{"id":37066,"date":"2019-09-28T03:20:01","date_gmt":"2019-09-28T00:20:01","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=37066"},"modified":"2019-09-26T16:46:53","modified_gmt":"2019-09-26T13:46:53","slug":"duyularimizin-isleyisi-v-deri-ve-temas-etme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/09\/28\/duyularimizin-isleyisi-v-deri-ve-temas-etme","title":{"rendered":"Duyular\u0131m\u0131z\u0131n i\u015fleyi\u015fi (V): Deri ve temas etme"},"content":{"rendered":"

\u00c7evremizi duyular\u0131m\u0131z yoluyla alg\u0131l\u0131yoruz. Bu nedenle duyular\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturan veya bir duyunun olu\u015fumuna yard\u0131mc\u0131 olan organlar\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli i\u015flevleri var. Bu organlar temel i\u015flevlerini yerine getirerek g\u00f6rmemizi, i\u015fitmemizi, koku almam\u0131z\u0131, tat almam\u0131z\u0131 ve nesneleri hissetmemizi sa\u011fl\u0131yor. Peki, bu yap\u0131lar nas\u0131l i\u015fliyor, hangi mekanizmalar yoluyla i\u015flevlerini yerine getirebiliyor? Dizinin son yaz\u0131s\u0131nda deri ve temas yoluyla hissetmeye odaklanal\u0131m.<\/em><\/p>\n

Deri, b\u00fct\u00fcn v\u00fccudumuzu saran ve i\u00e7 alan\u0131m\u0131z\u0131, d\u0131\u015f ortamdan koruyan bir yap\u0131ya sahiptir. Ortalama 20 metrekarelik boyutu ile deri, v\u00fccudun en b\u00fcy\u00fck ve en a\u011f\u0131r organ\u0131d\u0131r. V\u00fccudumuzda bu kadar y\u00fcksek oranda bulunan deri, farkl\u0131 bir\u00e7ok g\u00f6revi de yerine getirir. \u00d6rne\u011fin, v\u00fccudumuzu d\u0131\u015f etmenlerden korur. Nem, so\u011fuk ve g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n\u0131n organlar\u0131m\u0131z\u0131 do\u011frudan etkilemesinin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7er. Bu noktada deri, v\u00fccudu koruyan bir bariyer gibi i\u015fler. Koruyucu bariyer i\u015flevinin yan\u0131 s\u0131ra, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 gibi pek \u00e7ok \u00f6nemli g\u00f6reve sahiptir. Susuz kalma durumunun \u00f6nlenmesine yard\u0131mc\u0131 olur, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131cak veya so\u011fu\u011fun olumsuz etkilerinin olu\u015fmas\u0131n\u0131 engeller. S\u0131cakl\u0131k, a\u015f\u0131r\u0131 so\u011fuk, y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7, ka\u015f\u0131nt\u0131ya sebebiyet verecek bir b\u00f6cek ve benzeri durumlar\u0131n v\u00fccudumuz taraf\u0131ndan hissedilmesini sa\u011flar. B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6revlerle y\u00fcklenen deri, \u00fc\u00e7 katmandan olu\u015fur: D\u0131\u015f katman (epidermis), orta katman (dermis) ve alt katman (hipodermis). Bu tabakalar\u0131n boyutlar\u0131, v\u00fccudunuzda bulunduklar\u0131 b\u00f6lgelere g\u00f6re de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterir. Ayn\u0131 \u015fekilde bu tabakalar\u0131n kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131 da ya\u015fa ba\u011fl\u0131 olarak de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilir. Genellikle ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n gen\u00e7 insanlardan daha ince derileri vard\u0131r.<\/p>\n

Epidermis, derinin en d\u0131\u015f\u0131nda bulunan tabakad\u0131r ve sa\u00e7, t\u0131rnak gibi yap\u0131lar\u0131n temelini olu\u015fturan keratin \u00fcreten h\u00fccrelerden olu\u015fur. Bu durumun yan\u0131 s\u0131ra derinin d\u0131\u015f katman\u0131 olan epidermisin \u00fc\u00e7 temel g\u00f6revi vard\u0131r. Bu g\u00f6revler, yeni h\u00fccrelerin \u00fcretilmesi, v\u00fccudun korunmas\u0131 ve cilde renginin verilmesidir. G\u00f6revlerin temel mekanizmas\u0131 ise \u015f\u00f6yle i\u015fler: Deride yeni h\u00fccreleri \u00fcretildik\u00e7e, eski h\u00fccreler deri y\u00fczeyine do\u011fru itilir. Burada biriken g\u00f6rece eski h\u00fccreler, zamanla \u00f6l\u00fcr ve sertle\u015fir. Bu h\u00fccreler, birbirlerine yak\u0131n \u015fekilde paketlenir ve cildin d\u0131\u015f b\u00f6lgesini kaplar.<\/p>\n

\u00c7evreyi sinir u\u00e7lar\u0131m\u0131zla alg\u0131lamak\u2026<\/strong>
\nEpidermis s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde kendilerini yeniler. Bu durum, epidermisin alt katmanlar\u0131nda yeni h\u00fccrelerin olu\u015fmas\u0131 ve bu h\u00fccrelerin d\u00f6rt hafta i\u00e7inde cilt y\u00fczeyine ta\u015f\u0131nmas\u0131 yoluyla ger\u00e7ekle\u015fir. Epidermis y\u00fczeyinde meydana gelen herhangi bir tahribat, epidermisin alt katmanlar\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen h\u00fccre yenilenmelerinin artmas\u0131yla kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olur. B\u00f6ylelikle deride d\u00f6k\u00fclmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgedeki h\u00fccre miktar\u0131nda astronomik de\u011fi\u015fimler g\u00f6zlenmez. Epidermis tabakas\u0131nda meydana gelen bu sert yap\u0131 olu\u015fumu, derinin kendini korumak i\u00e7in geli\u015ftirdi\u011fi bir \u00f6zelliktir. Genel itibariyle epidermis, ayak taban\u0131 ve avu\u00e7 i\u00e7i gibi b\u00f6lgelerde daha kal\u0131n olarak g\u00f6zlenen bir tabakad\u0131r. Epidermis ayr\u0131ca, derinin renginin olu\u015funda da etkilidir. Deriye renk veren melanin pigmentini \u00fcreten h\u00fccreler, cildin en d\u0131\u015f\u0131nda bulunan bu katmana yerle\u015fmi\u015ftir. Cildiniz fazla miktarda g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na maruz kal\u0131rsa, fazla miktarda pigment \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015fir, bu nedenle ciltte koyula\u015fma meydana gelir. Bu h\u00fccreler, cilt renginin olu\u015fumunun yan\u0131 s\u0131ra cildin ultraviyole \u0131\u015f\u0131nlardan korunumu i\u00e7in de \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

\"\"
Deri, \u00fc\u00e7 temel katmandan olu\u015fur: Epidermis, dermis, hipodermis.<\/figcaption><\/figure>\n

Orta tabaka olarak bilinen dermis tabakas\u0131, epidermisin hemen alt\u0131nda bulunur. Bu tabaka, yo\u011fun elastik liflerden meydana gelmi\u015f bir a\u011fd\u0131r. Bu a\u011fs\u0131 tabaka, derinin g\u00fc\u00e7l\u00fc ve sa\u011flam olmas\u0131nda etkilidir. Deriye esas gerginli\u011fini verir. Deride meydana gelen a\u015f\u0131r\u0131 gerilmelerle dermis tabakas\u0131nda y\u0131rt\u0131lmalar meydana gelebilir ve \u201c\u00e7atlak\u201d ad\u0131 verilen yap\u0131lar olu\u015fur. Bu durum, hamilelik ya\u015fayan kad\u0131nlar ve k\u0131sa s\u00fcrede y\u00fcksek kilo al\u0131m\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f insanlarda g\u00f6zlenebilir.\u00a0Epidermis tabakas\u0131n\u0131n aksine orta tabaka olan dermis, sinir a\u011f\u0131, k\u0131l k\u00f6k\u00fc ve k\u0131lcal kan damarlar\u0131 i\u00e7erir. K\u0131lcal damarlar\u0131n ana i\u015flevi, v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fi\u015fimlerde \u00e7e\u015fitli mekanizmalar\u0131 i\u015fleterek bu s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n dengede kalmas\u0131n\u0131 sa\u011flamakt\u0131r. Dermis ayr\u0131ca derinin en temel i\u015flevi olan temas yoluyla hissetmeyi sa\u011flayan h\u00fccreleri de i\u00e7erir ve ayn\u0131 \u015fekilde bu dokular, ter bezleri de i\u00e7erirler. Bu nedenle, hissin olu\u015fumu ve ter \u00fcretimi bu noktadaki h\u00fccreler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olur. Bu h\u00fccreler yoluyla toplanan bilgi, sinir a\u011flar\u0131na ve oradan da beyne ta\u015f\u0131n\u0131r.<\/p>\n

Bu noktada irdelememiz gereken son tabaka, alt tabaka olarak adland\u0131r\u0131lan \u201chipodermis\u201dtir. Hipodermis, genel itibariyle ba\u011f doku ve ya\u011fdan olu\u015fur. Bu katman yoluyla deri, kemik ve kas dokuya ba\u011flan\u0131r. Alt katman, dermis katman\u0131n\u0131n k\u0131vr\u0131mlar\u0131 ve o k\u0131vr\u0131mlar aras\u0131ndaki bo\u015fluklardan meydana gelir. Bu bo\u015fluklar, ya\u011f ve sudan meydana gelen bir madde ile doludur. Bu noktada ya\u011f, kemikleri ve eklemleri, darbelerden korur ve ayn\u0131 zamanda da izolasyon g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Ayr\u0131ca ya\u011f tabaka yoluyla v\u00fccut s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n dengede kalmas\u0131 da sa\u011flan\u0131r. Bu tabakadaki ya\u011f h\u00fccreleri, D vitamini gibi baz\u0131 maddelerin \u00fcretiminde de etkilidir.<\/p>\n

\n

Duyu organlar\u0131n\u0131n i\u015fleyi\u015fine ili\u015fkin daha \u00f6nceki yaz\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 okumak i\u00e7in:
\nDUYU ORGANLARIMIZIN \u0130\u015eLEY\u0130\u015e\u0130: G\u00d6Z VE G\u00d6RME OLAYI<\/a>
\n<\/strong>DUYU ORGANLARIMIZIN \u0130\u015eLEY\u0130\u015e\u0130 (II): KULAK VE DUYMA OLAYI<\/a><\/strong><\/span>
\nDUYU ORGANLARIMIZIN \u0130\u015eLEY\u0130\u015e\u0130 (III): BURUN VE KOKU ALMA<\/a><\/strong><\/span>
\nDUYU ORGANLARIMIZIN \u0130\u015eLEY\u0130\u015e\u0130 (IV): D\u0130L VE TAT ALMA<\/a><\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Kaynak:<\/strong>\u00a0https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/books\/NBK279255\/
\nhttps:\/\/www.medicalnewstoday.com\/articles\/320435.php<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7evremizi duyular\u0131m\u0131z yoluyla alg\u0131l\u0131yoruz. Bu nedenle duyular\u0131m\u0131z\u0131 olu\u015fturan veya bir duyunun olu\u015fumuna yard\u0131mc\u0131 olan organlar\u0131n \u00e7ok \u00f6nemli i\u015flevleri var. Bu organlar temel i\u015flevlerini yerine getirerek g\u00f6rmemizi, i\u015fitmemizi, koku almam\u0131z\u0131, tat almam\u0131z\u0131 ve nesneleri hissetmemizi sa\u011fl\u0131yor. Peki, bu yap\u0131lar nas\u0131l i\u015fliyor, hangi mekanizmalar yoluyla i\u015flevlerini yerine getirebiliyor? Dizinin son yaz\u0131s\u0131nda deri ve temas yoluyla hissetmeye odaklanal\u0131m. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":37068,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5340,5342,5313,1664,5341],"class_list":["post-37066","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-deri","tag-dermis","tag-duyu-organlari","tag-katman","tag-temas"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t