Bir yazar\u0131 tan\u0131mak nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? T\u00fcm yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okumakla m\u0131? Hayat hik\u00e2yesini ve yap\u0131t\u0131yla ili\u015fkisini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla bilmekle mi? Tan\u0131mak anlamay\u0131 kapsar m\u0131? Anlamak i\u00e7in sayd\u0131klar\u0131m yeter mi? Sanm\u0131yorum. Bir ya\u015fam\u0131 anlamak i\u00e7in onu ya\u015fam\u0131\u015f olmak bile yetmez. E\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131 en az\u0131ndan kendimizi tan\u0131mam\u0131z, bilmemiz gerekirdi. Bilsek bizi bize anlatmalar\u0131 i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na bu kadar s\u0131k ba\u015fvurmaz, kendimizi ba\u015fkalar\u0131n\u0131n hik\u00e2yelerinde aramazd\u0131k.<\/p>\n
Hi\u00e7 okumad\u0131\u011f\u0131m halde s\u0131k duydu\u011fum, neredeyse her k\u00f6\u015fe ba\u015f\u0131nda ismiyle kar\u015f\u0131ma dikilen bir yazar. Onunla ilgili tavsiyeler al\u0131yorum. Okuduklar\u0131mda, dinlediklerimde ona at\u0131flarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yorum. Benim i\u00e7in bir hayalet. Onu tan\u0131mak istiyorum. Bir okur olarak tan\u0131mam gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Daha evvel neden okumam\u0131\u015f\u0131m ki? Belki kulaktan dolma bilgilerle bende olu\u015fan kanaate g\u00f6re se\u00e7ti\u011fi konular pek ilgimi \u00e7ekmemi\u015f. Ondan \u00f6vg\u00fcyle bahseden baz\u0131 isimleri hafife alm\u0131\u015f\u0131m. Belki bir yerde rastlad\u0131\u011f\u0131m s\u00f6z\u00fc itici gelmi\u015f. Kitap eklerinden birinin kapa\u011f\u0131ndaki foto\u011fraf\u0131n\u0131 samimiyetsiz bulmu\u015fum. Kimse b\u00f6yle tek s\u00f6zle, tek izlenimle, ba\u015fkas\u0131n\u0131n yarg\u0131s\u0131yla kolayca harcanmamal\u0131 elbet.<\/p>\n
Onu tan\u0131maya nereden, nas\u0131l ba\u015flamal\u0131y\u0131m? \u00dcstelik yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7er\u00e7evesi geni\u015f. Ayn\u0131 zamanda \u015fair, denemeci, ele\u015ftirmen, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, hatip, k\u0131smen akademisyen. Tam anlam\u0131yla ku\u015fat\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131z. Daha kestirme bir yol bulmal\u0131y\u0131m. Yakla\u015f\u0131rken do\u011fru par\u00e7alar\u0131 nas\u0131l se\u00e7ece\u011fim? Par\u00e7alar\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fc ancak ka\u00e7\u0131n\u0131lamaz bir hata pay\u0131yla temsil edebilece\u011finin de fark\u0131nday\u0131m. \u00d6n\u00fcme s\u00fcr\u00fclen her yazar\u0131n nas\u0131l oldu\u011funa h\u00fckmetmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn yazd\u0131klar\u0131n\u0131 ba\u015ftan sona s\u0131raya koyup okuyamam ki. Vaktim, enerjim, dahas\u0131 \u00f6mr\u00fcm s\u0131n\u0131rl\u0131ysa se\u00e7mek, se\u00e7erken vazge\u00e7mek zorunday\u0131m.<\/p>\n
\u0130lk akl\u0131ma gelen, geli\u015fig\u00fczel bir yerinden ba\u015flayabilece\u011fim. Hayat zaten do\u011fan\u0131n kurdu\u011fu olas\u0131l\u0131klar ve zorunluluklar aras\u0131nda sal\u0131nan bir sarka\u00e7 gibi \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsa talihe g\u00fcvenmemek i\u00e7in ciddi gerek\u00e7em yok. Ho\u015fuma giderse a\u00e7\u0131l\u0131r\u0131m di\u011fer eserlerine do\u011fru. Ya gitmezse? Tolerans\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131 ne olacak? K\u0131sa s\u00fcrede okurum, ge\u00e7erim diyerek \u015fiirleriyle mi ba\u015flasam \u00f6nce? \u0130yi fikir de\u011fil. \u015eiir t\u00fckenmez. Okurken bende hi\u00e7 iz b\u0131rakmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sand\u0131\u011f\u0131m, okudu\u011fumun fark\u0131na bile varmad\u0131\u011f\u0131m \u015fiir par\u00e7alar\u0131 her g\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m farkl\u0131 olaylar, tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m insanlar sayesinde akl\u0131ma d\u00fc\u015fm\u00fcyor mu? \u015eiirden ba\u015flamamal\u0131. Bir roman\u0131, baz\u0131 \u00f6yk\u00fcleri desem, \u201changisinden\u201d sorusuyla ba\u015fba\u015fa kalaca\u011f\u0131m yine. Bir kurguyu sevmeme, dahas\u0131 ilk kar\u015f\u0131la\u015fmada anlamama ihtimalimin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in pek \u00e7ok neden olabilir. Konu ilgimi \u00e7ekmeyebilir, bilgi\u00e7lik taslayan bir okur olarak toplumsal, tarihsel \u00e7er\u00e7evenin tasvirini yanl\u0131\u015f veya eksik bulabilirim, karakterlerle yak\u0131nl\u0131k kuramayabilirim, y\u00fczeysel oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilirim. Bu karars\u0131zl\u0131kla rastgele olta atmak kolay de\u011fil.<\/p>\n
\u0130kinci bir yol olarak biyografisini, \u00fczerine yaz\u0131lm\u0131\u015f de\u011ferlendirmeleri okuyabilirim. Hani \u015fu \u201chayat\u0131 ve eserleri\u201d alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile her t\u00fcrl\u00fc tiye al\u0131nmay\u0131 hak etti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm kitaplardan biriyle ba\u015flayabilirim belki. En az\u0131ndan ana hatlar\u0131yla ve d\u00f6n\u00fcm noktalar\u0131yla birlikte hayat\u0131na yak\u0131ndan bakm\u0131\u015f, yap\u0131t\u0131n\u0131 da o \u00f6mr\u00fcn i\u00e7inden nas\u0131l dokudu\u011funu anlam\u0131\u015f olurum, diyece\u011fim ama onlar\u0131 da be\u011fenmem zor. Kimini kuru ve ansiklopedik bulurum; akademik bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131 olabilece\u011fi \u015f\u00fcphesi uyan\u0131r i\u00e7imde. Kiminin de hayranl\u0131\u011f\u0131n getirdi\u011fi abart\u0131l\u0131 duygusall\u0131ktan ar\u0131nd\u0131r\u0131lamam\u0131\u015f oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcm. Her biyografi Henri Troyat, As\u0131m Bezirci, Y\u0131ld\u0131z Ecevit veya Stefan Zweig gibi birinin elinden \u00e7\u0131km\u0131yor ne de olsa. Biyografiyi yazan ki\u015fi hakk\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 ki\u015fiyi de\u011ferlendirebilecek donan\u0131mdan yoksun oluyor bazen. Yazar\u0131n ya\u015fam\u0131n\u0131 ve \u00e7evresini yak\u0131ndan tan\u0131yamam\u0131\u015f, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc memleketleri g\u00f6rmemi\u015f, okudu\u011fu, konu\u015ftu\u011fu, yazd\u0131\u011f\u0131 dilleri bilmemi\u015f olabiliyor.<\/p>\n
Varsa nehir s\u00f6yle\u015fisine, yoksa uzun r\u00f6portajlar\u0131na bakabilirim. Parlak bir \u00fcslup\u00e7uyu \u00f6nce kendisinden dinlemek iyi olabilir. \u00c7ocuklu\u011fundan itibaren anlats\u0131n kendisini bug\u00fcne getiren yolu. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 her \u015feyin nas\u0131l da onu bug\u00fcn oldu\u011fu yer i\u00e7in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131… \u0130nsan kendisinden bahsederken ne kadar a\u00e7\u0131k olabilir? \u00c7ok say\u0131da nehir s\u00f6yle\u015fi okudum. \u00c7o\u011funda k\u00fc\u00e7\u00fck muziplikler d\u0131\u015f\u0131nda konu\u015fmac\u0131n\u0131n kendisi i\u00e7in \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 manzaraya uymayan, ger\u00e7ekten samimi bir itirafla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 hat\u0131rlam\u0131yorum. Yalan s\u00f6ylendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmek istemem. Bence konu\u015fmac\u0131n\u0131n kendi ya\u015fam\u0131n\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imiyle ili\u015fkili daha \u00e7ok. G\u00fcnl\u00fcklerine baksak tam tersi bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcyle de kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131z olas\u0131. \u0130\u00e7eride ac\u0131madan yarg\u0131lamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fc ile d\u0131\u015far\u0131ya sundu\u011fu bamba\u015fkad\u0131r belki. Her ikisinin de objektif olamayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. San\u0131r\u0131m do\u011fru yol i\u00e7in kusursuz bir re\u00e7ete yazmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n
Sonu\u00e7ta, en kestirme yol en iyi bildi\u011fim yoldur, diyeceksem san\u0131r\u0131m yine denemelerinden, de\u011finmelerinden, fikir yaz\u0131lar\u0131ndan ba\u015flar\u0131m bir yazara yakla\u015fmaya. Ki\u015fi ne kurguda, ne \u015fiirde, ne s\u00f6yle\u015fide kolay ele veriyor kendini. Kime yak\u0131ndan baksam, ne\u015fesini, h\u00fczn\u00fcn\u00fc, \u00f6fkesini, h\u0131rs\u0131n\u0131 denemelerinde daha kolay yans\u0131tabildi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm. \u00d6zellikle de ki\u015fisel saymad\u0131\u011f\u0131 meselelerden, bir olaydan, bir mek\u00e2ndan, ba\u015fka bir yazardan veya metinden bahsederken. O\u011fuz Atay\u2019\u0131 G\u00fcnl\u00fck\u2019te, Orhan Pamuk\u2019u \u00d6teki Renkler\u2019de, Kemal Tahir\u2019i Defterler\u2019de, Leyl\u00e2 Erbil\u2019i Zihin Ku\u015flar\u0131\u2019nda, Adalet A\u011fao\u011flu’nu Kar\u015f\u0131la\u015fmalar’da daha iyi anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsam, denemeye di\u011fer t\u00fcrlere g\u00f6re biraz olsun \u00f6ncelik tan\u0131maya hakk\u0131m yok mu?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bir yazar\u0131 tan\u0131mak nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? T\u00fcm yazd\u0131klar\u0131n\u0131 okumakla m\u0131? Hayat hik\u00e2yesini ve yap\u0131t\u0131yla ili\u015fkisini ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla bilmekle mi? Tan\u0131mak anlamay\u0131 kapsar m\u0131? Anlamak i\u00e7in sayd\u0131klar\u0131m yeter mi? Sanm\u0131yorum. Bir ya\u015fam\u0131 anlamak i\u00e7in onu ya\u015fam\u0131\u015f olmak bile yetmez. E\u011fer \u00f6yle olsayd\u0131 en az\u0131ndan kendimizi tan\u0131mam\u0131z, bilmemiz gerekirdi. Bilsek bizi bize anlatmalar\u0131 i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131na bu kadar s\u0131k […]<\/p>\n","protected":false},"author":74,"featured_media":37990,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5475,38,513,515,510],"tags":[],"class_list":["post-37982","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-189-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-nautilus","category-surekli-bolumler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t