\n<\/strong>\u00c7eviren: Mithat En\u00e7<\/strong><\/p>\n
Robert Koch bir askeri bir doktor olup madalyalar kazanmak veya bir gemi doktoru olup d\u00fcnyay\u0131 gezmek istemi\u015fti. Evlenince bu gen\u00e7lik hayalleri son buldu ve Prusya k\u00f6ylerinde doktorluk hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. Bu k\u00f6y doktoru, mikroplar\u0131n en \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z oldu\u011funu kan\u0131tlayan, mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir bilim kolu haline getiren ve milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kurtaran bir kahramana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130nsanl\u0131k \u015farbon, verem ve koleray\u0131 Koch sayesinde yendi.\u00a0 <\/em><\/p>\n Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z makale, bir zamanlar\u0131n Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 1951 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cMikrop Avc\u0131lar\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131n (Bilim Eserleri Serisi, Paul de Kruif, \u00c7ev. Mithat En\u00e7) Robert Koch\u2019un \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ele alan b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden derlenmi\u015ftir. Ayn\u0131 eserin ilk mikrop avc\u0131lar\u0131 olan Leeuwenhoeck ve Spallanzani\u2019nin ya\u015famlar\u0131n\u0131 yans\u0131tan b\u00f6l\u00fcmlerini daha \u00f6nce dergimizde yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131k. Milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kurtaran bu b\u00fcy\u00fck kahramanlar\u0131n \u00f6yk\u00fclerini yay\u0131mlamaya devam edece\u011fiz. Ba\u015fl\u0131k ve araba\u015fl\u0131klar\u0131 biz koyduk.<\/p><\/blockquote>\n Robert Koch, Leeuwenhoeck\u2019tan da garip ve anla\u015f\u0131lmas\u0131 g\u00fc\u00e7 bir mikrop avc\u0131s\u0131yd\u0131. Bundan ba\u015fka o da ayn\u0131 derecede kendi kendini yeti\u015ftiren bir bilim adam\u0131yd\u0131. Koch fakirdi. Doktorlukla ekme\u011fini kazanmak zorundayd\u0131. Bildi\u011fi b\u00fct\u00fcn fen bilgisi s\u0131radan bir t\u0131p kursundan elde edilmi\u015fti. E\u015finin do\u011fum g\u00fcn\u00fc hediyesi olarak verdi\u011fi sevgili mikroskobundan ba\u015fka arac\u0131 da yoktu. Geriye kalan her \u015feyi tahta par\u00e7alar\u0131ndan, ipten ve bir par\u00e7a m\u00fch\u00fcr mumundan \u015fekillendirip icat etmesi gerekiyordu. En k\u00f6t\u00fcs\u00fc fare ve mikroplar\u0131n\u0131n yan\u0131nda oturma odalar\u0131na ge\u00e7ip de kar\u0131s\u0131na ke\u015ffetti\u011fi yeni ve garip ara\u00e7 ve malzemeyi anlatmak istedi\u011fi zaman bu iyi kad\u0131n\u0131n burnunu kapayarak ona: \u201cAman Robert, ne fena kokuyorsun\u201d demesiydi.<\/p>\n Derken farelere \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015f\u0131layabilmek i\u00e7in emin bir yol buldu. Bunlara zehirli kan\u0131 s\u0131kabilecek uygun bir \u015f\u0131r\u0131nga yoktu. Birka\u00e7 tahta k\u0131ym\u0131\u011f\u0131 ald\u0131. Bunlar\u0131 iyice temizledi. \u00dczerlerine yap\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131 ihtimali bulunan adi mikroplar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in et\u00fcv\u00fcnde \u0131s\u0131tt\u0131. Bu k\u0131ym\u0131klar\u0131 \u015farbondan \u00f6len koyunlar\u0131n kan damlalar\u0131na bat\u0131rd\u0131. Bu esrarl\u0131, hareketsiz iplikler ve de\u011fneciklerle dolu bir kand\u0131. Sonra, farenin kuyruk sokumuna temiz bir b\u0131\u00e7akla ufak bir kesik yapt\u0131. Sonra kana boyanm\u0131\u015f k\u0131ym\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck bir beceriklilikle bu kesi\u011fin i\u00e7ine soktu. Bu fareyi ayr\u0131 bir kafese b\u0131rakt\u0131. Elini y\u0131kad\u0131. Sonra \u00f6devlerine ba\u011fl\u0131 bir adam\u0131n duru\u015fu ile dalg\u0131n dalg\u0131n hasta bir \u00e7ocu\u011fun neyi oldu\u011funu anlamaya gitti: \u201cBu hayvan, bu fare \u015farbondan \u00f6lecek mi?… Bayan Smith \u00e7ocu\u011funuz haftaya tekrar okula ba\u015flayabilir\u2026 Umar\u0131m \u015farbon mikrobundan biraz\u0131n\u0131 parma\u011f\u0131mdaki kesi\u011fe s\u00fcrmemi\u015fimdir\u201d\u2026 Koch\u2019un hayat\u0131 i\u015fte b\u00f6yleydi.<\/p>\n \u015earbon mikrobunun pe\u015finde Nihayet: \u201cHah i\u015fte, i\u015fte o iplikler ve de\u011fneciklerden burada da var. Farenin b\u00fct\u00fcn v\u00fccudunu kaplam\u0131\u015flar. T\u0131pk\u0131 d\u00fcn k\u0131ym\u0131\u011f\u0131 dald\u0131rd\u0131\u011f\u0131m \u00f6l\u00fc koyunun kan\u0131ndaki gibi\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131. Koch keyifle, sat\u0131n al\u0131nmas\u0131 ucuz, u\u011fra\u015fmas\u0131 kolay olan farelerde koyun, inek ve insanlar\u0131n hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Bundan sonra bir ay i\u00e7in hayat\u0131 birbiri arkas\u0131na \u00f6len farelerle ge\u00e7ti. Her g\u00fcn devaml\u0131 olarak \u00f6l\u00fc koyunlar\u0131n kanlar\u0131ndan k\u0131ym\u0131kla biraz al\u0131yor, s\u0131hhatli bir farenin kuyruk sokumuna temiz bir b\u0131\u00e7akla bir \u00e7izgi \u00e7izdikten sonra bu damlay\u0131 oraya s\u00fcr\u00fcyordu. Her defas\u0131nda Koch ertesi sabah laboratuar\u0131na girdi\u011fi zaman bu yeni farenin de \u015farbondan \u00f6lm\u00fc\u015f oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyordu. Mikroskobu da her defas\u0131nda ona \u00f6l\u00fc hayvanlar\u0131n kan\u0131nda o iplik ve de\u011fneciklerden milyonlarcas\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. Bunlar s\u0131hhatli hi\u00e7bir hayvan\u0131n kan\u0131nda bulunmayan hareketsiz, bir santimin on binde biri kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda ve arapsa\u00e7\u0131 halinde iplikler ve de\u011fneciklerdi.<\/p>\n Koch, \u201cBu iplikler canl\u0131 olmal\u0131d\u0131r\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u201cFarenin kesi\u011fine bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m kan damlas\u0131nda bu de\u011fneciklerden ancak birka\u00e7 y\u00fcz tane bulunabilir. Bunlarsa hayvan\u0131n hastalan\u0131p \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc yirmi d\u00f6rt saat i\u00e7inde milyonlarca \u00fcremi\u015fler. Bu ipliklerin b\u00fcy\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek isterdim. Fakat canl\u0131 bir farenin i\u00e7i de seyredilmez ki.\u201d<\/p>\n \u201cBu de\u011fneciklerin uzun iplikler haline geli\u015fini g\u00f6rmek i\u00e7in nas\u0131l bir \u00e7are bulabilirim\u2026\u201d Hastalar\u0131n\u0131 nabz\u0131n\u0131 say\u0131p dillerine bakarken bu soru kar\u015f\u0131s\u0131nda tepinip duruyordu. Ak\u015famlar\u0131 yeme\u011fini alelacele bitirdikten sonra fare ve dezenfeksiyon kokan k\u00fc\u00e7\u00fck laboratuar\u0131na kapan\u0131yor ve bu iplicikleri farenin v\u00fccudu d\u0131\u015f\u0131nda \u00fcretmenin yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yordu. O d\u00f6nemde Koch, Pasteur\u2019\u00fcn bira mayas\u0131 \u00e7orbalar\u0131 ve cam balonlar\u0131 hakk\u0131nda pek az \u015fey biliyordu. Yapmaya u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 deneylerde ta\u015f devri insanlar\u0131n\u0131n ate\u015f yakmakta g\u00f6sterdi\u011fi kaba kendine g\u00f6relik fark ediliyordu.<\/p>\n Koch,\u201cBu iplikleri kabil oldu\u011fu kadar hayvanlar\u0131n v\u00fccudunun yap\u0131s\u0131ndaki nesneye benzeyen bir \u015fey i\u00e7inde \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Bunun t\u0131pk\u0131 canl\u0131 bir madde gibi olmas\u0131 laz\u0131m\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131. Bunun \u00fczerine i\u00e7i arapsa\u00e7\u0131 halindeki ipliklerle dolu \u00f6l\u00fc bir farenin dala\u011f\u0131ndan i\u011fne ucu kadar ufac\u0131k bir par\u00e7a alarak \u00f6k\u00fcz\u00fcn g\u00f6z suyundan al\u0131nm\u0131\u015f bir damlan\u0131n i\u00e7ine koydu. \u201cBunun onlar i\u00e7in iyi bir yiyecek olmas\u0131 gerekir\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. \u201cFakat ihtimal, ipliklerin \u00fcreyebilmesi i\u00e7in farenin v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131na da ihtiya\u00e7lar\u0131 vard\u0131r\u201d dedi. Bunun \u00fczerine kendi eliyle gaz lambas\u0131 ile \u0131s\u0131nan uydurma bir et\u00fcv yapt\u0131. Pek de \u00f6nemli olmayan bu et\u00fcv\u00fcn i\u00e7inde \u00f6k\u00fcz\u00fcn g\u00f6z suyundan ald\u0131\u011f\u0131 damlay\u0131 aralar\u0131na koydu\u011fu iki cam par\u00e7as\u0131n\u0131 yerle\u015ftirdi. Sonra gece yar\u0131s\u0131, uyumak i\u00e7in de\u011fil yatmak i\u00e7in girdi\u011fi yata\u011f\u0131ndan kalkarak t\u00fcten et\u00fcv lambas\u0131n\u0131 biraz k\u0131smaya gitti. Fakat geri yata\u011f\u0131na d\u00f6necek yerde ak\u0131l almayacak kadar ufak olan mikroplar\u0131n\u0131 aras\u0131na hapsetti\u011fi ince cam par\u00e7alar\u0131n\u0131 tekrar tekrar mikroskobunun alt\u0131na soktu. Bazen onlar\u0131n b\u00fcy\u00fcd\u00fcklerini g\u00f6r\u00fcyorum san\u0131yordu, ama emin de\u011fildi. Zira y\u00fczen ve z\u0131playan yabanc\u0131 mikroplar insan\u0131 \u00e7ileden \u00e7\u0131karacak \u015fekilde bu cam par\u00e7alar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan i\u00e7eri s\u0131v\u0131\u015fman\u0131n yolunu buluyorlar ve \u00fcreyerek narin ve tehlikeli \u015farbon mikroplar\u0131n\u0131 adeta bo\u011fuyorlard\u0131.<\/p>\n \u201cDe\u011fneciklerimi aralar\u0131nda hi\u00e7bir mikrop bulunmayacak \u015fekilde \u00fcretmeliyim\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131. \u00c7are bulabilmek i\u00e7in de acemi acemi bocalay\u0131p durdu.<\/p>\n Derken bir g\u00fcn Koch\u2019un kafas\u0131nda ipliklerinin b\u00fcy\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc seyredebilmek i\u00e7in \u00e7ok kolay ve sade bir yol \u00e7akt\u0131. \u201cBunlar\u0131 ba\u015fka mikroplar\u0131n eri\u015femeyece\u011fi sarkan bir damla i\u00e7inde b\u00fcy\u00fctece\u011fim\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Koch b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 mikroplar\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilmek i\u00e7in iyice \u0131s\u0131tt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcz, \u00e7ok ince bir cam par\u00e7as\u0131 \u00fczerine az \u00f6nce kesilmi\u015f s\u0131hhatli bir \u00f6k\u00fcz\u00fcn g\u00f6z\u00fcn\u00fcn suyundan bir damla damlatt\u0131. Bu damlan\u0131n i\u00e7ine farenin dala\u011f\u0131ndan alabilece\u011fi en ufak bir par\u00e7ay\u0131 b\u0131rakt\u0131. Bu fare biraz \u00f6nce \u015farbondan \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Bunun \u00fcst\u00fcne de damlaya dokunmamas\u0131 i\u00e7in ortas\u0131 bir fanus gibi \u015fi\u015fkin olan ba\u015fka bir kal\u0131n ve oval cam par\u00e7as\u0131n\u0131 kapad\u0131. \u0130nce cam\u0131n kal\u0131n\u0131na yap\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in de bu \u00e7ukurlu\u011fun etraf\u0131na vazelin s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Sonra becerikli bir hareketle bu sade arac\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00fcst\u00fcne \u00e7evirdi. \u0130\u015fte sarkan damlas\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015ft\u0131. \u0130pliklerle dolu dalak par\u00e7as\u0131 ile \u00f6k\u00fcz g\u00f6z\u00fcn\u00fcn suyu fanusun i\u00e7indeydiler. Art\u0131k hi\u00e7bir mikrop onlara eri\u015femeyecekti.<\/p>\n Belki Koch fark\u0131nda de\u011fildi, fakat bu, Leeuwenhoeck\u2019un ya\u011fmur damlas\u0131 i\u00e7inde k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc g\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve insanlar\u0131n \u00f6l\u00fcme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131nda en \u00f6nemli and\u0131. Koch, \u201cBu damlan\u0131n i\u00e7ine ba\u015fka bir \u015fey giremez. Orada yaln\u0131z iplikler var. Art\u0131k bunlar\u0131n b\u00fcy\u00fcy\u00fcp b\u00fcy\u00fcmediklerini anlayabilece\u011fiz\u201d diye f\u0131s\u0131ldad\u0131 ve sarkan damlas\u0131n\u0131 mikroskobunun merce\u011fi alt\u0131na yerle\u015ftirdi. Heyecan i\u00e7inde sandalyesini \u00e7ekerek olup bitenleri g\u00f6rmeye haz\u0131rland\u0131. Merce\u011finin g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131 i\u00e7inde ancak fare dala\u011f\u0131n\u0131n tel tel birka\u00e7 par\u00e7as\u0131n\u0131 fark edebiliyordu. Mikroskobunun alt\u0131nda bunlar \u00e7ok muazzam g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorlard\u0131. Bu dalak par\u00e7ac\u0131klar\u0131 aras\u0131nda ise, \u015furada burada birka\u00e7 tane de\u011fnecik g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu. \u0130ki saat s\u00fcresince hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131. Derken hastal\u0131kl\u0131 dalak par\u00e7ac\u0131klar\u0131n\u0131n aras\u0131nda \u00e7ok garip \u015feyler olup bitmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Damlan\u0131n i\u00e7inde oradan oraya s\u00fcr\u00fcklenen de\u011fnecikler b\u00fcy\u00fcmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. \u0130\u015fte \u015furada evvelce bir tane iken iki oluvermi\u015fti. Ba\u015fka birisi de merce\u011fin g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131 i\u00e7inde kaybolan boydan boya y\u0131lan gibi uzan\u0131p s\u00fcr\u00fcnerek dola\u015f\u0131k bir iplik halinde yava\u015f yava\u015f uzuyordu. Birka\u00e7 saat i\u00e7inde ufac\u0131k dalak par\u00e7alar\u0131 binlerce de\u011fnecik ve \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek \u015fekilde dola\u015fm\u0131\u015f renksiz bir iplik yuma\u011f\u0131, canl\u0131 sessiz ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc iplik yumaklarla \u00f6rt\u00fcl\u00fcp kaybolmu\u015flard\u0131.<\/p>\n \u201cArt\u0131k bu ipliklerin canl\u0131 oldu\u011funu biliyorum\u201d diye rahat bir nefes ald\u0131, \u201c\u015eimdi zavall\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck farelerimin, koyunlar\u0131n ve hatta ineklerin g\u00f6vdesinde nas\u0131l milyonlarca \u00fcreyebildiklerini anl\u0131yorum. Bu de\u011fneciklerden biri, bu basil, bir \u00f6k\u00fczden milyonlarca defa daha k\u00fc\u00e7\u00fck belki. \u0130htimal yaln\u0131z bir tanesi \u00f6k\u00fcz\u00fcn v\u00fccuduna giriyor. Ona kar\u015f\u0131 hi\u00e7bir kini yok. Ondan nefret de etmiyor. Fakat bu basil orada milyonlarca \u00fcr\u00fcyor. \u0130ri hayvan\u0131n her yan\u0131n\u0131, beynini ve ci\u011ferlerini kapl\u0131yor, damarlar\u0131n\u0131 t\u0131k\u0131yor. Bu ger\u00e7ekten korkun\u00e7 bir hal.\u201d<\/p>\n Zaman, muayenehanesi ve bunun can s\u0131k\u0131c\u0131 \u00f6devleri, bekleyen ve \u015fik\u00e2yet eden hastalar\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar onun i\u00e7in anlams\u0131z bir hale geldiler. Koch sekiz g\u00fcn s\u00fcren sinir bozucu bir denemenin her g\u00fcn\u00fcnde, \u00f6nce i\u00e7inde yaln\u0131z birka\u00e7 basil olan damlas\u0131nda milyonlarcas\u0131n\u0131 \u00fcretme mucizesini tekrar etti. De\u011fneciklerle dolu ufac\u0131k sarkan damlas\u0131n\u0131 \u00f6k\u00fcz g\u00f6z\u00fcn\u00fcn taze suyu i\u00e7ine b\u0131rak\u0131yor ve bu su damlalar\u0131n\u0131n her birinde s\u00fcr\u00fclerle de\u011fnecik b\u00fcy\u00fcyordu.<\/p>\n \u201cBu basilleri herhangi bir hayvan\u0131n g\u00f6vdesinden uzakta sekiz nesil \u00fcrettim. Bunlar\u0131 saf ve b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 mikroplardan uzakta b\u00fcy\u00fctt\u00fcm. Bu sekizinci sarkan damlada ne \u00f6l\u00fc farelerin dalak par\u00e7alar\u0131 ve ne de hastal\u0131kl\u0131 bir tek doku var. Bunun i\u00e7inde yaln\u0131z fareyi \u00f6ld\u00fcren basillerin \u00e7ocuklar\u0131 bulunuyor. Acaba \u015f\u0131r\u0131nga etsem bu basiller bir fare veya koyunun v\u00fccudunda gene \u00fcreyebilecekler mi? \u015eu ipliciklerin ger\u00e7ekten \u015farbonun nedeni oldu\u011funu bulabilecek miyim?\u201d<\/p>\n Koch b\u00fcy\u00fck bir itina ile sekizinci nesilden mikroplarla dolu ve hatta i\u00e7indeki say\u0131s\u0131z basiller y\u00fcz\u00fcnden kendi g\u00f6zlerine bile bulan\u0131k g\u00f6z\u00fcken bu damladan bir par\u00e7as\u0131n\u0131 bir tahta k\u0131ym\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine bula\u015ft\u0131rd\u0131. Sonra b\u00fct\u00fcn at\u0131lgan, ihtiyats\u0131z ve bocalayan ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131 koruyan melek yan\u0131 ba\u015f\u0131nda oldu\u011fu halde bu k\u0131ym\u0131\u011f\u0131 maharetle bir farenin derisi alt\u0131na bat\u0131rd\u0131.<\/p>\n Ertesi g\u00fcn Koch te\u015frih tahtas\u0131n\u0131n \u00fczerine yerle\u015ftirdi\u011fi bu hayvan\u0131n cesedi \u00fczerine iyi g\u00f6rmek i\u00e7in miyop\u00e7a e\u011filmi\u015f duruyordu. \u00dcmitten ba\u015f\u0131 d\u00f6nerek b\u0131\u00e7aklar\u0131n\u0131 alevden ge\u00e7iriyordu. \u00dc\u00e7 dakika ge\u00e7meden Koch mikroskobunun \u00f6n\u00fcne oturmu\u015f, \u00f6l\u00fc hayvan\u0131n dala\u011f\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7ay\u0131 ince iki cam aras\u0131nda mikroskobunun alt\u0131na yerle\u015ftirmi\u015f bulunuyordu; \u201cispat ettim\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131, \u201c\u0130\u015fte burada da iplicikler, de\u011fnecikler var. Sarkan damladaki basiller de yeni \u00f6len bir koyunun kan\u0131ndakiler kadar \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc.\u201d<\/p>\n Koch b\u00f6ylece bu son farenin le\u015finde de \u00e7ok zaman evvel elleri hen\u00fcz beceriksiz ve mikroskobu da pek yeni iken ilk g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00fc ine\u011fin kan\u0131nda buldu\u011fu ve canl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 bilemedi\u011fi ayn\u0131 mikroplar\u0131 bulmu\u015ftu. Bunlar b\u00fcy\u00fck bir itina ile bir\u00e7ok farelerde ve say\u0131s\u0131n\u0131 bilemedi\u011fi sarkan damlalarda besleyip b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc basillerin ayn\u0131s\u0131yd\u0131.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lardan, \u015fimdiye kadar ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn insanlardan, bir yol a\u00e7\u0131c\u0131 olan Pasteur\u2019den bile \u00f6nce Koch, belirli bir mikrobun belirli bir hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni oldu\u011funu ve ufac\u0131k sefil basillerin iriyar\u0131 hayvanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fini ispat etmi\u015fti. Ak\u0131l almayacak kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olan bu bal\u0131\u011fa oltas\u0131n\u0131 atm\u0131\u015f, al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey bilmedi\u011fi halde onlar\u0131 gizli gizli g\u00f6zetlemi\u015f, sakland\u0131klar\u0131 yeri aram\u0131\u015f, ne kadar uysal veya y\u0131rt\u0131c\u0131 olduklar\u0131n\u0131 bilmeden ve g\u00f6z\u00fckmemelerinin verdi\u011fi b\u00fcy\u00fck avantajla ne kadar kolayl\u0131kla \u00fczerine at\u0131l\u0131p kendini haklayabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmeden onlarla u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Bu k\u00fc\u00e7\u00fck mikroplar y\u0131llarca nas\u0131l ya\u015fayabiliyorlar? Koch susmakta devam etti. Daha fazla bilmeliydi. \u015ea\u015fk\u0131n bir halde kobaylar\u0131, tav\u015fanlar\u0131 ve hatta nihayet koyunlar\u0131 sarkan damlas\u0131ndaki masum g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc s\u0131v\u0131 ile a\u015f\u0131lamaya devam etti. B\u00fct\u00fcn bu hayvanlarda ve farelerde oldu\u011fu gibi koyunda da k\u0131ym\u0131ktan bula\u015ft\u0131r\u0131lan birka\u00e7 mikrop s\u00fcratle milyonlarca \u00fcrediler. Birka\u00e7 saat i\u00e7inde, evvelce s\u0131hhatli olan dokulara zehirleyici bir \u015fekilde yay\u0131ld\u0131lar. S\u00fcr\u00fcler halinde temiz ve kirli kan damarlar\u0131n\u0131 t\u0131kad\u0131lar. K\u0131rm\u0131z\u0131 kan\u0131 korkun\u00e7 bir siyahl\u0131\u011fa \u00e7evirip tav\u015fanlar\u0131, kobaylar\u0131 ve koyunlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.<\/p>\n Koch, muazzam bir hamleyle, me\u00e7hul hap yutturucular\u0131n geni\u015f saflar\u0131 aras\u0131ndan f\u0131rlayarak y\u00fckseldi ve ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n en orijinalleri aras\u0131na kar\u0131\u015ft\u0131. Mikrop avlamaktaki ustal\u0131\u011f\u0131 artt\u0131k\u00e7a mesle\u011finin \u00f6nemli \u00f6devlerini yerine getiri\u015fi aks\u0131yordu. \u00dccra \u00e7iftliklerdeki bebekler ac\u0131 ac\u0131 a\u011fl\u0131yorlard\u0131; fakat o gelmiyordu. Keskin di\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131 \u00e7eken k\u00f6yl\u00fcler uzun saatler onu bekliyorlard\u0131, fakat o g\u00f6z\u00fckm\u00fcyordu. Nihayet meslek \u00f6devlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ba\u015fka bir doktora b\u0131rakmak zorunda kald\u0131. Bayan Koch da onu \u00e7ok az g\u00f6r\u00fcyor ve \u00fcz\u00fcl\u00fcyordu. Antiseptik ve hayvan kokusu \u00fcst\u00fcne sinmi\u015f olarak hasta ziyaretlerine gitmemesini diliyordu. Fakat \u0131st\u0131rap \u00e7eken hastalar\u0131 ile kar\u0131s\u0131 ona ba\u015fka bir y\u0131ld\u0131zda ya\u015f\u0131yorlarm\u0131\u015f kadar uzakt\u0131lar. Zira yeni ve esrarl\u0131 bir soru kafas\u0131n\u0131 kurcal\u0131yor, \u00e7eki\u015ftirip uykusunu ka\u00e7\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n \u0130nce cam par\u00e7alar\u0131n\u0131n \u00fczerinde o kadar kolayl\u0131kla \u00f6l\u00fcveren bu narin ve ufac\u0131k \u015farbon basilleri do\u011fada hasta hayvanlardan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olanlara nas\u0131l ge\u00e7ebiliyordu?<\/p>\n Bu hastal\u0131k hakk\u0131nda Avrupa\u2019n\u0131n \u00e7ift\u00e7i ve baytarlar\u0131 aras\u0131nda bat\u0131l inan\u00e7lar vard\u0131. Bunlar daima s\u00fcr\u00fclerinin \u00fcst\u00fcnde, g\u00f6r\u00fclmez ve insafs\u0131z bir k\u0131l\u0131\u00e7 gibi as\u0131l\u0131 duran bu afetin kudreti ile ilgili garip inan\u00e7lard\u0131.<\/p>\n Nas\u0131l olur? Bu hastal\u0131k bir santimin be\u015f binde biri kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ve \u00e7elimsiz bir basil taraf\u0131ndan yap\u0131lamayacak kadar korkun\u00e7 bir \u015fey.<\/p>\n Fransa\u2019da Auvergne\u2019de ye\u015fil, korkun\u00e7 da\u011flar bulundu\u011funu, koyunlar\u0131n birer birer veya d\u00fczinelerle, hatta y\u00fczlercesinin bir arada kara hastal\u0131k \u015farbona yakalanmadan oraya gidemeyece\u011fini biliyordu. Beauce k\u0131rlar\u0131nda verimli otlaklar vard\u0131; bunlar koyunlar\u0131 sadece \u015farbondan \u00f6lmek i\u00e7in \u015fi\u015fmanlat\u0131yordu. K\u00f6yl\u00fcler geceleri ocaklar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde titre\u015fiyor ve \u201ctarlalar\u0131n\u0131z b\u00fcy\u00fclenmi\u015f\u201d diye f\u0131s\u0131lda\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Bu t\u00fcr \u015feyler Koch\u2019u rahats\u0131z ediyordu: \u201cBu kadar k\u00fc\u00e7\u00fck basiller nas\u0131l oluyor da tarla ve da\u011flarda k\u0131\u015flar\u0131 ve hatta y\u0131llarca ya\u015fayabiliyorlard\u0131?\u201d \u00d6l\u00fc bir farenin dala\u011f\u0131ndan ald\u0131\u011f\u0131 mikropla dolu bir par\u00e7ay\u0131 cam par\u00e7as\u0131 \u00fcst\u00fcne koyunca mikroplar\u0131n solarak g\u00f6zden kayboldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc halde bu ger\u00e7ekten nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabiliyordu? Camlar\u0131n \u00fczerine \u00f6k\u00fcz g\u00f6z\u00fcn\u00fcn besleyici suyundan koydu\u011fu zaman bu basiller art\u0131k canlanm\u0131yorlard\u0131. Kurumu\u015f kan\u0131 suland\u0131r\u0131p farelere zerk edince de bu k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar kafeslerinde keyifle oyna\u015fmakta devam ediyorlard\u0131. \u0130ki g\u00fcn \u00f6nce iri bir \u00f6k\u00fcz\u00fc \u00f6ld\u00fcrebilecek olan bu mikroplar \u015fimdi \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Bir g\u00fcn mikroskobunun alt\u0131nda sorusunu \u00e7\u00f6zmeye yarayabilecek mikroplar\u0131n\u0131n merakl\u0131 bir \u015fekil de\u011fi\u015ftirmesinden ibaret garip bir manzara ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Koch, Do\u011fu Prusya\u2019daki iki bu\u00e7u\u011fa \u00fc\u00e7 metre geni\u015fli\u011findeki laboratuar\u0131nda sandalyesine oturdu ve Fransa\u2019n\u0131n b\u00fcy\u00fclenmi\u015f tarla ve da\u011flar\u0131n\u0131n esrar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc. Kapal\u0131 cam \u00e7ukurunun i\u00e7indeki sarkan bir damlas\u0131n\u0131 fare v\u00fccudunun \u0131s\u0131s\u0131nda yirmi d\u00f6rt saat muhafaza etmi\u015fti. \u201cBu damlan\u0131n uzun, g\u00fczel basil iplikleri ile dolu olmas\u0131 icap eder\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131 ve mikroskobundan a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru bakt\u0131: \u201cBu ne?\u201d diye hayk\u0131rd\u0131.<\/p>\n Bu ipliciklerin d\u0131\u015f hatlar\u0131 silinmeye ba\u015flam\u0131\u015flar ve her bir iplik boydan boya harikulade k\u00fc\u00e7\u00fck cam boncuklar gibi p\u0131r\u0131ldayan oval \u015fekillerle beneklenmi\u015fti. Bu boncuklar iplik boyunca bir inci dizisi kadar kusursuz dizilmi\u015flerdi.<\/p>\n Koch kendi kendine homurdand\u0131, \u201csarkan damlam\u0131n i\u00e7ine herhalde ba\u015fka mikroplar girmi\u015f olsa gerek\u201d diye s\u00f6ylendi. Fakat daha dikkatle bak\u0131nca bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131. Zira parlak boncuk taneleri ipliklerin i\u00e7indeydiler. Bu ipli\u011fi meydana getiren basil, boncuklar haline gelmi\u015fti. Bu sarkan damlas\u0131n\u0131 kuruttuktan sonra bir ay kadar \u00f6zenle bir tarafa saklad\u0131 ve talih onu bir kere daha bu damlay\u0131 merce\u011fi ile seyretmeye g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Boncuk dizisi eskisi kadar parlak \u0131\u015f\u0131ld\u0131yordu. Derken bir deney fikri onu sard\u0131. Bir \u00f6k\u00fcz g\u00f6z\u00fcnden saf, taze bir damla s\u0131v\u0131 ald\u0131. Boncukla\u015fm\u0131\u015f, aylarca bayatlam\u0131\u015f, kurutulmu\u015f basil bula\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine koydu. Bak\u0131nca kafas\u0131 hayretle d\u00f6nd\u00fc. Boncuklar\u0131n alelade basiller ve sonra da bir kere daha uzun iplikler haline geldi\u011fini g\u00f6rd\u00fc. \u0130nan\u0131lmayacak \u015fey. \u201cBu acayip parlak boncuk taneleri tekrar adi \u015farbon basilleri haline gelmi\u015fler. Boncuklar bunlar\u0131n sporlar\u0131 olmal\u0131. Mikroplar\u0131n so\u011fu\u011fa s\u0131ca\u011fa ve kurakl\u0131\u011fa dayanabilen ka\u015farlanm\u0131\u015f \u015fekilleri\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131. \u015earbon mikroplar\u0131n\u0131n tarlalarda bu kadar uzun s\u00fcre hayatta kalabilmelerinin yolu bu olmal\u0131. Basiller spor haline ge\u00e7melidir.\u201d Sonra \u00e7abucak yapt\u0131\u011f\u0131 bu tahminin do\u011fru olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in m\u00fckemmel ve ustaca deneyler yapmaya giri\u015fti. Bu sefer ustal\u0131kla \u015farbondan \u00f6lm\u00fc\u015f farelerin dalaklar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131. Bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nesneyi yak\u0131lm\u0131\u015f b\u0131\u00e7ak ve penslerle dikkatle ald\u0131. Havadaki serseri mikroplar\u0131n bula\u015fmas\u0131ndan koruyarak bu dalaklar\u0131 bir g\u00fcn fare v\u00fccudunun hararetinde tuttu ve ger\u00e7ekten mikroplar\u0131n her ipli\u011fi cam gibi sporlar haline gelmi\u015fti.<\/p>\n Sonra kendini aral\u0131ks\u0131z kirli k\u00fc\u00e7\u00fck odas\u0131nda tutan deneylerde, sporlar\u0131n aylarca canl\u0131 kald\u0131klar\u0131n\u0131 ve bir \u00f6k\u00fcz g\u00f6z\u00fcn\u00fcn suyu i\u00e7inde yahut da ince k\u0131ym\u0131klar\u0131ndan birisi ile bir farenin kuyruk sokumuna bat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 anda \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc basiller haline gelmek \u00fczere haz\u0131r beklediklerini buldu.<\/p>\n Koch, \u201cHayvan canl\u0131 oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e meydana gelmiyorlar ve bu sporlar asla te\u015fekk\u00fcl etmiyorlar; ancak hayvan \u00f6ld\u00fckten sonra ve e\u011fer \u00e7ok s\u0131cak tutulacak olursa meydana \u00e7\u0131k\u0131yorlar\u201d dedi. Bunu da mikroplu dalaklar\u0131 so\u011fukta b\u0131rakarak g\u00fczelce ispat etti. Birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde k\u0131ym\u0131klara bula\u015ft\u0131r\u0131lan bu nesne, farelerine a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 bu basiller, biftekten daha tehlikeli olmad\u0131klar\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015flard\u0131.<\/p>\n Art\u0131k sene 1876 idi ve Koch 34 ya\u015f\u0131na basm\u0131\u015ft\u0131. Nihayet biraz kekeleyerek mikroplar\u0131n hastal\u0131klar\u0131n sebebi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fini d\u00fcnyaya haber vermek i\u00e7in Holstein\u2019daki kovu\u011fundan \u00e7\u0131kt\u0131. Alt\u0131n \u00e7er\u00e7eveli g\u00f6zl\u00fcklerini takt\u0131. Mikroskobunu, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc \u015farbon mikroplar\u0131 ile dolu cam h\u00fccrelerinde hapsedilmi\u015f birka\u00e7 sarkan damlas\u0131n\u0131 toparlad\u0131. Bunlardan ba\u015fka trene, birka\u00e7 d\u00fczine s\u0131hhatli farenin sarst\u0131\u011f\u0131 bir de kafes getirmi\u015fti. \u015earbon mikroplar\u0131n\u0131, bunlar\u0131n fareleri nas\u0131l \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve nas\u0131l garip cam sporlar haline geldiklerini g\u00f6stermek \u00fczere Breslau\u2019a giden bir trene bindi. Bunlar\u0131, \u00fcniversitede botanik profes\u00f6r\u00fc olan ve bazen kendine te\u015fvik edici mektuplar yazan Prof. Cohn\u2019a g\u00f6stermek istiyordu.<\/p>\n Koch\u2019un mektuplar\u0131nda bahsetti\u011fi deneyler kar\u015f\u0131s\u0131nda hayretler i\u00e7inde kalan Prof. Cohn, bu ihtiyar Cohn, ne kadar orijinal oldu\u011fundan haberi bile bulunmayan bu acemi doktorun kendini be\u011fenmi\u015f \u00fcniversite bilginlerini nas\u0131l \u015fa\u015f\u0131rt\u0131p hayrete d\u00fc\u015f\u00fcrece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce keyifle k\u0131k\u0131rdad\u0131. \u00dcniversitenin \u00f6nemli b\u00fct\u00fcn doktorlar\u0131na, Koch\u2019un g\u00f6sterisinin ilk gecesine gelmeleri i\u00e7in davetiyeler yollad\u0131.<\/p>\n \u2018Bu adam b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fif yapm\u0131\u015f!\u2019 Nihayet b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019da hastal\u0131klar biliminin en becerikli bilginlerinden olan Prof. Kohnheim daha fazla kendini tutamad\u0131. Konferans salonundan f\u0131rlad\u0131; laboratuar\u0131na ko\u015ftu ve gen\u00e7 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 \u00f6\u011frencilerinin \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 odaya r\u00fczg\u00e2r gibi girdi. Onlara hayk\u0131rd\u0131: \u201c\u00c7ocuklar elinizdeki her \u015feyi b\u0131rak\u0131n ve hemen gidip Dr. Koch\u2019u g\u00f6r\u00fcn. Bu adam b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fif yapm\u0131\u015f.\u201d Kohnheim kendine gelmek i\u00e7in derin bir nefes ald\u0131.<\/p>\n \u201cBu Koch dedi\u011finiz de kim bay profes\u00f6r? Ad\u0131n\u0131 bile duymad\u0131k.\u201d<\/p>\n \u201cKim olursa olsun; bu b\u00fcy\u00fck bir ke\u015fif; o kadar noksans\u0131z, o kadar basit; \u015fa\u015f\u0131lacak \u015fey. Bu Koch hatta bir profes\u00f6r bile de\u011fil. Ara\u015ft\u0131rman\u0131n nas\u0131l yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 bile tahsil etmemi\u015f Her \u015feyi kendi ba\u015f\u0131na tastamam yapm\u0131\u015f. Yap\u0131lacak hi\u00e7bir \u015fey b\u0131rakmam\u0131\u015f.\u201d<\/p>\n \u201cAma bu ke\u015fif nedir bay profes\u00f6r?\u201d<\/p>\n \u201cSize gidin diyorum. Hepiniz oraya gidin ve g\u00f6zlerinizle g\u00f6r\u00fcn. Bu mikroplar konusundaki en harikulade ke\u015fif\u2026 O hepimizi kendimizden utand\u0131racak\u2026 Gidin.\u201d Fakat zaten aralar\u0131nda Paul Ehrlich de bulundu\u011fu halde hepsi kap\u0131dan f\u0131rlam\u0131\u015flard\u0131.<\/p>\n Yedi y\u0131l \u00f6nce Pasteur \u201cmikrobik hastal\u0131klar\u0131 yery\u00fcz\u00fcnden kald\u0131rmak insan\u0131n g\u00fcc\u00fc i\u00e7indedir\u201d diye haber vermi\u015fti. Bunlar\u0131 s\u00f6yledi\u011fi zaman d\u00fcnyan\u0131n en ak\u0131ll\u0131 doktorlar\u0131 parmaklar\u0131 ile kafalar\u0131n\u0131 g\u00f6stererek \u201czavall\u0131 ka\u00e7\u0131k\u201d demi\u015flerdi.<\/p>\n Fakat bu gece Koch, d\u00fcnyaya Pasteur\u2019\u00fcn ka\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcnen h\u00fclyas\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesine do\u011fru at\u0131lan ilk ad\u0131m\u0131 g\u00f6stermi\u015fti. \u201c\u0130ster taze ister kokmu\u015f, yahut kurumu\u015f veya bir y\u0131ll\u0131k bayat olsun hayvanlar\u0131n dokular\u0131 basilleri veya basil sporlar\u0131n\u0131 i\u00e7eriyorsa mutlak \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131na neden olurlar. Bu ger\u00e7ek kar\u015f\u0131s\u0131nda bu basillerin \u015farbon hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedeni oldu\u011fu hakk\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn \u015f\u00fcphelerin bir tarafa b\u0131rak\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r.\u201d G\u00fcya deneyleri hen\u00fcz inand\u0131rmam\u0131\u015f gibi nihayet onlara bunu da s\u00f6ylemi\u015fti. Hayretler i\u00e7inde kalan dinleyicilerine bu hastal\u0131kla nas\u0131l sava\u015fmak gerekti\u011fini anlatarak ve deneylerinin ona bu korkun\u00e7 \u015farbonu ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in bir yol g\u00f6sterdi\u011fini a\u00e7\u0131klayarak s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle bitirdi: \u201c\u015earbondan \u00f6len b\u00fct\u00fcn hayvanlar son nefeslerini verir vermez hemen imha edilmelidir veya yak\u0131lmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse, basillere dayan\u0131kl\u0131 ve uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc sporlar haline gelmek f\u0131rsat\u0131n\u0131 vermeyecek kadar topra\u011f\u0131n so\u011fuk bulundu\u011fu derinliklere g\u00f6m\u00fclmelidirler\u2026\u201d<\/p>\n \u0130\u015fte Breslau\u2019da ge\u00e7en bu \u00fc\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde Koch insanl\u0131\u011f\u0131n eline, d\u00fc\u015fmanlar\u0131 mikroplarla, bu sinsi \u00f6l\u00fcmle sava\u015fmak i\u00e7in muazzam bir silah vermi\u015fti. B\u00f6ylece doktorlu\u011fu hap ve s\u00fcl\u00fcklerle yap\u0131lan ahmak\u00e7a bir hokkabazl\u0131k olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p bat\u0131l inan\u00e7 yerine bilimin silah olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ak\u0131lc\u0131 bir meslek haline getirmi\u015fti.<\/p>\n Sadece bir t\u00fcr mikrobu \u00fcretmek Mikroplar hakk\u0131ndaki heves ve \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k o kadar b\u00fcy\u00fckt\u00fc ki, Koch\u2019un ke\u015fifleri de mikrop teorisi hakk\u0131nda yaz\u0131lan bir\u00e7ok \u00e7\u00f6p bilginin bas\u0131ld\u0131\u011f\u0131 say\u0131s\u0131z dergilerle birlikte g\u00fcl\u00fcn\u00fcp unutulmak tehlikesine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Bu aptalca hevesk\u00e2rl\u0131\u011f\u0131n yeni mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bilimini \u00f6ld\u00fcrmesi tehlikesinin ortas\u0131nda Koch so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyarak laboratuar\u0131nda mikroplar\u0131 kat\u0131ng\u0131s\u0131z olarak \u00fcretme i\u015fi ile u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131. \u201cBir mikrop, yaln\u0131z bir t\u00fcr mikrop, bir tek \u00e7e\u015fit hastal\u0131\u011fa sebep olmaktad\u0131r. Her hastal\u0131\u011f\u0131n belirli bir mikrobu vard\u0131r, bunu biliyorum.\u201d Ger\u00e7ekte bilmedi\u011fi halde Koch b\u00f6yle diyordu. \u201cDaima aralar\u0131na sokulmak yolunu bulan b\u00fct\u00fcn di\u011fer mikroplardan uzak olarak yaln\u0131z bir t\u00fcr mikrobu yeti\u015ftirebilmek i\u00e7in emin bir yol bulmam gerektir.\u201d<\/p>\n Ama yaln\u0131z bir \u00e7e\u015fit mikrobu nas\u0131l kafese koyabilecekti? \u00c7e\u015fitli mikroplar\u0131 birbirinden ayr\u0131 tutabilmek i\u00e7in t\u00fcrl\u00fc t\u00fcrl\u00fc garip makineler icat ediliyordu. Baz\u0131 mikrop avc\u0131lar\u0131 o kadar karmakar\u0131\u015f\u0131k aletler yapmaya kalk\u0131\u015fm\u0131\u015flard\u0131 ki, bitirdikleri zaman belki de bunlar\u0131 ne i\u00e7in icat ettiklerini unutmu\u015flard\u0131. Havadaki serseri mikroplar\u0131n \u015fi\u015felerine d\u00fc\u015fmesini \u00f6nlemek i\u00e7in kahraman baz\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar enjeksiyonlar\u0131n\u0131 \u00e2deta bir antiseptik ya\u011fmuru alt\u0131nda yap\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Ha\u015flanm\u0131\u015f patatesin getirdi\u011fi b\u00fcy\u00fck bulu\u015f K\u00fc\u00e7\u00fck, kar\u0131\u015f\u0131k sakal\u0131na s\u00fcr\u00fcnecek kadar patatesi miyop g\u00f6zlerine yakla\u015ft\u0131rd\u0131. \u0130nce cam l\u00e2mlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131 ve mikroskobunun merce\u011fini parlatt\u0131.<\/p>\n \u0130nce bir pl\u00e2tin telle boz damlac\u0131klardan birini kar\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131\u015fkan k\u0131vamdaki s\u0131v\u0131dan bir par\u00e7as\u0131n\u0131 iki cam lam aras\u0131ndaki ar\u0131 su i\u00e7ine katt\u0131. Burada, bir s\u00fcr\u00fc basillerin y\u00fcz\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bunlardan her birinin yan\u0131 ba\u015flar\u0131ndaki binlerce karde\u015flerinin ayn\u0131s\u0131 oldu\u011funu fark etti. Bundan sonra Koch, patatesin \u00fczerindeki sar\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 ve nihayet menek\u015fe rengindeki damlalar\u0131n i\u00e7indeki ha\u015ferelere bakt\u0131. Bunlardan birisindeki mikroplar daire \u015feklinde, di\u011ferindeki suda y\u00fczen de\u011fnecikler gibi idi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fcnde ise mikroplar canl\u0131 tirbu\u015fonlara benziyordu. Fakat belirli bir damlan\u0131n i\u00e7indeki mikroplar istisnas\u0131z olarak yan\u0131 ba\u015flar\u0131ndaki karde\u015flerine benziyordu.<\/p>\n O zaman Koch, bir anda do\u011fan\u0131n kendisi i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fczel deneyimi anlad\u0131. \u201cBu damlalardan her birisi belirli bir tek mikrobun k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden ibaret. Bir mikrop t\u00fcr\u00fcn\u00fcn meydana getirdi\u011fi kat\u0131ng\u0131s\u0131z koloniler. Ne kadar basit. Mikroplar havadan kullanmakta oldu\u011fumuz sulu \u00e7orbalar\u0131n i\u00e7ine d\u00fc\u015ft\u00fckleri zaman birbirine kar\u0131\u015f\u0131yorlar ve bir anda y\u00fcz\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Fakat \u00e7e\u015fitli mikroplar havadan bu patatesin kat\u0131 y\u00fcz\u00fcne d\u00fc\u015f\u00fcnce her birisi d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerde kalma\u011fa mecbur oluyor; oraya yap\u0131\u015f\u0131yor ve sonra da orada b\u00fcy\u00fcyor, kendi t\u00fcr\u00fcnden tamam\u0131yla kat\u0131ng\u0131s\u0131z milyonlar haline geliyor.\u201d<\/p>\n Koch, L\u00f6ffler ve Gaffky ad\u0131ndaki iki asker\u00ee doktor asistan\u0131n\u0131 yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rarak, terk edilmi\u015f bir patatese f\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 rasgele bir bak\u0131\u015f\u0131n karmakar\u0131\u015f\u0131k mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde neden oldu\u011fu b\u00fcy\u00fck de\u011fi\u015fikli\u011fi g\u00f6sterdi. Bu b\u00fcy\u00fck bir bulu\u015ftu. Birlikte, Koch\u2019un hakl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya giri\u015ftiler. Odalar\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7 penceresi \u00f6n\u00fcnde, Koch ortalar\u0131nda mikroskobun \u00f6n\u00fcnde y\u00fcksek bir taburede, L\u00f6ffler ve Gaffky ise sa\u011f\u0131nda ve solunda olmak \u00fczere usanmadan didinen bir Teslis gibi oturmu\u015flard\u0131. \u00dcmitlerini yenmeye u\u011fra\u015ft\u0131lar. Fakat Koch\u2019un kehanetinin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnden daha do\u011fru oldu\u011funu buldular. \u00c7orba \u015fi\u015feleri i\u00e7inde \u00fcretildikleri takdirde ay\u0131rt edilmelerine imk\u00e2n olmayan iki \u00fc\u00e7 \u00e7e\u015fit mikroplu t\u00fcrl\u00fcler yapt\u0131lar. Bu mikrop t\u00fcrl\u00fcs\u00fcn\u00fc bir ha\u015flanm\u0131\u015f patatesin kesilmi\u015f d\u00fcz y\u00fcz\u00fcne s\u00fcrd\u00fcler. Her ufac\u0131k mikrop d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc noktaya yap\u0131\u015f\u0131p kal\u0131yor ve yaln\u0131z kendi t\u00fcr\u00fcnden olan milyonluk koloniler halinde \u00fcr\u00fcyordu.<\/p>\n Bu unutulmu\u015f patatesle yap\u0131lan basit deneyle mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir tahmin oyunundan bir bilim kolunun kesinli\u011fine y\u00fckselten Koch \u015fimdi insanl\u0131\u011fa d\u00fczinelerle \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc hastal\u0131klar getiren bu minicik \u00f6l\u00fcm habercilerinin izini s\u00fcr\u00fcp yakalar\u0131na yap\u0131\u015fma\u011fa haz\u0131rland\u0131. O zamana kadar Koch di\u011fer bilim adamlar\u0131n\u0131n hi\u00e7bir itiraz ve ele\u015ftirisi ile kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc elde etti\u011fi sonu\u00e7lardan emin olmadan a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7ma\u011fa kalk\u0131\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Ke\u015fiflerinden insan\u0131n elini kolunu ba\u011flayan bir al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle s\u00f6z ediyordu. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00f6z s\u00f6ylenemeyecek kadar eksiksizdi. Olas\u0131 itirazlar\u0131 kestirebiliyor ve onlara \u00f6nceden yan\u0131t veriyordu.<\/p>\n Koch g\u00fcvenle dolu olarak, o zamana kadar Alman hastal\u0131k ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n en ileri gelenlerinden olan Prof. Virchow\u2019u g\u00f6rmeye gitti. Virchow Alman bilim hayat\u0131n\u0131n rakipsiz \u201cvar m\u0131 bana yan bakan\u201dlar\u0131ndand\u0131. Kan damarlar\u0131ndaki p\u0131ht\u0131lar hakk\u0131nda en son s\u00f6z\u00fc s\u00f6ylemi\u015fti. B\u00fcy\u00fck bir hata eseri olarak y\u0131llarca verem ve scrofula\u2019n\u0131n farkl\u0131 iki hastal\u0131k oldu\u011funu iddia etmi\u015fti. Fakat mikroskobu ile hasta dokular\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fleri hakk\u0131nda ger\u00e7ekten iyi ve hatta \u00fcst\u00fcn g\u00f6zlemler yapm\u0131\u015f ve merce\u011fini 26 bin cesedin pis kokan \u00e7e\u015fitli delik de\u015fi\u011fi \u00fczerinde gezdirmi\u015fti. Virchow k\u00fc\u00e7\u00fck Alman \u00f6\u011frencilerinin kafatas\u0131 ve burun \u015fekillerinden tutun da hastal\u0131kl\u0131 ye\u015fil benizli k\u0131zlar\u0131n v\u00fccudundaki \u015fa\u015f\u0131lacak kadar ince kan damarlar\u0131na var\u0131ncaya kadar akla gelebilecek her konu \u00fczerinde binlerce bilimsel makale yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Koch da herkes gibi epeyce \u00fcrkek, ayaklar\u0131n\u0131n ucuna basarak huzura girdi. \u00c7ekinerek Virchow\u2019a: \u201cMikroplar\u0131 ba\u015fka mikroplardan ayr\u0131 ve kat\u0131ng\u0131s\u0131z olarak \u00fcretmenin yolunu buldum bay profes\u00f6r\u201d dedi.<\/p>\n \u201cRica ederim anlat\u0131n\u0131z; bunu yapabilir misiniz? Bana bu imk\u00e2ns\u0131z g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.\u201d<\/p>\n \u201cKat\u0131 yiyecekler \u00fczerinde \u00fcretmek suretiyle… Ha\u015flanm\u0131\u015f bir patatesin y\u00fcz\u00fcnde bir \u00e7e\u015fit mikrobun tecrit edilmi\u015f g\u00fczel kolonilerini elde edebiliyorum. \u015eimdi ise bundan daha iyi bir \u00e7are buldum. Et suyu ile jel\u00e2tini kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131yorum. Jelatin donunca kat\u0131 bir y\u00fcz meydana getiriyor ve …\u201d Fakat bunlar Virchow \u00fczerinde bir etki yapmad\u0131. \u00c7e\u015fitli mikrop t\u00fcrlerinin birbirine kar\u0131\u015fmalar\u0131na engel olman\u0131n \u00e7ok g\u00fc\u00e7 oldu\u011fu ve bunu temin edebilmek i\u00e7in Koch\u2019un her birine \u00f6zg\u00fc ayr\u0131 laboratuarlar\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi bi\u00e7iminde alayc\u0131 birka\u00e7 \u015fey s\u00f6yledi. K\u0131sacas\u0131 Virchow, Koch\u2019a kar\u015f\u0131 so\u011fuk ve k\u00fc\u00e7\u00fcmser davranm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ihtiyarlayan insanlar\u0131n, her \u015feyin bilindi\u011fi ve bulunacak ba\u015fka bir \u015fey kalmad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131klar\u0131 bir ya\u015fa gelmi\u015fti. Koch biraz \u00fczg\u00fcn olarak oradan ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Fakat cesaretinden bir zerre bile kaybetmemi\u015fti. Virchow\u2019la tart\u0131\u015fmalar yapmak, aleyhinde konferanslar verip makaleler yazmak yerine Koch, mikrop avc\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n en heyecanl\u0131 ve en benzersizine kendini verdi. Avrupa ve Amerika\u2019da, \u00f6len her yedi erkek, kad\u0131n ve \u00e7ocuktan birinin kan\u0131na giren, mikroplar\u0131n en hunhar\u0131n\u0131, o esrarengiz sald\u0131rgan\u0131 g\u00f6zetleyip ke\u015ffetmeye giri\u015fmi\u015fti. Koch kollar\u0131n\u0131 s\u0131vad\u0131, alt\u0131n \u00e7er\u00e7eveli g\u00f6zl\u00fcklerini silerek verem mikrobunu avlama\u011fa \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n S\u0131rada verem mikrobu var Verem hakk\u0131nda bilinen tek \u015fey bunun bir t\u00fcr mikroptan kaynaklanmas\u0131 gerekti\u011fiydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc hasta insanlardan sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlara bula\u015ft\u0131r\u0131labiliyordu. \u0130htiyar bir Frans\u0131z olan Villemin bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmi\u015fti. Breslau\u2019\u0131n parlak zek\u00e2l\u0131 profes\u00f6r\u00fc Kohnheim de, veremlinin hasta akci\u011ferinin bir par\u00e7as\u0131n\u0131 tav\u015fan g\u00f6z\u00fcn\u00fcn \u00f6n h\u00fccresine koymak suretiyle bu hayvanlara verem a\u015f\u0131layabilece\u011fini bulmu\u015ftu. Burada t\u00fcberk\u00fcl denen hasta doku adac\u0131klar\u0131n\u0131n yay\u0131larak \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc i\u015flerini yap\u0131\u015flar\u0131n\u0131 seyredebiliyordu. Bu bir hastal\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi pencereden seyretmeye benzeyen garip ve ustaca bir deneydi. Koch, Kohnheim\u2019\u0131n deneylerini inceden inceye et\u00fct etmi\u015fti. \u201cBana l\u00e2z\u0131m olan budur\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015ft\u00fc, \u201c\u0130nsanlar\u0131 deney hayvan\u0131 olarak kullanamam. Fakat art\u0131k hastal\u0131\u011f\u0131 istedi\u011fim zaman hayvanlara a\u015f\u0131layabilirim. Bunu et\u00fct etmek, evirip \u00e7evirmek, mikrobunu aramak i\u00e7in i\u015fte ger\u00e7ek bir f\u0131rsat. Burada bir mikrop olmal\u0131.\u201d<\/p>\n B\u00f6ylece Koch \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bilimsel raporlar\u0131 okundu\u011fu zaman t\u00fcyler \u00fcrperten so\u011fukkanl\u0131 bir sistemle her \u015feyi yapt\u0131. \u0130lk veren malzemesini 36 ya\u015f\u0131ndaki g\u00fc\u00e7l\u00fc kuvvetli bir i\u015f\u00e7iden elde etmi\u015fti. Bu adam \u00fc\u00e7 hafta \u00f6nce tamamen sa\u011fl\u0131kl\u0131yd\u0131. Birdenbire \u00f6ks\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 ve g\u00f6\u011fs\u00fcnde hafif a\u011fr\u0131lar duyuyordu. V\u00fccudu \u00e2deta eriyip gidiyordu. Bu zavall\u0131 adam hastaneye girdikten d\u00f6rt g\u00fcn sonra \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcberk\u00fcllerle delik de\u015fik olan b\u00fct\u00fcn organlar\u0131 ye\u015filimt\u0131rak sar\u0131 renkte, \u00e7ay\u0131r tohumuna benzeyen ufac\u0131k kabarc\u0131klarla \u00f6rt\u00fcl\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n Koch bu tehlikeli nesneyle yaln\u0131z ba\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Zira L\u00f6ffler difteri mikrobunu yakalamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, Gaffky g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmeyen tifo basilini bulmaya u\u011fra\u015f\u0131yordu. Koch, \u00f6l\u00fc adam\u0131n g\u00f6vdesinden ald\u0131\u011f\u0131 sar\u0131mt\u0131rak t\u00fcberk\u00fclleri \u0131s\u0131t\u0131lm\u0131\u015f iki b\u0131\u00e7ak aras\u0131nda ezdi. Bu tanecikleri \u00f6\u011f\u00fcterek sonra ufac\u0131k bir \u015f\u0131r\u0131nga ile bir\u00e7ok tav\u015fan\u0131n g\u00f6zlerine ve bir s\u00fcr\u00fc kobay\u0131n derilerinin alt\u0131na incitmeden a\u015f\u0131lad\u0131. Bu hayvanlar\u0131 temiz kafeslerin i\u00e7ine yerle\u015ftirdi. Hayvanlarda verem i\u015faretlerinin geli\u015fmesini beklerken de en kuvvetli mikroskobu ile \u00f6l\u00fc adam\u0131n v\u00fccudundan al\u0131nm\u0131\u015f hasta dokular\u0131 incelemeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n G\u00fcnlerce hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remedi. Her \u015feyi birka\u00e7 y\u00fcz defa b\u00fcy\u00fcten en iyi mercekleri bile ancak, bir zamanlar sa\u011fl\u0131kl\u0131 olan ak ve karaci\u011ferlerin \u00f6l\u00fc harabelerinden ba\u015fka bir \u015fey g\u00f6remiyordu. \u201cE\u011fer ger\u00e7ekten bir verem basili varsa bu do\u011fal hali ile kendisini bana g\u00f6stermeyecek kadar sinsi bir varl\u0131k olmal\u0131d\u0131r. Fakat bu ha\u015fereyi belirtebilecek kuvvetli bir boya ile dokular\u0131 boyamay\u0131 denerim…\u201d<\/p>\n Koch g\u00fcnlerce \u00f6l\u00fc i\u015f\u00e7inin v\u00fccudundan ald\u0131\u011f\u0131 par\u00e7alar\u0131 kahverengine, maviye, menek\u015fe rengine, k\u0131sacas\u0131 g\u00f6kku\u015fa\u011f\u0131ndaki renklerin \u00e7o\u011fu ile boyamaya u\u011fra\u015ft\u0131. Hemen her hareketinden sonra elini mikroplar\u0131 \u00f6ld\u00fcren s\u00fcblimeye bat\u0131rarak karart\u0131p buru\u015fturuyor, sonra t\u00fcberk\u00fcllerden \u00f6zenle ald\u0131\u011f\u0131 tehlikeyi maddeyi k\u00fc\u00e7\u00fck temiz camlar \u00fczerine s\u00fcr\u00fcyor ve bu camlar\u0131 saatlerce kuvvetli boya i\u00e7inde b\u0131rak\u0131yordu.<\/p>\n Bir sabah \u00f6rneklerini boya banyosundan \u00e7\u0131kararak mikroskobunun alt\u0131na yerle\u015ftirdi ve merce\u011fini ayarlad\u0131. O zaman boz renkli sislerin arkas\u0131ndan garip bir tablo meydana \u00e7\u0131kt\u0131. G\u00f6\u00e7m\u00fc\u015f hasta akci\u011fer h\u00fccreleri aras\u0131nda say\u0131lamayacak kadar \u00e7ok, ufac\u0131k, garip basil y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 yat\u0131yordu. Bunlar mavi renkli ve tahmin edilemeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck, elyaf \u015feklinde, uzunluklar\u0131 bir santimin alt\u0131 binde birden k\u0131sa \u015feylerdi. \u201cAh ne g\u00fczel \u015feyler\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131, \u201c\u015earbon mikroplar\u0131 gibi d\u00fczg\u00fcn de\u011filler, k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fck\u00fcnt\u00fc ve k\u00f6\u015feleri var… Dur i\u015fte \u015furada bir y\u0131\u011f\u0131n var; t\u0131pk\u0131 bir paket i\u00e7ine dizilmi\u015f sigaralar gibi… \u0130\u015fte tek bir k\u00e2fir de akci\u011fer h\u00fccresinin i\u00e7ine girmi\u015f. Acaba verem mikrobunu \u015fimdiden buldum mu dersin?\u201d<\/p>\n Koch i\u015f\u00e7inin v\u00fccudunun her taraf\u0131ndaki t\u00fcberk\u00fclleri inceden inceye boyamaya devam etti ve mavi boyas\u0131 her yerde bu narin ve kambur varl\u0131\u011f\u0131 belirtti. Bunlar i\u00e7lerini seyretti\u011fi binlerce hastal\u0131kl\u0131 ve sa\u011flam insan ve hayvanlarda g\u00f6rd\u00fcklerinden farkl\u0131 garip varl\u0131klard\u0131. \u015eimdi de a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 tav\u015fan ve kobaylar\u0131n ba\u015f\u0131na ac\u0131kl\u0131 \u015feyler gelmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kobaylar \u00fcmitsiz bir halde kafeslerinin k\u00f6\u015felerine b\u00fcz\u00fcl\u00fcyorlar, parlak k\u00fcrkleri kar\u0131\u015f\u0131p kabar\u0131yor ve hareketli v\u00fccutlar\u0131 eriyerek bir kemik y\u0131\u011f\u0131n\u0131 haline geliyordu.<\/p>\n Ate\u015fleri y\u00fckselmi\u015f gibiydi. S\u0131\u00e7ram\u0131yorlard\u0131; g\u00fczel havu\u00e7 ve taze yemlik yulaflar\u0131na isteksiz bak\u0131yorlard\u0131. Nihayet birer birer \u00f6ld\u00fcler. Koch\u2019un delice merak\u0131 ve insanl\u0131\u011f\u0131n \u0131st\u0131rab\u0131 i\u00e7in bilmeden canlar\u0131n\u0131 veren bu mazlumlar\u0131 k\u0131sa boylu mikrop avc\u0131m\u0131z otopsi tahtas\u0131 \u00fczerine yerle\u015ftirerek hastal\u0131kl\u0131 t\u00fcylerini s\u00fcblime ile \u0131slatt\u0131. \u015ea\u015f\u0131rmadan ve nefesini tutan bir \u00f6zenle onlar\u0131 dezenfekte edilmi\u015f ne\u015fterlerle kesip a\u00e7t\u0131.<\/p>\n Koch bu hayvanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131 i\u00e7inde de hastal\u0131ktan \u00f6len i\u015f\u00e7inin v\u00fccudunda buldu\u011fu ayn\u0131 bozumt\u0131rak sar\u0131, sinsi basili buldu. Bunlar\u0131 hi\u00e7 eksik olmayan lamlar\u0131 \u00fczerinde mavi boya banyosuna bat\u0131rd\u0131. Bunlar\u0131n hepsinin her taraf\u0131nda \u00f6l\u00fc adam\u0131n akci\u011ferlerini boyad\u0131\u011f\u0131 vakit hayretle dolu bak\u0131\u015flar\u0131na \u00e7arpan ayn\u0131 korkun\u00e7, \u00e7\u0131plak de\u011fnecikleri g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n \u201cYakalad\u0131m\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131 ve di\u011fer mikroplar\u0131n pe\u015finden ko\u015fan \u00e7al\u0131\u015fkan L\u00f6ffler ile sad\u0131k Gaffky\u2019yi yan\u0131na \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Koch, \u201cbak\u0131n\u201d diye hayk\u0131rd\u0131, \u201cbu hayvan\u0131n v\u00fccuduna alt\u0131 hafta \u00f6nce ufac\u0131k bir t\u00fcberk\u00fcl kabarc\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131m. Bu ufac\u0131k par\u00e7an\u0131n i\u00e7inde o basillerden birka\u00e7 y\u00fcz taneden fazla yoktu. \u015eimdi ise milyonlarca \u00fcremi\u015fler. Kobay\u0131n a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m bir noktas\u0131ndan v\u00fccudunun her yan\u0131na yay\u0131l\u0131yorlar. Her taraf\u0131n\u0131 kemirmi\u015fler. Damarlar\u0131n\u0131n i\u00e7ine s\u0131zm\u0131\u015flar; kan onlar\u0131 kemiklere, dima\u011f\u0131n en uzan k\u00f6\u015felerine kadar g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f.\u201d<\/p>\n Bunun \u00fczerine Berlin\u2019deki b\u00fct\u00fcn hastaneleri dola\u015farak veremden \u00f6len kad\u0131n ve erkek cesetleri dilendi. Morglarda \u00fcz\u00fcnt\u00fcl\u00fc g\u00fcnler, ak\u015famlar\u0131 da sessizli\u011fin ancak \u00fcrpertici kobay m\u0131r\u0131lt\u0131 ve k\u0131p\u0131rt\u0131lar\u0131 ile bozuldu\u011fu laboratuar\u0131nda mikroskobunun \u00f6n\u00fcnde ge\u00e7iriyordu. Veremden \u00f6lm\u00fc\u015f insan cesetlerinden ald\u0131\u011f\u0131 hasta dokular\u0131 y\u00fczlerce hayvana, bir\u00e7ok kobaylara, tav\u015fanlara, \u00fc\u00e7 k\u00f6pekle \u00fc\u00e7 t\u0131rmalayan kediye, on kanat \u00e7\u0131rpan tavukla on iki g\u00fcvercine a\u015f\u0131lad\u0131. Peynire benzeyen ayn\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nesneyi bir s\u00fcr\u00fc beyaz fareye, tarla faresine ve iki da\u011f s\u0131\u00e7an\u0131na da a\u015f\u0131lad\u0131. Mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda insan\u0131n a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k b\u0131rakan bu derece bir m\u00fckemmellik asla g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir.<\/p>\n Belki de kendilerinden birinin pen\u00e7esinin y\u0131ld\u0131r\u0131m s\u00fcrati ile hareket ederek mikropla dolu \u015f\u0131r\u0131nga i\u011fnesini kendi eline bat\u0131rmas\u0131na neden olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, \u201cbu bir par\u00e7a sinir bozucu bir i\u015f\u201d diye homurdand\u0131. G\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmeyen d\u00fc\u015fmanlar\u0131 ile tek ba\u015f\u0131na sava\u015fan Koch i\u00e7in daima, tats\u0131z ve \u00f6nemli heyecan f\u0131rsatlar\u0131 hatta heyecandan daha trajik olan pek \u00e7ok olas\u0131l\u0131k mevcuttu.<\/p>\n Fakat hi\u00e7 de kahraman g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fl\u00fc olmayan bu k\u00fc\u00e7\u00fck mikrop avc\u0131s\u0131n\u0131n eli bir defa bile hedefini \u015fa\u015f\u0131rmad\u0131. Sadece s\u00fcblime i\u00e7inde yapt\u0131\u011f\u0131 sonu gelmeyen banyolar y\u00fcz\u00fcnden biraz daha kuru biraz daha k\u0131r\u0131\u015f\u0131k bir hale gelmi\u015fti. O zamanlar karanl\u0131kta bocalayan b\u00fct\u00fcn mikrop avc\u0131lar\u0131 i\u015fte bu faydal\u0131 s\u00fcblime ile kendileri de dahil her \u015feyi silip temizliyorlard\u0131. B\u00f6ylece Koch\u2019un bu miyavlayan, \u00f6ten, havlayan ve g\u0131daklayan hayvanlar\u0131 birer birer \u00f6ld\u00fcler. Robert Koch\u2019a da otopsiler ve k\u0131zar\u0131k g\u00f6zlerle mikroskobundan bakmak suretiyle g\u00fcnde on sekiz saatlik i\u015f \u00e7\u0131kard\u0131lar.<\/p>\n Verem mikrobunu tecrit etmek kolay de\u011fil \u201cBu hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bay doktor, hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni olan basili ke\u015ffetti\u011finiz manas\u0131na gelir.\u201d<\/p>\n \u201cHay\u0131r, hen\u00fcz de\u011fil. Buldu\u011fum \u015fey Pasteur\u2019\u00fc ikna edebilir, fakat ben h\u00e2l\u00e2 emin de\u011filim. \u015eimdi bu basilleri \u00f6lmekte olan hayvanlar\u0131m\u0131n v\u00fccudundan almal\u0131y\u0131m, et suyu jel\u00e2tini \u00fczerinde \u00fcretmeliyim. Bu mikroplar\u0131n kat\u0131ng\u0131s\u0131z kolonilerini elde etmeli ve b\u00fct\u00fcn canl\u0131lardan uzak olarak aylarca \u00fcretmeliyim. Sonra bu k\u00fclt\u00fcrleri iyi ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlara a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m zaman verem olurlarsa…\u201d<\/p>\n Akla gelebilecek b\u00fct\u00fcn olas\u0131l\u0131klar\u0131 deneye vuran Koch, basillerini et suyu jel\u00e2tini \u00fczerinde kat\u0131ng\u0131s\u0131z olarak yeti\u015ftirmek i\u00e7in u\u011fra\u015fmaya ba\u015flad\u0131. Bunlar i\u00e7in bir d\u00fczine kadar \u00e7e\u015fitli, g\u00fczel \u00e7orbalar haz\u0131rlad\u0131. T\u00fcp ve \u015fi\u015felerini laboratuar\u0131n\u0131n \u0131s\u0131s\u0131nda, insan v\u00fccudu \u0131s\u0131s\u0131nda tuttu. Veremin nedeni oldu\u011funa emin bulundu\u011fu o narin ve ufac\u0131k mikroplar\u0131n kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve bunlar\u0131 bo\u011fup mahvedebilecek hi\u00e7bir yabanc\u0131 mikrobun bulunmad\u0131\u011f\u0131 hasta kobay akci\u011ferlerini b\u00fcy\u00fck bir ustal\u0131kla kulland\u0131. Bu akci\u011ferlerden ald\u0131\u011f\u0131 nesneyi tehlike i\u00e7inde y\u00fczlerce t\u00fcp ve \u015fi\u015feye ekti. Fakat b\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fma hi\u00e7bir sonu\u00e7 vermedi. K\u0131sacas\u0131 hasta hayvanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131nda tropik otlar gibi geli\u015fip \u00fcreyen bu narin basiller, hasta insanlar\u0131 ba\u015ftanba\u015fa istil\u00e2 eden bu mikroplar Koch\u2019un kendi haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fczel \u00e7orba ve jel\u00e2tinlere burun k\u0131v\u0131r\u0131yorlard\u0131. \u0130\u015f y\u00fcr\u00fcm\u00fcyordu.<\/p>\n Fakat Koch bir g\u00fcn ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n nedenini anlayabildi: \u201cBurada zorluk bu verem basillerinin yaln\u0131z canl\u0131 yarat\u0131klar\u0131n v\u00fccudunda ya\u015fayabilmelerinden ileri geliyor. Bunlar i\u00e7in m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar canl\u0131 varl\u0131klar\u0131n v\u00fccutlar\u0131n\u0131n yap\u0131s\u0131na benzeyen bir yiyecek haz\u0131rlamal\u0131y\u0131m.\u201d<\/p>\n \u0130\u015fte b\u00f6ylece Koch, geli\u015fig\u00fczel her \u015feyi yemeyen \u015f\u0131mar\u0131k ve m\u00fc\u015fk\u00fclpesent mikroplar i\u00e7in \u00fcnl\u00fc kan serumu jelatinini ke\u015ffetti. Toptanc\u0131 kasaplara giderek yeni kesilmi\u015f sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlar\u0131n p\u0131ht\u0131la\u015fm\u0131\u015f kanlar\u0131n\u0131n saman renkli serumlar\u0131n\u0131 toplad\u0131 ve bu s\u0131v\u0131y\u0131, i\u00e7indeki muhtemel serseri mikroplar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in \u00f6zenle \u0131s\u0131tt\u0131. Dikkatli hareketlerle bu serumu bir\u00e7ok ince deney t\u00fcp\u00fcne bo\u015faltt\u0131. Bunlar\u0131 e\u011fimli bir y\u00fczey \u00fczerine yerle\u015ftirdi: B\u00f6ylece s\u0131v\u0131 hasta dokular\u0131 s\u00fcrebilece\u011fi geni\u015f bir y\u00fczey meydana getiriyordu. Sonra b\u00fcy\u00fck bir beceriklilikle e\u011fri y\u00fcz \u00fczerine yerle\u015ftirilmi\u015f bu t\u00fcplerden her birisini, i\u00e7lerindeki serum temiz ve g\u00fczel bir jel\u00e2tin haline gelinceye kadar \u0131s\u0131tt\u0131.<\/p>\n O sabah veremin delik de\u015fik etti\u011fi bir kobay ac\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc. Hayvan\u0131 par\u00e7alayarak i\u00e7indeki boz sar\u0131mt\u0131rak renkli t\u00fcberk\u00fcllerden birka\u00e7 tanesini \u00e7\u0131kard\u0131. Sonra ince bir pl\u00e2tin \u00fczerine s\u00fcrd\u00fc. Bunun \u00fczerine de berbat bir i\u015fin ba\u015far\u0131 ile bitirildi\u011fi anlardaki derin nefeslerden birisini al\u0131p verdikten sonra t\u00fcpleri yakalayarak kobay v\u00fccudunun \u0131s\u0131s\u0131na g\u00f6re haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 et\u00fcve yerle\u015ftirdi.<\/p>\n Koch bir\u00e7ok g\u00fcnler sabahlar\u0131 et\u00fcv\u00fcne ko\u015fup t\u00fcplerini ald\u0131. Alt\u0131n \u00e7er\u00e7eveli g\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcne yakla\u015ft\u0131rd\u0131 ve hi\u00e7bir \u015fey g\u00f6remedi:<\/p>\n \u201cGene ba\u015faramad\u0131m\u201d diye homurdand\u0131. Veremli dokular\u0131 ekti\u011finin 14. g\u00fcn\u00fcyd\u00fc: \u201c\u00dcretti\u011fim di\u011fer b\u00fct\u00fcn mikroplar birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde b\u00fcy\u00fck koloniler halinde \u00fcrerler. Fakat burada hi\u00e7bir \u015fey, hi\u00e7bir \u015fey yok.\u201d<\/p>\n Ba\u015fka birisi olsa insan\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011fratan bu m\u00fcnasebetsiz serum t\u00fcplerini pencereden d\u0131\u015far\u0131 f\u0131rlat\u0131rd\u0131. Fakat bu f\u0131r\u00e7a sa\u00e7l\u0131 k\u00f6y doktoruna omuzlar\u0131 \u00fczerinden, art\u0131k \u00e2\u015finas\u0131 oldu\u011fumuz \u015feytan\u0131 \u015funlar\u0131 f\u0131s\u0131ld\u0131yordu: \u201cBekle, sab\u0131rl\u0131 ol ustac\u0131\u011f\u0131m; verem mikrobunun insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in bazen aylara ve y\u0131llara ihtiyac\u0131 oldu\u011funu biliyorsun. \u0130htimal ki, serum t\u00fcplerinde de \u00e7ok a\u011f\u0131r b\u00fcy\u00fcyorlar.\u201d \u0130\u015fte bunun i\u00e7in Koch t\u00fcplerini f\u0131rlat\u0131p atmad\u0131 ve 15. g\u00fcn\u00fcn sabah\u0131 et\u00fcv\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131na geldi\u011fi zaman serum jel\u00e2tininin kadife y\u00fcz\u00fcn\u00fcn ufac\u0131k p\u0131r\u0131lt\u0131l\u0131 kabarc\u0131klarla dolmu\u015f oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Koch titreyen ellerini cebine sokarak pertavs\u0131z\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131 ve g\u00f6z\u00fcne tutarak t\u00fcpleri birbiri arkas\u0131na s\u00fczmeye ba\u015flad\u0131. P\u0131r\u0131ldayan kabarc\u0131klar merce\u011finin alt\u0131nda kuru ve minnac\u0131k h\u00fccreler halinde kabard\u0131lar.<\/p>\n Afallam\u0131\u015f bir halde Koch t\u00fcplerden birinin pamuk t\u0131kac\u0131n\u0131 \u00e7ekti; mekanik bir hareketle t\u00fcp\u00fcn a\u011fz\u0131n\u0131 bunzen l\u00e2mbas\u0131n\u0131n fosurtulu mavi alevine tuttu. Sonra pl\u00e2tin bir telle bu lekeye benzeyen kolonilerden birisini ald\u0131. Bunlar mikrop olmal\u0131yd\u0131. Ne ve nas\u0131l oldu\u011funu fark etmeden bunlar\u0131 mikroskobunun alt\u0131na yerle\u015ftirdi.<\/p>\n \u0130\u015fte burada da, ilk defa \u00f6l\u00fc i\u015f\u00e7inin akci\u011ferinde g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc e\u011fri de\u011fnecik \u015feklindeki canl\u0131lar\u0131n ayn\u0131s\u0131, say\u0131s\u0131z s\u00fcr\u00fcler halinde duruyorlard\u0131. Hareket etmiyorlard\u0131. Fakat \u00fcredikleri ve canl\u0131 olduklar\u0131 kesindi. Bunlar narin, yiyecek konusunda m\u00fc\u015fk\u00fclpesent, boyca da b\u00fcc\u00fcr \u015feylerdi. Ama on binlerce \u00e7\u0131ng\u0131rakl\u0131 y\u0131landan daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc idiler.<\/p>\n Art\u0131k Koch aylarca s\u00fcren s\u0131k\u0131 ve gergin bir dikkatle ilk bulduklar\u0131n\u0131 do\u011frulam\u0131\u015ft\u0131. Bunu ispat etmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir sab\u0131rla, en ince ayr\u0131nt\u0131ya dikkat ederek u\u011fra\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Verem \u00fczerinde yazd\u0131\u011f\u0131 kl\u00e2sik raporunu okurken, sonu gelmeyecek gibi g\u00f6z\u00fcken ve gittik\u00e7e artan deneylerinde g\u00f6sterdi\u011fi m\u00fckemmellik ve temkinlilik ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fcyd\u00fc. Koch veremli maymunlar, \u00f6k\u00fczler ve kobaylardan ald\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc kambur mikroplardan ince t\u00fcpler i\u00e7indeki serum jel\u00e2tinlerinde tam k\u0131rk \u00fc\u00e7 farkl\u0131 aile \u00fcretmi\u015fti.<\/p>\n Bunlar\u0131 da yaln\u0131z vereme tutulmu\u015f veya bundan \u00f6lm\u00fc\u015f hayvanlardan \u00fcretebiliyorlard\u0131. Bu b\u00fcc\u00fcr katilleri aylarca bir t\u00fcpten \u00f6tekine ekerek besledi. Hayran olunacak bir uyan\u0131kl\u0131kla di\u011fer b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131 mikroplar\u0131 onlardan uzak tutmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Delicesine deney yapmak\u2026 Laboratuar\u0131n\u0131 acayip bir hayvanat bah\u00e7esine \u00e7evirdi. Herkese as\u0131k surat g\u00f6steriyor, merakl\u0131 ziyaret\u00e7iler i\u00e7in de alayc\u0131, bodur bir Alman umac\u0131s\u0131 haline gelmi\u015fti. Yaln\u0131z kal\u0131nca p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l yanan \u015f\u0131r\u0131nga bataryalar\u0131n\u0131 dezenfekte ediyor ve serum jelatini t\u00fcplerindeki k\u00fclt\u00fcrlerden ald\u0131\u011f\u0131 buru\u015fuk mikrop s\u00fcr\u00fclerini bir par\u00e7a ar\u0131 su katarak kobaylara, tav\u015fanlara, tavuklara, farelere ve maymunlara i\u011fneliyordu. \u201cBu yetmez\u201d diye homurdand\u0131, \u201cdo\u011fal \u015fartlar i\u00e7inde vereme yakalanmayan baz\u0131 hayvanlar\u0131 da denemeliyim.\u201d Bunun \u00fczerine her taraf\u0131 dola\u015farak sevgili korkun\u00e7 basilini kaplumba\u011falara, ser\u00e7elere, kurba\u011falara ve \u00fc\u00e7 y\u0131lan bal\u0131\u011f\u0131na da a\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131. Koch bu delicesine deneyi serum k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden bir s\u00fcs bal\u0131\u011f\u0131na i\u011fneleyerek bitirdi.<\/p>\n G\u00fcnler, haftalar a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r ge\u00e7tiler. Koch her sabah erkenden laboratuar\u0131na girer girmez dosdo\u011fru bu \u00f6nemli hayvanlar\u0131 muhafaza eden kafes ve kavanozlara gidiyordu. S\u00fcs bal\u0131\u011f\u0131 a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p kapamakta ve yuvarlak kar\u0131nl\u0131 kavanozda edal\u0131 edal\u0131 y\u00fczmekte devam ediyordu. Kurba\u011falar hi\u00e7 ald\u0131r\u0131\u015f etmeden vakvakl\u0131yorlar ve y\u0131lan bal\u0131klar\u0131 da kaygan canl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 koruyorlard\u0131. Kaplumba\u011fa kafas\u0131n\u0131 arada bir kabu\u011fundan \u00e7\u0131kararak, \u201cverem mikroplar\u0131n bana yar\u0131yor, biraz daha versene\u201d demek istiyormu\u015f\u00e7as\u0131na Koch\u2019a g\u00f6z k\u0131rp\u0131yordu.<\/p>\n Fakat do\u011fal olarak vereme tutulmayan bu hayvanlar \u00fczerinde i\u011fneleri hi\u00e7bir etki yapmad\u0131\u011f\u0131 halde, kobaylar \u00e7\u00f6kmeye ve ac\u0131nacak bir \u015fekilde yan \u00fcst\u00fc yatm\u0131\u015f, kesik kesik solumaya ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. V\u00fccutlar\u0131 t\u00fcberk\u00fcllerden korkun\u00e7 surette harap olarak birer birer \u00f6ld\u00fcler.<\/p>\n Art\u0131k Koch deney zincirinin son halkas\u0131n\u0131 ba\u011flam\u0131\u015ft\u0131 ve haberi b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya il\u00e2n etmeye haz\u0131r bulunuyordu. Veremin ger\u00e7ek nedeni yakalanm\u0131\u015f, ke\u015ffedilmi\u015fti. Derken birdenbire yap\u0131lacak bir \u015fey daha oldu\u011funa karar verdi.<\/p>\n \u201c\u0130nsanlar bu basilleri herhalde tozlarla yutarak veya veremli hastalar\u0131n \u00f6ks\u00fcr\u00fcklerinden alarak vereme yakalan\u0131yorlar. Acaba sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlar da bu suretle vereme yakalanacaklar m\u0131?\u201d Koch hemencecik bu deneyini yapmak i\u00e7in tedbirler almaya ba\u015flad\u0131. Bu berbat bir i\u015fti. \u201cK\u00fclt\u00fcrlerimdeki basilleri hayvanlar\u0131n \u00fczerine p\u00fcsk\u00fcrtmeliyim\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Fakat bu on bin katili hapishaneden ba\u015f\u0131bo\u015f sal\u0131vermekten daha ciddi bir \u015feydi.<\/p>\n \u0130yi bir avc\u0131 olarak \u00f6n\u00fcne ge\u00e7emeyece\u011fi tehlikeleri g\u00f6ze ald\u0131. B\u00fcy\u00fck bir sand\u0131k yapt\u0131rd\u0131; bunun i\u00e7ine kobaylar, fareler, tav\u015fanlar yerle\u015ftirdikten sonra bah\u00e7eye koydu. Sonra sand\u0131\u011f\u0131n penceresinden kur\u015fun bir boru ge\u00e7irdi. Borunun i\u00e7erdeki ucu bir p\u00fcsk\u00fcrtme s\u00fczgeci ile bitiyordu. Bunun arkas\u0131ndan \u00fc\u00e7 g\u00fcn g\u00fcnde yar\u0131m\u015far saat laboratuar\u0131nda oturarak sand\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine zehirli basil tozlar\u0131 k\u00f6r\u00fckledi. Bunlar\u0131 i\u00e7erde maskaral\u0131k yap\u0131p oyna\u015fan hayvanlar yutacakt\u0131.<\/p>\n On g\u00fcn sonra tav\u015fanlardan \u00fc\u00e7\u00fc kesik kesik soluyor ve hasta akci\u011ferlerinin art\u0131k temin edemedi\u011fi taze havay\u0131 elde edebilmek i\u00e7in bocal\u0131yorlard\u0131. Yirmi be\u015f g\u00fcn sonra da kobaylar birer birer veremden \u00f6lm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n \u2018Verem mikrobu yakalanm\u0131\u015ft\u0131r, baylar\u2019 G\u00f6zl\u00fckl\u00fc, k\u0131r\u0131\u015f\u0131k y\u00fczl\u00fc, k\u0131sa boylu bir adam oturdu\u011fu yerden kalkt\u0131; g\u00f6zlerini k\u00e2\u011f\u0131tlar\u0131na yakla\u015ft\u0131rarak evirip \u00e7evirmeye ba\u015flad\u0131. Konu\u015fmaya ba\u015flarken sesi biraz titriyordu. Robert Koch, hayran olunacak bir al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckle bu adamlara, her yedi \u00f6lenden birinin kan\u0131na giren bu g\u00f6r\u00fcnmez katilin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n sade hik\u00e2yesini anlatt\u0131. Hitabet kurallar\u0131na g\u00f6re sesini y\u00fckseltmeden bu hastal\u0131k sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131na d\u00fcnya doktorlar\u0131n\u0131n art\u0131k verem basilinin, bu en ufak fakat insanl\u0131\u011f\u0131n en vah\u015fi d\u00fc\u015fman\u0131 olan verem basilinin b\u00fct\u00fcn al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmeye muktedir bulunduklar\u0131n\u0131 bildirdi. Bu g\u00f6r\u00fcnmez, \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc canl\u0131y\u0131 kahretmek, ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in yap\u0131lacak i\u015fleri g\u00f6sterdi.<\/p>\n Koch her \u015feyi yerinden sarsan ke\u015fiflere kar\u015f\u0131 y\u00fckselmesi gelenek olan, \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmez tart\u0131\u015fma ve itirazlar\u0131 beklemek \u00fczere yerine oturdu. Fakat kimse aya\u011fa kalkmad\u0131; bir tek kelime bile s\u00f6ylenmedi. Herkes g\u00f6zlerini Alman biliminin \u00e7ar\u0131, keramet sahiplerinin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fc ve bir ka\u015f \u00e7atmas\u0131yla b\u00fcy\u00fck hastal\u0131k teorilerini y\u0131kan y\u0131ld\u0131r\u0131m Virchow\u2019a \u00e7evirmeye ba\u015flad\u0131. B\u00fct\u00fcn bak\u0131\u015flar onun \u00fczerinde toplanm\u0131\u015ft\u0131. Fakat Virchow yerinden kalkt\u0131, \u015fapkas\u0131n\u0131 giydi, salonu terk etti. Onun da s\u00f6yleyecek bir s\u00f6z\u00fc yoktu.<\/p>\n E\u011fer ihtiyar Leeuwenhoeck bundan 200 y\u0131l \u00f6nce b\u00f6yle hayret verici bir ke\u015fif yapm\u0131\u015f olsayd\u0131 17. y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131n\u0131n bu haberi \u00f6\u011frenebilmesi i\u00e7in aylar ge\u00e7erdi. Fakat 1882\u2019de Robert Koch\u2019un verem mikrobunu buldu\u011fu haberi Fizyoloji Kurumu\u2019nun k\u00fc\u00e7\u00fck salonundan s\u0131zm\u0131\u015f ve ayn\u0131 gecede telgraf telleriyle Kam\u00e7atka ve San Fransisko\u2019ya ula\u015farak ertesi sabahki gazetelerin birinci sayfalar\u0131nda bas\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Koch i\u00e7in co\u015ftu. Doktorlar ondan mikrop avlaman\u0131n s\u0131rlar\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenebilmek i\u00e7in vapurlara binerek, trenlere atlayarak Berlin\u2019e ko\u015fuyorlard\u0131. Pasteur\u2019\u00fcn yapt\u0131klar\u0131 Fransa\u2019n\u0131n kula\u011f\u0131n\u0131 kabartmas\u0131na engel olmu\u015ftu. Koch\u2019un tehlikeli verem basili ile yapt\u0131\u011f\u0131 denemeler ise b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyay\u0131 yerinden sarsm\u0131\u015ft\u0131. Koch, \u201cBenim bu ke\u015ffim b\u00fcy\u00fck bir ilerleme de\u011fildir\u201d diye hayranlar\u0131n\u0131 uzakla\u015ft\u0131rmaya u\u011fra\u015f\u0131yordu.<\/p>\n Kendine tapanlardan kurtulup hevesli \u00f6\u011frencilerini atlatarak eline ge\u00e7en her dakikay\u0131 yeni ara\u015ft\u0131rmalara harcamak istiyordu. \u00d6\u011fretmekten nefret ediyordu. Bu konuda t\u0131pk\u0131 Leeuwenhoeck\u2019e benziyordu. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n aras\u0131nda asistan\u0131 Gaffky\u2019ye tifo mikrobunun nas\u0131l g\u00f6zlenip yakalanabilece\u011fini g\u00f6sterdi. Budalaca t\u00f6renlere giderek madalyalar almaya zorlan\u0131yor, bunlardan d\u00f6ner d\u00f6nmez palab\u0131y\u0131kl\u0131 asistan\u0131 L\u00f6ffler\u2019e bebekleri difteriden \u00f6ld\u00fcren zehir ak\u0131t\u0131c\u0131 difteri mikrobunu bulman\u0131n yollar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyordu. Koch i\u015fte bu suretle mikroplar\u0131 birbirinden ay\u0131rarak kat\u0131 yiyecek \u00fcst\u00fcnde yeti\u015ftirmekten ibaret olan basit y\u00f6nteminin a\u011fac\u0131n\u0131 sall\u0131yor ve Gaffky\u2019nin \u00e7ok sonralar\u0131 s\u00f6yledi\u011fi gibi, dallar\u0131 salland\u0131k\u00e7a ke\u015fifler kuca\u011f\u0131na d\u00f6k\u00fcl\u00fcveriyordu.<\/p>\n Koch\u2019un bug\u00fcn unutulmu\u015f bir kahraman olan ba\u015fka bir \u00f6\u011frencisi Baselli Dr. Garree idi. Dr. Garree de Pasteur\u2019\u00fcn v\u00fccuttaki \u00e7\u0131banlar\u0131n sebebi oldu\u011funu iddia etti\u011fi bir mikroptan bir t\u00fcp dolusunu koluna s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Bundan sonra Garree iri bir ur ve yirmi \u00e7\u0131ban \u00e7\u0131kararak deh\u015fetli hastaland\u0131. V\u00fccuduna a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 b\u00fcy\u00fck miktardaki mikrop onu kolayl\u0131kla \u00f6ld\u00fcrebilirdi. Fakat o, bu tehlikelerden sadece \u201cbir k\u0131r\u0131kl\u0131k\u201d diye bahsetmi\u015f \u201cStephylococcus denen bu mikrobun \u00e7\u0131ban ve k\u0131z\u0131l urlar\u0131n sebebi oldu\u011funu art\u0131k biliyorum\u201d diye utkuyla hayk\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Koch, M\u0131s\u0131r ve Hindistan\u2019da kolera mikrobunun pe\u015finde Bunun \u00fczerine Pasteur ile Koch, yani Fransa ile Almanya garip bir yar\u0131\u015f ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu yar\u0131\u015f, ufukta tehdit \u0131\u015f\u0131klar\u0131 sa\u00e7an kolera mikrobunu kimin daha \u00f6nce ortaya \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131yd\u0131. Koch ile Gaffky mikroskoplar ve bir deney hayvan\u0131 sirki ile birlikte Berlin\u2019den hareket ettiler. Esrarl\u0131 kuduz mikrobunu yenmek i\u00e7in \u00fcmitsiz bir sava\u015fla me\u015fgul olan Pasteur ise parlak zek\u00e2l\u0131 sad\u0131k Emile Roux ile birlikte Avrupa\u2019n\u0131n en gen\u00e7 mikrop avc\u0131s\u0131 olan Thuillier\u2019yi oraya g\u00f6ndermi\u015fti. Koch ve Gaffky uykuyu ve yemeyi unutmu\u015f \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlard\u0131. Berbat odalarda koleradan \u00f6len M\u0131s\u0131rl\u0131lar\u0131n cesetlerini kesip bi\u00e7erek didiniyorlard\u0131. Rutubetli bir s\u0131ca\u011f\u0131n \u00e2deta damla damla d\u00f6k\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc bo\u011fucu laboratuarlar\u0131nda terleri burunlar\u0131n\u0131n ucundan mikroskop merceklerinin \u00fczerine akarak yeni \u00f6lm\u00fc\u015f \u0130skenderiyelilerin cesetlerinden al\u0131nm\u0131\u015f nesneyi maymunlara, farelere, tavuk, k\u00f6pek ve kedilere a\u015f\u0131l\u0131yorlard\u0131. Fakat bu rakip ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 tak\u0131mlar\u0131 tel\u00e2\u015fla ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na devam ederken salg\u0131n geldi\u011fi gibi esrarl\u0131 bir \u015fekilde ge\u00e7meye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Hi\u00e7birisi de emniyetle itham edebilecekleri bir mikrop bulamam\u0131\u015flard\u0131. Garip bir \u015fey olmakla beraber hepsi de \u00f6l\u00fcm\u00fcn azal\u0131p d\u00fc\u015fman\u0131 tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrme ihtimallerinin ellerinden ka\u00e7\u0131\u015f\u0131na k\u0131z\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Koch ve Gaffky\u2019nin Berlin\u2019e d\u00f6nmek \u00fczere haz\u0131rland\u0131klar\u0131 s\u0131rada korkudan benzi u\u00e7mu\u015f bir haberci gelerek Frans\u0131z komisyonundaki Dr. Thuillier\u2019nin o sabah koleradan \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bildirdi.<\/p>\n Ger\u00e7ek vatanseverler olarak Koch ve Pasteur birbirlerinden samimiyetle ve hararetle nefret ediyorlard\u0131. Fakat bu \u00f6l\u00fcm \u00fczerine iki Alman, Koch ve Gaffky, dostunu kaybeden Roux\u2019nun yan\u0131na giderek taziyelerini bildirmi\u015f ve yard\u0131m teklifinde bulunmu\u015flard\u0131. G\u00f6zetleyip bir k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma f\u0131rsat\u0131n\u0131 bir kere bile elde edemedi\u011fi hain kolera mikrobunun h\u00fccumuna u\u011frayarak can veren bu c\u00fcretli ve gen\u00e7 Thuillier\u2019i basit bir tabut i\u00e7inde son yolculu\u011funa g\u00f6t\u00fcrenler aras\u0131nda Koch da bulunuyordu. Koch mezar\u0131n ba\u015f\u0131nda tabutun \u00fczerine \u00e7elenk koymu\u015f ve \u201cBunlar \u00e7ok sade \u015feyler, fakat kahramanlara verilen defnelerdir\u201d dedi.<\/p>\n Mikrop avc\u0131lar\u0131n\u0131n bu ilk \u015fehidinin cenaze t\u00f6reninden sonra Koch, yan\u0131nda esrarengiz birtak\u0131m sand\u0131klarla Berlin\u2019e d\u00f6nd\u00fc. Bunlar\u0131n i\u00e7inde \u00e7ok kuvvetli boyalarla boyanm\u0131\u015f mikrop \u00f6rnekleri vard\u0131. Bunlar aras\u0131nda da virg\u00fcle benzeyen acayip \u015fekilli bir mikrop bulunuyordu. Koch bakanl\u0131\u011fa raporunu verdi, \u201cB\u00fct\u00fcn kolera vakalar\u0131nda bir mikrop buldum. Fakat hastal\u0131\u011f\u0131n nedeni oldu\u011funu hen\u00fcz ispat edemedim. Beni koleran\u0131n kayna\u011f\u0131 olan Hindistan\u2019a g\u00f6nderiniz. Bulduklar\u0131m beni oraya yollaman\u0131z\u0131 hakl\u0131 g\u00f6stermeye yeter\u201d diyordu.<\/p>\n B\u00f6ylece Koch, Thuillier\u2019nin korkun\u00e7 sonu ba\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcnde dola\u015ft\u0131\u011f\u0131 halde elli farenin g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u00e7obanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131p deniz tutulmas\u0131ndan da bir hayli sars\u0131larak Belin\u2019den Kalk\u00fcta\u2019ya yollanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Koch, burada i\u00e7ine bakt\u0131\u011f\u0131 k\u0131rk cesedin hepsinde de bu virg\u00fcl \u015fekilli mikrobunu bulmu\u015ftu. Ayn\u0131 hastal\u0131\u011fa yeni tutulanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda da bu mikrobu buldu. Fakat onu, ne muayene etti\u011fi b\u00fct\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 Hintlilerde ne de farelerden file kadar g\u00f6zden ge\u00e7irdi\u011fi hayvanlarda bulmu\u015ftu.<\/p>\n Koch, virg\u00fcl \u015fekilli basilini et suyu jelatini \u00fczerinde saf olarak \u00fcretmeyi \u00e7ar\u00e7abuk \u00f6\u011frenmi\u015fti. Bir defa t\u00fcplerine hapsettikten sonra bu mikrobun b\u00fct\u00fcn al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131, bir par\u00e7a kuruyunca nas\u0131l mahvoldu\u011funu, \u00f6len hastalar\u0131n kirli yatak \u00f6rt\u00fclerinden sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlara nas\u0131l bula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 et\u00fct etti. Bu virg\u00fcl \u015fekilli mikrobu, etraflar\u0131 koleradan \u00f6len kimsesizlerin iniltilerinin s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 Hintli kul\u00fcbeleri ile \u00e7evrilmi\u015f kuyular\u0131n kirli sular\u0131nda da buldu.<\/p>\n Koch nihayet Almanya\u2019ya d\u00f6nd\u00fc ve burada sava\u015ftan d\u00f6nen muzaffer bir komutan gibi kar\u015f\u0131land\u0131. Bilgi\u00e7 doktorlardan ibaret dinleyicilerine: \u201cKolera asla kendili\u011finden do\u011fmaz; sa\u011fl\u0131kl\u0131 hi\u00e7bir insan virg\u00fcl mikrobu yutmad\u0131\u011f\u0131 takdirde koleraya yakalanmaz. Bu mikrobu da ancak kendi t\u00fcrleri meydana getirebilir. Bu, ba\u015fka bir \u015feyden meydana gelmez ve yoktan var olmaz. Bu ancak insanlar\u0131n ba\u011f\u0131rsaklar\u0131nda ve Hindistan\u2019da oldu\u011fu gibi i\u00e7lerine fazlaca pislik kar\u0131\u015fan sularda \u00fcreyebilmektedir.\u201d demi\u015fti.<\/p>\n Koch bizzat Alman imparatorunun elinden y\u0131ld\u0131zl\u0131 ha\u00e7 ni\u015fan\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131. Fakat buna ra\u011fmen kibirlenip burnu b\u00fcy\u00fcmemi\u015fti. Hayranlar\u0131 ona tap\u0131nma\u011fa kalk\u0131\u015ft\u0131k\u00e7a onlara sadece \u201cElimden geldi\u011fi kadar \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. E\u011fer ba\u015far\u0131m bir\u00e7oklar\u0131n\u0131nkinden fazlaysa bunun nedeni t\u0131p d\u00fcnyas\u0131ndaki gezilerim s\u0131ras\u0131nda talih eseri olarak alt\u0131n cevherinin a\u00e7\u0131kta yatt\u0131\u011f\u0131 bir sahaya varabilmemdir. Bu ise b\u00fcy\u00fck bir erdem de\u011fildir.\u201d demi\u015fti.<\/p>\n Mikroplar\u0131n en \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z oldu\u011funu kan\u0131tlayan, mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir bilim kolu haline getiren, karanl\u0131k bir devrin bug\u00fcn k\u0131smen unutulmu\u015f \u00f6nderlerinden Robert Koch\u2019u sayg\u0131 ve hayranl\u0131kla an\u0131yoruz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Paul de Kruif \u00c7eviren: Mithat En\u00e7 Robert Koch bir askeri bir doktor olup madalyalar kazanmak veya bir gemi doktoru olup d\u00fcnyay\u0131 gezmek istemi\u015fti. Evlenince bu gen\u00e7lik hayalleri son buldu ve Prusya k\u00f6ylerinde doktorluk hayat\u0131na ba\u015flad\u0131. Bu k\u00f6y doktoru, mikroplar\u0131n en \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc d\u00fc\u015fmanlar\u0131m\u0131z oldu\u011funu kan\u0131tlayan, mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir bilim kolu haline getiren ve milyonlarca insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":37882,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5475,19,38],"tags":[5488,5487],"class_list":["post-37881","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-189-sayi","category-bilim-gundemi","category-dergi-sayilari","tag-koch","tag-mikrop-avcilari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37881","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37881"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37881\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37882"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37881"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37881"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37881"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n<\/em><\/strong>Ertesi sabah kendi eli ile yapt\u0131\u011f\u0131 laboratuar\u0131na girince faresini kaskat\u0131 s\u0131rt\u00fcst\u00fc yere serilmi\u015f buldu. Evvelce yatk\u0131n olan t\u00fcyleri dimdik kesilmi\u015f, d\u00fcnk\u00fc beyazl\u0131\u011f\u0131 kur\u015funi bir mavili\u011fe d\u00f6nm\u00fc\u015f ve ayaklar\u0131 da havaya dikilmi\u015fti. B\u0131\u00e7a\u011f\u0131n\u0131 ate\u015fte \u0131s\u0131tt\u0131. \u00d6l\u00fc fareyi bir tahta \u00fczerine yerle\u015ftirerek par\u00e7alad\u0131. Karaci\u011fer ve akci\u011ferine kadar her \u015feyini ortaya \u00e7\u0131kararak cesedinin her k\u00f6\u015fesini iyice g\u00f6zden ge\u00e7irdi: \u201cEvet bu da t\u0131pk\u0131 \u015farbondan \u00f6len bir koyunun i\u00e7ine benziyor. \u015eu dala\u011fa bak, nas\u0131l \u015fi\u015fmi\u015f ve morarm\u0131\u015f. Hemen hemen hayvan\u0131n b\u00fct\u00fcn i\u00e7ini dolduruyor.\u201d \u0130yice \u0131s\u0131t\u0131l\u0131p temizlenmi\u015f bir b\u0131\u00e7ak al\u0131p bu \u015fi\u015fkin dala\u011f\u0131 yard\u0131. Buradan ald\u0131\u011f\u0131 morumt\u0131rak irinden bir damlas\u0131n\u0131 mikroskobunun alt\u0131na yerle\u015ftirdi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/2-21-242x300.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/3-15-209x300.jpg\")
\n<\/strong>Bu tehlikeleri ge\u00e7irmi\u015f olan serinkanl\u0131 ve a\u011f\u0131rba\u015fl\u0131 Koch kendini asla bir kahraman diye g\u00f6rmemi\u015fti. Hatta deneylerini yay\u0131mlamay\u0131 bile d\u00fc\u015f\u00fcnmemi\u015fti. Bug\u00fcn bu kadar harikul\u00e2de i\u015fler yapan ve \u00f6nemli s\u0131rlar\u0131 meydana \u00e7\u0131karan bir adam\u0131n dilini tutabilmesini ak\u0131l almaz.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/5-8-300x250.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/4-9-200x300.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Ve geldiler. Bilimle ilgisi olmayan bu k\u00f6yl\u00fcy\u00fc dinlemek i\u00e7in geldiler. Belki de ihtiyar Prof. Cohn\u2019un hat\u0131r\u0131 i\u00e7in gelmi\u015flerdi. Fakat Koch konferans vermedi. Konu\u015fmay\u0131 pek beceremezdi. Onlara, \u015farbonun ger\u00e7ek nedeninin mikroplar oldu\u011funu s\u00f6yleyece\u011fine, bunu kendini be\u011fenmi\u015f profes\u00f6rlere g\u00f6sterdi. \u00dc\u00e7 g\u00fcn \u00fc\u00e7 gece kendilerine, y\u0131llarca terleyip bocalayarak ve \u00e7okluk ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayarak yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 s\u00fcratli ad\u0131mlarla g\u00f6sterdi. Hi\u00e7bir zaman kimsenin tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 bir adama tahamm\u00fcl etmek niyeti ile gelen kodamanlar\u0131n bu kadar k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fckleri g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Koch bir kere bile tart\u0131\u015fma yapmad\u0131. Kabar\u0131p \u015fi\u015ferek kehanetlerde bulunmad\u0131. Ama mikroplu k\u0131ym\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir becerililikle farelerin kuyruk sokumlar\u0131na sokuyor ve tecr\u00fcbeli patoloji profes\u00f6rleri onun, sporlar\u0131, basilleri ve mikroskobunu altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131ndaki bir usta gibi kullan\u0131\u015f\u0131na g\u00f6zlerini a\u00e7m\u0131\u015f bak\u0131yorlard\u0131. Bu ger\u00e7ek bir zaferdi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/6-8-300x169.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Art\u0131k Koch\u2019un ke\u015fifleri Avrupa\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn laboratuarlar\u0131na yay\u0131lm\u0131\u015f ve Atlantik\u2019i de ge\u00e7erek Amerikal\u0131 doktorlar\u0131 da ate\u015flendirmi\u015fti. Muazzam ve heyecanl\u0131 mikrop teorisi sava\u015f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Mikroskobun \u00fcst\u00fcn\u00fc alt\u0131ndan ay\u0131rt etmesini bilen veya bildi\u011fini sanan b\u00fct\u00fcn doktorlar ve patoloji profes\u00f6rleri mikrop avc\u0131s\u0131 olmaya giri\u015fmi\u015flerdi. Her hafta tifo veya vereme neden oldu\u011fu muhakkak denen yeni ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir mikrobun g\u00fcya ke\u015ffedildi\u011fi hakk\u0131nda haberler yay\u0131l\u0131yordu. Heyecanl\u0131 birisi dildeki kabarc\u0131klardan zat\u00fcrreeye kadar b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klara sebep olan bir ana mikrop ke\u015ffetti\u011fini k\u0131talara hayk\u0131r\u0131yor ve bunu \u00f6rne\u011fin verem gibi bir hastal\u0131\u011f\u0131n y\u00fczlerce mikrobun sald\u0131rmas\u0131yla ileri geldi\u011fini iddia eden bir ebleh unutturuyordu.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>Nihayet bir g\u00fcn tesad\u00fcfen oldu\u011funu Koch\u2019un da samimiyetle ifade etti\u011fi gibi laboratuar\u0131nda masan\u0131n \u00fczerinde b\u0131rak\u0131lan ha\u015flanm\u0131\u015f patatesin d\u00fcz y\u00fcz\u00fcne bakm\u0131\u015ft\u0131. Patatesin y\u00fcz\u00fcne yay\u0131lm\u0131\u015f olan k\u00fc\u00e7\u00fck renkli damlac\u0131klar\u0131 s\u00fczerken, \u201cBu ne acaba?\u201d diye m\u0131r\u0131ldand\u0131. \u201c\u015eurada boz renkli bir damla, \u00f6tede bir k\u0131rm\u0131z\u0131s\u0131, i\u015fte \u015furadaki sar\u0131, bir ba\u015fkas\u0131 menek\u015fe renginde… Bu k\u00fc\u00e7\u00fck lekeler havadaki mikroplardan meydana gelmi\u015f olmal\u0131. \u015eunlara bir bakay\u0131m.\u201d<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/8-3-300x224.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/7-4-239x300.jpg\")
<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>Bu sinsi katille k\u0131yaslanacak olursa \u015farbon basilinin ke\u015ffi olduk\u00e7a kolay say\u0131l\u0131rd\u0131. \u00d6l\u00fcmleri yakla\u015ft\u0131k\u00e7a hasta hayvanlar\u0131n bedeni hemen hemen \u015farbon mikrobu ile doluyordu. Fakat verem basili, \u015fayet b\u00f6yle bir \u015fey ger\u00e7ekten varsa, bamba\u015fka bir meseleydi. Bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 onu bo\u015funa aray\u0131p duruyordu. G\u00f6zlerin en keskinine sahip Leeuwenhoeck, y\u00fczlerce hasta akci\u011fere bakm\u0131\u015f olsayd\u0131 bile onu bulamazd\u0131. Spallanzani\u2019nin mikroskoplar\u0131 bu sinsi basili meydana \u00e7\u0131karacak kadar iyi de\u011fildi. Pasteur ise b\u00fcy\u00fck bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen bu katili ortaya \u00e7\u0131karacak ne keskin ara\u015ft\u0131rma y\u00f6ntemlerine ne de sabra sahipti.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/9-2-300x110.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/10-3-300x256.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Koch, L\u00f6ffler ve Gaffky\u2019ye, \u201cBu maviye boyanm\u0131\u015f kambur basilleri yaln\u0131z veremden \u00f6len insan ve hayvanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131nda g\u00f6rebiliyorum\u201d diyordu. \u201cSa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvanlarda, ki biliyorsunuz bunlardan y\u00fczlercesini g\u00f6zden ge\u00e7irdim, onlar\u0131 asla bulam\u0131yorum.\u201d<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/11-1-300x196.jpg\")
\n<\/em><\/strong>\u201c\u015eimdi bu basilleri, basillerimin bu saf k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc sa\u011fl\u0131kl\u0131 kobaylara, her \u00e7e\u015fit sa\u011fl\u0131kl\u0131 hayvana a\u015f\u0131lamal\u0131y\u0131m. E\u011fer bu hayvanlar verem olursa o zaman kesin olarak veremin nedeninin basilim oldu\u011funu anlayaca\u011f\u0131m.\u201d<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/12-1-300x195.jpg\")
\n<\/em><\/strong>1882 Mart\u2019\u0131n\u0131n 28. g\u00fcn\u00fc Berlin\u2019de, Almanya\u2019n\u0131n en tan\u0131nm\u0131\u015f bilim adamlar\u0131n\u0131n huzurlar\u0131 ile onurlanan ufak ve basit bir salonda fizyoloji kurumunun bir toplant\u0131s\u0131 olmu\u015ftu. Paul Ehrlich ve \u00e7ok say\u0131n profes\u00f6r Rufolf Virchow da oradayd\u0131lar. Almanya\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn hastal\u0131k sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 da oradayd\u0131.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/13-2-300x200.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Bu s\u0131rada 1882 sonunda Koch, verem mikrobunun bulucusu, b\u00fct\u00fcn mikroplar\u0131n en narini ve en kolay \u00f6leni oldu\u011fu halde en vah\u015fisinin izini s\u00fcrmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1883\u2019te Asya koleras\u0131 Avrupa\u2019n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131. Bu kolera, Hindistan\u2019daki gizli t\u00fcne\u011finden \u00e7\u0131karak denizleri a\u015fm\u0131\u015f, s\u0131cak \u00e7\u00f6lleri ge\u00e7erek M\u0131s\u0131r\u2019a kadar gelmi\u015fti. \u0130skenderiye\u2019de birdenbire \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir salg\u0131n patlak vermi\u015f ve Akdeniz\u2019in \u00f6tesindeki Avrupa\u2019y\u0131 deh\u015fet i\u00e7inde b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. \u0130skenderiye\u2019de sokaklar korkulu bir sessizlik i\u00e7ine g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kimsenin, ne \u00e7e\u015fit bir g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmez canavar oldu\u011funu bilmedi\u011fi bu \u00e2fet sabahleyin sa\u011fl\u0131kl\u0131 insanlar\u0131n v\u00fccuduna giriyor, \u00f6\u011fleden sonra onlar\u0131 titremeli can \u00e7eki\u015fmeleri i\u00e7inde k\u0131vrand\u0131rarak ak\u015fam\u00fczeri hi\u00e7bir \u0131st\u0131rab\u0131n eri\u015femeyece\u011fi ebed\u00ee s\u00fck\u00fbnete ula\u015ft\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/14-1-161x300.jpg\")