{"id":38718,"date":"2019-11-30T00:00:59","date_gmt":"2019-11-29T21:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=38718"},"modified":"2019-11-29T16:39:29","modified_gmt":"2019-11-29T13:39:29","slug":"tarih-bir-gerilim-hatti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/30\/tarih-bir-gerilim-hatti","title":{"rendered":"Tarih: Bir gerilim hatt\u0131\u2026"},"content":{"rendered":"

\u0130ngiliz tarih\u00e7i John Tosh\u2019un kitab\u0131 The Pursuit of History<\/em>, T\u00fcrk\u00e7edeki ad\u0131yla Tarihin Pe\u015finde<\/em>, hayranl\u0131k uyand\u0131ran bir i\u00e7eri\u011fe sahip. \u00d6zden Ar\u0131kan \u00e7evirisiyle Kronik Kitap taraf\u0131ndan bir kez daha okurla bulu\u015fturulan eser \u201cModern Tarih \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131nda Hedefler, Y\u00f6ntemler ve Yeni Do\u011frultular\u201d alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Yazar\u0131n Birle\u015fik Krall\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli e\u011fitim kurumu Roehampton \u00dcniversitesi\u2019nde profes\u00f6r oldu\u011funu hat\u0131rlatarak konuya ba\u015flayal\u0131m.<\/p>\n

74 ya\u015f\u0131ndaki tecr\u00fcbeli tarih\u00e7i John Tosh bu kitab\u0131nda bir\u00e7ok uyar\u0131da bulunuyor ve yol g\u00f6steriyor\u2026 Hemen \u00f6ns\u00f6z\u00fcn ilk iki c\u00fcmlesinde \u201cge\u00e7mi\u015fte meydana gelmi\u015f olaylar\u201d ve \u201cge\u00e7mi\u015fin tarih\u00e7ilerin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda yeniden kurulup aktar\u0131lmas\u0131\u201d \u015feklinde tarihin g\u00fcndelik konu\u015fma dilindeki anlam farkl\u0131l\u0131klar\u0131na dikkat \u00e7ekiliyor. Tarihin geleneksel ve modern olmak \u00fczere bir ayr\u0131m\u0131yla kitaba giri\u015f yap\u0131l\u0131yor ve birazdan John Tosh, \u201cTarih\u00e7ilik zanaat\u0131n\u0131n ger\u00e7ek ustas\u0131, \u00f6m\u00fcr boyu her t\u00fcrl\u00fc kayna\u011fa a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015farak hangi sorular\u0131 sorman\u0131n anlaml\u0131 olaca\u011f\u0131 yolundaki sezgisini keskinle\u015ftirmi\u015f olan ki\u015fidir.\u201d diyerek alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor; \u201cBunun tam anlam\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi ne kadar imk\u00e2ns\u0131z olsa da b\u00fct\u00fcn kaynaklara hakim olma idealinden vazge\u00e7memek gerekir\u201d.<\/p>\n

Kitapta \u201ckaynak (source)\u201d terimini de bir mecaz \u00fczerinden irdeleyen yazar, \u2018bir kayna\u011f\u0131n ancak tek bir \u0131rma\u011f\u0131 besleyebilece\u011fini\u2019, buna kar\u015f\u0131n tarih disiplini i\u00e7in belge, kronik, kay\u0131t \u015feklinde a\u00e7\u0131klanabilen materyalleri \u201ciz (trace), \u201cyol (track)\u201d gibi kelimelerin daha iyi ifade edebilece\u011fine i\u015faret ediyor ve konuyla ilgili daha \u00f6nce de benzer \u00f6neriler yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. Bununla birlikte birincil\/ikincil kaynak konusuna; ikincil kaynaklara ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m, birincil kaynaklara ba\u011fl\u0131l\u0131k fakat bu birincil kaynaklar\u0131n da otorite alt\u0131nda yanl\u0131 ve maksatl\u0131 olarak yaz\u0131lm\u0131\u015f olabilece\u011fine dair ayr\u0131ca bir s\u00fczge\u00e7ten ge\u00e7irilmesi \u015feklinde \u00f6nemli bir ayd\u0131nlatma getiriyor. \u00dczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeye de\u011fer konulardan tarih ile do\u011fa bilimlerinin temel metodoloji y\u00f6n\u00fcnden birbirleriyle olan ince ama \u00f6nemli farklar\u0131, burada kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor: \u201cTarih \u00f6z\u00fc itibar\u0131yla melez bir disiplindir, bilimin teknik ve analitik prosed\u00fcrlerinin, sanatta aranan d\u00fc\u015fg\u00fcc\u00fc ve \u00fcslup yetkinli\u011fiyle birle\u015ftirilmesi gerekir.\u201d<\/p>\n

Ranke\u2019yle (\u00f6l. 1886) ba\u015flayan modern tarih ile Herodot\u2019la ba\u015flayan geleneksel tarih aras\u0131nda nas\u0131l bir e\u015fik vard\u0131r? 21. y\u00fczy\u0131l tarih\u00e7isi nas\u0131l \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r ve 21. y\u00fczy\u0131lda tarih nedir? O halde tarih\u00e7inin i\u015fi nedir? Farkl\u0131 zamanlar\u0131n tarih\u00e7ileri nelere yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r? Ekonomi, toplum ve zihniyet gibi tarihin yeni konular\u0131 nas\u0131l ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r? Tarihle tarih\u00e7i aras\u0131ndaki nesne-\u00f6zne ili\u015fkisi nas\u0131ld\u0131r?.. kitab\u0131n \u00f6ne \u00e7\u0131kan sorular\u0131. W. H. Walsh, E. H. Carr, Marc Bloch, John Cannon, Marwick, Kitson Clark, G. R. Elton, Collingwood, Peter Burke, Hobsbawm, Gibbon kitapta tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p ta\u00e7land\u0131r\u0131lan ba\u015fl\u0131ca tarih\u00e7iler.<\/p>\n

Kitab\u0131n de\u011ferlendirmeye tabi tuttu\u011fu bir konu da Marksist tarih anlay\u0131\u015f\u0131. Ote\u00e7estvennive Zapiski<\/em> dergisi yay\u0131n kuruluna mektupla tart\u0131\u015fmaya \u0131\u015f\u0131k tutan yazar, Marx\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131n kesin bi\u00e7imde her bir evresini ya\u015famas\u0131 gereken tek bir evrim \u00e7izgisi ortaya koymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor; \u201cBat\u0131 Avrupa\u2019da kapitalizmin do\u011fu\u015funa ili\u015fkin tarihsel \u015femam\u0131, hangi tarihsel ko\u015fullar i\u00e7inde bulunursa bulunsun her halk\u0131n izlemesi mukadder olan genel bir tarih-felsefe teorisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcler\u201d. B\u00f6ylece bizzat Marx\u2019tan yap\u0131lan bu al\u0131nt\u0131yla, \u201cTarih, kay\u0131ts\u0131z \u015farts\u0131z ekonomik kuvvetlerin kontrol\u00fcndedir; b\u00fct\u00fcn toplumlar, ayn\u0131 evrelerden ge\u00e7erek sosyalizme gider ve kapitalizm de \u015fu anda insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 evredir (\u2026) B\u00fct\u00fcn \u00e7a\u011flarda insan davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n ana saiki maddi \u00e7\u0131karlar olmu\u015ftur. S\u0131n\u0131flar, bu \u00e7\u0131karlar\u0131n kolektif ifadesini temsil ederler ve bu nedenle de b\u00fct\u00fcn bir tarih, s\u0131n\u0131f \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n tarihi olmaktan \u00f6te anlam ta\u015f\u0131maz.\u201d \u015feklindeki kli\u015fele\u015fmi\u015f yorum da yan\u0131tlanm\u0131\u015f oluyor.<\/p>\n

Kitapta buna benzer bir\u00e7ok konuda g\u00f6z ard\u0131 edilen noktalara dair her yerde kar\u015f\u0131la\u015famayaca\u011f\u0131m\u0131z cinsten bak\u0131\u015flar geli\u015ftiriliyor. \u201cKazalar ve gaflarla dolu bir kitapt\u0131r tarih\u201d s\u00f6z\u00fcyle J. P. Taylor\u2019\u0131 anan tarih\u00e7i, kendi tarih anlay\u0131\u015f\u0131na dair \u00f6nerisini ise Thompson\u2019la \u00f6zde\u015fle\u015ftiriyor; \u201csentezci ve ampirik usuller aras\u0131ndaki hassas denge, model ile ger\u00e7eklik aras\u0131ndaki gerilim sayesinde ilerler\u201d.<\/p>\n

Tarihin Pe\u015finde, John Tosh, \u00c7ev. \u00d6zden Ar\u0131kan, Kronik Kitap, 2019, 304 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130ngiliz tarih\u00e7i John Tosh\u2019un kitab\u0131 The Pursuit of History, T\u00fcrk\u00e7edeki ad\u0131yla Tarihin Pe\u015finde, hayranl\u0131k uyand\u0131ran bir i\u00e7eri\u011fe sahip. \u00d6zden Ar\u0131kan \u00e7evirisiyle Kronik Kitap taraf\u0131ndan bir kez daha okurla bulu\u015fturulan eser \u201cModern Tarih \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131nda Hedefler, Y\u00f6ntemler ve Yeni Do\u011frultular\u201d alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yor. Yazar\u0131n Birle\u015fik Krall\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli e\u011fitim kurumu Roehampton \u00dcniversitesi\u2019nde profes\u00f6r oldu\u011funu hat\u0131rlatarak konuya ba\u015flayal\u0131m. 74 […]<\/p>\n","protected":false},"author":598,"featured_media":38719,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5586,38,513,510,511],"tags":[5613,5612],"class_list":["post-38718","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-190-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-kronik-kitap","tag-tarihin-pesinde"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t