{"id":38721,"date":"2019-11-30T00:00:34","date_gmt":"2019-11-29T21:00:34","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=38721"},"modified":"2019-11-29T16:45:47","modified_gmt":"2019-11-29T13:45:47","slug":"bir-gezginin-tanikligi-leopold-schefer-ve-borkluce","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/30\/bir-gezginin-tanikligi-leopold-schefer-ve-borkluce","title":{"rendered":"Bir Gezginin Tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131: Leopold Schefer ve B\u00f6rkl\u00fcce"},"content":{"rendered":"<p>Bazen bir kitab\u0131n kapa\u011f\u0131 okuyucuda inan\u0131lmaz bir refleksle kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulur. <em>B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa<\/em> isimli kitab\u0131n kapa\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce b\u00f6yle bir refleks g\u00f6sterdim. Zira kapakta Alman as\u0131ll\u0131 bir yazar\u0131n ismi ve &#8220;1840&#8221; y\u0131l\u0131 vurgusu vard\u0131. Kim di bu Leopold Schefer? 1840 y\u0131l\u0131nda nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f ve bu eseri nas\u0131l yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131?<\/p>\n<p>Bu konuda t\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131nda ilk kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan \u015fey ise kitab\u0131n \u00e7evirmenlerinden olan \u0130lhami Yazgan&#8217;\u0131n daha \u00f6nce 2016 y\u0131l\u0131nda \u0130zmir\u2018de yay\u0131mlam\u0131\u015f oldu\u011fu bir sunumdu. \u0130lhami Yazgan&#8217;\u0131n sunumunda Schefer ismi ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde yer alm\u0131\u015f. Yazgan hen\u00fcz o s\u0131ralarda \u00e7evirisini yapt\u0131\u011f\u0131 kitap \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yormu\u015f. Yazgan&#8217;\u0131n aktar\u0131m\u0131na g\u00f6re 1830 y\u0131l\u0131nda Arap\u00e7a ve Osmanl\u0131ca \u00f6\u011frenerek o y\u0131l\u0131n d\u00f6rt ay\u0131n\u0131 \u0130zmir, \u00c7e\u015fme, Karaburun \u00fc\u00e7geninde ge\u00e7irerek bir seyir ve bilgi gezisi ger\u00e7ekle\u015ftiren Schefer, \u00f6zellikle bu gezilerden olduk\u00e7a etkilenmi\u015f.<\/p>\n<p>K\u0131sa roman yazar\u0131 Schefer, 30 Temmuz 1784&#8217;de Almanya&#8217;n\u0131n Bad Muskau \u015fehrinde doktor bir baban\u0131n o\u011flu olarak d\u00fcnyaya gelmi\u015f. Matematik ve Klasik Filoloji dersleri alm\u0131\u015f. Prusya e\u011fitim reformunu haz\u0131rlayan Alman Teolog Friedrich Gedike&#8217;nin rehberli\u011finde lise e\u011fitimi alm\u0131\u015f. \u015eiir ve k\u0131sa \u00f6yk\u00fcler yazmakla birlikte besteci Pedagog Johann Samuel Petri&#8217;nin te\u015fvi\u011fi ile besteler yapm\u0131\u015f. Almanya&#8217;n\u0131n Frans\u0131z egemenli\u011fi alt\u0131na girmesi sonras\u0131nda Frans\u0131zlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmi\u015f. Hatta dahas\u0131 Napolyon&#8217;u \u00f6ld\u00fcrme planlar\u0131 yapan bir \u015f\u00f6valye ruha da sahip oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. 1812-1816 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda k\u0131sa aral\u0131klarla Londra, Viyana ve Dresden \u015fehirlerine i\u015f ve k\u00fclt\u00fcrel geziler ger\u00e7ekle\u015ftiren Schefer, 1816\u2019da\u00a0 \u201cya\u015fam \u00fcniversitelerim\u201c dedi\u011fi d\u00fcnya ba\u015fkentlerini ziyaret etmi\u015f. T\u0131p ve yabanc\u0131 dil e\u011fitimi ald\u0131\u011f\u0131 Viyana ilk dura\u011f\u0131 olmu\u015f ve iki y\u0131l Viyana\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f. Antonie Salieri gibi o d\u00f6nemin \u00f6nde gelen m\u00fczisyenleriyle tan\u0131\u015farak, m\u00fczik alan\u0131nda ki\u015fisel geli\u015fimine d\u00f6n\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalar yapm\u0131\u015f.<\/p>\n<p>\u0130talya, Yunanistan, Ege ve Akdeniz k\u0131y\u0131lar\u0131nda gezintiler yapm\u0131\u015f olan Schefer, Sak\u0131z Adas\u0131 ve Karaburun&#8217;da yapt\u0131\u011f\u0131 geziler sonras\u0131nda tekrar \u0130talya&#8217;ya geri d\u00f6nm\u00fc\u015f. Daha sonra etkilendi\u011fi bu b\u00f6lgeye ikinci ziyaretini ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f. \u0130zmir, \u00c7e\u015fme, Karaburun, Efes&#8217;de bulunmu\u015f ve gerekli tarihsel okumalar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 yapt\u0131ktan sonra Dede Sultan i\u00e7in tasarlad\u0131\u011f\u0131 bu k\u0131sa roman\u0131 yazmaya ba\u015flam\u0131\u015f. Latince, Frans\u0131zca, Yunanca, \u0130ngilizce, \u0130talyanca, Arap\u00e7a ve Osmanl\u0131ca bilen Schefer, B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa&#8217;n\u0131n hayat\u0131 ve m\u00fccadelesini anlatan roman\u0131 \u201c\u00c7arm\u0131ha Gerili ya da G\u00fcne\u015fin Alt\u0131nda Bir \u015eey Yok&#8221; ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 1840 y\u0131l\u0131nda Almanya&#8217;da yay\u0131mlam\u0131\u015f. Eyl\u00fcl ay\u0131nda \u0130lhami Yazgan ve Ganime G\u00fclmez taraf\u0131ndan dilimize kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olan bu\u00a0 roman\u00a0 &#8220;Benim olan senindir&#8221; d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda m\u00fccadele edenlere adanm\u0131\u015f. Karaburun isyan\u0131n\u0131 romanla\u015ft\u0131rarak, \u2018B\u00f6re\u2019yi \u00f6l\u00fcms\u00fczle\u015ftiren Schefer, romanda \u015eeyh Bedreddin\u2019i \u00f6ne \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f ve onu, b\u00fcy\u00fck bilge, kanun yap\u0131c\u0131 ve isyan\u0131n ba\u015f mimar\u0131 olarak betimlemeyi tercih etmi\u015f.<\/p>\n<p>Schefer roman\u0131nda, B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa, Bedreddin \u00f6\u011fretisi ve m\u00fccadelesini farkl\u0131 bir kurgu ile ele alarak olaylar\u0131 kahramanlar\u0131n aras\u0131nda ya\u015farcas\u0131na anlat\u0131yor. \u00d6zellikle \u00fc\u00e7 farkl\u0131 \u2013hatta birbirine d\u00fc\u015fman- insan\u0131n g\u00f6z\u00fcnden olaylar\u0131n i\u00e7ine dahil olunmas\u0131 ise okuyucunun ilgisini \u00e7ekecek bir giri\u015f olarak tasarlanm\u0131\u015f.\u00a0 Ayn\u0131 zamanda gezilerinde kendisine aktar\u0131lan bilgiler ile kafas\u0131nda canlanm\u0131\u015f olan\u0131 farkl\u0131 bir \u00f6rg\u00fc ile okura ula\u015ft\u0131rmay\u0131 da ba\u015farm\u0131\u015f olan Schefer&#8217;in canl\u0131 anlat\u0131mlar e\u015fli\u011finde belle\u011finde olu\u015fan Bedrreddin ve destan\u0131n\u0131 mesellerin \u00f6tesine ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 da s\u00f6yleyebiliriz.\u00a0 Bu anlamda okurun daha ilk anda kendisini bir tiyatro sahnesinin kar\u015f\u0131s\u0131nda hissetti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. Schefer\u2019in ayn\u0131 zamanda lirik \u015fiirler yazmas\u0131n\u0131n bunda ku\u015fkusuz bir pay\u0131 da vard\u0131r.<\/p>\n<p>Diyaloglar i\u00e7erisinde yakalanan felsefi serimlemelerin ise ayn\u0131 zamanda okuru d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk eden bir bi\u00e7imde ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ayr\u0131ca ifade etmek gerekir. Zira kitab\u0131n i\u00e7ine dald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda tanr\u0131, insan, do\u011fa, iyilik, k\u00f6t\u00fcl\u00fck, sava\u015flar, \u0131rk ve ya\u015fam gibi yo\u011fun tart\u0131\u015fmalar i\u00e7eren kavramlar\u0131n, Sokrates&#8217;in diyaloglar\u0131na benzer bir titizlikle ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131na da tan\u0131k oluyoruz. \u00dcstelik bir Alman yazar\u0131n, 19. yy. Ba\u015flar\u0131nda bu topraklar\u0131n halk\u00e7\u0131 \u00f6\u011fretilerini s\u0131ralam\u0131\u015f olmas\u0131 ve onun kalemi ile salt Karaburun ile yetinmeyip Anadolu-Mezopotamya topraklar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131z dizelerine, deyimlerine, t\u0131n\u0131lar\u0131na da rastl\u0131yoruz. Dolay\u0131s\u0131yla Schefer bir yandan tek bir olay \u00f6rg\u00fcs\u00fcyle yetinmeyerek o d\u00f6nemin\/d\u00f6nemlerin i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 di\u011fer olaylara\/toplumsal \u00e7eli\u015fkilere de dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p>Edebiyatla bulu\u015fan do\u011fru bir tarih anlat\u0131m\u0131n\u0131n okurda b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etki paha bi\u00e7ilemez. Schefer k\u0131sac\u0131k anlat\u0131m\u0131yla salt bir d\u00f6nemin foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekmekten ziyade \u00e7alkant\u0131l\u0131 bir d\u00f6nemin kenetlenmi\u015f y\u00fcreklerini bug\u00fcne ta\u015f\u0131rken bir anlamda bu paha bi\u00e7ilemez hissiyat\u0131 da yarat\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>G\u00fcne\u015fin Alt\u0131nda \u00c7arm\u0131ha Gerilenler: B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa<br \/>\nLeopold Schefer, \u00c7ev.\u0130lhami Yazgan-Ganime G\u00fclmez, Ceylan Yay\u0131nlar\u0131, 2019, 148 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bazen bir kitab\u0131n kapa\u011f\u0131 okuyucuda inan\u0131lmaz bir refleksle kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulur. B\u00f6rkl\u00fcce Mustafa isimli kitab\u0131n kapa\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce b\u00f6yle bir refleks g\u00f6sterdim. Zira kapakta Alman as\u0131ll\u0131 bir yazar\u0131n ismi ve &#8220;1840&#8221; y\u0131l\u0131 vurgusu vard\u0131. Kim di bu Leopold Schefer? 1840 y\u0131l\u0131nda nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f ve bu eseri nas\u0131l yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131? Bu konuda t\u00fcrk\u00e7e yaz\u0131nda ilk kar\u015f\u0131ma \u00e7\u0131kan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":185,"featured_media":38722,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5586,38,513,510,511],"tags":[5615,5614],"class_list":["post-38721","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-190-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-ceylan-yayinlari","tag-gunesin-altinda-carmiha-gerilenler-borkluce-mustafa"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38721","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/185"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38721"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38721\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38722"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38721"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38721"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38721"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}