{"id":3695,"date":"2015-11-01T11:08:08","date_gmt":"2015-11-01T08:08:08","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=3695"},"modified":"2018-01-16T16:21:26","modified_gmt":"2018-01-16T13:21:26","slug":"yaraticilikta-cam-tavan-erkekleri-daha-yaratici-bulmaya-meyilliyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2015\/11\/01\/yaraticilikta-cam-tavan-erkekleri-daha-yaratici-bulmaya-meyilliyiz","title":{"rendered":"Yarat\u0131c\u0131l\u0131kta cam tavan: Erkekleri daha yarat\u0131c\u0131 bulmaya meyilliyiz"},"content":{"rendered":"

Psikoloji Bilimi Derne\u011fi\u2019nin (Association for Psychological Science) bir yay\u0131n\u0131 olan Psychological Science<\/em>\u2019ta yay\u0131mlanan yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, insanlar yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fi ile mevcut eril stereotipleri ili\u015fkilendirmeye e\u011filimliler. Bulgular, erkekler taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir i\u015fin, kad\u0131nlarca yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumdan daha yarat\u0131c\u0131 bulunmaya e\u011filimli olundu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rman\u0131n lideri Duke \u00dcniversitesi\u2019nden Devon Proudfoot \u201cAra\u015ft\u0131rmam\u0131z \u2018yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u2019 i\u00e7in ne gerekti\u011fine ili\u015fkin inan\u00e7lar\u0131n, erkek ve kad\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n de\u011ferlendirilmesinde sistematik \u00f6nyarg\u0131 \u00fcreten eril stereotiplerin i\u00e7eri\u011fi ile b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steriyor\u201d diyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re insanlar, yarat\u0131c\u0131 ki\u015filer hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken, kad\u0131nlara de\u011fil erkeklere atfedilmi\u015f risk alabilirlik, macerac\u0131l\u0131k, \u00f6zg\u00fcven gibi karakteristik niteliklere odaklanmaya meyilli oluyor. Proudfoot ile ayn\u0131 \u00fcniversiteden meslekta\u015flar\u0131 Aaron Kay ve Christy Zoval\u2019\u0131n hipotezine g\u00f6re bu durum, insanlar\u0131 yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n erkekler aras\u0131nda daha yayg\u0131n oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6nlendirebilir.<\/p>\n

\u00c7evrimi\u00e7i bir ara\u015ft\u0131rmada, geli\u015fig\u00fczel se\u00e7ilen 80 kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir pasaj okumakla g\u00f6revlendirildi. Pasaj bir tip yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 tan\u0131ml\u0131yordu: Kutunun d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnmeye yetenekli (\u0131raksak d\u00fc\u015f\u00fcnme olarak da bilinir) olmak veya \u201cnoktalar\u0131 birle\u015ftirmeye\u201d yetenekli (yak\u0131nsak d\u00fc\u015f\u00fcnme) olmak. Daha sonra kat\u0131l\u0131mc\u0131lar 16 de\u011fi\u015fik ki\u015filik \u00f6zelli\u011finin yarat\u0131c\u0131l\u0131k i\u00e7in ne kadar merkezi oldu\u011funu derecelendirdiler.<\/p>\n

Tahmin edildi\u011fi gibi, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 dayan\u0131\u015fma, anlay\u0131\u015f, di\u011ferlerini destekleme gibi di\u015fil stereotiplerin i\u00e7erdi\u011fi niteliklerle de\u011fil; kararl\u0131l\u0131k, rekabet\u00e7ilik, risk alabilirlik, h\u0131rs ve c\u00fcretk\u00e2rl\u0131k gibi eril stereotiplerine ait niteliklerle ili\u015fkilendirdiler. Bu e\u011filim \u00f6zellikle kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u201ckutunun d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnme\u201d yetisi olarak dikkate ald\u0131klar\u0131nda belirginle\u015fti.<\/p>\n

\u0130kinci bir \u00e7evrimi\u00e7i \u00e7al\u0131\u015fmada, Proudfoot ve meslekta\u015flar\u0131 geli\u015fig\u00fczel 169 kat\u0131l\u0131mc\u0131y\u0131 bir mimar ya da moda tasar\u0131mc\u0131s\u0131 hakk\u0131nda bir metin okumakla g\u00f6revlendirdi. Bir k\u0131sm\u0131na metindeki ki\u015finin erkek, di\u011ferlerine kad\u0131n oldu\u011fu s\u00f6ylendi. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bu ki\u015finin \u00fc\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n (evler ya da moda tasar\u0131mlar\u0131) g\u00f6rsellerine bakt\u0131 ve onlar\u0131 yarat\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131, \u00f6zg\u00fcnl\u00fckleri ve \u201ckutunun d\u0131\u015f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcnme\u201d yetisi bak\u0131m\u0131ndan derecelendirdi.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n hipotezi, kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n erkek mimar\u0131n kad\u0131n mimara g\u00f6re daha yarat\u0131c\u0131 oldu\u011funu belirtecekleriydi. Fakat bu cinsiyet fark\u0131 moda tasar\u0131m\u0131 ba\u011flam\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmayacakt\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc geleneksel eril stereotiplerine bu cinsiyet fark\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 moda ba\u011flam\u0131nda daha zor olabilirdi.<\/p>\n

Tahmin edildi\u011fi \u00fczere, \u00fcr\u00fcnleri bire bir ayn\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen, erkek mimar kad\u0131n olana g\u00f6re daha yarat\u0131c\u0131 olarak derecelendirildi. Moda tasar\u0131mc\u0131s\u0131 i\u00e7inse yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n de\u011ferlendirilmesinde cinsiyet fark\u0131n\u0131n etkisine dair hi\u00e7bir kan\u0131t yoktu.<\/p>\n

Ayr\u0131ca ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, cinsiyet ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi g\u00fcnl\u00fck ya\u015famda incelemek i\u00e7in i\u015fletme alan\u0131nda y\u00fcksek lisans yapan \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticilerin performans de\u011ferlendirmelerini inceledi. 100 erkek ve 34 kad\u0131ndan olu\u015fan kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n yenilik\u00e7i d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7imleri astlar\u0131 ve m\u00fcd\u00fcrleri taraf\u0131ndan de\u011ferlendirildi.<\/p>\n

Denetmenlerin de\u011ferlendirmelerinde erkek y\u00f6neticiler yenilik\u00e7i olarak de\u011ferlendirilmeye kad\u0131n meslekta\u015flar\u0131na g\u00f6re daha e\u011filimliydi. Fakat astlar\u0131n\u0131n de\u011ferlendirmelerinde erkek ve kad\u0131n y\u00f6neticiler e\u015fit derecede yenilik\u00e7i olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu de\u011ferlendirme bi\u00e7imini y\u00f6neticilerin stereotiplere g\u00f6re de\u011ferlendirildi\u011finin bir kan\u0131t\u0131 olarak yorumlad\u0131lar. Buna g\u00f6re, g\u00f6rece y\u00fcksek pozisyonlarda olanlar, ba\u015fkalar\u0131 hakk\u0131ndaki yarg\u0131lar\u0131n\u0131 \u015fekillendirirken stereotiplere daha fazla ba\u011fl\u0131 kal\u0131yordu.<\/p>\n

Son ara\u015ft\u0131rmada ise 125 kat\u0131l\u0131mc\u0131ya, stratejik plan\u0131 \u00e7ok veya az riskli olarak tan\u0131mlanan bir kad\u0131n ya da erkek y\u00f6netici hakk\u0131ndaki metin okutuldu (risk, eril stereotipin niteli\u011fidir). Tahmin edildi\u011fi gibi, erkek y\u00f6netici, davran\u0131\u015f\u0131 riskli olmasa bile \u00f6yle tarif edildi\u011finde daha yarat\u0131c\u0131 alg\u0131land\u0131. Fakat kad\u0131nlarda bunun bir etkisi olmad\u0131. Ayr\u0131ca riskli bir plan\u0131 benimseyen erkek y\u00f6netici, yine riskli bir plan\u0131 benimseyen kad\u0131n y\u00f6neticiden daha yarat\u0131c\u0131 bulundu.<\/p>\n

Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, risk alan erkek y\u00f6neticilerin macerac\u0131, cesur ve ba\u011f\u0131ms\u0131z gibi edimlere daha fazla sahip oldu\u011funu ve bu durumun onlar\u0131n yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 zenginle\u015ftirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Daha fazla edim ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k, insanlar\u0131 erkek y\u00f6neticilerin daha fazla \u00f6d\u00fcl\u00fc hak etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeye itiyordu.<\/p>\n

Makaleye g\u00f6re \u201cbu sonu\u00e7 i\u015fyerlerinde, yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa ili\u015fkin kararlarda cinsiyet temelli \u00f6nyarg\u0131lar\u0131n kad\u0131nlar ve erkeklerin ekonomik gelirlerini etkileyebilece\u011fini ileri s\u00fcr\u00fcyor.\u201d<\/p>\n

Proudfoot \u015f\u00f6yle belirtiyor: \u201cKad\u0131nlar\u0131n yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme yetilerinin erkeklerinkine oranla daha az fark edilebilir oldu\u011funu ileri s\u00fcrerken, ara\u015ft\u0131rmam\u0131z sadece neden liderlik pozisyonlar\u0131 i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n es ge\u00e7ildi\u011fine i\u015faret etmiyor, ayn\u0131 zamanda yarat\u0131c\u0131l\u0131k merkezli sekt\u00f6rlerin elit \u00e7evresi i\u00e7erisinde neden kad\u0131nlar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde varl\u0131k g\u00f6steremediklerini de a\u00e7\u0131kl\u0131yor.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Psikoloji Bilimi Derne\u011fi\u2019nin (Association for Psychological Science) bir yay\u0131n\u0131 olan Psychological Science\u2019ta yay\u0131mlanan yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, insanlar yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnme yetene\u011fi ile mevcut eril stereotipleri ili\u015fkilendirmeye e\u011filimliler. Bulgular, erkekler taraf\u0131ndan yap\u0131lan bir i\u015fin, kad\u0131nlarca yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 durumdan daha yarat\u0131c\u0131 bulunmaya e\u011filimli olundu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyor. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n lideri Duke \u00dcniversitesi\u2019nden Devon Proudfoot \u201cAra\u015ft\u0131rmam\u0131z \u2018yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek\u2019 i\u00e7in ne gerekti\u011fine […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":16817,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[178,19,36,218],"tags":[1602,557,366,1817],"class_list":["post-3695","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-141-sayi","category-bilim-gundemi","category-psikoloji","category-sosyoloji","tag-erkek","tag-kadin","tag-psikoloji","tag-yaraticilik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t