131 nemlendirir ve yumurtadan hen\u00fcz \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f olan kurba\u011fa larvalar\u0131n\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda ta\u015f\u0131yarak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":36668,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[1994,5290,3205,1087],"class_list":["post-36666","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-davranis","tag-ebeveyn","tag-kurbaga","tag-noron"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t