Ulusal Bilim Vakf\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lan GBT teleskobundan yararlanan g\u00f6kbilimciler ekibi, bizi belirli sorulara keskin cevaplar bulmaya yakla\u015ft\u0131r\u0131yor. NANOGrav Fizik S\u0131n\u0131rlar\u0131 Merkezi’nin \u00fcyeleri olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, J0740 + 6620 olarak adland\u0131r\u0131lan ve h\u0131zl\u0131 d\u00f6nen bir milisaniyelik pulsar\u0131n, \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc kap\u0131lm\u0131\u015f en b\u00fcy\u00fck n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 oldu\u011funu duyurdu. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcm, tek bir nesnenin kendisini kara deli\u011fe sokmadan ne kadar b\u00fcy\u00fck ve kompakt olabilece\u011finin s\u0131n\u0131rlar\u0131nda.<\/p>\n
N\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131n\u0131n birbirleriyle \u00e7arp\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n LIGO taraf\u0131ndan g\u00f6zlemlenen yer\u00e7ekimi dalgalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren son \u00e7al\u0131\u015fmalar, g\u00fcne\u015fin k\u00fctlesinin bu s\u0131n\u0131r\u0131n \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmektedir. Charlottesville’deki Virginia \u00dcniversitesi Ulusal Radyo Astronomi G\u00f6zlemevi’nde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olan Grote Reber “N\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131 b\u00fcy\u00fcleyici olduklar\u0131 kadar gizemli” diyor ve ekliyor: \u201cBu \u015fehir b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki nesneler asl\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck atom \u00e7ekirde\u011fidir. \u0130\u00e7leri \u00e7ok garip \u00f6zelliklere sahip olacak kadar b\u00fcy\u00fckler. Fizik ve do\u011fan\u0131n izin verece\u011fi maksimum k\u00fctleyi bulmak bize bu alan hakk\u0131nda \u00e7ok \u015fey \u00f6\u011fretebilir.\u201d<\/p>\n
Pulsarlar, manyetik kutuplar\u0131ndan yayd\u0131klar\u0131 radyo dalgalar\u0131n\u0131n ikiz \u0131\u015f\u0131nlar\u0131ndan isimlerini al\u0131rlar. Bu \u0131\u015f\u0131nlar, deniz fenerinin \u0131\u015f\u0131mas\u0131na benzeyen bir bi\u00e7imde uzay\u0131 s\u00fcp\u00fcr\u00fcr, baz\u0131lar\u0131 saniyede y\u00fczlerce kez d\u00f6ner. Pulsarlar bu ola\u011fan\u00fcst\u00fc h\u0131z ve d\u00fczenlilikle d\u00f6nd\u00fcklerinden, astronomlar bunlar\u0131 atomik saatlerin kozmik e\u015fde\u011feri olarak kullanabilirler. Bu hassas zaman tutma, astronomlar\u0131n uzay-zaman yap\u0131s\u0131n\u0131 incelemelerine, y\u0131ld\u0131z nesnelerinin k\u00fctlelerini \u00f6l\u00e7melerine ve genel g\u00f6relilik anlay\u0131\u015flar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmelerine yard\u0131mc\u0131 olur.<\/p>\n
D\u00fcnya ile neredeyse s\u0131n\u0131rda olan bu ikili sistem s\u00f6z konusu oldu\u011funda, bu kozmik hassasiyet astronomlar\u0131n iki y\u0131ld\u0131z\u0131n k\u00fctlesini hesaplamalar\u0131 i\u00e7in bir yol sa\u011flad\u0131. Pulsar, beyaz c\u00fccenin arkas\u0131ndan ge\u00e7erken, sinyallerin var\u0131\u015f s\u00fcresinde bir gecikme vard\u0131r. Bu fenomen “Shapiro Gecikmesi” olarak bilinir. Temel olarak, beyaz c\u00fcce y\u0131ld\u0131z\u0131ndan gelen yer\u00e7ekimi, Einstein’\u0131n genel g\u00f6relilik teorisine g\u00f6re, etraf\u0131ndaki alan\u0131 hafif\u00e7e \u00e7arp\u0131t\u0131yor. Bu \u00e7arp\u0131tma, d\u00f6nen n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131ndan gelen darbelerin, beyaz c\u00fccenin neden oldu\u011fu uzay-zaman \u00e7arp\u0131kl\u0131klar\u0131n\u0131n etraf\u0131ndan dolanmalar\u0131 nedeniyle biraz daha uza\u011fa gitmeleri gerekti\u011fi anlam\u0131na gelir. G\u00f6kbilimciler bu gecikme miktar\u0131n\u0131 beyaz c\u00fccenin k\u00fctlesini hesaplamak i\u00e7in kullanabilirler. Y\u00f6r\u00fcngedeki g\u00f6vdelerden birinin k\u00fctlesi bilindi\u011finde, di\u011ferinin k\u00fctlesini do\u011fru bir \u015fekilde belirlemek nispeten basit bir i\u015flemdir.<\/p>\n
Nature Astronomy’de yay\u0131nlanan makalede yer alan GBT g\u00f6zlemleri, n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n k\u00fctlesini do\u011fru bir \u015fekilde hesaplamak i\u00e7in bu sistemi kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 y\u00f6r\u00fcngelerinde iki \u00f6zel noktada g\u00f6zlemlemeyi bir metot olarak sunuyor. G\u00f6kbilimci Scott Ransom, “Bu ikili y\u0131ld\u0131z sisteminin y\u00f6nlendirilmesi harika bir kozmik laboratuvar olu\u015fturdu” dedi ve ekledi: \u201cN\u00f6tron y\u0131ld\u0131zlar\u0131, i\u00e7 yo\u011funluklar\u0131n\u0131n \u00f6ylesine \u00f6tesinde bir \u00e7ekim noktas\u0131na sahipler ki, yer\u00e7ekimi kuvveti, n\u00f6tronlar\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015fe daha fazla dayanma kabiliyetlerini bile etkilemekte. Maddenin fizi\u011fini bu kafa kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 yo\u011funluklarda anlamak gerek.\u201d<\/p>\n
Kaynak:<\/strong> https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2019\/09\/190916114030.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ulusal Bilim Vakf\u0131 taraf\u0131ndan kullan\u0131lan GBT teleskobundan yararlanan g\u00f6kbilimciler ekibi, bizi belirli sorulara keskin cevaplar bulmaya yakla\u015ft\u0131r\u0131yor. NANOGrav Fizik S\u0131n\u0131rlar\u0131 Merkezi’nin \u00fcyeleri olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, J0740 + 6620 olarak adland\u0131r\u0131lan ve h\u0131zl\u0131 d\u00f6nen bir milisaniyelik pulsar\u0131n, \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc kap\u0131lm\u0131\u015f en b\u00fcy\u00fck n\u00f6tron y\u0131ld\u0131z\u0131 oldu\u011funu duyurdu. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcm, tek bir nesnenin kendisini kara deli\u011fe sokmadan ne kadar b\u00fcy\u00fck […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":22276,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[1882,795,2238,1845],"class_list":["post-37440","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-gozlem","tag-gunes","tag-notron-yildizi","tag-teleskop"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t