Fosil nerede aran\u0131r?<\/strong><\/p>\n Fosil bulmak i\u00e7in nereye, hangi ta\u015fa bakaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 bilmeniz gerekir. Amat\u00f6r dahi olsan\u0131z, belli bir bilgi birikimi edinmeniz gereklidir.<\/p>\n \u00d6rne\u011fin, metamorfik, di\u011fer ad\u0131yla ba\u015fkala\u015f\u0131m ge\u00e7irmi\u015f kayalar ya da volkanik kayalar ile magma kayalar\u0131 i\u00e7inde fosil aranmaz. Bu basit ama son derece \u00f6nemli bir bilgidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu kayalar\u0131n olu\u015ftu\u011fu ortam y\u00fcksek \u0131s\u0131 ve bas\u0131n\u00e7 alt\u0131ndad\u0131r; bu da fosille\u015fmeye \u015fans tan\u0131maz. Fosil \u00e7o\u011funlukla \u00e7\u00f6kel, tortul (sedimenter) kayalar i\u00e7inde bulunur. Baz\u0131 \u00f6zel korumalar canl\u0131y\u0131 \u00e7ok farkl\u0131 ortamlarda fosille\u015ftirebilir. \u00d6rne\u011fin, k\u0131zg\u0131n volkan k\u00fclleri, Pompei\u2019de insan dahil t\u00fcm canl\u0131lar\u0131 bir k\u00fcl k\u0131l\u0131f\u0131yla sarm\u0131\u015ft\u0131r. Canl\u0131lar o andaki \u015fekilleriyle korunmu\u015ftur. Ya da silis i\u00e7eren gayser p\u00fcsk\u00fcrmeleri, etraflar\u0131ndaki floray\u0131 fosille\u015ftirebilir. \u00d6rne\u011fin \u0130sko\u00e7ya\u2019da Alt Devoniyen (408- 360 milyon y\u0131l \u00f6nce) ya\u015fl\u0131 Rhynie \u00e7\u00f6rtleri (\u00e7akmakta\u015f\u0131, S\u0130O2) b\u00f6yle olu\u015fmu\u015ftur ve i\u00e7inde zengin bir bitki toplu\u011fu bar\u0131nd\u0131r\u0131r.<\/p>\n Bu ender durumlar d\u0131\u015f\u0131nda, hangi fosil i\u00e7in hangi \u00e7\u00f6kel kaya aranaca\u011f\u0131 bilgisi \u00f6nem kazanmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin dinozor fosilleri denizel \u00e7\u00f6kellerde bulunmaz, okyanuslar\u0131n derin b\u00f6lgelerinde ya\u015fayan ammonit denilen omurgas\u0131z hayvan karasal \u00e7\u00f6keller i\u00e7inde olamayaca\u011f\u0131 gibi, g\u00f6l \u00e7\u00f6kellerinin i\u00e7inde ya da s\u0131\u011f deniz ortam\u0131n\u0131 temsil eden kayalar i\u00e7inde de aranmaz. Gene insan fosillerini, sucul bir ortam\u0131 temsil eden kire\u00e7ta\u015f\u0131 tabakalar\u0131 i\u00e7inde arayamay\u0131z. Aktualizm ya da g\u00fcncelcilik prensibi fosil aray\u0131c\u0131lar\u0131n referans\u0131 olmal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ge\u00e7mi\u015fin ayn\u0131s\u0131d\u0131r. Tabii ki insan, denizde ya da g\u00f6l\u00fcn i\u00e7inde ya\u015famamaktad\u0131r.<\/p>\n Fosillerin \u00f6nemi<\/strong><\/p>\n Karakteristik fosiller, paleontolojinin (fosilbilim) en \u00f6nemli do\u011fal nesneleridir. Bunlar d\u00fcnya tarihi i\u00e7inde belli zaman aral\u0131klar\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f ve nesli t\u00fckenmi\u015f canl\u0131lard\u0131r. \u00d6rnek olarak dinozorlar\u0131, u\u00e7an s\u00fcr\u00fcngenleri, trilobitleri, 1. Zaman\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f mercanlar\u0131, ahtapotlar\u0131n atas\u0131 ammonitleri, ge\u00e7i\u015f formlar\u0131n\u0131n fosillerini sayabiliriz. \u00d6rne\u011fin bir Archaeopterix<\/em>\u2026 Kayalar\u0131n i\u00e7indeki fosillerin ait oldu\u011fu canl\u0131lar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre ne kadar k\u0131sa olursa, o fosil de o kadar de\u011ferli olacak, \u00e7\u00fcnk\u00fc kayaya \u00e7ok daha iyi ya\u015f verebilecektir. Ancak bu ya\u015f mutlak (kesin) bir ya\u015f olamayacakt\u0131r.<\/p>\n Paleontolojide fosiller yaln\u0131z bilimsel a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli de\u011fildir. Eski ya\u015fam\u0131 temsil eden bir\u00e7ok canl\u0131n\u0131n ge\u00e7irdi\u011fi fosille\u015fme, bazen onu, g\u00f6ze g\u00fczel gelecek \u015fekilde de olu\u015fturabilir. O zaman fosiller g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri nedeniyle de\u011ferli olabilir. Bu fosiller bir de ender bulunuyorsa, o zaman \u00e7ok daha aran\u0131r ve k\u0131ymetli olacaklard\u0131r. Bunlar fosil koleksiyonerleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Son teknolojiler, ger\u00e7e\u011fi ile sahtesini ay\u0131rt edemeyecek kadar ba\u015far\u0131l\u0131 fosil yap\u0131m\u0131na olanak sa\u011flamaktad\u0131r. Hatta yepyeni bir canl\u0131n\u0131n fosilini dahi yapman\u0131z ve belli bir s\u00fcre sonra bunu ender bulunan bir fosil olarak bilim d\u00fcnyas\u0131na sunman\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fcz teknolojisiyle m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. \u00d6rne\u011fin, re\u00e7inenin i\u00e7ine sinekleri koyup \u201cBunlar 50 milyon y\u0131ldan beri de\u011fi\u015fmeyen canl\u0131lard\u0131r\u201d diyebilirsiniz. Ya da insan kafatas\u0131na maymun \u00e7enesi koyup (piltdawn adam\u0131) yeni bir kafatas\u0131 yapabilir ve bunu bilimsel bulu\u015f olarak a\u00e7\u0131klayabilirsiniz. \u00c7ok daha g\u00fcncel bir \u00f6rnek, t\u00fcyl\u00fc dinozorlarla ilgili olan\u0131d\u0131r. Ba\u015fka ba\u015fka t\u00fcyl\u00fc dinozorlara ait fosil par\u00e7alar\u0131n\u0131 bir araya getirerek yeni bir fosil (Arkeoraptor) olu\u015fturabilirsiniz. Bu fosil, Nature<\/em> dergisine konu olabilecek kadar da ciddiye al\u0131nabilmi\u015ftir. Bu etik d\u0131\u015f\u0131 davran\u0131\u015f, ne yaz\u0131k ki insana aittir.<\/p>\n Kaynak: <\/strong>Mehmet Sak\u0131n\u00e7, 50 Soruda Yer\u2019in Evrimi, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, Ocak 2011, 1.Bask\u0131. s.77-79<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fosil, gezegenimiz tarihinde ya\u015fam\u0131n kendisidir. Bir kaya par\u00e7as\u0131nda milyarlarca y\u0131l \u00f6ncesinin ya\u015fam\u0131ndan arta kalan ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f kal\u0131nt\u0131lard\u0131r. 4,5 milyar y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fam\u0131n kan\u0131tlar\u0131 fosillerdir. Yer tarihinin derinliklerindeki ya\u015fama yolculuk etmek istiyorsan\u0131z, sizi oraya g\u00f6t\u00fcrecek \u201cta\u015f\u0131t\u201d fosillerdir. Bu heyecanl\u0131 yolculu\u011fa ancak fosiller e\u015fli\u011finde \u00e7\u0131kabilirsiniz. Fosiller yaln\u0131z evrimle ilgili bilgiler vermez. Zaman, eski iklimler, eski ya\u015fam ortamlar\u0131 (deniz, […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":37588,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5433,983,5432,200,816,2309,5431,5430],"class_list":["post-37587","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-archaeopterix","tag-canlilar","tag-cokeller","tag-evrim","tag-fosil","tag-fosilbilim","tag-magma","tag-volkanik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/2-10-300x170.jpg\")