2019 y\u0131l\u0131n\u0131 geride b\u0131rak\u0131p 2020 y\u0131l\u0131na girerken y\u0131l i\u00e7inde bilim g\u00fcndeminde yer alan haberleri derledik. Yeni y\u0131l\u0131n\u0131z Bilim ve Gelecek ile ge\u00e7sin!<\/p>\n
Sibirya\u2019n\u0131n Denisova ma\u011faras\u0131nda ba\u015flayan ve 2008 y\u0131l\u0131nda elde edilen bulgular ile \u015fekillenen \u00e7al\u0131\u015fma; insan\u0131n k\u00f6kenine dair yeni bir t\u00fcr\u00fcn tan\u0131mlanmas\u0131na kadar giden s\u00fcreci ba\u015flatt\u0131. Rus arkeologlar taraf\u0131ndan 2008 y\u0131l\u0131nda ba\u015flat\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma ile elde edilen ve hen\u00fcz ergenlik d\u00f6neminde olan bir insans\u0131ya ait parmak kemikleri \u00fczerinde yap\u0131lan inceleme, kal\u0131nt\u0131lar\u0131n bir di\u015fi bireye ait oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f; bu canl\u0131n\u0131n fosilleri \u00fczerine yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar Mitokondriyal DNA \u00fczerinde yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle de di\u015fi soy hatt\u0131n\u0131n takibi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli olan Mitokondriyal DNA \u00fczerinde s\u00fcren \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ard\u0131ndan s\u00f6z konusu kemiklerin yeni bir t\u00fcre ait oldu\u011fu ortaya konulmu\u015f; \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan bulgular, daha sonralar\u0131 Denisovan insan\u0131 ad\u0131n\u0131 alacak yeni bir insans\u0131 t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ke\u015ffedilmesini sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/04\/02\/denisovan-insanina-ait-oldugu-bilinen-ilk-kafatasi-fosili-sibiryada-bulundu\/<\/a><\/p>\n Bir organizma d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. \u00dcremek i\u00e7in genlerini size\/bir ba\u015fkas\u0131na aktar\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcreme i\u015fini kendi ba\u015f\u0131na halledemiyor. Ayr\u0131ca gen aktar\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131ktan sonra da hayati bir i\u015flev g\u00f6stermiyor. Vir\u00fcsleri mi tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz? Ya da bir t\u00fcr paraziti? \u0130lki de\u011fil ama ikinci niteleme zaman zaman bahsi ge\u00e7en organizma i\u00e7in kullan\u0131l\u0131yor. Fazla uzatmadan ac\u0131 cevab\u0131 verelim: Erkeklerden bahsediyoruz. En az\u0131ndan Fransa\u2019n\u0131n \u00f6nde gelen genetik ve paleontoloji uzmanlar\u0131 Edith Heard, Yves Coppens ve Pierre-Henri Gouyon\u2019un Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nde d\u00fczenlenen Forum France Culture etkinli\u011fi kapsam\u0131nda kat\u0131ld\u0131klar\u0131 sohbette kulland\u0131klar\u0131 tan\u0131mlama uyar\u0131nca b\u00f6yle\u2026 Nesli devam ettirmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc fizyolojik donan\u0131ma sahip olduklar\u0131ndan \u00e7e\u015fitli durumlarda ya da daimi olarak erkeklerden vazge\u00e7en di\u015fil t\u00fcrler yok de\u011fil.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/03\/08\/molekuler-duzeyde-erkekler-ve-kadinlar-y-dedigin-sapi-kopmus-bir-x\/<\/a><\/p>\n \u00c7o\u011fu insan, kendisine tamamen yabanc\u0131 biriyle bir kahkahay\u0131 payla\u015fabilir ancak arkada\u015flar\u0131m\u0131z ile att\u0131\u011f\u0131m\u0131z kahkahalarda hemen g\u00f6ze \u00e7arpmasa bile sezilebilen farklar vard\u0131r.<\/p>\n Los Angeles\u2019ta bulunan Kaliforniya \u00dcniversitesi\u2019nde bili\u015fsel bilime ili\u015fkin \u00e7al\u0131\u015fmalar yapan bilim insan\u0131 Greg Bryant, daha \u00f6nce yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmada; 24 toplumdan yeti\u015fkinlerle \u00e7al\u0131\u015farak bu yeti\u015fkinlerin, arkada\u015flar ile birbirlerine yabanc\u0131 insanlar aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen e\u015f zamanl\u0131 g\u00fcl\u00fc\u015fleri kategorize edebildiklerini, bu g\u00fcl\u00fc\u015flerin yabanc\u0131lar aras\u0131nda m\u0131 yoksa birbirleri ile arkada\u015f olan insanlar aras\u0131nda m\u0131 oldu\u011funu anlayabildiklerini ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya ili\u015fkin bulgular, bu yetinin evrensel olabilece\u011fine ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekledi. B\u00f6ylelikle ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bebeklerde de benzer bir yetinin bulunup bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 merak ettiler.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/05\/bebekler-arkadaslari-ve-birbirine-yabanci-insanlari-guluslerinden-ayirt-edebiliyor\/<\/a><\/p>\n Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re; eski insanlar yiyecekleri s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu zaman anneler, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 emziriyorlard\u0131.<\/p>\n A\u011fa\u00e7l\u0131 bozk\u0131rda, yiyecekler azald\u0131\u011f\u0131nda ve zor zamanlar ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda; Australopithecus africanus bebekleri, anneleri taraf\u0131ndan emzirilirdi. Nature<\/em> dergisinde yay\u0131mlanan \u00e7al\u0131\u015fmada fosil kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n \u00fczerindeki di\u015flerin incelenmesiyle; yok olmu\u015f bu canl\u0131 soyunun annelerinin, bebekleri kat\u0131 yiyecekler yemeye ba\u015flad\u0131ktan uzun s\u00fcre sonra onlar\u0131 anne s\u00fct\u00fcyle besledikleri tespit edildi.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/17\/eski-insanlarin-mevsimsel-kitlik-doneminde-cocuklarini-emzirdigi-ortaya-cikti\/<\/a><\/p>\n Isaac Newton\u2019un hareket yasalar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmesinden bu yana, klasik fizi\u011fe ili\u015fkin anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n d\u00f6rt y\u00fczy\u0131lda zirveye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz ancak bu alana y\u00f6nelik yeni ve \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, h\u00e2l\u00e2 ke\u015ffedilmeyi bekleyen gizli kalm\u0131\u015f s\u0131rlar\u0131n var oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/p>\n Bir grup biliminsan\u0131n\u0131n Physical Review Letters<\/em> dergisinde yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 bir makalede, ses dalgalar\u0131n\u0131n k\u00fctleye sahip oldu\u011fu ve seslerin yer\u00e7ekiminden do\u011frudan etkilenece\u011fi kuramla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131. Biliminsanlar\u0131 ses dalgalar\u0131n\u0131n bir ortamda ta\u015f\u0131nmas\u0131ndan sorumlu olan kolektif uyar\u0131mlar\u0131n yani fononlar\u0131n, yer\u00e7ekimi alan\u0131 i\u00e7erisinde \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00fctle sergileyebilece\u011fini \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. Makaleye \u00f6nc\u00fcl\u00fck eden Kolombiya \u00dcniversitesi\u2019nden Angelo Esposito, \u201cBunun gibi klasik fizi\u011fe ili\u015fkin bilgilerin uzun zamand\u0131r biliniyor olmas\u0131n\u0131 beklerdiniz, ancak bu durum neredeyse tesad\u00fcfen rastlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir \u015feydi\u201d diyor.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/03\/14\/sesin-de-bir-kutlesi-var-2\/<\/a><\/p>\n Peru\u2019nun Amazon Ormanlar\u0131 b\u00f6lgesinde fosille\u015fmi\u015f bir di\u015fe rastland\u0131. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar sonucu bu di\u015fin bir hamster a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck bir maymuna ait oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n Ulusal Piura \u00dcniversitesi ve Duke \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar taraf\u0131ndan olu\u015fturulan ekibe g\u00f6re \u00f6rnek, Yeni D\u00fcnya maymunlar\u0131n\u0131n fosil kay\u0131tlar\u0131ndaki 15 milyon y\u0131ll\u0131k a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmas\u0131 sebebiyle \u00e7ok \u00f6nemli. Bu yeni fosil G\u00fcneydo\u011fu Peru\u2019daki R\u00edo Alto Madre de Dios \u00fczerinde bulunan bir nehir yata\u011f\u0131ndan g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Orada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, b\u00f6lgeden kumta\u015f\u0131 ve \u00e7ak\u0131lta\u015f\u0131 par\u00e7alar\u0131 \u00e7\u0131kararak torbalara doldurup suda beklettiler ve bu b\u00f6lgeden \u00e7\u0131kar\u0131lanlar i\u00e7erisinden fosille\u015fmi\u015f di\u015f, \u00e7ene ve kemik par\u00e7alar\u0131n\u0131 bulmak i\u00e7in \u00e7\u0131kar\u0131lan \u00f6rnekleri eleklerle filtrelediler.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/02\/calisma-su-ana-kadar-bulunmus-en-kucuk-maymunun-18-milyon-yillik-kalintilarini-gun-yuzune-cikardi\/<\/a><\/p>\n Bir\u00e7ok dinozor t\u00fcr\u00fc, s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki kal\u0131nt\u0131lar \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile bilinmektedir. Bu t\u00fcrlerin y\u00fczde 75\u2019i, be\u015f veya daha az bireye ait kal\u0131nt\u0131lar \u00fczerinden tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Auroraceratops rugosus\u2019un 2005 y\u0131l\u0131nda \u00c7in\u2019in kuzeybat\u0131s\u0131ndaki Gobi \u00c7\u00f6l\u00fc\u2019nde bulunan tek bir kafatas\u0131 baz al\u0131narak isimlendirilmesi, bu a\u00e7\u0131dan tipik bir \u00f6rnekti. Ancak bu durum de\u011fi\u015fiklik g\u00f6sterdi.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/19\/yeni-calisma-dinozorlarda-iki-ayakliliktan-dort-ayakliliga-gecise-odaklandi\/<\/a><\/p>\n Carnegie Mellon \u00dcniversitesi\u2019nden bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131 Science dergisinde yay\u0131mlad\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda, insan v\u00fccudunun temel yap\u0131ta\u015f\u0131 olan kolajeni kullanarak 3 boyutlu (3B) dokular bas\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan yeni bir tekni\u011fin detaylar\u0131na yer verdi. T\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi olan bu y\u00f6ntem, doku m\u00fchendisli\u011fini, ger\u00e7ek \u00f6l\u00e7\u00fclerde yeti\u015fkin insan kalbinin 3B bas\u0131lmas\u0131na bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/11\/uc-boyutlu-3b-yazicida-insan-kalbi-basmak\/<\/a><\/p>\n G\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 4 milyar y\u0131l \u00f6nce, ilk h\u00fccrelerin kompleks ve karbonca zengin kimyasallar\u0131n bulundu\u011fu bir \u00e7orba i\u00e7inde olu\u015ftu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fma sonucu ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan bu bulgu, ya\u015fam\u0131n k\u00f6keni hakk\u0131nda uzun s\u00fcredir devam eden bir bilmecenin cevaplanmas\u0131nda \u00f6n a\u00e7\u0131c\u0131 olabilir.<\/p>\n
\n2) Molek\u00fcler d\u00fczeyde erkekler ve kad\u0131nlar: Y dedi\u011fin sap\u0131 kopmu\u015f bir X<\/strong><\/h3>\n
\n3) Bebekler, arkada\u015flar\u0131 ve birbirine yabanc\u0131 insanlar\u0131 g\u00fcl\u00fc\u015flerinden ay\u0131rt edebiliyor!<\/strong><\/h3>\n
\n4) Eski insanlar\u0131n, mevsimsel k\u0131tl\u0131k d\u00f6neminde \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 emzirdi\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131<\/strong><\/h3>\n
\n5) Sesin de bir k\u00fctlesi var!<\/strong><\/h3>\n
\n6) En k\u00fc\u00e7\u00fck maymunun 18 milyon y\u0131ll\u0131k kal\u0131nt\u0131lar\u0131 g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131<\/strong><\/h3>\n
\n7) Dinozorlarda iki ayakl\u0131l\u0131ktan d\u00f6rt ayakl\u0131l\u0131\u011fa ge\u00e7i\u015f!<\/strong><\/h3>\n
\n8) \u00dc\u00e7 boyutlu (3B) yaz\u0131c\u0131da insan kalbi basmak!<\/strong><\/h3>\n
\n9) Ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenine \u0131\u015f\u0131k tutan yeni \u00e7al\u0131\u015fma<\/strong><\/h3>\n