\u00d6n\u00fcmde Temmuz, A\u011fustos ve Eyl\u00fcl say\u0131lar\u0131 duruyor. Eyl\u00fcl say\u0131s\u0131 elimize hen\u00fcz \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in okuma f\u0131rsat\u0131 bulamam\u0131\u015f olsam da, Temmuz ve A\u011fustos say\u0131lar\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak okudum. Temmuz say\u0131s\u0131ndaki \u201cMikroplar\u0131 g\u00f6ren ilk ki\u015fi: Mercek ustas\u0131 kap\u0131c\u0131 Leeuwenhoeck\u201d ve \u201cSovyet bilimcilerle Einstein\u2019\u0131n siyaset tart\u0131\u015fmas\u0131\u201d yaz\u0131lar\u0131n\u0131, A\u011fustos say\u0131s\u0131nda ise \u201cBiliminsan\u0131 ve s\u0131n\u0131f bilinci\u201d yaz\u0131s\u0131 ile \u201cAlgoritmalar: Do\u011fru, yanl\u0131\u015f ama yans\u0131z de\u011fil\u201d ve \u201cNaz\u0131m Hikmet fa\u015fizmin bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 nas\u0131l ele\u015ftirmi\u015fti\u201d yaz\u0131lar\u0131n\u0131 birka\u00e7 defa okudum. Okurken de bir\u00e7ok \u015feyi tekrardan d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f ve bilgilerimi tazelemi\u015f oldum. Tek tek yazmam sayfalar al\u0131r, ama \u00f6nemsedi\u011fim i\u00e7in \u201cBiliminsan\u0131 ve s\u0131n\u0131f bilinci\u201d yaz\u0131s\u0131 \u00fczerine biraz sohbet etmek isterim.<\/p>\n
\u00d6ncelikle s\u0131n\u0131f bilinci, tarih bilinci gibi kavramlar temelinde yaz\u0131lan yaz\u0131lar\u0131n Bilim ve Gelecek<\/em> dergisinde yay\u0131nlanmas\u0131n\u0131, \u00fclkemiz biliminsanlar\u0131na, kendi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n niteli\u011fi, kime ve neye hizmet etti\u011fi konular\u0131nda i\u00e7 sorgulamalar yaratmas\u0131 yan\u0131yla de\u011ferli buluyorum. Marx diyor ki:<\/p>\n \u201cBirey ancak geli\u015fmi\u015f bir toplum i\u00e7erisinde yeti\u015ftirilebilir. E\u011fer ki\u015fi sadece kendi i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa \u00fcnl\u00fc bir bilim adam\u0131, b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, \u00e7ok iyi bir \u015fair olabilir, ama asla m\u00fckemmel bir insan olamaz. Tarih ancak ortak \u00e7\u0131karlar i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f insanlar\u0131n y\u00fcceli\u011fini kabul eder.\u201d<\/p>\n Marx hakl\u0131, biliminsan\u0131 da t\u00fcm di\u011fer insanlar gibi toplumdan edindi\u011fi bilgi birikimini yine topluma sunabilmeli. Bu biliminsan\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir l\u00fctuf de\u011fil, aksine zorunluluktur. Fakat yaz\u0131da de\u011finildi\u011fi gibi biliminsanlar\u0131 bir bilin\u00e7 yoksunlu\u011fu veya yan\u0131lg\u0131s\u0131 ya\u015f\u0131yorlar. Bu konuda akl\u0131ma hemen Lenin\u2019in Marx\u2019\u0131n kapitalizmin iki s\u0131rr\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kaleme ald\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnceler geliyor. Marx, kapitalizmin insan\u0131 iki farkl\u0131 bi\u00e7imde s\u00f6m\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyor. Birincisi, insan\u0131n eme\u011fini \u00e7alarak emek s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcne tabi tutuyor; ikinci olarak ise, insan\u0131n akl\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc \u00e7alarak onu aptalla\u015ft\u0131r\u0131yor. Ve buradan anl\u0131yoruz ki, kapitalizm ikinci y\u00f6ntemini uygulamadan birincisini de uygulayam\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini y\u00f6netmek zorunlulu\u011fu, kapitalizmin, insanlar\u0131n sadece \u00e7al\u0131\u015fma ya\u015famlar\u0131na de\u011fil, bir b\u00fct\u00fcn olarak sosyal ya\u015famlar\u0131n\u0131n tamam\u0131na m\u00fcdahale etmeyi zorunlu k\u0131l\u0131yor. Bu m\u00fcdahale sonucudur ki biliminsanlar\u0131m\u0131z kime ve ne neye hizmet etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeden, sadece \u00fcretiyorlar. Ve asl\u0131nda burjuvazi i\u00e7in \u00fcretiyorlar. Marx yakla\u015f\u0131k 200 y\u0131l \u00f6nce Feuerbach\u2019\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnceleri \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftirilerde \u015fu c\u00fcmlelere yer veriyordu:<\/p>\n \u201cMaalesef, Feuerbach, insan\u0131n toplumsal bir varl\u0131k oldu\u011funu, her zaman mevcut ortam ve ko\u015fulara ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011funu anlamak istemiyor. \u0130nsan\u0131 yaln\u0131zca biyolojik a\u00e7\u0131dan ele al\u0131yor. En b\u00fcy\u00fck yan\u0131lg\u0131s\u0131 da burada. Do\u011fa, do\u011fad\u0131r ama bu d\u00fcnyada siyasetten ka\u00e7\u0131p s\u0131\u011f\u0131nabilece\u011finiz bir yer de yok. Feuerbach istese de istemese de, do\u011fa bilimcilerle sosyal bilimcilerin \u00f6nderleri bir araya gelip omuz omuza olmak zorundad\u0131r.\u201d<\/p>\n \u00d6yle san\u0131yorum ki Marx yine hakl\u0131. Biliminsanlar\u0131m\u0131z, bir g\u00fcn gelecek ve -Marx\u2019\u0131n deyimiyle- insan\u0131n, toplumun sosyal geli\u015fiminin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funu bilince \u00e7\u0131karacak ve bu yan\u0131yla da toplumun bir par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131n\u0131n fark\u0131na varacaklard\u0131r. Ve inan\u0131yorum ki bu de\u011fi\u015fim, bizlerin emek ve \u00e7abalar\u0131m\u0131z\u0131n toplam\u0131m\u0131n bir \u00fcr\u00fcn\u00fc olacakt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u00d6n\u00fcmde Temmuz, A\u011fustos ve Eyl\u00fcl say\u0131lar\u0131 duruyor. Eyl\u00fcl say\u0131s\u0131 elimize hen\u00fcz \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce ge\u00e7mi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in okuma f\u0131rsat\u0131 bulamam\u0131\u015f olsam da, Temmuz ve A\u011fustos say\u0131lar\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak okudum. Temmuz say\u0131s\u0131ndaki \u201cMikroplar\u0131 g\u00f6ren ilk ki\u015fi: Mercek ustas\u0131 kap\u0131c\u0131 Leeuwenhoeck\u201d ve \u201cSovyet bilimcilerle Einstein\u2019\u0131n siyaset tart\u0131\u015fmas\u0131\u201d yaz\u0131lar\u0131n\u0131, A\u011fustos say\u0131s\u0131nda ise \u201cBiliminsan\u0131 ve s\u0131n\u0131f bilinci\u201d yaz\u0131s\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2179,"featured_media":37991,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5475,38,535,1,510],"tags":[],"class_list":["post-37948","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-189-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-genel","category-surekli-bolumler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t