{"id":39143,"date":"2019-12-21T02:13:03","date_gmt":"2019-12-20T23:13:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=39143"},"modified":"2019-12-21T02:13:34","modified_gmt":"2019-12-20T23:13:34","slug":"baska-bir-tarim-mumkun-mu-agroekoloji-yeni-koyluluk-ve-gida-egemenligi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/21\/baska-bir-tarim-mumkun-mu-agroekoloji-yeni-koyluluk-ve-gida-egemenligi-2","title":{"rendered":"Ba\u015fka bir tar\u0131m m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? | Agroekoloji, yeni k\u00f6yl\u00fcl\u00fck ve g\u0131da egemenli\u011fi"},"content":{"rendered":"

K\u00fcresel g\u0131da ve tar\u0131m \u015firketlerinin hegemonyas\u0131 giderek y\u00fckseliyor. T\u00fcrkiye bu alanda resmen i\u015fgal edilmi\u015f durumdad\u0131r. Sonu\u00e7 k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn \u015fiddetli bir \u015fekilde gelir ve otonomi kayb\u0131. T\u00fcketicilere yans\u0131mas\u0131 ise y\u00fckselen g\u0131da fiyatlar\u0131, g\u0131da g\u00fcvenli\u011findeki b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar. \u00c7evrenin yok olma s\u00fcrecine girmesi ise b\u00fct\u00fcn bir toplumu etkiliyor. Fakat \u00e7\u00f6z\u00fcm var ve d\u00fcnyada giderek yayg\u0131nla\u015f\u0131yor: Agroekoloji ve g\u0131da egemenli\u011fi. Ba\u015fka bir tar\u0131m ve yeni bir k\u00f6yl\u00fcl\u00fck m\u00fcmk\u00fcn. <\/em><\/p>\n

Do\u011fa, \u00e7ift\u00e7i ve t\u00fcketici dostu bir tar\u0131m sisteminin olu\u015fmas\u0131 \u015f\u00fcphesiz \u00fclkede y\u00fcr\u00fct\u00fclen genel politikalarla ilgilidir. Ancak \u201cba\u015fka bir tar\u0131m\u0131n\u201d olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in geni\u015f bir m\u00fccadele \u015fimdiden gereklidir. Yerel y\u00f6netimlere de bu konuda \u00f6nemli g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir. Belediyeler ile ilgili yap\u0131lan yasal de\u011fi\u015fiklikler b\u00fcy\u00fck\u015fehir ve il\u00e7e belediyelerinin k\u00f6y, k\u0131rsal kalk\u0131nma, tar\u0131m ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya eri\u015fim ile ilgili sorumluluk alanlar\u0131n\u0131 geni\u015fletmi\u015ftir. Bu durumda belediyelerin bu alanlarla ilgili stratejileri b\u00fcy\u00fck bir \u00f6nem kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 ve bir b\u00fct\u00fcn olarak merkezi y\u00f6netim, end\u00fcstriyel tar\u0131m sistemini, g\u0131dan\u0131n da\u011f\u0131t\u0131m\u0131nda \u015firketlere dayanan bir sistemi, tar\u0131m politikas\u0131nda ise geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin ve onlar\u0131n \u015firketlerinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 destekleyen neoliberal bir anlay\u0131\u015f\u0131 takip ediyor.<\/p>\n

Belediyeler bu alanlarda nas\u0131l bir strateji uygulamal\u0131? Nas\u0131l bir tar\u0131m sistemini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131? G\u0131dan\u0131n pazarlanmas\u0131nda nas\u0131l bir politika izlemeli? \u0130lgilenece\u011fimiz konular bunlar.<\/p>\n

Her ne kadar belediyeler, \u00fclke d\u00fczeyinde uygulanan tar\u0131m politikas\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131s\u0131tlarla kar\u015f\u0131la\u015facak olsa da bu alanda bir manevra alan\u0131 oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

G\u0131da rejimleri
\n<\/em><\/strong>T\u00fcrkiye tar\u0131m\u0131n\u0131n durumunu iyi anlayabilmek i\u00e7in g\u0131da rejimleri kavram\u0131n\u0131 incelemek yararl\u0131 olacakt\u0131r. G\u0131da rejimleri belirli d\u00f6nemler itibari ile d\u00fcnyada h\u00e2kim olan tar\u0131m, ticaret ve politik yap\u0131lanmay\u0131 inceleyen bir yakla\u015f\u0131m\u0131 ortaya koyar.<\/p>\n

1. G\u0131da Rejimi, \u201cKoloniyal G\u0131da Rejimi\u201d olarak bilinen ve \u0130ngiltere\u2019nin h\u00e2kimiyetinde olan 16.-18. y\u00fczy\u0131llarda egemen olan rejimdir. Bu sistemde \u0130ngiltere i\u015fgal etti\u011fi \u00fclkelerde k\u00f6yl\u00fcy\u00fc m\u00fclks\u00fczle\u015ftirmi\u015ftir. Tar\u0131m i\u015f\u00e7ili\u011fi ve k\u00f6leli\u011fin yayg\u0131n oldu\u011fu bu modelde plantasyonlar olduk\u00e7a yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

2. G\u0131da Rejimi, 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 ABD\u2019nin egemenli\u011finde 1960-1980 aras\u0131nda ge\u00e7erlidir. Ye\u015fil devrim denilen; \u015firket tohumlar\u0131, kimyasal tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 ve g\u00fcbrelerin yayg\u0131n bir \u015fekilde kullan\u0131lmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 bir de\u011fi\u015fim yayg\u0131nd\u0131r. \u015eirketlerin g\u00fcc\u00fc artm\u0131\u015ft\u0131r. Tar\u0131msal destekler yayg\u0131nd\u0131r.<\/p>\n

3. G\u0131da Rejimi, 1980\u2019lerde ve 1990\u2019larda ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Bu da \u015firketlerin h\u00e2kim oldu\u011fu g\u0131da rejimidir. \u00d6nce 80 ve 90\u2019larda IMF ve D\u00fcnya Bankas\u0131\u2019n\u0131n y\u00f6nlendirmesi ile yap\u0131sal d\u00fczenlemeler denilen kamu kurulu\u015flar\u0131n\u0131n \u00f6zelle\u015ftirilmesi, tar\u0131m desteklerinin tasfiyesi gibi politikalar uygulanm\u0131\u015ft\u0131r. Finansla\u015ft\u0131rma ve arazi gasplar\u0131 yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu rejimde geli\u015fmi\u015f \u00fclkeler sermaye yo\u011fun tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde (bu\u011fday, soya, m\u0131s\u0131r, pirin\u00e7 vb.) T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeler ise meyve ve sebze gibi emek yo\u011fun \u00fcr\u00fcnlerde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcmr\u00fck vergileri indirilmi\u015f, tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ithalat\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirmeler ile \u00fclkemizde de uluslararas\u0131 tar\u0131m \u015firketleri hegemonyalar\u0131n\u0131 yo\u011funla\u015ft\u0131rm\u0131\u015flard\u0131r. \u00d6rne\u011fin t\u00fct\u00fcnde ve f\u0131nd\u0131kta BAT ve Ferrero gibi yabanc\u0131 \u015firketler piyasaya h\u00e2kimdir. \u00c7ift\u00e7iye istedikleri fiyat\u0131 dayatabilmektedirler.<\/p>\n

Kapitalizmin geli\u015fimi ve tar\u0131m sistemleri
\n<\/em><\/strong>Tar\u0131m sistemlerinin evriminde 18. y\u00fczy\u0131ldan 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131na kadar mek\u00e2nsal olarak bitki \u00fcretimi ile hayvan \u00fcretiminin i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011funu, bunlar\u0131n kendi aralar\u0131nda s\u0131k\u0131 ili\u015fkiler kurdu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Hatta kentlerle de ili\u015fkilerin kuvvetli oldu\u011fu, bug\u00fcnk\u00fc gibi kopuk olmad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. \u00c7ift\u00e7iler hem bitkisel hem hayvansal \u00fcretimi birlikte yapmaktad\u0131rlar. Bitki at\u0131klar\u0131, otlar hayvanlar taraf\u0131ndan besin olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Hi\u00e7bir bitki art\u0131\u011f\u0131 ziyan olmamaktad\u0131r. Hayvanlar\u0131n g\u00fcbreleri de kolayca bitkilere verilebilmektedir. Hatta bu y\u00fczy\u0131llarda kentlerdeki la\u011f\u0131mlar bile bitki \u00fcretiminde kullan\u0131lmakta idi. Tar\u0131mda \u00e7oklu \u00fcr\u00fcn (polik\u00fclt\u00fcr) h\u00e2kim idi ve hen\u00fcz tohumlar \u00fczerinde \u015firketlerin hegemonyas\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fildi. \u00c7ift\u00e7iler kendi tohumlar\u0131n\u0131 kullanabilmekteydiler. \u015e\u00fcphesiz bu d\u00f6nemi k\u0131rsal kesim a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok yerinde mutlu bir d\u00f6nem olarak nitelendirmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011filse de ekolojik olarak ciddi bir sorun yoktu. (Bkz: Grafik 1)<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mekanizasyon geli\u015firken, tar\u0131m fiyatlar\u0131 da d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu daha \u00f6nce tar\u0131mda \u00e7al\u0131\u015fan k\u00f6yl\u00fc veya i\u015f\u00e7ilerin kentlere g\u00f6\u00e7 etmesi ile sonu\u00e7land\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 b\u00fcy\u00fcyen kentlerde kanalizasyon sistemlerinin yap\u0131lmas\u0131 kentleri biraz daha ya\u015fan\u0131r bir hale getirdi, ancak bu defa da kentlerden bitkisel \u00fcretime sa\u011flanan besin maddeleri kesildi. Bu ise bu defa g\u00f6llerin veya denizlerin kirlenmesi ile sonu\u00e7land\u0131. (Grafik 2) 19. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131ndan 20. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131na kadar geli\u015fen bu s\u00fcre\u00e7te, sava\u015flardan sonra bo\u015f kalm\u0131\u015f olan kimya sanayi daha sonra kimyasal g\u00fcbre ve tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 \u00fcretmeye ba\u015flad\u0131. Bu nedenle besin eksikli\u011fi bir s\u00fcre i\u00e7in giderilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Ancak bunun tar\u0131m \u00fczerinde de olumsuz etkileri olu\u015fmakta gecikmedi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

20. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131ndan itibaren hayvansal \u00fcr\u00fcnleri i\u015fleyen b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin de etkileriyle hayvansal \u00fcretim, bitkisel \u00fcretimden kopmaya ba\u015flad\u0131. Hayvansal \u00fcretim meralardan kopar\u0131larak kesif yem t\u00fcketimine d\u00f6n\u00fck bir h\u00e2l ald\u0131 ve hayvanlar kapal\u0131 ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f binalarda beslenmeye ba\u015fland\u0131. Bu fabrika tar\u0131m\u0131 (factory farming) \u015feklinde adland\u0131r\u0131ld\u0131. Ancak bunun sonucunda g\u00fcbre ve idrar havuzlarda topland\u0131. Kimi yerlerde ise nehirlere bo\u015falt\u0131ld\u0131. G\u00fcbreyi bitkisel \u00fcretime ula\u015ft\u0131rmak ekonomik olmamaya ba\u015flad\u0131. Di\u011fer yandan hayvanc\u0131l\u0131k i\u015fletmeleri bitkisel \u00fcretimden kopar\u0131l\u0131nca n\u00f6betle\u015fmeye giren yem bitkileri ve baklagiller yeti\u015ftirmek gereksizle\u015fti. Bunun bitkisel \u00fcretim \u00fczerindeki etkileri y\u0131k\u0131c\u0131 oldu. Tek \u00fcr\u00fcn (monok\u00fclt\u00fcr) sistemi yo\u011funla\u015ft\u0131. Var\u0131lan son durumda tar\u0131m sistemi art\u0131k hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 da kapsayarak end\u00fcstriyel tar\u0131m olarak adland\u0131r\u0131lmaya ba\u015flad\u0131. (Grafik 3)<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Bu geli\u015fmeler \u015f\u00fcphesiz d\u00fcnyan\u0131n her yerinde homojen olarak olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r ve de\u011fi\u015fim h\u00e2l\u00e2 s\u00fcrmektedir. End\u00fcstriyel tar\u0131m\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lar olumsuz olmu\u015ftur. Kimyasal g\u00fcbre \u00fcretmek, ta\u015f\u0131mak ve uygulamak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir enerji kullan\u0131lmaktad\u0131r. Kimyasal g\u00fcbre ve ila\u00e7lar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7evre kirlili\u011fi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Sular kirlenmi\u015ftir. Kentlerde kanalizasyonlar b\u00fcy\u00fck bir \u00e7evre kirlili\u011fi yaratmaktad\u0131r. Daha \u00f6nceleri hayvan yemi veya g\u00fcbre olarak kullan\u0131lan mutfak at\u0131klar\u0131 vb. organik maddeler bu defa patlay\u0131c\u0131 bir kirlilik kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Toprak organik maddece fakirle\u015fmi\u015f, kimyasal g\u00fcbreler topraktaki faydal\u0131 mikro organizmalar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu ise zararl\u0131 organizmalar\u0131n h\u00e2kim olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Kimyasal g\u00fcbrelerle otlar daha h\u0131zl\u0131 geli\u015fmi\u015f, bu defa bunlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in herbisitlere (ot \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fclere) ihtiya\u00e7 artm\u0131\u015ft\u0131r. Tohum \u015firketlerinin de etkisiyle biyo\u00e7e\u015fitlilik azalm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar\u0131n birle\u015fik etkisi ile bitki hastal\u0131k ve zararl\u0131lar\u0131 \u00e7o\u011falm\u0131\u015f, bu defa insektisitler (tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131) kullan\u0131m\u0131 artm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00fcre\u00e7 kendi kendini besleyen bir k\u0131s\u0131rd\u00f6ng\u00fc halini alm\u0131\u015ft\u0131r. Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin de kayb\u0131 ve azalmas\u0131 ile bitkisel \u00fcr\u00fcnlerin besleyici \u00f6zellikleri azalm\u0131\u015ft\u0131r. Hayvanlar\u0131n kapal\u0131 ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ortamlarda yeti\u015ftirilmeleri antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n artmas\u0131 ile sonu\u00e7lanm\u0131\u015f, bu da insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine olumsuz etkilerde bulunmu\u015ftur. Hayvanc\u0131l\u0131kta da biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin azalmas\u0131 insanlar i\u00e7in zararl\u0131 mikroplar\u0131n olu\u015fmas\u0131 ve h\u0131zl\u0131 yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in uygun bir ortam yaratm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bitkisel \u00fcretim, hayvansal \u00fcretim ve kentler aras\u0131ndaki besin ak\u0131\u015flar\u0131n\u0131n kesilmesi metabolik yar\u0131lma olarak ifade edilmektedir.<\/p>\n

\u00c7ift\u00e7ili\u011fin \u00fcr\u00fcn ve girdi fiyatlar\u0131 makas\u0131 aras\u0131nda ezilmesi
\n<\/em><\/strong>\u00dclkemizde ve d\u00fcnyada \u00e7ift\u00e7ilerin en \u00e7ok yak\u0131nd\u0131\u011f\u0131 konu, \u00f6zellikle 1980 sonras\u0131 uygulanan tar\u0131m politikalar\u0131 sonucu \u00fcr\u00fcnlerinden ellerine ge\u00e7en fiyat\u0131n artmamas\u0131, hatta baz\u0131 y\u0131llar \u015fiddetli d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler g\u00f6stermesine kar\u015f\u0131l\u0131k, sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 girdiler olan sentetik tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131, kimyasal g\u00fcbreler, sanayi yemi, tohum, mazot ve makinelere \u00f6dedikleri fiyat\u0131n \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 art\u0131\u015f\u0131d\u0131r. Bu durum adeta bir makas\u0131n iki ucu aras\u0131nda ezilmeye benzemektedir. (Grafik 4) \u00c7ift\u00e7i ne kadar end\u00fcstriyel tar\u0131ma ba\u011fland\u0131 ise bu ezilme daha da g\u00fc\u00e7l\u00fc olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Grafik 4: Tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn girdi ve \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131 aras\u0131nda s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131 Kaynak: Ploeg, 2012.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

 <\/p>\n

Grafik 5: Girdilerin i\u015fletmeden sa\u011flanmas\u0131, \u00fcr\u00fcnlerin do\u011frudan t\u00fcketiciye sat\u0131\u015f\u0131 ve \u00e7e\u015fitlenmesi. Kaynak: Ploeg, 2012.<\/p>\n

Bu ikili fiyat makas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 gereklidir. (Grafik 5) Makas\u0131n alt ucunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 modern denilen bu girdilerden kurtulmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Kurtulu\u015f sat\u0131n al\u0131nan girdilerin i\u015fletme i\u00e7inde \u00fcretilmesidir. End\u00fcstriyel tar\u0131mdan agroekolojik bir tar\u0131ma ge\u00e7i\u015f ile bu m\u00fcmk\u00fcn olabilmektedir. Bir \u00fcretim dal\u0131n\u0131n yan \u00fcr\u00fcnleri veya at\u0131klar\u0131 di\u011feri i\u00e7in girdi olabilmektedir. Tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 yerine hastal\u0131klara dayan\u0131kl\u0131 yerel tohumlar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131, ev yap\u0131m\u0131 ila\u00e7lar\u0131n yap\u0131lmas\u0131, kimyasal g\u00fcbreler yerine hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131 sisteme d\u00e2hil ederek hayvan g\u00fcbresi kullan\u0131lmas\u0131, ye\u015fil g\u00fcbre, k\u0131rm\u0131z\u0131 solucan g\u00fcbresi, komposto kullan\u0131lmas\u0131, yo\u011fun su yerine mal\u00e7lama yap\u0131lmas\u0131, karde\u015f bitkiler kullan\u0131lmas\u0131, s\u00fcr\u00fcmden vazge\u00e7erek an\u0131za ekim yap\u0131lmas\u0131, zeytinliklerde, meyvac\u0131l\u0131kta s\u00fcr\u00fcmden t\u00fcmden vazge\u00e7ilmesi gibi uygulamalarla modern denilen bu girdilerin \u00e7o\u011fundan kurtulmak m\u00fcmk\u00fcn olmaktad\u0131r. Bu, makas\u0131n alt ucunu a\u015fa\u011f\u0131 do\u011fru e\u011fmektir. (Grafik 5) Makas\u0131n \u00fcst ucunun a\u00e7\u0131lmas\u0131 i\u00e7in ise \u00fcr\u00fcnlerin do\u011frudan t\u00fcketiciye sat\u0131lmas\u0131n\u0131n yollar\u0131n\u0131n aranmas\u0131 gerekir. Bu da ekolojik k\u00f6yl\u00fc pazarlar\u0131, topluluk destekli tar\u0131m gruplar\u0131, g\u0131da topluluklar\u0131, t\u00fcketim kooperatifleri ile ili\u015fki kurulmas\u0131, kargo sistemi ile interneti kullanarak pazarlama, eko-kooperatiflerin kurulmas\u0131, agro-turizm gibi yollarla sa\u011flanabilir.<\/p>\n

K\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131, giri\u015fimci tar\u0131m, kapitalist tar\u0131m
\n<\/em><\/strong>Tar\u0131m kesiminde \u00fc\u00e7 grup \u00e7ift\u00e7i bulunur. K\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131 ekolojik varl\u0131klar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullan\u0131m\u0131na, k\u00f6yl\u00fc ge\u00e7imini savunma ve geli\u015ftirmeye y\u00f6neliktir. \u00c7ok fonksiyonluluk en temel \u00f6zelli\u011fidir. Emek daha \u00e7ok aile i\u00e7inden, bazen de k\u0131rsal kesim i\u00e7inde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma ile sa\u011flanmaktad\u0131r. \u0130kinci grup giri\u015fimci tip tar\u0131msal \u00fcretim yapanlard\u0131r. Finansal ve sanayi sermayesine dayan\u0131r. \u00d6l\u00e7ek olarak b\u00fcy\u00fcme \u00f6nemlidir. \u00dcretim ileri d\u00fczeyde ihtisasla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r ve tamam\u0131yla pazara y\u00f6neliktir. Girdiler ve \u00e7\u0131kt\u0131lar olarak pazara ba\u011f\u0131ml\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k k\u00f6yl\u00fcler \u00e7e\u015fitli mekanizmalarla tar\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131 bu pazarlardan uzakla\u015ft\u0131rmaya u\u011fra\u015fmaktad\u0131rlar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc grup b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli \u015firket (veya kapitalist) tar\u0131m\u0131d\u0131r. Bu tarz, devletin y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc ihracata y\u00f6nelik tar\u0131m desteklemeleri ile geli\u015fmektedir. (Ploeg, 2008) Emek, ayl\u0131kl\u0131 veya ge\u00e7ici i\u015f\u00e7ilik ile sa\u011flan\u0131r. \u00dcretim k\u00e2r maksimizasyonuna dayal\u0131d\u0131r. Giri\u015fimci \u00e7ift\u00e7iler ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131nda kapitalist \u00e7ift\u00e7i olurlar. K\u00f6yl\u00fcler sosyal a\u00e7\u0131dan di\u011ferlerinden b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ayr\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

\"\"
20. y\u00fczy\u0131l ortalar\u0131ndan itibaren hayvansal \u00fcr\u00fcnleri i\u015fleyen b\u00fcy\u00fck \u015firketlerin de etkisiyle hayvansal \u00fcretim, bitkisel \u00fcretimden kopmaya ba\u015flad\u0131. Meralardan kopar\u0131larak kesif yem t\u00fcketimine d\u00f6n\u00fck bir h\u00e2l ald\u0131 ve hayvanlar kapal\u0131 ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f binalarda beslenmeye ba\u015fland\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Yeniden k\u00f6yl\u00fcle\u015fme niteliksel bir kaymay\u0131 i\u00e7erir. Bu bazen Brezilya MST\u2019de oldu\u011fu gibi eskiden k\u00f6yl\u00fc olan gecekondu halk\u0131n\u0131n tekrar k\u00f6yl\u00fcle\u015fmesi olabildi\u011fi gibi end\u00fcstriyel tar\u0131ma k\u00f6kl\u00fc bir \u015fekilde ba\u011fl\u0131 giri\u015fimci kesimin agroekolojik tar\u0131m y\u00f6ntemlerini benimseyerek k\u00f6yl\u00fcle\u015fmesi \u015feklinde de olabilir. \u00dclkemizde de k\u00f6yl\u00fc k\u00f6kenli, i\u015f\u00e7i ve memur olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ki\u015filerin emekli olarak k\u00f6ye d\u00f6nmeleri ve yeni k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc benimsemeleri olay\u0131na rastl\u0131yoruz. Hatta gen\u00e7 veya orta ya\u015fl\u0131 olan ve hi\u00e7bir \u015fekilde k\u00f6y ile ilgili bir ge\u00e7mi\u015fi olmayan ki\u015filer yeni k\u00f6yl\u00fcl\u00fck saflar\u0131na kat\u0131lmaktad\u0131r. Ploeg bu s\u00fcre\u00e7lerin tek yanl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na da i\u015faret eder:<\/p>\n

\u201cGenellikle, gerek k\u00f6yl\u00fcle\u015fme gerekse k\u00f6yl\u00fcl\u00fckten \u00e7\u0131kma ayn\u0131 yerde ve ayn\u0131 zamanda cereyan etmekte, bu iki s\u00fcre\u00e7 birbiriyle karma\u015f\u0131k bi\u00e7imde ili\u015fkilenmektedir\u2026 K\u00f6yl\u00fc olma nihai ad\u0131m olmak \u015f\u00f6yle dursun tek bir ad\u0131m olarak g\u00f6r\u00fclmemektedir. S\u00fcre\u00e7te s\u00f6z konusu olan, zaman i\u00e7inde s\u00fcreklilik ta\u015f\u0131yan ve keskin dalgalanmalar sergileyen bir ak\u0131\u015ft\u0131r. K\u00f6yl\u00fcl\u00fck durumunu bir dizi derece belirler. Pazarlara ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k, piyasa kurumlar\u0131 ve ekonomi d\u0131\u015f\u0131 zor, kazan\u0131labilecek g\u00f6reli \u00f6zerklik, eldeki kaynaklar\u0131n miktar\u0131 ve bunlar \u00fczerindeki denetim ve yarat\u0131lan \u00fcretmenlik d\u00fczeyleri bu bak\u0131mdan hep \u00f6nemli olan etkenlerdir\u2026 Tarih boyunca yeniden k\u00f6yl\u00fcle\u015fmenin bir\u00e7ok u\u011fra\u011f\u0131 olmu\u015ftur\u2026 Yeniden k\u00f6yl\u00fcle\u015fme olgusunun incelenmesini gerektiren ikinci neden, k\u00f6yl\u00fc \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n belli ba\u015fl\u0131 k\u00fcresel sorunlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan (i\u015fsizlik, a\u00e7l\u0131k, g\u0131da k\u0131tl\u0131\u011f\u0131, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezlik, a\u015f\u0131r\u0131 enerji t\u00fcketimi vb.) ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00f6nemin (yeni) ke\u015ffedilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc neden, d\u00fcnyan\u0131n her yerinde insanlar\u0131n (aralar\u0131nda \u00e7ok say\u0131da gen\u00e7 olmak \u00fczere) kendilerini k\u00f6yl\u00fc olarak yeniden kurmalar\u0131d\u0131r\u2026 Halen t\u00fcm Avrupa\u2019da \u00e7ift\u00e7iler tar\u0131ma y\u00f6nelik a\u011f\u0131r bir bas\u0131n\u00e7la kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yad\u0131r. Fiyatlar azalmasa bile yerinde saymakta, buna kar\u015f\u0131l\u0131k maliyetler artmaktad\u0131r. Bununla ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak \u00f6nemli bir yoksulla\u015fma durumu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Klasik bir yan\u0131t olarak \u00f6l\u00e7ek b\u00fcy\u00fctme ise, daha fazla b\u00fcy\u00fcmenin y\u00fcksek maliyetleri (kota, arazi, \u00e7evresel mek\u00e2n) ile daha ileri d\u00fczeyde liberalle\u015ftirme ve k\u00fcreselle\u015fmenin art\u0131k gelecek vaat etmemesi nedeniyle etkisiz kalacak gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir (daha k\u00f6t\u00fcye g\u00f6t\u00fcrmese bile). Kan\u0131mca iki temel e\u011filim tespit edilebilir. Bunlardan ilki, dibe do\u011fru daha ileri yar\u0131\u015f anlam\u0131na gelecek klasik giri\u015fimci yan\u0131tt\u0131r. Avrupa\u2019daki \u00e7ift\u00e7ilerin \u00e7o\u011funlu\u011funun y\u00f6nelimini yans\u0131tan ikincisi ise, tart\u0131\u015fmal\u0131 ve sakl\u0131 kalmakla birlikte sa\u011flam, g\u00fc\u00e7l\u00fc ve umut verici yeniden k\u00f6yl\u00fcle\u015fme s\u00fcrecidir. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6zerklik yeniden yarat\u0131lmaktad\u0131r; bu \u00f6zerklikle ayn\u0131 anda yeni geli\u015fme bi\u00e7imleri, yeni katma de\u011fer ve daha y\u00fcksek gelirle birlikte yeni istihdam f\u0131rsatlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kmakta, \u00f6zerklik d\u00fczeyleri de y\u00fckselmektedir.\u201d (Ploeg, 2012)<\/p>\n

Nereye gidece\u011fiz?
\n<\/em><\/strong>B\u00fcy\u00fck g\u0131da ve girdi \u015firketlerinin hegemonyas\u0131 giderek y\u00fckselmektedir. Hemen hemen sadece \u00e7al\u0131\u015fan ba\u015f\u0131na ve\/veya dekara verime odaklanm\u0131\u015f ve k\u00e2r maksimizasyonunu hedeflemi\u015f neoliberal yakla\u015f\u0131m, devlet politikalar\u0131 ve e\u011fitim\/ara\u015ft\u0131rma sekt\u00f6rlerindeki hegemonyas\u0131na da dayanarak tar\u0131m\u0131 bi\u00e7imlendirmektedir. Sonu\u00e7 k\u00f6yl\u00fc kesiminin \u015fiddetli bir \u015fekilde gelir ve otonomi kayb\u0131d\u0131r. T\u00fcketicilere yans\u0131mas\u0131 ise y\u00fckselen g\u0131da fiyatlar\u0131, g\u0131da g\u00fcvenli\u011findeki b\u00fcy\u00fck kay\u0131plard\u0131r. \u00c7evrenin yok olma s\u00fcrecine girmesi ise b\u00fct\u00fcn bir toplumu etkilemektedir. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde tar\u0131mda \u00e7al\u0131\u015fan n\u00fcfus \u00e7ok azalm\u0131\u015f olabilir; ancak tar\u0131m, \u00e7ift\u00e7i ve t\u00fcketicilerin do\u011fa ile kurduklar\u0131 \u00f6nemli bir ba\u011flant\u0131y\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r. Bu nedenle \u00f6nemi azalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Toplumsal sorunlara soldan bakan baz\u0131 kesimler ise k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn yok olmas\u0131na kar\u015f\u0131 bunun ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yan\u0131nda, k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sosyolojik gerili\u011fin kayna\u011f\u0131 olarak g\u00f6rmektedirler. Ancak gerek tarihte gerekse g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn olduk\u00e7a ileri ve sorumluluk alan giri\u015fimleri de her zaman g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Neoklasik iktisad\u0131n destekledi\u011fi giri\u015fimci \u00e7ift\u00e7iler de k\u00f6yl\u00fcler gibi ellerine ge\u00e7en \u00fcr\u00fcn fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi ve girdi fiyatlar\u0131n\u0131n art\u0131\u015f\u0131 nedenleriyle b\u00fcy\u00fck g\u0131da ve girdi sanayilerinin bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda ezilmektedir. Sonu\u00e7 olarak gerek giri\u015fimci \u00e7ift\u00e7ilerde gerekse kentli ve bir zamanlar k\u00f6yl\u00fc olan hatta hi\u00e7 k\u00f6yle ili\u015fkili olmayan kesimlerde \u201cyeniden k\u00f6yl\u00fcle\u015fme\u201d denilen bir s\u00fcre\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Geleneksel k\u00f6yl\u00fcler de bu s\u00fcrece kat\u0131lmakta ve de\u011fi\u015fim ge\u00e7irmektedirler. \u201cYeni k\u00f6yl\u00fcler\u201d denilen bu geni\u015f kesim girdi sanayine ba\u011fl\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karak otonomi kazanmak amac\u0131yla agroekolojik tar\u0131m y\u00f6ntemlerini benimsemekte, girdileri tar\u0131m i\u00e7inden sa\u011flamaktad\u0131r. \u00dcr\u00fcnlerin sat\u0131\u015f\u0131nda ise s\u00fcpermarket zincirleri, g\u0131da \u015firketleri, t\u00fcccarlar vb. kesimlerden ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k kazanmak amac\u0131yla do\u011frudan t\u00fcketiciye ula\u015fan pazarlama kanallar\u0131 kullanmaya ba\u015flamaktad\u0131rlar. Bu kanallar aras\u0131nda ekolojik k\u00f6yl\u00fc pazarlar\u0131, topluluk destekli tar\u0131m gruplar\u0131, eko-kooperatifler, t\u00fcketici kooperatifleri, internet \u00fczerinden do\u011frudan pazarlama, agroturizm gibi bir\u00e7ok form bulunmaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7 \u00fclkemiz de d\u00e2hil olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok k\u00f6\u015fesinde g\u00f6zlenmektedir. Brezilya MST hareketinde oldu\u011fu gibi do\u011frudan kentten k\u0131ra g\u00f6\u00e7 eden \u00e7o\u011fu eski k\u00f6yl\u00fc veya k\u00f6y k\u00f6kenliler kolektif tar\u0131m i\u015fletmeleri bile kurabilmektedirler.<\/p>\n

\"\"
Tohum \u015firketlerinin tar\u0131msal alanda artan etkisiyle biyo\u00e7e\u015fitlilik azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n

K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00e7evre kirlili\u011fi ve g\u0131dalardaki yoksulla\u015fma, kirlenme, g\u0131da fiyatlar\u0131n\u0131n t\u00fcketiciler i\u00e7in katlanamaz boyutlara ula\u015fmas\u0131 gibi end\u00fcstriyel tar\u0131m\u0131n ve uluslararas\u0131 dev g\u0131da \u015firketlerinin, uluslararas\u0131 s\u00fcpermarket zincirlerinin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde bu \u201cyeni k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u201d \u00f6nemli bir rol oynayabilece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. \u015e\u00fcphesiz a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131 olan bu de\u011fi\u015fimler kendili\u011finden bu hegemonik yap\u0131n\u0131n kolayca de\u011fi\u015febilece\u011fi anlam\u0131na gelmez. Sorunun tar\u0131m politikas\u0131 oldu\u011fu kadar genel politikay\u0131 da etkileyen y\u00f6nleri bulunmaktad\u0131r. \u00dclkemizde de embriyo olarak geli\u015fmekte olan bu s\u00fcrecin ba\u015fta ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar olmak \u00fczere gerekli ilgiyi \u00e7ekmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Var olan s\u0131k\u0131\u015f\u0131kl\u0131ktan \u00e7\u0131kmak i\u00e7in agroekolojik tar\u0131m sistemlerinin benimsenmesi ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.<\/p>\n

G\u0131da egemenli\u011fi
\n<\/em><\/strong>G\u0131da egemenli\u011fi halk\u0131n, ekolojik ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir y\u00f6ntemlerle \u00fcretilen, sa\u011fl\u0131kl\u0131, k\u00fclt\u00fcrel olarak uygun g\u0131dalara sahip olma ve kendi g\u0131da, tar\u0131m sistemlerini ve tar\u0131m politikalar\u0131n\u0131 belirleyebilme hakk\u0131na sahip olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ne yaz\u0131k ki 1980\u2019lerden bu yana gerek yerel topluluklar gerekse de \u00fclkeler bu haklar\u0131n\u0131 giderek kaybetmi\u015flerdir. T\u00fcrkiye de yapt\u0131\u011f\u0131 anla\u015fmalarla, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde \u00fcretilmi\u015f dampingli g\u0131dalardan kendisini korumak i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olan g\u00fcmr\u00fck vergilerini d\u00fc\u015f\u00fcrmek zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131r. Bu bir anlamda ulusal egemenli\u011fin kaybedilmesidir.<\/p>\n

Maddeler halinde g\u0131da egemenli\u011fi ve h\u00e2kim sistemin farklar\u0131n\u0131 ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m.<\/p>\n

\u00dcretimin \u00f6nceli\u011fi<\/strong>: H\u00e2kim sistem tar\u0131m\u0131n \u00f6ncelikle ihracat i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcr. G\u0131da egemenli\u011finde ise yerel pazarlar i\u00e7in \u00fcretmek esast\u0131r. \u0130hracat ve ithalat ise k\u00f6kten reddedilmemekle birlikte g\u0131da egemenli\u011fini tehdit etmeme ko\u015fuluyla ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir bir durumdur. T\u00fcrkiye\u2019nin de imzalad\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 Tar\u0131m Anla\u015fmas\u0131 g\u00fcmr\u00fcklerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylelikle daha \u00f6nceleri pamuk ihra\u00e7 eden \u00fclkemiz pamukta g\u00fcmr\u00fck vergisinin s\u0131f\u0131rlanmas\u0131 ile pamuk ithal eden bir \u00fclke haline gelmi\u015ftir. Ge\u00e7ti\u011fimiz d\u00f6nemde pirin\u00e7 ithalinde k\u0131smen \u00fclke \u00fcreticilerini korumak amac\u0131yla zorluklar getiren T\u00fcrkiye, ABD taraf\u0131ndan uluslararas\u0131 mahkemelere verilmi\u015f ve geri ad\u0131m atmak zorunda b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Emperyalist \u00fclkeler gerek\u00e7e olarak uluslararas\u0131 g\u0131da pazarlar\u0131n\u0131n \u201cserbestle\u015fmesini\u201d g\u00f6sterseler de, y\u00fcksek prim destekleri sayesinde ulus \u00f6tesi \u015firketler taraf\u0131ndan kendi \u00fclkelerinde maliyetin bile alt\u0131nda \u00e7ift\u00e7ilerden sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn\u00fc dampingle geli\u015fmekte olan \u00fclkelere ihra\u00e7 ederek bu \u00fclkelerin \u00fcretim yap\u0131lar\u0131n\u0131 tahrip etmi\u015flerdir.<\/p>\n

\u00dcr\u00fcn fiyatlar\u0131<\/strong>: H\u00e2kim sistem pazar neyi dikte ederse onu kabul ederken, g\u0131da egemenli\u011finde \u00e7ift\u00e7inin \u00fcr\u00fcn\u00fcne verilen fiyat maliyeti kapsamal\u0131 ve \u00e7ift\u00e7iye, bal\u0131k\u00e7\u0131ya vb. kesimlere uygar bir ya\u015fam\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirecek bir geliri de sa\u011flamal\u0131d\u0131r. \u00dclkemizde destekleme fiyat\u0131 verebilen SEK, Et-Bal\u0131k Kurumu, TEKEL gibi kurumlar \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f, \u00e7o\u011fu yabanc\u0131 tekellerin eline ge\u00e7mi\u015ftir. Tar\u0131m Sat\u0131\u015f Kooperatiflerine \u00e7ift\u00e7iyi desteklemesi i\u00e7in devletin yard\u0131mc\u0131 olmas\u0131 yasalarla yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu adeta \u00fclkenin i\u015fgali gibidir. Toprak Mahsulleri Ofisi \u00f6zelle\u015ftirilmemi\u015fse de bir\u00e7ok al\u0131m yeri kapat\u0131lm\u0131\u015f, g\u00fc\u00e7s\u00fczle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

Destekler<\/strong>: \u00c7ift\u00e7inin eline ge\u00e7en fiyatlar\u0131 etkileyecek destekler h\u00e2kim sistemce yasaklanm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak \u00fcr\u00fcn\u00fcn kg ba\u015f\u0131na verilen prim veya dekar ba\u015f\u0131na verilen destekler serbesttir. Desteklere bir \u00fcst s\u0131n\u0131r getirilmi\u015fse de geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde destekler daha y\u00fcksek ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. G\u0131da egemenli\u011fi modelinde ba\u015fka \u00fclkelerin \u00e7ift\u00e7ilerine zarar vermeyen destekler m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

G\u0131da<\/strong>: H\u00e2kim sistemde g\u0131da metad\u0131r. Zararl\u0131, \u00e7\u00f6p g\u0131dalar bir sorun kabul edilmemektedir. G\u0131da egemenli\u011finde ise g\u0131da herkes i\u00e7in bir hakt\u0131r. \u00dclkemiz, ni\u015fasta bazl\u0131 \u015feker, margarin, tar\u0131m zehirleri ile \u00fcretilmi\u015f \u00e7\u00f6p g\u0131dalar\u0131 \u00fcretmesi i\u00e7in zorlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

A\u00e7l\u0131k<\/strong>: H\u00e2kim sistemde nedeni verim d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcd\u00fcr. G\u0131da egemenli\u011finde ise nedeni gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n bozuklu\u011fudur.<\/p>\n

\u00dcretim kaynaklar\u0131n\u0131n kontrol\u00fc<\/strong>: Toprak, meralar, su \u00f6zel ve yabanc\u0131 \u015firketlerce ya\u011fmalanacak kaynaklar olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. G\u0131da egemenli\u011finde yerel halk taraf\u0131ndan kontrol edilmelidir.<\/p>\n

Tohumlar<\/strong>: Fikri m\u00fclkiyet haklar\u0131 ile \u015firketlerin egemenli\u011fine verilmi\u015f bir girdidir. G\u0131da egemenli\u011finde insanl\u0131\u011f\u0131n ortak hazinesidir. Korunmal\u0131 ve geli\u015ftirilmelidir.<\/p>\n

GDO\u2019lar<\/strong>: Gelece\u011fin teknolojisi kabul edilen GDO\u2019lar, g\u0131da egemenli\u011finde gereksiz, zararl\u0131 ve \u015firketlerin kontrol\u00fcnde bir teknolojidir.<\/p>\n

Tar\u0131m teknolojisi<\/strong>: H\u00e2kim sistemde end\u00fcstriyel tar\u0131m (tar\u0131m zehirleri, kimyasal g\u00fcbreler, a\u015f\u0131r\u0131 su, \u015firket tohumlar\u0131, a\u011f\u0131r makinelerle yap\u0131lan tar\u0131m), GDO, monok\u00fclt\u00fcr (tek veya az say\u0131da \u00fcr\u00fcn yeti\u015ftirme) esast\u0131r. G\u0131da egemenli\u011finde agroekolojik tar\u0131m (tar\u0131m zehirleri, kimyasal g\u00fcbreler olmaks\u0131z\u0131n, yerel bilgileri, ekolojik s\u00fcre\u00e7leri kullanarak yap\u0131lan tar\u0131m) esast\u0131r. GDO\u2019ya ihtiya\u00e7 yoktur.<\/p>\n

\"\"
K\u00f6yl\u00fc tar\u0131m\u0131 ekolojik varl\u0131klar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kullan\u0131m\u0131na, k\u00f6yl\u00fc ge\u00e7imini savunma ve geli\u015ftirmeye y\u00f6neliktir.<\/figcaption><\/figure>\n

Damping<\/strong>: H\u00e2kim sistemde bir konu de\u011filken, g\u0131da egemenli\u011finde yasaklanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Tekeller<\/strong>: H\u00e2kim sistemde bir konu de\u011filken, g\u0131da egemenli\u011finde k\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00c7ift\u00e7iler<\/strong>: H\u00e2kim sistemde yok edilmesi gereken \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131 bir kitledir. G\u0131da egemenli\u011finde ekolojinin, gen kaynaklar\u0131n\u0131n koruyucusudur.<\/p>\n

Kentli t\u00fcketiciler<\/strong>: H\u00e2kim sistemde m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar az \u00f6deme yap\u0131lacak i\u015f\u00e7ilerdir. G\u0131da egemenli\u011finde uygar bir ya\u015fam i\u00e7in yeterli gelire sahip olmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Ba\u015fka bir tar\u0131m ve d\u00fcnya<\/strong>: H\u00e2kim sistemde m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. G\u0131da egemenli\u011finde m\u00fcmk\u00fcn ve olabildi\u011fince geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde g\u00f6sterilmelidir.<\/p>\n

\u00dclkemizde g\u0131da egemenli\u011fi uzun y\u0131llard\u0131r geriletilmi\u015f ve iktidarlar taraf\u0131ndan yok edilmi\u015ftir. \u00c7ift\u00e7ilerimiz yabanc\u0131 tekellerin bir s\u00f6m\u00fcr\u00fc arac\u0131 haline getirilmi\u015f, \u00fclkemiz halk\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun bir tar\u0131m politikas\u0131n\u0131 belirleyebilme hakk\u0131ndan mahrum edilmi\u015ftir. T\u00fcketiciler de sa\u011fl\u0131kl\u0131, kabul ettikleri, tad\u0131n\u0131 be\u011fendikleri g\u0131dalar\u0131 bulamamaktad\u0131rlar. Onlara da \u00e7\u00f6p g\u0131dalar y\u00fcksek fiyatlarla sunulmaktad\u0131r.<\/p>\n

Tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 ve zararlar\u0131
\n<\/em><\/strong>Akdeniz \u00dcniversitesi G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi ve Tar\u0131msal Ara\u015ft\u0131rmalar Merkezinde B\u00fclent \u015e\u0131k \u00f6nderli\u011finde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma yedi\u011fimiz tar\u0131m \u00fcr\u00fcnlerinde ciddi d\u00fczeylerde tar\u0131m ilac\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131 oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131.(<\/sup>1)<\/sup>,(2)<\/sup><\/p>\n

\u00dclkemizin her yerine sebze, meyve g\u00f6nderen \u00f6nemli bir merkez olan Antalya\u2019da yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmada 2013 ve 2014 y\u0131llar\u0131nda Ocak-Nisan aras\u0131nda semt pazarlar\u0131ndan tesad\u00fcfen toplanm\u0131\u015f 709 domates, biber, h\u0131yar, kabak, \u00e7ilek, patl\u0131can ve portakalda 335 pestisit (tar\u0131m ilac\u0131) kal\u0131nt\u0131s\u0131 aranm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

D\u00fcnyada bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn kesinlikle yenilemeyece\u011fini belirleyen bir de\u011fer var. Buna Maksimum Kal\u0131nt\u0131 Limiti (MKL) (\u0130ngilizce k\u0131saltmas\u0131nda MRL) deniyor. Maksimum Kal\u0131nt\u0131 Limiti bir g\u0131da \u00fcr\u00fcn\u00fcnde bulunan pestisit kal\u0131nt\u0131s\u0131 miktar\u0131n\u0131n belli bir e\u015fik de\u011ferin \u00fczerine \u00e7\u0131kmamas\u0131 gerekti\u011fini belirtir. \u00d6rne\u011fin herhangi bir pestisit kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131n bir kilogram domateste en \u00e7ok ka\u00e7 miligram\u0131n alt\u0131nda olmas\u0131 halinde t\u00fcketilebilece\u011fini g\u00f6sterir. Bu e\u015fiklerin \u00fczerinde \u00e7\u0131karsa bu \u00fcr\u00fcn\u00fcn kesinlikle sat\u0131lamayaca\u011f\u0131 ve yenilemeyece\u011fi kabul edilir. Bu e\u015fikler \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde k\u00fc\u00e7\u00fck farkl\u0131l\u0131klar g\u00f6sterebiliyor. Pe\u015finen s\u00f6yleyelim ki bu ara\u015ft\u0131rmay\u0131 yapanlar da d\u00e2hil olmak \u00fczere bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rmac\u0131 bu e\u015fiklerin alt\u0131nda da baz\u0131 tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131n\u0131n (asl\u0131nda bunlara zehir demek daha do\u011fru) zararl\u0131 olabilece\u011fini ortaya koyuyorlar. \u00d6rne\u011fin endokrin sistem bozucu olarak tan\u0131mlanan baz\u0131 maddeler hormon yap\u0131m\u0131z\u0131 bozuyor. Bu maddeler MKL de\u011ferlerinden daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde olsa d\u00e2hi zarar verebiliyor. Biz gene de genel kabul g\u00f6ren MKL de\u011ferlerini esas alarak ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na bakarsak, bir genelleme olarak \u00f6rneklerin ilk y\u0131l % 21\u2019i, ikinci y\u0131l ise % 25\u2019inin bu de\u011ferlerden y\u00fcksek oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Geri kalanlarda da zehir var, ancak miktarlar\u0131 MKL de\u011ferlerinden a\u015fa\u011f\u0131da. Bu sonu\u00e7lar \u015fu anlama geliyor. Elimizde adeta birinde mermi olan d\u00f6rt g\u00f6zl\u00fc bir tabanca var ve Rus ruleti oynuyoruz. Domateste 2013\u2019te % 6\u2019s\u0131, 2014\u2019te % 12\u2019si; kabakta s\u0131ras\u0131yla % 40 ve % 36\u2019s\u0131 limit \u00fcst\u00fc zehir i\u00e7eriyor. H\u00e2lbuki G\u0131da Tar\u0131m ve Hayvanc\u0131l\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 son on y\u0131lda s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla limit \u00fcst\u00fc \u00fcr\u00fcn oran\u0131n\u0131n % 1\u2019lerin alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yl\u00fcyordu. Kamu tan\u0131t\u0131m videolar\u0131nda \u201cmerak etmeyin, her \u015fey kontrol alt\u0131nda\u201d demekteler. Bunun de\u011fi\u015fik nedenleri var. \u00d6rne\u011fin 2014 y\u0131l\u0131na kadar y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan pestisit y\u00f6netmeli\u011finde g\u0131dalarda kontrol edilmesi gereken yakla\u015f\u0131k 400 adet pestisit varken, bakanl\u0131\u011f\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 kontrollerde kal\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 pestisit say\u0131s\u0131 genel olarak 107 adedi ge\u00e7memektedir. Di\u011fer yandan laboratuvarlarda pestisit analizlerinde cihazlar\u0131n s\u0131k s\u0131k bak\u0131m\u0131 ve kalibrasyonu yap\u0131lmas\u0131 gerekmektedir. Bunlar\u0131n her yerde d\u00fczenli yap\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. (\u015e\u0131k, 2018; 182-183)<\/p>\n

Bu konunun \u00e7ok iyi de\u011ferlendirilmesi gerekiyor. Baz\u0131 tar\u0131m dan\u0131\u015fmanlar\u0131 daha \u00e7ok ihraca y\u00f6nelik \u00fcretim yapan \u00e7ift\u00e7ilere de\u011fi\u015fik etken maddeli ila\u00e7lar\u0131 kulland\u0131rarak hi\u00e7birinde limit \u00fcst\u00fc \u00e7\u0131kmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak y\u00f6nde baz\u0131 taktikler veriyorlar. Ancak birden \u00e7ok pestisitin bir \u00fcr\u00fcnde olmas\u0131 durumunda bunlar\u0131n birlikte insan \u00fczerinde nas\u0131l bir etki yapt\u0131\u011f\u0131na dair ara\u015ft\u0131rmalar d\u00fcnyada da \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rmada analiz edilen \u00f6rneklerin % 85\u2019inden fazlas\u0131nda birden fazla pestisit \u00e7\u0131km\u0131\u015f, % 1 \u00f6rnekte ise 8-13 aras\u0131nda pestisit varm\u0131\u015f. Buna \u00e7oklu pestisit diyoruz. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn bir domates yiyorsunuz i\u00e7inde 13 ayr\u0131 zehir var. Hepsi de limit alt\u0131 olabilir. G\u00fcvende misiniz? \u00c7ok, \u00e7ok \u015f\u00fcpheli.<\/p>\n

\u201cY\u0131kar\u0131z gider\u201d derseniz \u00e7ok yan\u0131l\u0131rs\u0131n\u0131z. \u00c7ok iyi y\u0131kamak ve baz\u0131 meyve ve sebzeleri derin soymak bir d\u00fczeye kadar pestisitleri uzakla\u015ft\u0131rsa da \u00f6zellikle sistemik dedi\u011fimiz, bitkinin her yerine yay\u0131labilen ila\u00e7lardan kurtulamayaca\u011f\u0131m\u0131z bir ger\u00e7ektir. Ayr\u0131ca \u00e7ift\u00e7iler de ila\u00e7lar\u0131 atarken \u00e7ok zarar g\u00f6rmektedirler. Bu \u00fcr\u00fcnleri zehirsiz \u00fcretmenin yollar\u0131 var. Niye bu yollar aranmaz?<\/p>\n

End\u00fcstriyel tar\u0131m dedi\u011fimiz kimyasal tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131, kimyasal g\u00fcbreler, \u015firket tohumlar\u0131, yo\u011fun su, gere\u011finden fazla a\u011f\u0131r makinelerle yap\u0131lan tar\u0131m sistemi bir taraftan d\u00fcnyay\u0131 kirletir ve \u0131s\u0131t\u0131rken, di\u011fer y\u00f6nden de \u015firketler ve s\u00fcpermarketlere dayal\u0131 pazarlama a\u011f\u0131 ile \u00e7ift\u00e7iyi yoksulla\u015ft\u0131rmakta, t\u00fcketiciyi g\u0131daya yabanc\u0131la\u015ft\u0131rmakta ve s\u00f6m\u00fcrmektedir. \u00c7ift\u00e7ilerin sat\u0131n ald\u0131klar\u0131 girdiler giderek say\u0131ca artmakta ve fiyatlar\u0131 h\u0131zla y\u00fckselmektedir. Agroekolojik bir \u00fcretim sistemini benimseyerek \u00e7ift\u00e7i bu girdilerin \u00e7o\u011fundan kurtulabilir.<\/p>\n

\"\"
Brezilya\u2019da, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin topraklar\u0131na veya b\u00fcy\u00fck devlet \u00e7iftliklerine el koyarak i\u015fletmeye ba\u015flayan, kurduklar\u0131 altyap\u0131larla ba\u015fka bir sosyal ya\u015fam\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen MST. (Brezilya Topraks\u0131z K\u0131r \u0130\u015f\u00e7ileri Hareketi)<\/figcaption><\/figure>\n

Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 organik tar\u0131ma daha \u00e7ok zenginlere ve d\u0131\u015f sat\u0131ma y\u00f6nelik bir konu olarak bak\u0131yor. Onlar\u0131n temel anlay\u0131\u015f\u0131, organik tar\u0131mda verimin d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131 gibi \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r bir varsay\u0131ma dayan\u0131yor. \u00d6te yandan organik tar\u0131m b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sistem i\u00e7ine al\u0131nm\u0131\u015f bulunuyor. Organik tar\u0131m kanunu sistem taraf\u0131ndan i\u00e7erilmeyi kolayla\u015ft\u0131r\u0131yor. Organik tar\u0131m i\u00e7in denetleme \u015firketlerinden sertifika almak gerekiyor. Bu ek bir masrafa yol a\u00e7\u0131yor. Ayr\u0131ca ev yap\u0131m\u0131 tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 veya yerel tohum kullanmak, n\u00f6betle\u015fmeli tar\u0131m yapmak, karde\u015f bitkiler kullanmak gibi k\u00fclt\u00fcrel \u00f6nlemler almak yerine bu defa gene biyopestisit denilen ve sentetik ila\u00e7lardan daha da pahal\u0131 olan \u015firket ila\u00e7lar\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131yor. Baz\u0131 organik tar\u0131m \u00fcreticileri \u00f6rne\u011fin tek bir \u00e7e\u015fit \u015feftali \u00e7e\u015fidini y\u00fczlerce dekara ekiyor, i\u015f\u00e7i s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fc yap\u0131yor, \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00e7ok uzak noktalara, bazen de yurt d\u0131\u015f\u0131na ihra\u00e7 ediyorlar. Bu ise ne biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fe, ne i\u015f\u00e7i ve insan haklar\u0131na ne de ekolojik ilkelere uymaktad\u0131r.<\/p>\n

Organik tar\u0131ma y\u00f6nelik destekler ise te\u015fvik edici bir d\u00fczeyde ve yap\u0131da de\u011fil. Bakanl\u0131k \u201ciyi tar\u0131m sistemini\u201d de \u00f6neriyor. \u0130ngilizcesi \u201cgood agricultural practices\u201d yani \u201ciyi tar\u0131m uygulamalar\u0131\u201d iken, k\u0131salt\u0131larak sadece \u201ciyi tar\u0131m\u201d deniliyor. Bu bir alg\u0131 \u00e7arp\u0131tmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201ciyi tar\u0131m\u201d dedi\u011fimiz asl\u0131nda ne kadar \u201ciyi\u201d, \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r bir konu. \u0130yi tar\u0131m asl\u0131nda end\u00fcstriyel tar\u0131m\u0131n biraz denetimli bir \u015fekli. Genel ve yanl\u0131\u015f olan anlay\u0131\u015f \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klanabilir: Tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 uygun dozda ve hasattan belli bir s\u00fcre \u00f6nce uyguland\u0131\u011f\u0131nda sa\u011fl\u0131\u011fa ve \u00e7evreye zarar vermeyece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor. Ancak bu k\u00f6kten yanl\u0131\u015f. Di\u011fer yandan iyi tar\u0131mda da organik tar\u0131m gibi denetleme \u015firketlerinden sertifika al\u0131nmas\u0131 zorunlu. Bu bir yandan da \u00e7ift\u00e7inin masraflar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor. Denetlemelerin yeterince ciddi olmad\u0131\u011f\u0131 konusunda \u00e7ok\u00e7a iddialar var. \u0130yi tar\u0131m da bakanl\u0131k\u00e7a yine yetersiz bir \u015fekilde destekleniyor. Organik ve iyi tar\u0131m uygulamalar\u0131n\u0131n oran\u0131 \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeyde ve \u00e7ok da b\u00fcy\u00fcyece\u011fi yok. Zaten bakanl\u0131k b\u00fct\u00fcn bu sistemlerin birlikte ya\u015famas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

\"\"
T\u00fcrkiye\u2019nin de imzalad\u0131\u011f\u0131 Uluslararas\u0131 Tar\u0131m Anla\u015fmas\u0131 g\u00fcmr\u00fcklerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesini \u00f6ng\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. B\u00f6ylelikle daha \u00f6nceleri tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ihra\u00e7 eden \u00fclkemiz pamukta g\u00fcmr\u00fck vergisinin s\u0131f\u0131rlanmas\u0131 ile tar\u0131m \u00fcr\u00fcn\u00fc ithal eden bir \u00fclke haline geldi.<\/figcaption><\/figure>\n

\u015eirketler sistemi i\u00e7inde organik sertifikal\u0131 \u00fcretim yapan, biyopestisit denilen tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131n\u0131 ila\u00e7 \u015firketlerinden, di\u011fer tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131ndan daha da pahal\u0131 alan ve \u00fcr\u00fcnlerini \u015firketler veya s\u00fcpermarketler yoluyla pazarlamaya \u00e7al\u0131\u015fan \u00e7ift\u00e7i, end\u00fcstriyel tar\u0131m yapan \u00e7ift\u00e7iden \u00e7ok da iyi bir durumda olmamaktad\u0131r. G\u00fcvenilirli\u011fi sorgulanan sertifikalara para \u00f6deyen, \u00fcr\u00fcnlerine \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir prim alan, hatta \u00e7o\u011fu zaman tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 ile \u00fcretilen end\u00fcstriyel tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri ile ayn\u0131 fiyat\u0131 alabilen \u00e7ift\u00e7i, devletten ald\u0131\u011f\u0131 organik tar\u0131m destekleri de dikkate al\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen kendini te\u015fvik edici bir sistem i\u00e7inde bulmamaktad\u0131r. Bu nedenle de sistem taraf\u0131ndan kontrol edilen \u201corganik\u201d \u00fcretim \u00e7ok yava\u015f bir h\u0131zla geli\u015fmekte, \u00fcr\u00fcnler daha \u00e7ok y\u00fcksek gelirli kesimlere hitap etmektedir. B\u00fcy\u00fck \u00fcreticiler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda monok\u00fclt\u00fcr uygulanan, bu nedenle biyo\u00e7e\u015fitlilikten s\u00f6z edilemeyen, \u00fccretli eme\u011fe dayanan, \u015firketlerin biyopestisitlerini kullanan, sertifika zorunlulu\u011fu olan bu t\u00fcr bir organik tar\u0131m istenilen y\u00f6nde bir geli\u015fim de\u011fildir. Ekolojik, ekonomik ve sosyal problemlerin \u00e7o\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015ftir. Bu nedenle bu sisteme \u201cend\u00fcstriyel organik tar\u0131m\u201d diyebiliriz. (\u00d6zkaya, 2012) (\u00d6zkaya, \u00d6zden, 2104)<\/p>\n

Agroekolojik tar\u0131m
\n<\/em><\/strong>Agroekolojik tar\u0131m tar\u0131msal \u00fcretim sistemlerine uygulanan ekolojik s\u00fcre\u00e7lerin incelenmesidir. Agro= tar\u0131m, eco= \u00e7evre, ev, loji= bilim anlam\u0131na gelir. Agroekoloji hem bir bilim, hem bir hareket, hem de uygulama demektir. \u00dclkemizde agroekoloji anla\u015f\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Ziraat fak\u00fcltelerinde ve tar\u0131msal kurulu\u015flarda dikkate al\u0131nmaz. Agroekoloji organik tar\u0131ma indirgenemez. Ancak \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131ndan uzakla\u015farak, uygulanmas\u0131nda sistemin denetimine al\u0131narak evcille\u015ftirilen organik tar\u0131m, epeyce sorunlar\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen agroekolojik tar\u0131m\u0131n i\u00e7inde kabul edilebilir. Bir\u00e7ok bilim ve teknik dal\u0131n\u0131n agroekolojiye katk\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Sosyal, ekonomik ve politik konular da bu bilimde \u00f6nemli bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011fa sahiptir. Miguel A. Altieri bu alanda \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ve e\u011fitimcilerdendir. (Altieri, 1995) (Altieri ve ark., 2012)Brezilya\u2019da, b\u00fcy\u00fck toprak sahiplerinin topraklar\u0131na veya b\u00fcy\u00fck devlet \u00e7iftliklerine el koyarak i\u015fletmeye ba\u015flayan, kurduklar\u0131 altyap\u0131larla ba\u015fka bir sosyal ya\u015fam\u0131 \u00f6rg\u00fctleyen MST. (Brezilya Topraks\u0131z K\u0131r \u0130\u015f\u00e7ileri Hareketi) (<\/sup>3)<\/sup><\/p>\n

Agroekoloji bir\u00e7ok yakla\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7erir. Bunlar permak\u00fclt\u00fcr, onar\u0131c\u0131 tar\u0131m, organik tar\u0131m, koruma tar\u0131m\u0131, Fukuoka\u2019n\u0131n tar\u0131m sistemi, biyodinamik tar\u0131m gibi \u00f6rneklendirilebilir.<\/p>\n

Agroekolojinin bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnekle anlatal\u0131m. M\u0131s\u0131r bitkisine zarar veren b\u00f6cekleri end\u00fcstriyel tar\u0131mda bir\u00e7ok zehirle (onlar tar\u0131m ilac\u0131 diyorlar) \u00f6ld\u00fcr\u00fcyorlar. Hatta GDO uygulan\u0131yor. Agro ekolojik \u00e7\u00f6z\u00fcmler ise \u00e7ok iyi. Bunlardan birine \u201cit ve \u00e7ek teknolojisi\u201d (push and pull technology) deniyor k\u0131saca. M\u0131s\u0131r s\u0131ralar\u0131 aras\u0131na b\u00f6cekleri kokusuyla iten bir s\u0131ra ot ekiliyor. Tarlan\u0131n \u00e7evresine ise bu b\u00f6cekleri \u00e7eken otlar ekiliyor. Tarlan\u0131n i\u00e7ine giren b\u00f6cekleri i\u00e7erdeki otlar ittiriyor. \u00c7evredekiler ise \u00e7ekiyor. M\u0131s\u0131rlar temiz kal\u0131yor. Kimler kazan\u0131yor: \u00c7ift\u00e7i zehirlere para \u00f6demekten kurtuluyor. Hem \u00e7ift\u00e7i hem de t\u00fcketiciler zehirlere maruz kalm\u0131yorlar. \u00c7evre sa\u011fl\u0131kl\u0131 kal\u0131yor. Kaybedenler ise tar\u0131m kimyasallar\u0131 satan \u015firketler oluyor.<\/p>\n

\"\"
Ekolojik k\u00f6yl\u00fc pazarlar\u0131, topluluk destekli tar\u0131m gruplar\u0131, eko-kooperatifler, t\u00fcketici kooperatifleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131l\u0131p desteklenmeli.<\/figcaption><\/figure>\n

Agroekolojik stratejiler olarak \u00e7oklu \u00fcr\u00fcn (polik\u00fclt\u00fcr), karde\u015f bitkiler (birlikte ekim), hayvanc\u0131l\u0131kla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirme, n\u00f6betle\u015fme, ara \u00fcr\u00fcn, ye\u015fil g\u00fcbre gibi \u00e7ok de\u011fi\u015fik yollar s\u00f6ylenebilir. Halk\u0131n bilgisi, geleneksel tar\u0131m bilgi sistemi de agroekolojinin de\u011ferli kaynaklar\u0131d\u0131r. Ev yap\u0131m\u0131 ila\u00e7lar\u0131n re\u00e7etelerini i\u00e7eren kaynaklar vard\u0131r. (Tezcan, 2014) Bunlar k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7eklerde oldu\u011fu kadar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7eklerde de uygulanabilir.<\/p>\n

Belediyeler agroekolojik bir tar\u0131m sisteminin h\u00e2kim olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermelidir. End\u00fcstriyel tar\u0131m ve \u201ciyi tar\u0131m\u201d \u00e7\u00f6z\u00fcm de\u011fildir. Organik tar\u0131m\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7ine s\u0131k\u0131\u015fmak da \u00e7\u0131kar yol de\u011fildir. Asl\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc \u00e7ift\u00e7ilerin \u00fcr\u00fcnlerini do\u011frudan t\u00fcketiciye ula\u015ft\u0131ran t\u00fcketim kooperatifleri, g\u0131da topluluklar\u0131, ekolojik k\u00f6yl\u00fc pazarlar\u0131n\u0131n e\u015f zamanl\u0131 olarak geli\u015ftirilmesi ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmek gerekir. Arac\u0131lara veya ihracata y\u00f6nelik bir organik tar\u0131m \u00e7\u00f6z\u00fcm olmayacakt\u0131r. Bu alternatif kanallardaki g\u00fcven sorunu kat\u0131l\u0131mc\u0131 onay (sertifikasyon) sistemi ile sa\u011flanabilir.<\/p>\n

(Kat\u0131l\u0131mc\u0131 Onay Sistemi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z: https:\/\/dogalbilinclibeslenme.wordpress.com\/katilimci-onay-nedir\/)<\/p>\n

Belediyeler \u00f6ncelikle agroekolojik tar\u0131m sistemini \u00e7ift\u00e7iye tan\u0131tmak i\u00e7in \u00e7aba g\u00f6stermelidir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00e7ift\u00e7iden \u00e7ift\u00e7iye yay\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 daha etkili olmaktad\u0131r. Latin Amerika\u2019da \u201ccampesina a campesina\u201d olarak bilinen ve ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015f bu yakla\u015f\u0131m, k\u0131saca \u00e7ift\u00e7ilerle di\u011fer \u00e7ift\u00e7ileri bulu\u015fturmak olarak a\u00e7\u0131klanabilir. Konuyla ilgili kitap, bro\u015f\u00fcr, web sayfas\u0131, video vb. bir\u00e7ok dok\u00fcman belediyeler taraf\u0131ndan haz\u0131rlanabilir veya bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar desteklenebilir. K\u00f6ylerde agroekolojik teknikler konusunda yap\u0131lacak demonstrasyonlar, tarla g\u00fcnleri vb. \u00e7ok etkili olabilir.<\/p>\n

Belediye kendi ihtiyac\u0131 ve marketlerinde satmak i\u00e7in ald\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcnlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 analiz ederek, daha \u00e7ok kooperatif veya g\u0131da gruplar\u0131 \u00fcyesi \u00e7ift\u00e7ilerden alabilir. Zehirli olup olmad\u0131\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00fcretimi desteklemek do\u011fru de\u011fildir. \u00dcr\u00fcnlerin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda s\u0131f\u0131r tar\u0131m ilac\u0131 \u015fart ko\u015fulabilir. Belediyenin, ald\u0131\u011f\u0131 ve kulland\u0131\u011f\u0131 veya pazarlad\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn maksimum kal\u0131nt\u0131 limitinin \u00fczerinde olmayaca\u011f\u0131n\u0131 garanti etmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Tar\u0131m Orman \u0130l ve \u0130l\u00e7e M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 konusunda denetim yapma yetkisine sahiptir. Belediyelerin bu yetkisi yoktur. Belediyeler bu konuyu Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 ile g\u00f6r\u00fc\u015fmelidir. Belediyelerin temiz g\u0131da sa\u011flanmas\u0131 konusunda yetkileri yetersizdir. Belediyelerin tar\u0131m ila\u00e7lar\u0131 ve di\u011fer toksik maddeler konusunda analiz yapacak laboratuvarlar\u0131 geli\u015ftirmesi yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Agroekolojik tar\u0131mda verim d\u00fc\u015fer mi?
\n<\/em><\/strong>\u00dclkemizde ve d\u00fcnyada organik tar\u0131mda elde edilen verimlerin daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu konusunda bir alg\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bu ne derece do\u011frudur? Yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 payla\u015fabiliriz. (Ponisio, 2015)<\/p>\n

Bir meta ara\u015ft\u0131rma olan bu \u00e7al\u0131\u015fma, konuyu ara\u015ft\u0131ran 115 ayr\u0131 ara\u015ft\u0131rman\u0131n, binden fazla g\u00f6zlemini i\u00e7ermektedir. Genel olarak ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda organik veriminin konvansiyonel tar\u0131mdan % 19 daha az oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ancak \u00fcr\u00fcn tipleri, y\u00f6netim uygulamalar\u0131 ele al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok farkl\u0131 sonu\u00e7lar elde ediliyor. \u00d6rne\u011fin baklagillerde, \u00e7ok y\u0131ll\u0131k \u00fcr\u00fcnlerde ve kalk\u0131nm\u0131\u015f \u00fclkelerde, organik ve konvansiyonel uygulamalarda verimler aras\u0131nda \u00f6nemli bir fark bulunmuyor. Ancak baklagillerden olmayan \u00fcr\u00fcnlerde, tek y\u0131ll\u0131k bitkilerde ve geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde organik ve konvansiyonel aras\u0131nda verim fark\u0131 vard\u0131r. Di\u011fer yandan organik sistemde \u00e7oklu \u00fcr\u00fcn ve \u00fcr\u00fcn rotasyonlar\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131nda konvansiyonele g\u00f6re verim a\u00e7\u0131\u011f\u0131 s\u0131ras\u0131yla % 9 ve % 8\u2019e d\u00fc\u015fmektedir. Bu sonu\u00e7lar e\u011fer baz\u0131 geli\u015fmeler sa\u011flan\u0131rsa organik tar\u0131m\u0131n konvansiyonel tar\u0131mdan verim fark\u0131n\u0131n \u00e7ok azalaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. Organik tar\u0131m konusunda ara\u015ft\u0131rmalar \u00e7ok yetersizdir. Ayr\u0131ca organik tar\u0131ma uygun \u00e7e\u015fitler geli\u015ftirmek konusunda \u00e7ok az \u015fey yap\u0131lmaktad\u0131r. \u015eirketlerin \u00e7e\u015fit geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hep konvansiyonel tar\u0131m ko\u015fullar\u0131nda yap\u0131lmaktad\u0131r. Di\u011fer yandan ABD\u2019de Rodale Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 30 y\u0131l\u0131 ge\u00e7mi\u015f bir verim fark\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131nda soya, m\u0131s\u0131r ve bu\u011fdayda organik \u00fcretimde verim bir miktar daha fazla bulunmu\u015ftur. \u00c7ok daha \u00f6nemlisi m\u0131s\u0131rda kurak ge\u00e7en y\u0131llarda organik \u00fcretimde verim konvansiyonele g\u00f6re % 31 daha fazla bulunmu\u015ftur. (Rodale Institute, 2019) K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum a\u00e7\u0131s\u0131ndan bu \u00e7ok \u00f6nemlidir.<\/p>\n

\"\"
Gelece\u011fin teknolojisi denilen GDO\u2019lar, g\u0131da egemenli\u011fine ayk\u0131r\u0131, zararl\u0131 ve \u015firketlerin kontrol\u00fcnde bir teknolojidir.<\/figcaption><\/figure>\n

End\u00fcstriyel tar\u0131m yap\u0131lan bir alanda yerel tohum ve agroekolojik tar\u0131m sistemi uygulanmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, \u00f6nceki uygulama sonucu toprakta biyolojik hayat sona ermi\u015f oldu\u011fu i\u00e7in ilk y\u0131llarda dekara verim d\u00fc\u015f\u00fck olabilmekte, daha sonra verim y\u00fckselmektedir. Di\u011fer taraftan end\u00fcstriyel tar\u0131mda verim daha \u00e7ok tek bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn dekara verimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ele al\u0131nmaktad\u0131r. Oysa agroekolojik tar\u0131mda \u00e7oklu \u00fcr\u00fcn, \u00fcr\u00fcn n\u00f6betle\u015fmesi ve karde\u015f bitkiler (kar\u0131\u015f\u0131k \u00fcr\u00fcn) uygulamalar\u0131 oldu\u011fundan b\u00fct\u00fcn bir \u00e7iftli\u011fin verimine odaklanmak daha anlaml\u0131 olmaktad\u0131r. \u015e\u00fcphesiz \u00fcr\u00fcn\u00fcn kalitesi ve sa\u011fl\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 ayr\u0131 de\u011ferlendirilmesi gereken \u00f6zelliklerdir. Di\u011fer yandan tar\u0131m i\u015fletmesinin dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da verim kadar \u00f6nemli bir konudur. Ekonomik veya iklimsel krizlerden daha az etkilenmek ve daha k\u0131sa zamanda eski haline d\u00f6nmek olarak tan\u0131mlayabilece\u011fimiz dayan\u0131kl\u0131l\u0131k \u00e7ift\u00e7iye \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yararlar sa\u011flar.<\/p>\n

Belediyeler adil ve ekolojik bir g\u0131da da\u011f\u0131t\u0131m sistemine destek olmal\u0131
\n<\/em><\/strong>\u00c7ift\u00e7ilerin \u00fcretti\u011fi tar\u0131m \u00fcr\u00fcnleri, g\u0131da \u015firketleri, zincir marketler ve ihracat\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan ucuza kapat\u0131l\u0131rken, t\u00fcketicilere y\u00fcksek fiyatlarla sat\u0131l\u0131yor. Belediyeler hem \u00e7ift\u00e7iyi, k\u00f6yl\u00fcy\u00fc hem de t\u00fcketiciyi koruyacak bir \u00fcr\u00fcn pazarlama stratejisi izlemelidir. Adil ve ekolojik bir g\u0131da da\u011f\u0131t\u0131m sistemi gerekiyor. Bunun form\u00fcl\u00fc asl\u0131nda \u00e7ok a\u00e7\u0131k. \u00dcr\u00fcnler \u00e7ift\u00e7iden t\u00fcketiciye en k\u0131sa yoldan ula\u015fmal\u0131. Aradaki arac\u0131lar ortada kalkmal\u0131. Yerel \u00fcretim, yerel t\u00fcketim esas olmal\u0131. G\u0131dalar\u0131n seyahati k\u0131s\u0131tlanmal\u0131. Bu yap\u0131l\u0131rken g\u0131dalar\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131 da gerekiyor. Bu alanda elimizdeki alternatifler \u015funlar:<\/p>\n

1) Topluluk destekli tar\u0131m gruplar\u0131, g\u0131da gruplar\u0131.<\/p>\n

2) Yeni ku\u015fak t\u00fcketim kooperatifleri. (Ekolojik politika uygularlar)<\/p>\n

3) Ekolojik duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan k\u00f6yl\u00fc pazarlar\u0131. (Kat\u0131l\u0131mc\u0131 onay sistemini uygularlar)<\/p>\n

4) \u00dcretim kooperatiflerinin veya \u00e7ift\u00e7ilerin internetten sat\u0131\u015f giri\u015fimleri.<\/p>\n

5) \u00dcretim kooperatiflerinin do\u011frudan t\u00fcketiciye sat\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131 birimle.<\/p>\n

6) Kent bah\u00e7ecilerinin sat\u0131\u015f yerleri ve pazarlar\u0131.<\/p>\n

7) Belediyelerin do\u011frudan kooperatiflerden \u00fcr\u00fcn sat\u0131n almas\u0131. (\u0130zmir B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesinin s\u00fct program\u0131 veya peyzaj \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 i\u00e7in \u00e7i\u00e7ek, \u00e7al\u0131 almas\u0131 gibi)<\/p>\n

8) Belediyelerin kurdu\u011fu g\u0131da \u015firketleri ve marketler.<\/p>\n

Son iki alternatif h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7 almak a\u00e7\u0131s\u0131ndan etkili olmaktad\u0131r. Yedinci se\u00e7enek etki bak\u0131m\u0131ndan k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. \u0130zmir\u2019de bu yolla s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131da kooperatifin bulundu\u011fu ve \u00e7ift\u00e7inin durumunun k\u0131smen iyile\u015ftirildi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Bu se\u00e7ene\u011fin \u00e7ok yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Sekizinci se\u00e7enek eskiden ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde kullan\u0131lmakta idi. \u0130zmir Tansa\u015f modeli gibi. Ancak bu uygulamada ekolojik bir duyarl\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, do\u011frudan \u00e7ift\u00e7iden almak gibi bir politika da belirgin de\u011fildi. Ge\u00e7en zaman i\u00e7inde Tansa\u015flar \u00f6zelle\u015ftirildi, ulusa\u015f\u0131r\u0131 zincir marketler \u00fclkeye yerle\u015fti. \u015eu anda h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7 almak i\u00e7in belediyeler bu se\u00e7ene\u011fi tekrar kullanmak isteyeceklerdir. Ekolojik duyarl\u0131\u011f\u0131 olmas\u0131 ve do\u011frudan kooperatiflerden ve \u00e7ift\u00e7iden \u00fcr\u00fcn almak ko\u015fulu ile bir miktar ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 olabilir. Ancak ulusa\u015f\u0131r\u0131 zincir marketlerin ciddi bir ekonomik ve ideolojik sava\u015f a\u00e7acaklar\u0131n\u0131 da dikkate almak gerekiyor. Farkl\u0131 politikalar izleyecek y\u00f6netimler belediyelerde y\u00f6netime geldi\u011finde bu olu\u015fumlar tekrar \u00f6zelle\u015ftirilebilir. Bu nedenle tek se\u00e7enek olarak uygulanmas\u0131 sak\u0131ncal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
\u00dcr\u00fcnler \u00e7ift\u00e7iden t\u00fcketiciye en k\u0131sa yoldan ula\u015fmal\u0131. Aradaki arac\u0131lar ortada kalkmal\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Birden alt\u0131ya kadar se\u00e7eneklerin bilin\u00e7li ve m\u00fccadeleci ki\u015fi ve topluluklar\u0131n elinde ger\u00e7ekle\u015fecek olmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi daha kuvvetlidir. Bir ba\u015fka yarar\u0131 \u00e7ift\u00e7ilerin, t\u00fcketicilerin mali imk\u00e2nlar\u0131, fikri ve fiziki emeklerinin de kullan\u0131lacak olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bu se\u00e7enekler uyguland\u0131\u011f\u0131nda gerek \u00e7ift\u00e7iler, gerekse \u00fcretim kooperatifleri dayanakl\u0131 olacaklar ve maliyetleri d\u00fc\u015fecektir. Dayanakl\u0131 olmaktan her t\u00fcrl\u00fc \u015foka ve krize dayanabilmeyi ve \u00e7abuk atlatabilmeyi kastediyoruz. Hem t\u00fcketiciler sa\u011fl\u0131kl\u0131 besine hem de \u00e7ift\u00e7iler sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00fcretim sistemine kavu\u015facaklard\u0131r. Belediyeler bu se\u00e7enekleri destekleyerek daha az m\u00e2li imk\u00e2nla daha b\u00fcy\u00fck sonu\u00e7lar elde edebilirler. Bu se\u00e7eneklerin uygulanmas\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olmak i\u00e7in belediyelerin agroekolojik tar\u0131m sistemini desteklemesi ve yay\u0131lmas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da gereklidir. End\u00fcstriyel tar\u0131m sistemini destekleyerek bu se\u00e7eneklerin geli\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

So\u011fuk hava depolar\u0131n\u0131 geli\u015ftirerek, \u00fcr\u00fcnlerin daha ileri d\u00fczeyde i\u015flenmesini sa\u011flayarak ve benzeri yollarla da \u00e7ift\u00e7ilerin eline ge\u00e7en fiyatlar\u0131 y\u00fckseltirken, t\u00fcketicilerin \u00f6dedi\u011fi fiyatlar\u0131 k\u0131s\u0131tlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Belediyeler bu i\u015fleri kooperatiflere yard\u0131mc\u0131 olarak da yapabilirler. Yap\u0131lacak geli\u015ftirmeler i\u00e7in her \u00fcr\u00fcn ayr\u0131 incelenmelidir.<\/p>\n

Dipnotlar:<\/strong><\/p>\n

1) Haberini daha geni\u015f okumak isteyenler \u015fu adresi t\u0131klayabilir: bianet.org\/bianet\/tarim\/165871-gidada-pestisit-kalintisi-ve-saglik<\/p>\n

2) \u201cB\u00fclent \u015e\u0131k, 2018, Mutfaktaki Kimyac\u0131, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul\u201d adl\u0131 kitapta g\u0131dalardaki pestisit, katk\u0131 maddeleri vb. maddeler ve etkileri konusunda geni\u015f bilgi vard\u0131r.<\/p>\n

3) \u015eu kaynaklarda da agroekoloji hakk\u0131nda bilgi bulunabilir: http:\/\/www.fao.org\/agroecology\/en\/<\/p>\n

https:\/\/viacampesina.org\/en\/what-are-we-fighting-for\/biodiversity-and-genetic-resources\/<\/p>\n

Kaynak\u00e7a:
\n<\/strong><\/p>\n

1) Altieri, M. (1995), Agroecology: The Science of Sustainable Agriculture, Westviev Press.<\/p>\n

2) Altieri, M. ve ark. (2012), \u201cAgroecologically efficient agricultural systems for smallholder farmers: contributions to food sovereignty\u201d i\u00e7inde: Agronomy for Sustainable Agriculture, January 2012, Volume 32, Issue 1, pp 1-13. https:\/\/link.springer.com\/article\/10.1007%2Fs13593-011-0065-6<\/p>\n

3) Foster, J. B. ve Magdoff, F. (2000), \u201cLiebig, Marx, and Depletion of Soil Fertility: Relevance for Today\u2019s Agriculture\u201d Hungry for Profit i\u00e7inde, Monthly Review Press, New York, s.43-60.<\/p>\n

4) \u015e\u0131k, B. (2018) Mutfaktaki Kimyac\u0131, Do\u011fan Kitap, \u0130stanbul.<\/p>\n

5) Foster, J. B. and Magdoff, F. (2000), \u201cLiebig, Marx, and Depletion of Soil Fertility: Relevance for Today\u2019s Agriculture\u201d Hungry for Profit i\u00e7inde, Monthly Review Press, New York, s.43-60.<\/p>\n

6) \u00d6zkaya, \u00d6. (Edit\u00f6r), (2012), Nas\u0131l Bir Organik Tar\u0131m, Yeni \u0130nsan Yay\u0131nevi, \u0130stanbul.<\/p>\n

7) \u00d6zkaya, \u00d6. ve F. \u00d6zden (2014) (Edit\u00f6rler), Ba\u015fka Bir Hayvanc\u0131l\u0131k M\u00fcmk\u00fcn, Yeni \u0130nsan Yay\u0131nevi, \u0130stanbul.<\/p>\n

8) \u00d6zkaya, \u00d6. (Edit\u00f6r), (2019), Ba\u015fka Bir K\u00f6yl\u00fcl\u00fck M\u00fcmk\u00fcn, Yeni \u0130nsan Yay\u0131nevi, \u0130stanbul.<\/p>\n

9) Ponisio L. C. ve ark. (2015), Diversification Practices Reduce Organic to Conventional Yield Gap. \u0130n: Proceedings of Royal Society Biological Sciences 282:20141396. http:\/\/dx.doi.org\/10.1098\/rspb.2014.1396)<\/p>\n

10) Ploeg, J. D. W. (2008), The New Peasantries, Earthscan, London.<\/p>\n

11) Ploeg, J. D. W. (2012), \u201cBir Kez Daha K\u00f6yl\u00fc \u00dcretim Tarz\u0131 \u00dczerine\u201d K\u0131rsal Kalk\u0131nmada Alternatif ve Yeni Yakla\u015f\u0131mlar, Heinrich B\u00f6ll Vakf\u0131, \u0130stanbul. https:\/\/tr.boell.org\/tr\/2014\/06\/16\/kirsal-kalkinmada-alternatif-ve-yeni-yaklasimlar-0<\/p>\n

12) Rodale Institute, (2019), Farming Systems Trial, Eri\u015fim tarihi: 4.4.219 https:\/\/rodaleinstitute.org\/wp-content\/uploads\/fst-30-year-report.pdf<\/p>\n

13) Tezcan, F. (2014), B\u00f6rt\u00fc B\u00f6cek \u0130\u00e7in Do\u011fa Dostu \u00d6neriler ve Ev Yap\u0131m\u0131 \u0130la\u00e7lar, \u0130zmir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u00fcresel g\u0131da ve tar\u0131m \u015firketlerinin hegemonyas\u0131 giderek y\u00fckseliyor. T\u00fcrkiye bu alanda resmen i\u015fgal edilmi\u015f durumdad\u0131r. Sonu\u00e7 k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn \u015fiddetli bir \u015fekilde gelir ve otonomi kayb\u0131. T\u00fcketicilere yans\u0131mas\u0131 ise y\u00fckselen g\u0131da fiyatlar\u0131, g\u0131da g\u00fcvenli\u011findeki b\u00fcy\u00fck kay\u0131plar. \u00c7evrenin yok olma s\u00fcrecine girmesi ise b\u00fct\u00fcn bir toplumu etkiliyor. Fakat \u00e7\u00f6z\u00fcm var ve d\u00fcnyada giderek yayg\u0131nla\u015f\u0131yor: Agroekoloji ve g\u0131da egemenli\u011fi. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2101,"featured_media":36322,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5225,5227,5226],"class_list":["post-39143","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-agroarkeoloji","tag-tarim-politikalari","tag-yeni-koyluluk"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2101"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39143\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/36322"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}