{"id":38133,"date":"2019-11-06T03:20:00","date_gmt":"2019-11-06T00:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=38133"},"modified":"2019-11-04T15:42:47","modified_gmt":"2019-11-04T12:42:47","slug":"uretim-bicimi-ve-universite-arasinda-nasil-bir-iliski-vardir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/06\/uretim-bicimi-ve-universite-arasinda-nasil-bir-iliski-vardir","title":{"rendered":"\u00dcretim bi\u00e7imi ve \u00fcniversite aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki vard\u0131r?"},"content":{"rendered":"

Ya\u015famdaki her olguyu \u00fcretim bi\u00e7imiyle ili\u015fkilendirmek olas\u0131d\u0131r ve ili\u015fkilendirilmelidir de. Do\u011fal olarak \u00fcstyap\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc, bu arada \u00fcniversiteyi de belirleyen ve bi\u00e7imlendiren altyap\u0131d\u0131r veya daha do\u011frudan bir deyimle \u00fcretim bi\u00e7imidir. Ancak burada basit bir indirgemecili\u011fe d\u00fc\u015fmemek, her \u00fcretim bi\u00e7iminin di\u011ferlerinden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 bir \u00fcniversite bi\u00e7imi oldu\u011funu iddia etmemek gerekiyor.<\/p>\n

\u00dcniversitenin temel i\u015flevinin egemen ideolojinin yeniden \u00fcretimi oldu\u011fu an\u0131msanacak olursa, \u00fcretim bi\u00e7imi ile beraber \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyetini elinde tutan s\u0131n\u0131f, yani egemen g\u00fc\u00e7, de\u011fi\u015ftik\u00e7e, egemen ideolojinin de de\u011fi\u015fece\u011fi anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Bu temel kural ge\u00e7erli olmakla birlikte, temel olarak ayn\u0131 \u00fcretim bi\u00e7imine sahip \u00fclkelerde, farkl\u0131 \u00fcniversite modellerinin uygulanabildi\u011fini de biliyoruz.<\/p>\n

Feodal d\u00f6nemde \u00fcniversite tam anlam\u0131yla kiliseye ba\u011f\u0131ml\u0131yd\u0131. Kilise ideolojik olarak, topra\u011fa ba\u011fl\u0131 \u00fcretim bi\u00e7imi ve bunun etraf\u0131nda \u015fekillenen \u00fcretim ili\u015fkilerinin de\u011fi\u015fmeyece\u011fini savunuyor ve \u00fcniversite de ayn\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcyordu. Bu a\u00e7\u0131dan orta\u00e7a\u011f \u00fcniversitesi bilimin kar\u015f\u0131s\u0131nda yer al\u0131yordu. Kapitalist sistem ise ba\u015flang\u0131\u00e7ta bilimin yan\u0131ndayd\u0131 ve \u00fcniversitelerin bilime katk\u0131s\u0131n\u0131 destekliyordu. Bunun temelde iki nedeni oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. \u0130lk neden, bilimsel bulgular\u0131n toplumun ve sermayenin ufkunu geni\u015fleterek piyasan\u0131n ve sermayenin geni\u015flemesine katk\u0131da bulunmas\u0131d\u0131r. Bireysel ya da toplumsal olarak ufkun geni\u015flemesi yeni ekonomik faaliyetlere yol a\u00e7aca\u011f\u0131 i\u00e7in, piyasay\u0131 canland\u0131racakt\u0131r. \u0130kinci neden ise bilimsel geli\u015fmelerin \u00fcretim maliyetlerinde tasarrufa yol a\u00e7mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Bilim \u00fcretimi de tam olarak \u00fcniversitelerin e\u011fitim i\u015flevi gibi \u00fcretim bi\u00e7iminden etkilenmektedir.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu \u015fekilde k\u00e2rl\u0131l\u0131k, dolay\u0131s\u0131yla da sermaye birikimi artacakt\u0131r. Di\u011fer yandan bilimsel faaliyetlerle sermaye ili\u015fkisinin bir di\u011fer boyutu daha vard\u0131r ve sermayeyi bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131r. Bunun da iki nedeni vard\u0131r. Birincisi, ideolojik olarak bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n herhangi bir dogman\u0131n ve bunun i\u00e7inde de d\u00fczenin de\u011fi\u015febilece\u011fi fikrini do\u011furmas\u0131 ve\/veya potansiyeli, ikincisi de bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artan maliyeti ve bunun s\u0131n\u0131rlay\u0131c\u0131 etkisidir. Sermaye bu durumda maliyetleri topluma y\u00fckleme yolunu se\u00e7mi\u015ftir. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00f6zel bir hizmet olan \u00fcniversite e\u011fitiminden sadece \u00fcst s\u0131n\u0131flar yararlanabiliyordu. Kapitalizmle birlikte gerek eme\u011fin verimlili\u011fini art\u0131rma, gerekse \u00e7al\u0131\u015fan s\u0131n\u0131flar\u0131 ideolojik olarak tahakk\u00fcm alt\u0131na alma kayg\u0131s\u0131yla e\u011fitim kamu kaynaklar\u0131ndan kar\u015f\u0131lanmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Burada s\u00fcreci ve de\u011fi\u015fimi a\u00e7\u0131klayabilmek i\u00e7in sermayenin organik bile\u015fimine, ba\u015fka bir deyi\u015fle emek sermaye oran\u0131na bakmak gerekir. Bu oran\u0131n g\u00f6rece emek lehine oldu\u011fu, eme\u011fin \u00f6neminin fazla oldu\u011fu durumlarda, \u00fcniversite kamu kaynaklar\u0131yla finanse edilmi\u015ftir. Tersine bu oran sermaye lehine d\u00f6nd\u00fck\u00e7e, maliyetlerin art\u0131\u015f\u0131 ve eme\u011fe olan talebin k\u0131s\u0131lmas\u0131, kamu yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 ve bu arada \u00fcniversite fonlar\u0131n\u0131 azalt\u0131r.<\/p>\n

Son bir a\u015fama ise, \u00fcniversitenin do\u011frudan bir sermaye alan\u0131 olarak tan\u0131mlan\u0131p, piyasa i\u00e7ine \u00e7ekilmesidir. Burada kastedilen kamuya ait \u00fcniversitelerin \u00e7e\u015fitli i\u015flevlerinin \u00f6zel sekt\u00f6re devridir. Bir sonraki a\u015famas\u0131 ise do\u011frudan \u00f6zel \u00fcniversitelerin kurulup, e\u011fitimin al\u0131n\u0131p sat\u0131lan bir mal haline getirilmesidir. Kimi co\u011frafyalarda sadece ve sadece \u00f6zel e\u011fitim ile kalk\u0131n\u0131labilece\u011fi bile d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilmektedir.<\/p>\n

Bilim \u00fcretimi de tam olarak \u00fcniversitelerin e\u011fitim i\u015flevi gibi \u00fcretim bi\u00e7iminden ve hatta onun tam olarak \u00fcretim bi\u00e7imini de\u011fi\u015ftirmeyen k\u00fc\u00e7\u00fck hareketlerinden etkilenmektedir. Bilimin al\u0131n\u0131p sat\u0131lan bir meta olmas\u0131, daha do\u011frusu projecilik, e\u011fitimin i\u015flevinin \u00f6zelle\u015fmesiyle ayn\u0131 d\u00f6neme denk gelmektedir. \u015eirketlerin \u00fcretim a\u015famas\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan g\u00fcndelik sorunlar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in haz\u0131rlanan projeler, hemen sat\u0131labilecek patentler, \u00fcniversitelerin temel bilimsel i\u015flevi haline getirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Kaynak: <\/strong>\u0130zge G\u00fcnal, 50 Soruda \u00dcniversite, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, Nisan 2013, S. 35-37<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ya\u015famdaki her olguyu \u00fcretim bi\u00e7imiyle ili\u015fkilendirmek olas\u0131d\u0131r ve ili\u015fkilendirilmelidir de. Do\u011fal olarak \u00fcstyap\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc, bu arada \u00fcniversiteyi de belirleyen ve bi\u00e7imlendiren altyap\u0131d\u0131r veya daha do\u011frudan bir deyimle \u00fcretim bi\u00e7imidir. Ancak burada basit bir indirgemecili\u011fe d\u00fc\u015fmemek, her \u00fcretim bi\u00e7iminin di\u011ferlerinden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 bir \u00fcniversite bi\u00e7imi oldu\u011funu iddia etmemek gerekiyor. \u00dcniversitenin temel i\u015flevinin egemen ideolojinin yeniden […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":38135,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5520,1966,394,5519],"class_list":["post-38133","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bilim-uretimi","tag-sermaye","tag-universite","tag-uretim-bicimi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t