California Berkeley \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan sinirbilimciler bir anahtar\u0131n \u00e7evrilmesiyle uyuyan bir fareyi r\u00fcyalar \u00fclkesine g\u00f6nderebiliyor.<\/p>\n
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, beynin eski bir k\u0131sm\u0131 olan medulaya optogenetik bir anahtar yerle\u015ftirerek, lazer \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m\u0131yla oradaki n\u00f6ronlar\u0131n aktifli\u011fini d\u00fczenlemeyi ba\u015fard\u0131. Uyuyan bir fare n\u00f6ronlar\u0131n aktif olmas\u0131ndan saniyeler sonra REM uykusunu ge\u00e7iyor. H\u0131zl\u0131 g\u00f6z hareketleriyle ay\u0131rt edilen REM uykusu, memelilerde korteksin aktif hale geldi\u011fi, r\u00fcyalar\u0131m\u0131zda ya\u015fad\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 hayata ge\u00e7irmemiz i\u00e7in b\u00fct\u00fcn iskelet kaslar\u0131n\u0131n fel\u00e7 oldu\u011fu r\u00fcya durumudur. N\u00f6ronlar\u0131 etkisiz hale getirmek, farenin REM uykusuna girme yetene\u011fini azaltt\u0131, hatta ortadan kald\u0131rd\u0131.<\/p>\n
\u201c\u0130nsanlar medulan\u0131n sadece REM uykusu esnas\u0131nda kaslar\u0131 fel\u00e7 etme yetisi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Biz oradaki n\u00f6ronlar\u0131n REM uykusunda kaslar\u0131n fel\u00e7 edilmesi ve beynin REM d\u00f6ng\u00fcs\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda daha uyan\u0131k olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan tipik korteks aktiviteleri de dahil b\u00fct\u00fcn olaylarla ilgili oldu\u011funu g\u00f6sterdik\u201d diyor Howard Hughes Enstit\u00fcs\u00fc ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve Berkeley \u00dcniversitesi molek\u00fcler biyoloji ve h\u00fccre biyolojisi profes\u00f6r\u00fc Yang Dan.<\/p>\n
Hipotalamus ve beyin sap\u0131ndaki di\u011fer tip n\u00f6ronlar\u0131n REM uykusunda etkili oldu\u011fu g\u00f6sterildi . Prof. Dan, \u201cREM uykusunun g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015feklide tetiklenmesi -denemelerin y\u00fczde 94\u2019\u00fcnde farelerin n\u00f6ronlar\u0131n aktifle\u015ftirilmesinden saniyeler sonra REM uykusuna girdi\u011fini kaydettik- bize, g\u00f6receli olarak k\u00fc\u00e7\u00fck bir n\u00f6ron a\u011f\u0131 olan bu d\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcn r\u00fcya uykusuna girip girmemeye karar verdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrtt\u00fc\u201d diyor. Berkeley \u00dcniversitesi ekibi sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 15 Ekimde Nature <\/em>dergisinde duyurdu.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu bulgunun sadece uyku ve r\u00fcyan\u0131n karma\u015f\u0131k kontrol\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamakla kalmayaca\u011f\u0131n\u0131, r\u00fcyalar\u0131 durdurmay\u0131 ve ba\u015flatmay\u0131 d\u00fczenleyerek neden r\u00fcya g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn de a\u00e7\u0131klanabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlar. Berkeley \u00dcniversitesi\u2019nde doktora sonras\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fcten Franz Weber, \u201c\u00d6zellikle ruh bozukluklar\u0131 olmak \u00fczere bir\u00e7ok psikiyatrik rahats\u0131zl\u0131k d\u00fczeniz REM uykusundan kaynaklan\u0131r ve ila\u00e7lar REM uykusunu etki ederler. Dolay\u0131s\u0131yla bu a\u015fama zihinsel ve duygusal sa\u011fl\u0131kta b\u00fcy\u00fck bir etkendir. Uyku devresini inceleyebilecek olmam\u0131z\u0131n, bize uykuyu etkileyen bu rahats\u0131zl\u0131klar ve hatta Alzheimer ve Parkinson gibi n\u00f6rolojik hastal\u0131klar hakk\u0131nda yeni bir \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131n\u0131 umuyoruz\u201d diyor.<\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar n\u00f6ronlar\u0131n fareler uyan\u0131kken aktifle\u015ftirilmesinin uyan\u0131kl\u0131kta bir etkisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ama farelerin daha \u00e7ok yemesine sebep oldu\u011funu buldular. Normal farelerde gamma-aminob\u00fctrik asit (GABA) n\u00f6rotransmiterini salg\u0131layan bu n\u00f6ronlar\u0131n aktifli\u011fi, zevk veren iki faaliyet olan uyanma ve temizlenme s\u0131ras\u0131nda en y\u00fcksek seviyede oluyor.<\/p>\n Dan, medulada bulunan GABA salg\u0131layan n\u00f6ronlar\u0131n beynin bir di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan ponsta bulunan stres n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n z\u0131tt\u0131 bir etkisi oldu\u011fundan \u015f\u00fcpheleniyor. Noradrenerjik n\u00f6ronlar adrenaline benzeyen noradrenalin salg\u0131l\u0131yorlar. Dan, \u201cKo\u015farken aktif olan noradrenerjik n\u00f6ronlar\u0131n, yemek yerken ve temizlenirken \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00f6nceden bulmu\u015ftu. Dolay\u0131s\u0131yla siz rahatlam\u0131\u015f ve keyifliyken, noradenerjik n\u00f6ronlar kapan\u0131yor ve medulada GABA salg\u0131layan n\u00f6ronlar \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor\u201d diye belirtiyor.<\/p>\n GABA salg\u0131layan n\u00f6ronlar, omurili\u011fin \u00fcst\u00fcnde bulunan medulan\u0131n \u00f6n taraf\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131p, hipotalamusa ve beyin sap\u0131na kadar uzanarak bir\u00e7ok v\u00fccut fonksiyonunu etkiliyor. Beynin d\u00fc\u015f\u00fcnme merkezi olan korteksten daha ilkel olan bu b\u00f6lgeler, duygu merkezleridir ve do\u011fu\u015ftan bilinen davran\u0131\u015flar\u0131, nefes almak gibi otomatik fonksiyonlar\u0131 ve kaslar\u0131 kontrol ederler.<\/p>\n Dan, Weber ve meslekta\u015flar\u0131, REM ilintili GABA n\u00f6ronlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak i\u00e7in optogenetik denen g\u00fc\u00e7l\u00fc bir y\u00f6ntem se\u00e7tiler. Bu teknikle belirli tipteki n\u00f6ronlara, bir vir\u00fcs sayesinde \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 iyon kanallar\u0131 eklenir. Vir\u00fcs\u00fc GABA n\u00f6ronlar\u0131na y\u00f6neltebilmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirildi\u011fi i\u00e7in bu n\u00f6ronlar\u0131nda i\u015faretli bir proteini \u00fcreten bir fare soyu kulland\u0131lar. \u0130yon kanallar\u0131 beyne yerle\u015ftirilen bir fiber optikle lazer \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6nderilmesi \u00fczerine a\u00e7\u0131ld\u0131lar. GABA n\u00f6ronlar\u0131na engelleyici bir iyon pompas\u0131n\u0131n konulmas\u0131 da lazer \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 geldi\u011finde n\u00f6ronun aktivitesinin sonlanmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.<\/p>\n Geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bu fare soyunu kullanarak, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n meduladaki aktivitesinin haritas\u0131 \u00e7izdiler ve belirli s\u00fcre aktifle\u015fen ya da engellenen n\u00f6ronlar\u0131n uyuma ve uyanma davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 nas\u0131l etkiledi\u011fini kaydettiler. Ayn\u0131 n\u00f6ronlar\u0131 etkisizle\u015ftiren bir ila\u00e7 da kulland\u0131lar ve REM uykusunda bir azalma g\u00f6rd\u00fcler, ama bu \u00e7ok h\u0131zl\u0131 olmuyor ve uzun s\u00fcrm\u00fcyordu; \u00e7\u00fcnk\u00fc ilac\u0131n etki etmeye ba\u015flamas\u0131 i\u00e7in yakla\u015f\u0131k yar\u0131m saat ge\u00e7iyordu.<\/p>\n Bu \u0131\u015f\u0131\u011fa duyarl\u0131 iyon kanallar\u0131n\u0131 medulada bulunan ba\u015fka tip n\u00f6ronlar olan ve n\u00f6rotransmiter olarak glutamaterjik n\u00f6ronlara da yerle\u015ftirdiler. Bu n\u00f6ronlar aktifle\u015ftirildi\u011finde, GABA n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n tam tersi bir etki g\u00f6sterdiler ve hayvanlar hemen uyand\u0131.<\/p>\n Dan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na, sadece REM uykusunu etkileyen n\u00f6ronlarla de\u011fil, REM olmayan uykuda etkili olan n\u00f6ronlar\u0131 da inceleyerek devam edeceklerini belirtiyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" California Berkeley \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fan sinirbilimciler bir anahtar\u0131n \u00e7evrilmesiyle uyuyan bir fareyi r\u00fcyalar \u00fclkesine g\u00f6nderebiliyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, beynin eski bir k\u0131sm\u0131 olan medulaya optogenetik bir anahtar yerle\u015ftirerek, lazer \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 yard\u0131m\u0131yla oradaki n\u00f6ronlar\u0131n aktifli\u011fini d\u00fczenlemeyi ba\u015fard\u0131. Uyuyan bir fare n\u00f6ronlar\u0131n aktif olmas\u0131ndan saniyeler sonra REM uykusunu ge\u00e7iyor. H\u0131zl\u0131 g\u00f6z hareketleriyle ay\u0131rt edilen REM uykusu, memelilerde korteksin aktif hale […]<\/p>\n","protected":false},"author":895,"featured_media":16814,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[178,19,212,35],"tags":[254,347,2007,373],"class_list":["post-3730","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-141-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilissel-bilimler","category-noroloji","tag-beyin","tag-noroloji","tag-rem-uykusu","tag-ruya"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3730","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/895"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3730"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3730\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/16814"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3730"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3730"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3730"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}