{"id":37492,"date":"2019-10-14T03:54:32","date_gmt":"2019-10-14T00:54:32","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=37492"},"modified":"2019-10-10T12:00:01","modified_gmt":"2019-10-10T09:00:01","slug":"somatizasyon-bozuklugu-ve-diger-somatoform-bozukluklar-nelerdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/14\/somatizasyon-bozuklugu-ve-diger-somatoform-bozukluklar-nelerdir","title":{"rendered":"Somatizasyon bozuklu\u011fu ve di\u011fer somatoform bozukluklar nelerdir?"},"content":{"rendered":"

Bedensel yak\u0131nmalarla hekimlerin, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131ran kimselerde b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bir somatizasyon bozuklu\u011fu <\/strong>s\u00f6z konusudur. B\u00fcy\u00fck Yunan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Pithagoras\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mla insan\u0131n ruhsal ayg\u0131t\u0131na \u201cpsihe\u201d, geri kalan bedensel varl\u0131\u011f\u0131na ise \u201csoma\u201d ad\u0131 verilmi\u015ftir. Bu ayr\u0131m bug\u00fcn de ruhsal olan fenomenlere psi\u015fik fenomenler, bedensel olan olgulara ise somatik olgular denmesi \u015feklinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ruhsal sorunlar\u0131n bedensel g\u00f6r\u00fcng\u00fclerle ifadesine de somala\u015ft\u0131rma anlam\u0131na somatizasyon, somatik yak\u0131nmalar\u0131n belirdi\u011fi bozukluklara da somatoform <\/strong>(somatik bi\u00e7imli) bozukluklar denmesi suretiyle s\u00fcrmektedir.<\/p>\n

Birka\u00e7 y\u0131ll\u0131k bir d\u00f6nem i\u00e7inde ortaya \u00e7\u0131kan, s\u00fcrekli tedavi aray\u0131\u015flar\u0131na yol a\u00e7an ve toplumsal, mesleki ya da di\u011fer \u00f6nemli i\u015flevsellik alanlar\u0131nda bozulma ile sonu\u00e7lanan, genellikle 30 ya\u015f\u0131ndan \u00f6nce ba\u015flayan \u00e7ok say\u0131da fizik yak\u0131nma \u00f6yk\u00fcs\u00fc bulunmas\u0131yla karakterize bir bozukluk t\u00fcr\u00fcd\u00fcr somatizasyon bozuklu\u011fu. Genellikle d\u00f6rt a\u011fr\u0131 semptomu vard\u0131r. \u00d6rne\u011fin ba\u015f\u0131, karn\u0131, g\u00f6\u011fs\u00fc, makat\u0131 ve kol ile bacaklar\u0131nda a\u011fr\u0131lar vard\u0131r. Cinsel ili\u015fki s\u0131ras\u0131nda ya da idrar yaparken a\u011fr\u0131lar olmaktad\u0131r. Bu a\u011fr\u0131lardan<\/p>\n

ba\u015fka en az iki gastrointestinal (mide-ba\u011f\u0131rsak) semptomu olur. \u00d6rne\u011fin bulant\u0131lar, \u015fi\u015fkinlik, gebelik s\u0131ras\u0131nda olanlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kusma, \u00e7e\u015fitli yiyeceklerin dokunmas\u0131 ve ishal olabilir. Bunlardan iki ayr\u0131 belirti birden vard\u0131r. A\u011fr\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda en az bir cinsel semptom ya da \u00fcreme organlar\u0131yla ilgili semptom vard\u0131r. Cinsel ilgisizlik, erektil (sertle\u015fmeyle ilgili) ya da ejak\u00fclatuar (bo\u015falmayla ilgili) i\u015flev bozuklu\u011fu, menstr\u00fcasyonun (adetlerin) d\u00fczensiz olmas\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 adet kanamas\u0131, gebelik boyunca kusma bulunur. Ayr\u0131ca a\u011fr\u0131larla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmayan ps\u00f6don\u00f6rotik, n\u00f6rolojik bir durumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren en az bir semptom bulunmas\u0131 geneldir. \u00d6rne\u011fin bir denge bozuklu\u011fu, paralizi (fel\u00e7) ya da paresteziler (kar\u0131ncalanma, i\u011fnelenme), lokalize g\u00fc\u00e7 yitimi, yutma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, ya da bo\u011fazda d\u00fc\u011f\u00fcmlenme duygusu, ses k\u0131s\u0131kl\u0131\u011f\u0131, idrar yapma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc, hayaller g\u00f6rme, dokunma ya da a\u011fr\u0131 duyusunun yitimi, \u00e7ift g\u00f6rme, k\u00f6rl\u00fck, sa\u011f\u0131rl\u0131k, kat\u0131lmalar gibi konversiyon belirtileri olur. Ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemede bu belirtilerin dayand\u0131\u011f\u0131 bir bozukluk saptanamaz. Saptansa bile bu belirtiler o bozuklu\u011fa g\u00f6re abart\u0131l\u0131d\u0131r. Ama hasta bunlar\u0131 yapay bozuklukta ve temaruzda oldu\u011fu gibi ama\u00e7l\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131karmamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bir de farkl\u0131la\u015fmam\u0131\u015f somatoform bozukluk vard\u0131r. Bir ya da daha fazla bedensel yak\u0131nman\u0131n varl\u0131\u011f\u0131yla birlikte, genel t\u0131bbi ara\u015ft\u0131rmayla bu yak\u0131nman\u0131n ba\u011flanabilece\u011fi bedensel bir bozukluk bulunamam\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r. Tedavi i\u00e7in kullan\u0131lan bir ilac\u0131n yan etkileri de s\u00f6z konusu de\u011fildir. \u0130li\u015fkili genel t\u0131bbi bir durum s\u00f6z konusu olsa bile fizik yak\u0131nmalar, olas\u0131 ger\u00e7ek yak\u0131nmalara oranla \u00e7ok daha abart\u0131l\u0131d\u0131r. Bu semptomlar klinik a\u00e7\u0131dan belirgin bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya ve i\u015flevsellikte yitimlere, aksamalara neden olmaktad\u0131r. Bozuklu\u011fun s\u00fcresi en az alt\u0131 ayd\u0131r.<\/p>\n

\"\"
\u0130stemli motor ya da duyu i\u015flevlerini etkileyen, n\u00f6rolojik ya da di\u011fer genel t\u0131bbi bir durumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren, ama objektif bir bulgu g\u00f6stermeyen, bu semptom ya da defisite psikolojik etkenlerin e\u015flik etti\u011fi kan\u0131s\u0131na var\u0131lan, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu semptomun \u00f6ncesinde ya da alevlenmesinden \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalar ve di\u011fer stres fakt\u00f6rlerinin s\u00f6z konusu oldu\u011fu durumlara ise konversiyon bozuklu\u011fu denmektedir.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130stemli motor ya da duyu i\u015flevlerini etkileyen, n\u00f6rolojik ya da di\u011fer genel t\u0131bbi bir durumu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren, ama objektif bir bulgu g\u00f6stermeyen, bu semptom ya da defisite psikolojik etkenlerin e\u015flik etti\u011fi kan\u0131s\u0131na var\u0131lan, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu semptomun \u00f6ncesinde ya da alevlenmesinden \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131kan \u00e7at\u0131\u015fmalar ve di\u011fer stres fakt\u00f6rlerinin s\u00f6z konusu oldu\u011fu durumlara ise konversiyon bozuklu\u011fu <\/strong>denmektedir. Konversiyon \u00e7evirme demektir. Bunda ruhsal bir \u00e7at\u0131\u015fma ruhsal ara\u00e7larla yani s\u00f6z ya da hareketlerle d\u0131\u015favurulmamakta, tepkiler \u00e7evrilerek somatik ya da psi\u015fik bir hastal\u0131k tablosuyla ifadesini bulmaktad\u0131r. Bu semptom ya da defisit i\u015flevsellikte yitimlere de neden olmakta, ya da ki\u015fiyi toplum i\u00e7inde zor durumlarda b\u0131rakmaktad\u0131r. Konversiyon bozukluklar\u0131 en fazla y\u00fcr\u00fcme bozukluklar\u0131 gibi hareketlerdeki bozukluklarla kendini g\u00f6sterir. Ama bay\u0131lmalar da konversiyon bozukluklar\u0131n\u0131n en yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcng\u00fclerindendir. Bazen konversiyon bozu\u0131klu\u011fu dil tutulmalar\u0131, dilsizlik, konu\u015fma bozuklu\u011fu gibi daha psi\u015fik g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc semptomlara da yol a\u00e7ar. Ki\u015filerde genellikle bir semptom ortaya \u00e7\u0131kar ve ruhsal \u00e7at\u0131\u015fma devam etti\u011fi s\u00fcrece ayn\u0131 semptom kullan\u0131l\u0131r. Motor semptom ya da defisit g\u00f6steren, \u00f6rne\u011fin koordinasyon ya da dengede bozukluklar\u0131 olan, paraliziler ya da lokalize g\u00fc\u00e7s\u00fczl\u00fckle beliren, ses \u00e7\u0131karmada g\u00fc\u00e7l\u00fck (afoni) ya da yutma g\u00fc\u00e7l\u00fc\u011f\u00fc de s\u0131k g\u00f6r\u00fclen \u015fekillerdendir. Duyu semptomu ya da defisiti g\u00f6steren, \u00f6rne\u011fin g\u00f6rme yitimi, k\u00f6rl\u00fck, sa\u011f\u0131rl\u0131k, \u00e7ift g\u00f6rme, dokunma ya da a\u011fr\u0131 duyumu yitimi gibi semptomlarla giden bi\u00e7imi de yayg\u0131nd\u0131r. Kas\u0131lmalar ya da konv\u00fclsiyonlar g\u00f6steren \u015fekli de s\u0131kt\u0131r.<\/p>\n

Gerek somatizasyon bozukluklar\u0131n\u0131n, gerekse konversiyon bozuklu\u011funun ila\u00e7la tedavisi yoktur. Tersine, ila\u00e7 tedavileri durumun kronikle\u015fmesine neden de olabilir. Tek \u00e7are derin ve uzun bir psikoterapi olabilir. \u0130la\u00e7 tedavisi sadece bu psikoterapi s\u0131ras\u0131nda hastan\u0131n kayg\u0131lar\u0131n\u0131 azaltmaya y\u00f6nelik olarak trankilizan ila\u00e7larla yap\u0131labilir.<\/p>\n

Bunlara \u00e7ok benzeyen bir bozukluk da a\u011fr\u0131 bozuklu\u011fu<\/strong>dur. Bunda v\u00fccudun bir ya da daha fazla b\u00f6lgesinde g\u00f6r\u00fclen a\u011fr\u0131 ya da a\u011fr\u0131lar tabloya egemendir. A\u011fr\u0131lar klinik de\u011ferlendirmeyi gerektirecek \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fiddetlidir. A\u011fr\u0131 ya da a\u011fr\u0131lar belirgin bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya ya da toplumsal ve mesleki alanlarda i\u015flevsellikte \u00f6nemli aksamalara yol a\u00e7ar. A\u011fr\u0131n\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131, \u015fiddeti, alevlenmesi ve s\u00fcrmesinde psikolojik etkenlerin \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011fu sezilebilir. \u00d6rne\u011fin s\u0131k\u0131nt\u0131dan ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131 ba\u015flar ya da bel ya da omuzlara kramplar girer. Ama bu a\u011fr\u0131lar belirli bir amaca ula\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lmaz. A\u011fr\u0131 bozuklu\u011fu sadece psikolojik etkenlere ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 gibi, ger\u00e7ekten bedensel a\u011fr\u0131lara da refakat edebilir. \u00d6rne\u011fin ki\u015finin eski yaralanmalar\u0131 \u00f6fke durumlar\u0131nda yeniden a\u011fr\u0131r. En fazla g\u00f6r\u00fclen a\u011fr\u0131lar bel, s\u0131rt, ba\u015f, g\u00f6\u011f\u00fcs, kar\u0131n a\u011fr\u0131lar\u0131d\u0131r. Bu a\u011fr\u0131lar bir ba\u015fka psikolojik bozukluk t\u00fcr\u00fc olan hipokondriazis ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Hipokondriazis ki\u015finin bedensel duygular\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f yorumlayarak ciddi bir hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini, hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu korkusunu ta\u015f\u0131mas\u0131 durumudur.<\/figcaption><\/figure>\n

Hipokondriazis <\/strong>ki\u015finin bedensel duygular\u0131n\u0131 yanl\u0131\u015f yorumlayarak ciddi bir hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesini, hastal\u0131\u011f\u0131 oldu\u011fu korkusunu ta\u015f\u0131mas\u0131 durumudur. Yeterli t\u0131bbi de\u011ferlendirmelere ve her t\u00fcrl\u00fc g\u00fcvenceye ra\u011fmen bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler s\u00fcr\u00fcp gider. Bu inanc\u0131 hezeyan yo\u011funlu\u011funda de\u011fildir. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnceler klinik bak\u0131mdan belirli bir s\u0131k\u0131nt\u0131ya, hatta toplumsal ve mesleki alanlarda k\u0131s\u0131tlanmalara neden olabilir. Ki\u015filer bu kayg\u0131lar\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 ve anlams\u0131z oldu\u011funu kabul etmeye bir t\u00fcrl\u00fc yana\u015fmaz. Yana\u015ft\u0131klar\u0131 zaman da duyargalar\u0131 bu hastal\u0131k olas\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli duyarl\u0131 kal\u0131r.<\/p>\n

Bir de v\u00fccut dismorfik bozuklu\u011fu<\/strong>ndan s\u00f6z etmemiz gerekir. Bunlar g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerindeki hayali bir kusur ile u\u011fra\u015f\u0131p dururlar. \u00c7ok \u015fi\u015fman olduklar\u0131n\u0131, \u00e7ok zay\u0131f olduklar\u0131n\u0131, kambur ya da g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u015fekilde \u00e7arp\u0131k olduklar\u0131n\u0131 san\u0131r, buna derinden inan\u0131rlar. \u0130nan\u00e7lar\u0131 neredeyse hezeyan d\u00fczeyindedir. Bu inan\u00e7lar\u0131 onlar\u0131 s\u00fcrekli bir s\u0131k\u0131nt\u0131 halinde tutar. Hemen her i\u015flev alan\u0131nda k\u0131s\u0131tlanmalar\u0131na neden olur.<\/p>\n

Gerek hipokondriazisin, gerekse v\u00fccut dismorfik bozuklu\u011funun tedavisi son derecede zordur. Bunlardan ba\u015fka bir de yapay bozukluk <\/strong>say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Fizik ya da psikolojik belirtiler ama\u00e7l\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yorsa ve bu t\u00fcr belirtiler varm\u0131\u015f gibi davran\u0131l\u0131yorsa, yapay bozukluktan s\u00f6z edilir. Burada hastan\u0131n motivasyonu hasta rol\u00fcn\u00fc benimsemesidir. Bunun nedeni ekonomik ya da sosyal bir kazan\u00e7 sa\u011flamak de\u011fildir. Hasta sadece hasta rol\u00fcn\u00fc inanarak ve o rol\u00fc benimsedi\u011fi i\u00e7in oynar. Bunun sim\u00fclasyondan, yani temaruzdan ay\u0131rt edilmesi son derecede zordur. Tedavisi de b\u00fct\u00fcn bu t\u00fcrden bozukluklarda oldu\u011fu gibi son derecede zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc hastan\u0131n iyile\u015fmeye kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bir direnci vard\u0131r, sekonder ve primer kazan\u00e7lar\u0131na s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ve her t\u00fcrl\u00fc tedavi giri\u015fimine \u015fiddetle kar\u015f\u0131 koyar. Yaln\u0131zca hastal\u0131k tablosu ciddiye al\u0131n\u0131r ve onun i\u00e7in ila\u00e7lar verilirse bunlar\u0131 severek ve titizce alacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc rol\u00fcn\u00fc iyi oynamas\u0131 i\u00e7in bunlar\u0131 iyile\u015ftirmek istiyor gibi g\u00f6r\u00fcnmesi gerekecektir. Ama bu t\u00fcrden bir ila\u00e7 tedavisinin yapay bozuklu\u011fu peki\u015ftirece\u011fi ve onulmaz hale getirece\u011fi de muhakkakt\u0131r.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> Ali Nahit Babao\u011flu, 50 Soruda Psikiyatri, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, Kas\u0131m 2011, s.76-80<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bedensel yak\u0131nmalarla hekimlerin, sa\u011fl\u0131k kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131nd\u0131ran kimselerde b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bir somatizasyon bozuklu\u011fu s\u00f6z konusudur. B\u00fcy\u00fck Yunan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fc Pithagoras\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131mla insan\u0131n ruhsal ayg\u0131t\u0131na \u201cpsihe\u201d, geri kalan bedensel varl\u0131\u011f\u0131na ise \u201csoma\u201d ad\u0131 verilmi\u015ftir. Bu ayr\u0131m bug\u00fcn de ruhsal olan fenomenlere psi\u015fik fenomenler, bedensel olan olgulara ise somatik olgular denmesi \u015feklinde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Ruhsal sorunlar\u0131n bedensel g\u00f6r\u00fcng\u00fclerle […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":37493,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5410,429,5183,4347,5409,5408],"class_list":["post-37492","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-erektil","tag-psikiyatri","tag-ruhsal-bozukluk","tag-semptom","tag-somataform","tag-somatizasyon"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t