\u00c7eviren: Mithat En\u00e7<\/strong><\/p>\n 1831\u2019in Ekim ay\u0131nda dokuz ya\u015f\u0131nda bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fu, kuduz bir kurt taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn korkun\u00e7 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, \u201cBaba, kurt \u0131s\u0131r\u0131nca insanlar neden \u00f6l\u00fcyor?\u201d diye sormu\u015ftu. O \u00e7ocuk, kafas\u0131nda yer eden bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 yar\u0131m as\u0131r sonra verdi. Pasteur, geli\u015ftirdi\u011fi inan\u0131lmaz y\u00f6ntemle, kuduz bir kurt taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lan on dokuz Rus k\u00f6yl\u00fcs\u00fcn\u00fcn hayat\u0131n\u0131 kurtard\u0131. \u201cKuduz kurt \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda art\u0131k insanlar \u00f6lmeyecek, baba.\u201d<\/em><\/p>\n Okuyaca\u011f\u0131n\u0131z makale, bir zamanlar\u0131n Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan 1951 y\u0131l\u0131nda yay\u0131mlanan \u201cMikrop Avc\u0131lar\u0131\u201d adl\u0131 kitab\u0131n (Bilim Eserleri Serisi, Paul de Kruif, \u00c7ev. Mithat En\u00e7) Louis Pasteur\u2019\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ele alan b\u00f6l\u00fcmlerden derlenmi\u015ftir. Milyonlarca insan\u0131n ve hayvan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kurtaran bu b\u00fcy\u00fck bilimcinin \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc bug\u00fcn \u00f6zellikle okumak gerek. Ba\u015fl\u0131k ve araba\u015fl\u0131klar\u0131 biz koyduk.<\/p><\/blockquote>\n Muhte\u015fem Spallanzani\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131 bir kere daha duraklam\u0131\u015ft\u0131. Di\u011fer bilimler b\u00fcy\u00fck ilerlemeler yaparken g\u00f6r\u00fcnmeyen hayvanlara \u00f6nem verilmemeye ve bunlar unutulmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131. Yap\u0131lar\u0131 kaba saba, korkun\u00e7 homurtular \u00e7\u0131karan lokomotifler art\u0131k Avrupa ve Amerika\u2019n\u0131n beygirlerini \u00fcrk\u00fctmekteydiler. Telgraf da icat edilmek \u00fczereydi. Mikroskoplar\u0131n m\u00fckemmelleri yap\u0131labiliyordu. Fakat bu aletlere g\u00f6z\u00fcn\u00fc uydurup bakacak kimse \u00e7\u0131km\u0131yordu. Bu k\u00fc\u00e7\u00fck hayvanlar \u00fczerinde yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fma ve ke\u015fiflerin hayat i\u00e7in, lokomotiflerden daha faydal\u0131 olabilece\u011fini d\u00fcnyaya ispat edecek adam hen\u00fcz ortaya \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131. Bu murdar mikroplar\u0131n sessizce ve esrarl\u0131 bir \u015fekilde milyonlarca insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrebilece\u011fi ger\u00e7e\u011fi hen\u00fcz kapkara bir perdeyle \u00f6rt\u00fcl\u00fcyd\u00fc. Bunlar\u0131n giyotinler veya Waterloo\u2019nun toplar\u0131ndan daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc katiller oldu\u011fu takdir edilmiyordu\u2026<\/p>\n \u2018Baba, kuduz kurt \u0131s\u0131r\u0131nca insanlar neden \u00f6l\u00fcyor?\u2019 G\u00fcnler ve haftalar ge\u00e7ti. Kudurmu\u015f kurdun sekiz kurban\u0131 kuduzun bo\u011fucu, bo\u011faz kurutan \u0131st\u0131rab\u0131 i\u00e7inde \u00f6lm\u00fc\u015flerdi. Onlar\u0131n feryad\u0131, baz\u0131 kom\u015fular\u0131n aptal dedi\u011fi bu \u00e7ekingen \u00e7ocu\u011fun kulaklar\u0131nda \u00e7\u0131nlam\u0131\u015f ve \u00e7ift\u00e7inin yaras\u0131n\u0131 da\u011flayan k\u0131zg\u0131n demir de haf\u0131zas\u0131nda derin yara izi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Louis, babas\u0131na: \u201cBaba, kurt ve k\u00f6peklerin kudurmas\u0131n\u0131n sebebi nedir? Kudurmu\u015f bir hayvan \u0131s\u0131r\u0131nca insanlar niye \u00f6l\u00fcyorlar?\u201d diye sormu\u015ftu. Babas\u0131 Napoleon ordular\u0131nda \u00e7avu\u015fluk etmi\u015f eski bir askerdi. Binlerce ki\u015finin kur\u015funla \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc. Fakat insanlar\u0131n hastal\u0131ktan ni\u00e7in \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc hakk\u0131nda hi\u00e7bir fikri yoktu. \u201c\u0130htimal kurdun i\u00e7ine \u015feytan giriyor ve insan da Tanr\u0131 istedi\u011fi i\u00e7in \u00f6l\u00fcyor. Tanr\u0131 istedi\u011fi zaman bundan kurtulu\u015f yoktur\u201d dedi\u011fini tahmin edebilirsiniz. Ger\u00e7i bu yan\u0131t o g\u00fcn\u00fcn en bilgi\u00e7 fen adam\u0131 yahut da piyasan\u0131n vizitesi en y\u00fcksek doktorunun verece\u011fi yan\u0131t kadar do\u011fruydu. 1831\u2019de insanlar\u0131n kuduz k\u00f6pek \u0131s\u0131rmas\u0131ndan ni\u00e7in \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc kimse bilmiyordu. B\u00fct\u00fcn hastal\u0131klar\u0131n nedenleri tamamen me\u00e7hul ve esrarla \u00f6rt\u00fcl\u00fcyd\u00fc.<\/p>\n Bu korkun\u00e7 olay\u0131n dokuz ya\u015f\u0131ndaki Louis Pasteur\u2019e kuduzun neden ve \u00e7aresini bulmaya u\u011fra\u015fmak karar\u0131n\u0131 verdi\u011fi fikrini uyand\u0131rmaya \u00e7abalam\u0131yorum. Bu \u00e7ok romantik fakat yanl\u0131\u015f bir hareket olurdu. Bununla beraber bu olay\u0131n onu, herhangi bir \u00e7ocuktan \u00e7ok daha fazla \u00fcrk\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc, \u00e7ok daha uzun zaman k\u00e2bus halinde r\u00fcyalar\u0131na girdi\u011fi, \u00e7ok daha fazla d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ve \u00e7ocu\u011fun, yan\u0131k et kokusu ile \u0131st\u0131rapl\u0131 iniltileri y\u00fcz defa daha canl\u0131 olarak i\u015fitti\u011fi bir ger\u00e7ektir. K\u0131sacas\u0131 onun hamuru da sanatk\u00e2rlar\u0131n hamuruna kat\u0131lan maya ile yo\u011frulmu\u015ftu. Onun bilgisi kadar, hamurundaki bu maya da, ihti\u015faml\u0131 Spallanzani\u2019nin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra mikroplar\u0131, at\u0131ld\u0131klar\u0131 me\u00e7huller d\u00fcnyas\u0131ndan \u00e7ekip \u00e7\u0131karmakta kendisine yard\u0131m etmi\u015ftir.<\/p>\n \u2018Lo\u011fusa hummas\u0131n\u0131 bula\u015ft\u0131ran siz doktorlars\u0131n\u0131z!\u2019 Bir g\u00fcn Paris T\u0131p Akademisi\u2019nde me\u015fhur bir doktor, bir hayli uzun Yunanca ve ihti\u015faml\u0131 Latince kelimeler kullanarak, maalesef kendisinin de ne oldu\u011funu bilmedi\u011fi lo\u011fusa hummas\u0131n\u0131n nedenleri \u00fczerinde uzun bir nutuk veriyordu. Birdenbire arka s\u0131ralardan y\u00fckselen bir ses, bilgince ve s\u00fcsl\u00fc c\u00fcmlelerinden birini kesivermi\u015fti: \u201cKad\u0131nlar\u0131 lo\u011fusa hummas\u0131ndan \u00f6ld\u00fcren, hi\u00e7 de sizin anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131za benzeyen bir \u015fey de\u011fildir. Bu mikrobu hasta kad\u0131nlardan s\u0131hhatlilerine bula\u015ft\u0131ranlar siz doktorlars\u0131n\u0131z\u201d. Bunu s\u00f6yleyen Pasteur\u2019d\u00fc. Yerinden kalkm\u0131\u015ft\u0131; g\u00f6zleri heyecandan par\u0131ld\u0131yordu.<\/p>\n \u201c\u0130htimal hakl\u0131s\u0131n\u0131z, fakat bu mikrobu asla bulamayaca\u011f\u0131n\u0131zdan korkuyorum\u201d diyerek, konferans\u00e7\u0131 s\u00f6zlerine devam etmek istedi. Ama o zamana kadar Pasteur, yar\u0131 fel\u00e7li sol aya\u011f\u0131n\u0131 arkas\u0131nda s\u00fcr\u00fckleyerek s\u0131ralar aras\u0131ndan ilerlemeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Kara tahtaya var\u0131nca bir par\u00e7a tebe\u015fir yakalad\u0131 ve Akademi\u2019ye hayk\u0131rd\u0131:<\/p>\n \u201cBu mikrobu bulamayaca\u011f\u0131m\u0131 m\u0131 iddia ediyorsunuz? Efendi onu buldum bile; i\u015fte g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f\u00fc \u015funa benziyor.\u201d diyen Pasteur karatahtaya k\u00fc\u00e7\u00fck dairelerden ibaret bir zincir \u00e7izdi. Toplant\u0131 \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k i\u00e7inde da\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Teoriye pratik gerek Derken birdenbire bu i\u015fi Koch\u2019un kendinden \u00f6nce ba\u015fard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc. Bu Koch\u2019a yeti\u015fmeliydi. \u201cMikroplar bir bak\u0131mdan benim say\u0131l\u0131r; yirmi y\u0131l \u00f6nce, Koch daha \u00e7ocukken onlar\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu ilk defa meydana koyan ben olmu\u015ftum.\u201d diye Pasteur\u2019\u00fcn homurdand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebilirsiniz. Fakat ona yeti\u015fmesi i\u00e7in bir tak\u0131m g\u00fc\u00e7l\u00fckler de vard\u0131.<\/p>\n Pasteur her \u015feyden \u00f6nce, \u00f6mr\u00fcnde bir ki\u015finin nabz\u0131n\u0131 tutmam\u0131\u015f, \u015fi\u015fkin kar\u0131nl\u0131 bir hastaya dilini \u00e7\u0131karmas\u0131n\u0131 bile s\u00f6ylememi\u015fti. Karaci\u011feri akci\u011ferden ay\u0131rt edebilece\u011fi \u015f\u00fcpheliydi. Bundan ba\u015fka muhakkak olan bir \u015fey varsa o da bir ne\u015fterin nas\u0131l tutulaca\u011f\u0131 hakk\u0131nda en ufak fikri bile olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Hastaneler ne berbat \u015feylerdi… Kokular\u0131 bile midesini buland\u0131r\u0131yordu. Karanl\u0131k koridorlar\u0131na s\u0131zan iniltiler kar\u015f\u0131s\u0131nda kulaklar\u0131n\u0131 t\u0131kay\u0131p ka\u00e7mak istiyordu. Bununla beraber bu yenilmek bilmeyen adam her zaman yapt\u0131\u011f\u0131 gibi, t\u0131p bilimindeki bilgisizli\u011fini kapatman\u0131n yolunu buldu. \u00d6nce Jubert, Roux ve nihayet Chamberland ad\u0131nda \u00fc\u00e7 doktor onun asistan\u0131 oldular. B\u0131y\u0131klar\u0131 yeni terleyen bu \u00fc\u00e7 ta\u015fk\u0131n gen\u00e7, eski ve budalaca t\u0131p doktrinlerine kar\u015f\u0131 isyan etmi\u015flerdi. Pasteur\u2019\u00fcn, T\u0131p Akademisi\u2019nde pek de itibar g\u00f6rmeyen konferanslar\u0131nda tap\u0131nan bir hayranl\u0131kla oturup, yar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr ha\u015fereler taraf\u0131ndan meydana getirilen korkun\u00e7 salg\u0131nlar hakk\u0131ndaki kehanetlerinin her kelimesini inanarak dinliyorlard\u0131. Pasteur, bu gen\u00e7leri laboratuar\u0131na kabul etti. Kar\u015f\u0131l\u0131k olarak onlar da Pasteur\u2019e hayvanlar\u0131n i\u00e7 mekanizmas\u0131n\u0131 izah ettiler; bir \u015f\u0131r\u0131ngan\u0131n i\u011fnesi ile pistonu aras\u0131ndaki fark\u0131 g\u00f6sterdiler ve kobay, tav\u015fan gibi hayvanlar\u0131n i\u011fne yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman hemen hemen hi\u00e7bir ac\u0131 duymad\u0131\u011f\u0131na kendisini ikna ettiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc o bu gibi \u015feylere \u00f6nem veriyordu.<\/p>\n \u00c7\u0131lg\u0131n ve tela\u015fl\u0131\u2026 Pasteur hastal\u0131k mikroplar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Asistanlar\u0131ndan birisinin ensesindeki bir \u00e7\u0131ban\u0131 delerek buradan bir mikrop \u00fcretmi\u015f ve hemen bunun kan \u00e7\u0131ban\u0131 mikrobu oldu\u011funa kanaat getirmi\u015fti. Bu deneylerin arkas\u0131ndan, lo\u011fusa hummas\u0131ndan \u00f6len kad\u0131nlar\u0131n v\u00fccudunda zincir \u015fekilli mikrobunu bulmak i\u00e7in hastanelere ko\u015fmu\u015ftu. Buradan da yer kurtlar\u0131n\u0131n, derinlere g\u00f6m\u00fclm\u00fc\u015f olan hayvan cesetlerinden topra\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcne \u015farbon basilleri ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 kesin olarak ispat etmeye de\u011fil, ke\u015ffetmek i\u00e7in k\u00f6ylere ko\u015fmu\u015ftu. O, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n gerisinde sakl\u0131 olan ger\u00e7ekleri meydana \u00e7\u0131karabilmek i\u00e7in bir d\u00fczine farkl\u0131 i\u015fle ayn\u0131 zamanda, enerji ve tela\u015fla me\u015fgul olmak ihtiyac\u0131nda olan garip bir deha idi.<\/p>\n Ayn\u0131 anda bir\u00e7ok i\u015fi yapma \u0131srar\u0131n\u0131n gerisinde Pasteur\u2019\u00fcn Koch\u2019u ge\u00e7mek i\u00e7in bir yol aray\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu a\u00e7\u0131k\u00e7a fark edebilirsiniz. Koch mikroplar\u0131n hastal\u0131\u011fa sebep oldu\u011funu m\u00fckemmel bir kesinlikle g\u00f6stermi\u015fti. Bunun \u015f\u00fcphe getirir yeri yoktu. Fakat yap\u0131lacak en \u00f6nemli i\u015f bu de\u011fildir; bu ispat hi\u00e7bir \u015fey say\u0131lmaz. Yap\u0131lacak i\u015f mikroplar\u0131n insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesine mani olacak, insanlar\u0131 bundan koruyacak bir yol bulmakt\u0131r. Pasteur\u2019\u00fcn karanl\u0131klar i\u00e7inde bocalad\u0131\u011f\u0131 bu devirden uzun zaman sonra Roux: \u201cNe imk\u00e2ns\u0131z ve garip deneyler yapmay\u0131 tasarlad\u0131k\u201d demi\u015fti, \u201certesi g\u00fcn kendimiz de bunlara g\u00fclerdik\u201d.<\/p>\n Pasteur\u2019\u00fc anlayabilmek i\u00e7in onun \u00e7\u0131lg\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131, ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 oldu\u011fu kadar ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 da bilmek \u00f6nemlidir. Mikroplar\u0131 saf olarak \u00fcretmek i\u00e7in kesin metotlara sahip de\u011fildi. Bu gibi \u015feyleri yapabilmek i\u00e7in Koch\u2019un sabr\u0131na ihtiya\u00e7 vard\u0131. Bir g\u00fcn Pasteur, i\u00e7ine \u015farbon mikrobu koydu\u011fu, kaynat\u0131lm\u0131\u015f bir \u015fi\u015fe idrar\u0131n, i\u00e7inde havadan i\u00e7eriye s\u0131v\u0131\u015fan mikroplar, yani davetsiz misafirlerle kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 can\u0131 s\u0131k\u0131larak fark etmi\u015fti. Ertesi sabah \u015fi\u015fede hi\u00e7bir \u015farbon mikrobunun kalmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bunlar\u0131n hepsinin havadan gelen mikroplar taraf\u0131ndan bo\u011fuldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n Pasteur\u2019\u00fcn kafas\u0131nda hemen g\u00fczel bir fikir canland\u0131. Havan\u0131n zarars\u0131z mikroplar\u0131, \u015fi\u015fedeki \u015farbon mikroplar\u0131n\u0131 yok edebilirse bunu v\u00fccutta da yapacaklard\u0131. \u201cBu iti ite k\u0131rd\u0131rmaya\u201d benziyor, diye hayk\u0131rd\u0131. Roux ile Chamberland\u2019\u0131 kobaylara \u015farbon a\u015f\u0131lamak, sonra da \u015farbon mikrobunu v\u00fccutta kovalayarak yiyip yutacak olan milyarlarca zarars\u0131z mikrop i\u011fnelemekten ibaret ak\u0131l almayacak deneylere ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Pasteur: \u201cHastal\u0131klar\u0131n tedavisi hususunda bu deneylere b\u00fcy\u00fck \u00fcmit ba\u011fl\u0131yoruz\u201d diye ciddiyetle ilan etti. Fakat deney hakk\u0131nda i\u015fitilen son s\u00f6z bu olmu\u015ftur. Zira Pasteur bilim d\u00fcnyas\u0131na ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 incelemek f\u0131rsat\u0131n\u0131 verecek bir adam de\u011fildi. Ama bir m\u00fcddet sonra Bilim Akademisi onu acayip bir i\u015fe memur etti ve bu \u00f6dev esnas\u0131nda, vah\u015fi mikroplar\u0131 dost ve faydal\u0131 bir hale getirecek hakiki ve hayrete de\u011fer bir yol bulabilmesine yard\u0131m eden bir ger\u00e7ekle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. Canl\u0131 hastal\u0131k mikroplar\u0131n\u0131 kendi t\u00fcrlerine kar\u015f\u0131 kullanmak ve b\u00f6ylece hayvan ve insanlar\u0131 g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmez \u00f6l\u00fcmlere kar\u015f\u0131 korumaktan ibaret olan acayip bir plan haz\u0131rlama r\u00fcyas\u0131n\u0131 kurmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Bu s\u0131ralarda Fransa bat\u0131s\u0131ndaki Jurat da\u011flar\u0131nda baytar Louvrier taraf\u0131ndan bulunan \u015farbon tedavisine b\u00fcy\u00fck \u00f6nem veriliyordu. B\u00f6lgenin n\u00fcfuzlu adamlar\u0131, \u201cLouvrier \u00f6l\u00fcm\u00fcn e\u015fi\u011finde olan y\u00fczlerce ine\u011fi tedavi etti; bu tedavi \u015feklinin bilimsel kabul kazanmas\u0131n\u0131n zaman\u0131 gelmi\u015ftir.\u201d diyorlard\u0131.<\/p>\n \u015earbona ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131 inekler B\u00f6ylece d\u00f6rt sa\u011fl\u0131kl\u0131 inek getirildi. Pasteur, Louvrier ve \u00e7ift\u00e7ilerden ibaret ciddi bir komisyon huzurunda bu hayvanlardan her birinin omzuna b\u00fcy\u00fck dozda tehlikeli \u015farbon mikroplar\u0131n\u0131 i\u011fneledi. Bu dozun bir koyunu \u00f6ld\u00fcrmesi muhakkakt\u0131. Birka\u00e7 d\u00fczine kobay\u0131n da i\u015fini bitirebilirdi. Ertesi g\u00fcn Pasteur, komisyon ve Louvrier geri geldiler. \u0130neklerin hepsinin omzunda b\u00fcy\u00fck ve k\u0131zg\u0131n \u015fi\u015flikler vard\u0131, nefesleri horultulu \u00e7\u0131k\u0131yordu ve hallerinden k\u00f6t\u00fc olduklar\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131l\u0131yordu.<\/p>\n \u201c\u015eimdi doktor bu ineklerden ilkini se\u00e7in; onlara A ve B ad\u0131n\u0131 verelim. Siz onlar\u0131 tedavi edin. C ve D inekleri de tamamen tedavisiz kals\u0131n.\u201d dedi. Bunun \u00fczerine Louvrier A ve B ineklerine korkun\u00e7 tedavisi ile taarruza ge\u00e7ti. Sonu\u00e7, samimi olan yalanc\u0131 inek tedavicisi i\u00e7in korkun\u00e7 bir darbe olmu\u015ftu. Zira Louvrier\u2019nin tedavi etti\u011fi ineklerden birisi iyile\u015fmi\u015f, \u00f6teki \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc ve hi\u00e7 tedavi edilmeyenlerden de birisi \u00f6lm\u00fc\u015f, \u00f6teki iyile\u015fmi\u015fti. Pasteur: \u201cHatta bu deney bile bizi aldatabilir, doktor\u201d dedi, \u201ce\u011fer tedavinizi tesad\u00fcf eseri iyile\u015fmi\u015f ineklere uygulasayd\u0131n\u0131z hepimiz de \u015farbona kar\u015f\u0131 \u00fcst\u00fcn bir tedavi \u015fekli bulundu\u011funu san\u0131rd\u0131k.\u201d<\/p>\n Geride deneyden artan ve \u015fiddetli bir \u015farbon sald\u0131r\u0131s\u0131na u\u011frad\u0131klar\u0131 halde iyile\u015fen iki inek vard\u0131. Pasteur: \u201cBunlara daha b\u00fcy\u00fck dozda \u015farbon basili s\u0131kmay\u0131 deneyebilirim. Paris\u2019te bir gergedana bile fena geceler ge\u00e7irtebilecek \u015farbon mikrobu familyam var.\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n B\u00f6ylece Pasteur, Paris\u2019ten korkun\u00e7 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc getirtti ve iyile\u015fen bu iki inekten her birinin omzuna be\u015fer damla i\u011fneledi. Sonra bekledi, fakat hayvanlara bir \u015fey olmad\u0131. Milyarlarca zehirli basili i\u011fneledi\u011fi yerlerde ufak bir \u015fi\u015fkinlik bile g\u00f6z\u00fckmemi\u015fti. \u0130nekler tam manas\u0131yla keyifli idiler.<\/p>\n Bunun \u00fczerine Pasteur acele h\u00fck\u00fcmlerinden birini verdi: \u201cBir defa \u015farbona tutulup da iyile\u015fen bir ine\u011fin, yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn \u015farbon mikroplar\u0131 tekrar ayn\u0131 hastal\u0131\u011fa tutulmas\u0131na neden olamaz. O ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce kafas\u0131nda k\u0131m\u0131ldan\u0131p oynamaya ba\u015flad\u0131 ve onu h\u00fclyalara dald\u0131rd\u0131: \u201cBir hayvan\u0131, onu \u00f6ld\u00fcrmeyecek, koruyacak k\u00fc\u00e7\u00fck ve emin bir \u015farbon n\u00f6betine nas\u0131l yakalatmal\u0131? Bunu yapman\u0131n bir \u00e7aresi olmal\u0131d\u0131r; bir \u00e7are bulmal\u0131y\u0131m.\u201d<\/p>\n Mikroplar ihtiyarlay\u0131nca dizginleniyor! Bu esnada Pasteur ve sad\u0131k yard\u0131mc\u0131lar\u0131 bir d\u00fczineye yak\u0131n, \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klardan \u00f6lm\u00fc\u015f hayvan ve insanlar\u0131n v\u00fccut par\u00e7alar\u0131 \u00fczerine mikroskoplar\u0131n\u0131 ayarl\u0131yorlard\u0131. 1878 ile 1880 aras\u0131ndaki bu \u00e7al\u0131\u015fmada \u015fa\u015fk\u0131n bocalamalar fark edilir. Derken bir g\u00fcn talih ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazand\u0131rmak i\u00e7in harikulade bir \u00e7areyi Pasteur\u2019\u00fcn burnunun dibine soktu. (Bu \u00f6yk\u00fcy\u00fc tam ve do\u011fru olarak anlatabilmem zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Pasteur hakk\u0131nda yazanlar\u0131n hepsi bunu birbirinden farkl\u0131 anlatmaktad\u0131rlar ve Pasteur de bilimsel makalelerinde bu ke\u015ffin bir tesad\u00fcf eseri oldu\u011fu hakk\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylememektedir.) Kendim doldurmak zorunda kald\u0131\u011f\u0131m baz\u0131 bo\u015fluklar\u0131 ile beraber \u00f6yk\u00fc \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n 1880\u2019de Pasteur tavuklar\u0131, tavuk koleras\u0131 denilen bir hastal\u0131ktan \u00f6ld\u00fcren ufac\u0131k bir mikropla oynuyordu. En g\u00fc\u00e7l\u00fc merceklerin alt\u0131nda bile ancak titrek bir noktac\u0131k halinde g\u00f6r\u00fclebilen bu ufac\u0131k mikrobu Prof. Pren\u00e7ito ke\u015ffetmi\u015fti. Pasteur ise tavuk etinden yapt\u0131\u011f\u0131 bir \u00e7orba i\u00e7inde onu tecrit ederek \u00fcreten ilk mikrop avc\u0131s\u0131yd\u0131. Bu dans eden noktac\u0131klar\u0131n birka\u00e7 saat i\u00e7inde milyonlarca \u00fcrediklerini seyrettikten sonra, ha\u015ferelerin kayna\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7orbadan k\u00fc\u00e7\u00fck bir damlay\u0131 bir ekmek art\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerine damlatt\u0131 ve bu ekme\u011fi bir tavu\u011fa yedirdi. Birka\u00e7 saat i\u00e7inde talihsiz hayvan\u0131n g\u0131daklamas\u0131 durmu\u015ftu ve yem yemek istemiyordu. T\u00fcyleri, onu kar\u0131\u015f\u0131k bir yumak haline getirecek \u015fekilde kabarm\u0131\u015ft\u0131. Ertesi g\u00fcn de Pasteur hayvan\u0131 titre\u015fmekte ve g\u00f6zlerini, s\u00fcratle \u00f6l\u00fcme do\u011fru giden dayan\u0131lmaz bir uyku ile yar\u0131 kapal\u0131 buldu.<\/p>\n Roux ve Chamberland bu korkun\u00e7 k\u00fc\u00e7\u00fck mikroplara \u00f6zenle bak\u0131yorlard\u0131. Her g\u00fcn mikropla kayna\u015fan bir \u00e7orba \u015fi\u015fesine platin bir tel bat\u0131r\u0131yorlar, sonra h\u00e2l\u00e2 \u0131slak olan bu teli i\u00e7inde hi\u00e7 mikrop olmayan taze bir \u00e7orba \u015fi\u015fesinin i\u00e7ine \u00f6zenle silkiyorlard\u0131. Bu a\u015f\u0131lama g\u00fcnlerce devam etti ve her seferinde \u0131slak i\u011fnenin \u00fczerinde gelen birka\u00e7 mikrop yeni s\u00fcr\u00fcler halinde \u00fcrediler. Laboratuar\u0131n s\u0131ralar\u0131na, baz\u0131lar\u0131 haftalarca bayat olan k\u00fclt\u00fcr \u015fi\u015feleri y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Pasteur, \u201cbu karga\u015fal\u0131\u011f\u0131 yar\u0131n temizlemeliyiz\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n Derken iyi tesad\u00fcflerin tanr\u0131s\u0131 onun kula\u011f\u0131na bir \u015feyler f\u0131s\u0131ldad\u0131 ve Pasteur, Roux\u2019ya \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: \u201cBu \u015fi\u015fedeki tavuk koleras\u0131 mikrobunun h\u00e2l\u00e2 canl\u0131 oldu\u011funu biliyoruz. Birka\u00e7 haftal\u0131k bayat olduklar\u0131 do\u011fru. Fakat bu eski k\u00fclt\u00fcrlerden birka\u00e7 damlas\u0131n\u0131 bir iki tavu\u011fa a\u015f\u0131lamay\u0131 deneyin.<\/p>\n Roux bu talimat\u0131 yerine getirdi ve tavuklar hemencecik hastaland\u0131lar. Uyu\u015fuk bir hal ald\u0131lar ve her zamanki canl\u0131 yaramazl\u0131klar\u0131n\u0131 kaybettiler. Fakat ertesi g\u00fcn Pasteur \u00f6ld\u00fcklerinden emin oldu\u011fu tavuklar\u0131 otopsi tahtas\u0131na yat\u0131rmak i\u00e7in laboratuar\u0131na girdi\u011fi zaman onlar\u0131n tamamen sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve keyifli olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n Pasteur: \u201cGarip \u015fey. Bundan \u00f6nce b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcrlerimizin mikroplar\u0131 daima a\u015f\u0131lanan tavuklar\u0131 y\u00fczde y\u00fcz \u00f6ld\u00fcr\u00fcyordu.\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Fakat ke\u015ffinin vakti hen\u00fcz gelmemi\u015fti ve ertesi g\u00fcn garip surette iyile\u015fen bu tavuklar laboratuvar hademesinin bak\u0131m\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131ktan sonra Pasteur ve ailesi, Roux ve Chamberland yaz tatillerini ge\u00e7irmeye gittiler ve bu hayvanlar\u0131 da tamamen unuttular.<\/p>\n Fakat nihayet bir g\u00fcn Pasteur laboratuar hademesine: \u201cS\u0131hhatli birka\u00e7 yeni tavuk getir ve a\u015f\u0131 i\u00e7in haz\u0131rla\u201d demi\u015fti. \u201cAma Bay Pasteur kullan\u0131lmam\u0131\u015f yaln\u0131z birka\u00e7 tavu\u011fumuz kald\u0131. Hat\u0131rlars\u0131n\u0131z ya sonuncular\u0131 gitmeden \u00f6nce kullanm\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Onlara bayat k\u00fclt\u00fcrler a\u015f\u0131lam\u0131\u015ft\u0131n\u0131z; hastalanm\u0131\u015flar fakat \u00f6lmemi\u015flerdi.\u201d \u201cPeki, ka\u00e7 tane yeni tavuk kalm\u0131\u015fsa onlar\u0131 getir. Birka\u00e7 tane de o kullan\u0131lm\u0131\u015f olanlardan, \u015fu koleraya tutulup da \u00f6lmeyenlerden olsun.\u201d \u00c7\u0131rp\u0131n\u0131p \u00e7a\u011fr\u0131\u015fan hayvanlar getirildi. Asistan\u0131, i\u00e7inde s\u00fcr\u00fclerle mikrop bulunan \u00e7orbay\u0131 yeni ve hastalan\u0131p iyile\u015fen tavuklar\u0131n g\u00f6\u011f\u00fcs kaslar\u0131na s\u0131kt\u0131. Roux ve Chamberland ertesi g\u00fcn laboratuara geldiler. Pasteur onlardan daima bir saat erken gelirdi. \u00dcstatlar\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131k bir sesle hayvan kafeslerinin bulundu\u011fu bodrum kat\u0131ndan kendilerini \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 duydular:<\/p>\n \u201cRoux, Chamberland, \u00e7abuk buraya gelin.\u201d Onu tavuk k\u00fcmeslerinin \u00f6n\u00fcnde a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 gezinirken buldular: \u201cBak\u0131n, d\u00fcn a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni hayvanlar \u00f6lm\u00fc\u015f. Esasen b\u00f6yle olmas\u0131 laz\u0131md\u0131. Fakat ge\u00e7en ay bayat k\u00fclt\u00fcr i\u011fneledi\u011fimiz ve iyile\u015fmi\u015f olan tavuklara bak\u0131n. D\u00fcn onlara da ayn\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc dozu vermi\u015ftik. Fakat \u015funlar\u0131n haline bak\u0131n. \u00d6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc doza m\u00fckemmelen dayanm\u0131\u015flar; keyifleri yerinde. Yem yiyorlar.\u201d dedi.<\/p>\n Roux ve Chamberland bir an i\u00e7in \u015fa\u015falad\u0131lar. O zaman Pasteur co\u015ftu:<\/p>\n \u201cFakat bunun ne demek oldu\u011funu anlam\u0131yor musunuz? Her \u015fey bulundu; art\u0131k bir hayvan\u0131 hastal\u0131ktan iyile\u015fecek kadar az\u0131c\u0131k hasta etmenin yolunu buldum. Yap\u0131lacak b\u00fct\u00fcn i\u015f tehlikeli mikroplar\u0131m\u0131z\u0131 her g\u00fcn yeni bir \u015fi\u015feye ekerek \u00fcretecek yerde \u015fi\u015felerinde bayatlamaya b\u0131rakmakt\u0131r. Mikroplar ihtiyarlay\u0131nca dizginleniyor. Tavu\u011fu hasta ediyorlar, fakat hafif\u00e7e; iyile\u015fti\u011fi vakit de d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn vah\u015fi ve tehlikeli mikroplar\u0131na mukavemet edebiliyor. F\u0131rsat elimize ge\u00e7ti. Bu benim ke\u015fiflerimin en harikuladesidir. Bir a\u015f\u0131 ke\u015ffettim ve mikrobunu kimsenin g\u00f6rmedi\u011fi \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha emin ve bilimseldir. Bunu \u015farbona da uygulayaca\u011f\u0131z… Can kurtaraca\u011f\u0131z…\u201d<\/p>\n H\u0131r\u00e7\u0131nl\u0131k ve acelecilik ba\u015fa bela B\u00f6ylece Pasteur ustal\u0131kla mikroplar\u0131 mikroplara d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Onlar\u0131 \u00f6nce dizginlemi\u015f sonra garip \u015fekilde kendi t\u00fcrlerinden olanlar\u0131n sald\u0131r\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 harikulade silahlar olarak kullanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n O ana kadar \u00f6l\u00fcmden kurtarmay\u0131 ba\u015fard\u0131\u011f\u0131 sadece tavuklar olmas\u0131na ra\u011fmen Pasteur kendine has ta\u015fk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ile harekete ge\u00e7erek Latince konu\u015fan ve basmakal\u0131p re\u00e7eteler yazan eski moda doktorlara kar\u015f\u0131 daha kaba bir tav\u0131r tak\u0131nmaya ba\u015flad\u0131. T\u0131p akademisinin bir toplant\u0131s\u0131na giderek doktorlara nazik\u00e7e, tavuk a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n Edward Jenner\u2019in \u00f6lmez \u00e7i\u00e7ek a\u015f\u0131s\u0131 ke\u015ffinden sonra ne kadar \u00f6nemli bir ilerleme oldu\u011funu s\u00f6yledi: \u201cBununla Jenner\u2019in \u00e7i\u00e7ek hastal\u0131\u011f\u0131nda yapmay\u0131 asla ba\u015faramad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feyi ortaya koydum; bu da \u00f6ld\u00fcren mikrobun hayvan\u0131 \u00f6l\u00fcmden koruyan\u0131n ayn\u0131s\u0131 oldu\u011fudur.\u201d Pasteur\u2019\u00fcn kendisini b\u00fcy\u00fck Jenner\u2019den daha \u00fcst\u00fcn g\u00f6stermesine mavi ceketli eski moda doktorlar iyice i\u00e7erlemi\u015flerdi. D\u00f6nemin \u00fcnl\u00fc cerrahlar\u0131ndan Dr. Jules Guerin, Pasteur\u2019\u00fcn sadece tavuklar \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 bu i\u015fe b\u00f6b\u00fcrlenmesiyle bilhassa alay etmi\u015f ve kavga ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n B\u00fcy\u00fck bir \u00f6fke i\u00e7inde Pasteur de aya\u011fa f\u0131rlayarak Dr. Guerin\u2019in en be\u011fendi\u011fi ameliyatlar\u0131ndan birinin sa\u00e7mal\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda ba\u011f\u0131rarak baz\u0131 \u015feyler s\u00f6yledi. Bunun arkas\u0131ndan da rezalet say\u0131lacak bir sahne ba\u015f g\u00f6sterdi. Seksenini a\u015fm\u0131\u015f olan Guerin yerinden sendeleyerek kalkt\u0131 ve altm\u0131\u015f\u0131n\u0131 ge\u00e7mi\u015f Pasteur\u2019\u00fcn \u00fczerine at\u0131lacakt\u0131. \u0130htiyar, Pasteur\u2019e bir yumruk savurdu; fakat tela\u015flanan dostlar araya girerek, ger\u00e7e\u011fi tekme, yumruk ve k\u00fcf\u00fcrlerle halledebileceklerini sanan bu iki adam\u0131n s\u0131k\u0131lan yumruklar\u0131n\u0131 tutup kavgay\u0131 \u00f6nlediler.<\/p>\n Pasteur, ba\u015far\u0131l\u0131 deneylerden birisi, kendini \u00e7evreleyen gizlerden ufak bir par\u00e7a kopard\u0131\u011f\u0131 anda b\u00fct\u00fcn s\u0131rlar\u0131n halloldu\u011funu sanmak hatas\u0131n\u0131 s\u0131k s\u0131k i\u015flerdi. Yine b\u00f6yle oldu. Pasteur tavuk koleras\u0131 mikrobunun onlar\u0131 di\u011fer \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 da koruyaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc ve vakit ge\u00e7irmeden birka\u00e7 tavu\u011fu zay\u0131flam\u0131\u015f kolera mikrobu ile a\u015f\u0131lad\u0131. Sonra da onlara \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc muhakkak olan bir miktar \u015farbon mikrobu s\u0131kt\u0131. Tavuklar da \u00f6lmediler.<\/p>\n \u00c7\u0131lg\u0131n bir heyecan i\u00e7inde eski profes\u00f6r\u00fc Dumas\u2019ya yazd\u0131 ve yeni tavuk koleras\u0131 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn tehlikeli hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 harikulade koruyucu bir panzehir olabilece\u011fini ima etti: \u201cBu do\u011frulanacak olursa, insan hastal\u0131klar\u0131nda bile \u00e7ok \u00f6nemli sonu\u00e7lar beklemeyi \u00fcmit edebiliriz\u201d diyordu.<\/p>\n \u00c7ok sevinen ihtiyar Dumas bu mektubu Bilim Akademisinin raporunda yay\u0131mlad\u0131 ve bu belge orada Pasteur\u2019\u00fcn acelecili\u011finin bir abidesi olarak durur. Sicilinde bir leke te\u015fkil etmektedir. Bir \u00e7e\u015fit basilin hayvanlar\u0131 b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 koruyamad\u0131\u011f\u0131, ancak a\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7indeki mikrobun ayn\u0131s\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu hastal\u0131ktan, o da kesin olmayarak korudu\u011funu az zamanda \u00f6\u011frenmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, benim bildi\u011fime g\u00f6re bu hatas\u0131n\u0131 d\u00fczeltmeye te\u015febb\u00fcs etmemi\u015ftir.<\/p>\n Riskli deney Pasteur bu yeni zaferini derhal Bilim Akademisi\u2019ne anlatt\u0131. Guerin ile yapt\u0131\u011f\u0131 kavgadan sonra T\u0131p Akademisi\u2019ne gitmekten vazge\u00e7ti. Onlara yak\u0131nda s\u0131tmadan kabakula\u011fa kadar b\u00fct\u00fcn hastal\u0131klar\u0131 ortadan silip s\u00fcp\u00fcrebilecek ustal\u0131kl\u0131 a\u015f\u0131lar icat edece\u011fini anlatarak b\u00fcy\u00fck \u00fcmitler verdi: \u201cBirbirini takip eden bu vir\u00fcsler aras\u0131nda koyun, inek ve atlar\u0131n \u00f6lmelerine meydan vermeden \u015farbonla biraz hasta etmek suretiyle gelecek hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 koruyacak bir a\u015f\u0131 ke\u015ffetmekten daha kolay ne var?\u201d diyordu. Pasteur\u2019\u00fcn meslekta\u015flar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 onun bu konuda gere\u011finden fazla g\u00fcvenli g\u00f6z\u00fckt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylediler ve protesto ettiler. Pasteur\u2019\u00fcn aln\u0131ndaki damarlar kabard\u0131 ama dilini tutmay\u0131 ba\u015fard\u0131.<\/p>\n Fakat yine d\u00fc\u015fmanlar Pasteur\u2019\u00fcn pe\u015fine d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Durmadan doktorlar\u0131n aya\u011f\u0131na bast\u0131\u011f\u0131 gibi bu kez de y\u00fcksek ve faydal\u0131 baytarl\u0131k mesle\u011fini incitmi\u015fti ve tan\u0131nm\u0131\u015f baytarlardan olup baytarl\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli dergisini yay\u0131mlayan Dr. Rossingnol, Pasteur\u2019\u00fc herkesin g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde yap\u0131lacak tehlikeli bir deneye \u00e7ekip k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in bir tuzak haz\u0131rlad\u0131. Dr. Rossingnol, Tar\u0131m Kurulu\u2019nda aya\u011fa kalk\u0131p \u015funlar\u0131 s\u00f6ylemi\u015fti: \u201cPasteur koyun ve inekleri \u015farbona tutulmaktan kesin olarak koruyacak bir a\u015f\u0131 yapmaktan kolay bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. E\u011fer bu do\u011fru ise hastal\u0131k y\u00fcz\u00fcnden y\u0131lda yirmi milyon frank kaybetmekte olan Frans\u0131z \u00e7ift\u00e7ileri i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir \u015fey olacakt\u0131r. E\u011fer Pasteur ger\u00e7ekten b\u00f6yle sihirli \u015feyler yapabiliyorsa bunu bize ispat etmeye istekli olmas\u0131 gerekir. Pasteur\u2019\u00fc herkesin kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6steri yapmaya raz\u0131 edelim. E\u011fer o hakl\u0131 ise bundan biz \u00e7ift\u00e7i ve baytarlar yararlan\u0131r\u0131z. Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frarsa Pasteur\u2019\u00fcn koyunlar\u0131, yerkurtlar\u0131n\u0131, bebekleri ve su ayg\u0131rlar\u0131n\u0131 kurtaran b\u00fcy\u00fck ke\u015fifleri hakk\u0131nda a\u00e7\u0131klamalara bir son vermesi laz\u0131m gelir.\u201d \u0130\u015fte kurnaz Rossignol b\u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyordu.<\/p>\n Kurul derhal bir hayli para toplad\u0131. K\u0131rk sekiz koyun, iki ke\u00e7i ve birka\u00e7 inek sat\u0131n ald\u0131. Tan\u0131nm\u0131\u015f baron ihtiyar De la Rochette\u2019i de Pasteur\u2019\u00fc pohpohlayarak bu tehlikeli deneye ikna etmeye g\u00f6nderdi.<\/p>\n Pasteur bir par\u00e7a bile \u015f\u00fcphelenmedi. \u201cElbette kurulunuza a\u015f\u0131m\u0131n can kurtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermek isterim. Laboratuarda on d\u00f6rt koyunla elde edilebilen sonu\u00e7 Kurul\u2019da altm\u0131\u015f koyun \u00fczerinde de elde edilebilir.\u201d dedi. Genel g\u00f6sterinin tarihi o senenin may\u0131s ve haziran aylar\u0131 olarak tespit edildi.<\/p>\n R\u00fcyalar\u0131nda yar\u0131s\u0131 kobay, yar\u0131s\u0131 tavuktan ibaret garip hayvanlar g\u00f6rmeye ba\u015flayan, \u00f6nemli deney \u015fi\u015felerini ellerinden d\u00fc\u015f\u00fcren, milyonlarca hayali kobaya i\u011fne yaparak uykular\u0131 ka\u00e7an Roux ile Chamberland hen\u00fcz ba\u015flad\u0131klar\u0131 yaz tatillerinden, ald\u0131klar\u0131 tel \u00fczerine, heyecanl\u0131 i\u015flerine geri d\u00f6nmeye mecbur kalm\u0131\u015flard\u0131: \u201cHemen Paris\u2019e d\u00f6n\u00fcn. A\u015f\u0131m\u0131z\u0131n koyunlar\u0131 \u015farbona kar\u015f\u0131 koruyaca\u011f\u0131n\u0131 ispat i\u00e7in genel bir g\u00f6steri yapmak \u00fczereyim. – L. Pasteur\u201d<\/p>\n Acele d\u00f6nd\u00fcler. Pasteur onlara, \u201cZiraat Kurulu\u2019nun \u00f6n\u00fcnde ve Pouilly-le-Fort \u00e7iftli\u011finde yirmi d\u00f6rt koyun, bir ke\u00e7i ve birka\u00e7 ine\u011fi a\u015f\u0131layaca\u011f\u0131m. Yirmi d\u00f6rt koyun, bir ke\u00e7i ve birka\u00e7 inek de a\u015f\u0131lanmayacaklar. Sonra tayin edilen bir zamanda b\u00fct\u00fcn hayvanlara elimizde bulunan \u015farbon basillerinin en \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc ve tehlikelilerinden bir miktar i\u011fneleyece\u011fim. A\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olan hayvanlar tamam\u0131yla korunmu\u015f olacaklar. A\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f olanlarsa tabii iki g\u00fcn i\u00e7inde \u00f6lecekler\u201d dedi. Pasteur G\u00fcne\u015f\u2019in tutulaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6nceden haber veren bir astronom kadar emin g\u00f6z\u00fck\u00fcyordu.<\/p>\n \u201cFakat \u00fcstad\u0131m bu i\u015fin ne kadar nazik oldu\u011funu biliyorsunuz. A\u015f\u0131lar\u0131m\u0131zdan kesin surette emin olamay\u0131z. Korumaya u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z koyunlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrebiliriz.\u201d Pasteur onlara: \u201cLaboratuar\u0131m\u0131zda on d\u00f6rt koyun \u00fczerinde iyi sonu\u00e7 veren \u015fey Kurul\u2019da elli koyun \u00fczerinde de iyi sonu\u00e7 verecektir\u201d diye hayk\u0131rd\u0131. Roux ve Chamberland i\u00e7in kollar\u0131n\u0131 s\u0131vay\u0131p a\u015f\u0131lar\u0131 haz\u0131rlamaktan ba\u015fka yapacak bir \u015fey kalmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Nihayet ilk enjeksiyon g\u00fcn\u00fc geldi. \u015ei\u015feleri ve \u015f\u0131r\u0131ngalar\u0131 haz\u0131rd\u0131. Kimyahane balonlar\u0131 \u00f6zenle etiketlenmi\u015fti. Pasteur, Reu D\u2019ULm\u2019dan trene gitmek \u00fczere ayr\u0131l\u0131rken: \u201c\u00c7ocuklar \u00e7ok dikkat edin, birinci ve ikinci a\u015f\u0131lar\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmay\u0131n\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131. Pouilly-le-Fort\u2019taki alana gelip k\u0131rk sekiz koyun, iki ke\u00e7i ve birka\u00e7 ine\u011fin bulundu\u011fu parmakl\u0131klarla \u00e7evrilmi\u015f yere do\u011fru y\u00fcr\u00fcd\u00fcler. Pasteur kalabal\u0131\u011f\u0131 ciddiyetle selamlad\u0131. Orada cumhuriyetin senato \u00fcyeleri, fen adamlar\u0131, baytarlar, zaman\u0131n b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyetleri ve y\u00fczlerce \u00e7ift\u00e7i haz\u0131r bulunuyorlard\u0131. Pasteur kendine yak\u0131\u015fan o \u015f\u0131k ve hafif topallamas\u0131 ile aralar\u0131nda dola\u015f\u0131rken bir\u00e7oklar\u0131 y\u00fcksek sesle onu alk\u0131\u015flad\u0131lar, baz\u0131lar\u0131 da b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fcld\u00fcler.<\/p>\n Sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve g\u00fcrb\u00fcz koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc parmakl\u0131k i\u00e7indeki alan\u0131n bir k\u00f6\u015fesine toplanm\u0131\u015ft\u0131. Roux ve Chamberland alkol lambalar\u0131n\u0131 yakt\u0131lar; b\u00fcy\u00fck bir \u00f6zenle cam \u015f\u0131r\u0131ngalar\u0131n\u0131 a\u00e7t\u0131lar ve bir fareyi \u00f6ld\u00fcrmekle beraber kobaya zarar vermeyecek g\u00fc\u00e7te olan ilk a\u015f\u0131lar\u0131ndan be\u015fer damlay\u0131 koyunlardan yirmi d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn, iki ke\u00e7inin ve ineklerden yar\u0131s\u0131n\u0131n butlar\u0131na s\u0131kt\u0131lar. Hayvanlar yerlerinden kalkt\u0131lar, silkindiler ve kulaklar\u0131n\u0131n birer ucu kesilmek suretiyle i\u015faretlendiler.<\/p>\n On iki g\u00fcn ge\u00e7ti ve g\u00f6steri tekrarland\u0131. Kalabal\u0131k gene oradayd\u0131 ve ikinci a\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131. Kobaylar\u0131 \u00f6ld\u00fcren fakat tav\u015fanlara zarar vermeyen a\u015f\u0131 i\u011fnelendi. Hayvanlar buna da g\u00fczelce dayand\u0131lar ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yerinde koyunlar, ke\u00e7i ve ineklerin yapmas\u0131 gerekti\u011fi gibi etrafta dola\u015f\u0131p duruyorlard\u0131. Son ve tehlikeli deneyin zaman\u0131 yakla\u015f\u0131yordu. K\u00fc\u00e7\u00fck laboratuar\u0131n havas\u0131 bile elektriklenmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Sinirleri gerilmi\u015f olan deneyciler bunsen lambalar\u0131n\u0131n alevleri \u00fczerinden birbirlerine \u00e7at\u0131yorlard\u0131. Pasteur ise hi\u00e7bir zaman bu kadar sakin g\u00f6z\u00fckmemi\u015fti. \u015ei\u015fe y\u0131kay\u0131c\u0131lar\u0131 onun homurdand\u0131\u011f\u0131 emirleri yerine getirmek i\u00e7in adeta odan\u0131n bir ucundan \u00f6teki ucuna f\u0131rl\u0131yorlard\u0131. Pasteur\u2019\u00fcn yeni ve en gen\u00e7 asistan\u0131 Thuillier her g\u00fcn \u00e7iftli\u011fe giderek ate\u015fleri olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak \u00fczere a\u015f\u0131lanan hayvanlar\u0131n kuyruklar\u0131n\u0131n alt\u0131na termometresini sokuyordu. Fakat bereket versin hepsi de, tav\u015fanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye yetmeyecek kadar kuvvetli olan a\u015f\u0131ya g\u00fczelce dayan\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Roux ve Chamberland\u2019\u0131n sa\u00e7lar\u0131ndaki aklar birka\u00e7 tel artarken Pasteur g\u00fcvenini kaybetmemi\u015fti ve her zamanki te\u015fhir edici, kendini be\u011fenmi\u015f \u00fcslubu ile \u015funlar\u0131 yaz\u0131yordu: \u201cBa\u015far\u0131 tam oldu\u011fu takdirde bu, memleketimizdeki uygulamal\u0131 bilimlerin en g\u00fczel \u00f6rne\u011fini verecek ve ke\u015fiflerin en b\u00fcy\u00fck ve faydal\u0131s\u0131n\u0131 kutsalla\u015ft\u0131racakt\u0131r.\u201d Dostlar\u0131 ba\u015flar\u0131n\u0131 sallay\u0131p omuz silkerek m\u0131r\u0131ldand\u0131lar. \u201cDostum Pasteur, bu pek Napolyonvari.\u201d Pasteur de bunu reddetmedi.<\/p>\n Derken her \u015feyin belli olaca\u011f\u0131 g\u00fcnde a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f ve a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f olan k\u0131rk sekiz koyun, iki ke\u00e7i ve birka\u00e7 ine\u011fin hepsine birden ger\u00e7ekten \u00f6l\u00fcmc\u00fcl olan tehlikeli dozda \u015farbon mikroplar\u0131 s\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Roux alkol lambalar\u0131 ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc vir\u00fcs \u015fi\u015feleri ile \u00e7evrilmi\u015f olarak topra\u011f\u0131n \u00fczerine diz \u00e7\u00f6kt\u00fc ve altm\u0131\u015ftan fazla hayvana o zehirli nesneyi sakince ve \u015fa\u015f\u0131rmadan i\u011fneleyi\u015fi ile seyircileri korku i\u00e7inde b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. Bilimsel b\u00fct\u00fcn \u015f\u00f6hretini riske sokan delicesine c\u00fcretli bir i\u015fe giri\u015fti\u011fini nihayet fark eden Pasteur de yata\u011f\u0131nda d\u00f6n\u00fcp \u00f6rt\u00fcleri tekmeleyerek o gece belki elli defa uyand\u0131. Bayan Pasteur: \u201cHaydi, haydi her \u015fey yoluna girecektir\u201d diye onu cesaretlendirmeye u\u011fra\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman a\u011fz\u0131ndan tek bir s\u00f6z bile \u00e7\u0131km\u0131yordu. D\u00fc\u015f\u00fcnceli ve as\u0131k bir suratla laboratuara girip \u00e7\u0131k\u0131yordu.<\/p>\n 1881 y\u0131l\u0131n\u0131n me\u015fhur 2 Haziran g\u00fcn\u00fc orada genel dan\u0131\u015fmanlarla senat\u00f6rler de bulunuyordu. Bu g\u00f6steriyi g\u00f6rmek i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u015fahsiyetler, kendilerini halka ancak krallar\u0131n, prenslerin d\u00fc\u011f\u00fcn ve cenazelerinde g\u00f6steren \u015f\u00f6hretler de gelmi\u015fti.<\/p>\n Saat ikide Pasteur ve \u00e7\u0131raklar\u0131 alana \u00e7\u0131kt\u0131lar. Bu sefer b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fclmeler g\u00f6r\u00fclmedi; fakat muazzam bir hurra i\u015fitildi. \u0130ki g\u00fcn \u00f6nce derilerinin alt\u0131na milyonlarca \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc mikrop s\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halde, a\u015f\u0131lanan yirmi d\u00f6rt koyundan birinde bile hafif bir ate\u015f y\u00fckselmesi bile g\u00f6r\u00fclmemi\u015fti. B\u00fct\u00fcn \u00f6m\u00fcrlerince \u015farbon mikroplar\u0131na bin fersah uzak kalm\u0131\u015f gibi otluyor ve keyiflerince dola\u015f\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n Fakat korunmam\u0131\u015f, a\u015f\u0131lanmayan hayvanlar\u0131n yaz\u0131k ki, yirmi d\u00f6rd\u00fcnden yirmi ikisi ac\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde serilmi\u015f yat\u0131yorlard\u0131. Geriye kalan iki tanesi ise dermans\u0131z bocal\u0131yordu. A\u011f\u0131z ve burunlar\u0131ndan \u00e7irkin bir siyah kan s\u0131v\u0131\u015farak ak\u0131yordu. \u0130htiyar baytarlardan birisi, \u201cBak Pasteur\u2019\u00fcn a\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 hayvanlardan birisi daha gitti\u201d diye hayk\u0131rd\u0131.<\/p>\n Pasteur, modern bir mucizenin yarat\u0131c\u0131s\u0131 olmu\u015ftu\u2026<\/p>\n Fransa\u2019n\u0131n koyunlar\u0131 a\u015f\u0131 bekler Bu tellere cevap olarak Pasteur, Rue d\u2019Ulm\u2019daki k\u00fc\u00e7\u00fck laboratuar\u0131n\u0131 bir a\u015f\u0131 imal\u00e2thanesine \u00e7evirdi. Dizginlenmi\u015f hayat kurtar\u0131c\u0131 \u015farbon basillerinin \u00fcreyece\u011fi \u00e7orbalar muazzam kazanlar i\u00e7inde fokurdayarak kayn\u0131yordu. Zamanla a\u015f\u0131 haline gelen bu kazanlar dolusu \u00e7orbay\u0131, her birine bir ka\u00e7 gram olmak \u00fczere k\u00fc\u00e7\u00fck ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn mikroplardan tamam\u0131yla ar\u0131t\u0131lm\u0131\u015f temiz \u015fi\u015felere bo\u015faltt\u0131lar. Bu kar\u0131\u015f\u0131k i\u015fi de ellerinde uygun herhangi bir alet olmadan yapmak zorundayd\u0131lar.<\/p>\n Bu a\u015f\u0131 imalinden kopar\u0131lan zamanlarda Roux, Chamberland ve Thuiller, Fransa arazisinin \u00f6tesine berisine ve hatta Macaristan\u2019a ko\u015fuyorlard\u0131. Bir yerde iki y\u00fcz, bir yerde yetmi\u015f alt\u0131 koyunu a\u015f\u0131lad\u0131lar ve bir y\u0131l ge\u00e7meden y\u00fcz binlerce hayvana bu hayat kurtar\u0131c\u0131 nesne s\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Bu gezici a\u015f\u0131c\u0131lar yorucu seyahatlerinden laboratuarlar\u0131na d\u00f6nerlerdi; belki birka\u00e7 kadeh toku\u015fturmak, yahut g\u00fczel bir k\u0131zla ak\u015fam\u0131 beraber ge\u00e7irmek veya pipo t\u00fctt\u00fcr\u00fcp tembellik etmek iste\u011fi ile Paris\u2019e gelirlerdi. Fakat Pasteur t\u00fct\u00fcn kokusuna tahamm\u00fcl edemezdi; \u015farapla kad\u0131na da gelince Fransa\u2019n\u0131n koyunlar\u0131 adeta kurtar\u0131lmak i\u00e7in melemiyorlar m\u0131? B\u00f6ylece, \u201cMikrobu bul, mikrobu \u00f6ld\u00fcr\u201dden ba\u015fka bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmeyen bu sava\u015f\u00e7\u0131n\u0131n \u00e7\u0131raklar\u0131 olan gen\u00e7ler, bu sad\u0131k insanlar ceketlerini \u00e7\u0131kard\u0131lar ve g\u00f6zlerinin etraf\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 bir halka ile \u00e7evrilip kirpikleri d\u00f6k\u00fcl\u00fcnceye kadar mikroskoplar\u0131ndan mikroplara bakt\u0131lar. Fransa \u00e7ift\u00e7ileri \u201cDaha fazla a\u015f\u0131\u201d diye hayk\u0131r\u0131rken bu i\u015flerin ortas\u0131nda acayip zorluklarla kar\u015f\u0131la\u015fmaya ba\u015flad\u0131lar. \u015earbon basilleri aras\u0131nda, orada i\u015fleri olmamas\u0131 gereken bozucu mikroplar g\u00f6z\u00fckmeye ba\u015flad\u0131. Birdenbire, sadece bir fareyi \u00f6ld\u00fcrmesi gereken zay\u0131f bir a\u015f\u0131 b\u00fcy\u00fck tav\u015fan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131. Derken tam bu g\u00f6z\u00fc kararm\u0131\u015f bilimciler bu kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 yoluna koyduklar\u0131 s\u0131rada Pasteur i\u00e7eri girip deneyleri bu kadar uzad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onlara \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131yor, kafa tutuyor ve \u00e7at\u0131yordu.<\/p>\n Pasteur kuduzun \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc vir\u00fcs\u00fcn\u00fc bulmaya u\u011fra\u015fmak istiyordu.<\/p>\n Pasteur ve Koch kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya\u2026 Pasteur mektuplar\u0131n\u0131 a\u00e7maktan nefret etmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Derken olabilecek en k\u00f6t\u00fc \u015fey de kendini g\u00f6sterdi; Berlin\u2019deki Koch denen o ufak tefek m\u00fcnasebetsiz Alman\u2019\u0131n laboratuar\u0131ndan so\u011fuk ve korkun\u00e7 m\u00fckemmellikte bilimsel bir rapor geldi. Bu rapor \u015farbon a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n pratikli\u011fini pa\u00e7avraya \u00e7eviriyordu. Muhte\u015fem ke\u015ffinin bu felaketli sonu\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden Pasteur\u2019\u00fcn uykular\u0131n\u0131n biraz ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131na \u015f\u00fcphe yoktur; fakat o kendini be\u011fenmi\u015f bir adamd\u0131. B\u00fcy\u00fck iddialar\u0131n\u0131n yanl\u0131\u015f oldu\u011funu ne kendine ne de ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 itiraf edebilirdi.<\/p>\n \u201cA\u015f\u0131lar\u0131m\u0131n koyunlar\u0131 \u015farbondan biraz hastaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, fakat \u00f6ld\u00fcrmedi\u011fini ve onlar\u0131 m\u00fckemmelen korudu\u011funu s\u00f6ylemi\u015f miydim? Bu s\u00f6z\u00fcmde durmal\u0131y\u0131m\u201d diye homurdand\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyabilirsiniz.<\/p>\n 1882\u2019de masas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fc felaket haberleri ile y\u0131\u011f\u0131l\u0131 dururken Pasteur, Cenova\u2019ya gitti ve orada, d\u00fcnya hastal\u0131k sava\u015flar\u0131n\u0131n en ileri gelenleri \u00f6n\u00fcnde heyecanland\u0131r\u0131c\u0131 bir nutuk verdi. Konusu \u201cCanl\u0131 yarat\u0131klar\u0131, zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f mikroplar s\u0131kmak suretiyle tehlikeli hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 nas\u0131l korumal\u0131?\u201d idi. Pasteur, \u201cgenel prensiplerin bulundu\u011funu ve gelece\u011fin b\u00fcy\u00fck \u00fcmitlerle dolu oldu\u011funu\u201d s\u00f6yl\u00fcyordu. Fakat, a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kurtaracak yerde koyunlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc bir\u00e7ok olay hakk\u0131nda tek kelime bile etmedi.<\/p>\n Bu toplant\u0131da Koch alt\u0131n \u00e7er\u00e7eveli g\u00f6zl\u00fcklerinin arkas\u0131ndan g\u00f6zlerini k\u0131rp\u0131\u015ft\u0131rarak Pasteur\u2019e bakm\u0131\u015f ve b\u00f6yle bilimsel olmayan, \u015fairane bir konu\u015fmaya kar\u015f\u0131 b\u0131y\u0131k alt\u0131ndan g\u00fclerek oturmu\u015ftu. Pasteur ba\u015f\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde bir \u015feyler dola\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissediyor gibiydi; Koch\u2019un tart\u0131\u015fmac\u0131l\u0131ktan ziyade bir mikrop avc\u0131s\u0131 oldu\u011funu bildi\u011fi i\u00e7in herkesin \u00f6n\u00fcnde kendisi ile tart\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in ona meydan okudu. Koch \u201cPasteur\u2019\u00fcn konu\u015fmas\u0131na yak\u0131n bir gelecekte yaz\u0131l\u0131 olarak cevap vermekle memnun olaca\u011f\u0131m\u201d diyerek oturdu.<\/p>\n K\u0131sa bir zaman sonra bu yan\u0131t g\u00f6z\u00fckt\u00fc; korkun\u00e7tu. Bu yar\u0131 ciddi yar\u0131 alayc\u0131 yan\u0131tta Koch, \u015farbon a\u015f\u0131s\u0131 denilen bu k\u0131ymetli nesneden bir par\u00e7as\u0131n\u0131, Bay Pasteur\u2019\u00fcn ajanlar\u0131ndan elde etti\u011fini bildirerek s\u00f6ze ba\u015fl\u0131yordu.<\/p>\n Bay Pasteur birinci a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n fareleri \u00f6ld\u00fcrece\u011fini ve kobaylar\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyece\u011fini mi s\u00f6ylemi\u015fti? Dr. Koch bunu denemi\u015fti ve fareyi bile \u00f6ld\u00fcrmemi\u015fti; fakat bunun acayip \u00f6rneklerinden baz\u0131s\u0131 koyunlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Bay Pasteur ikinci a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kobaylar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fakat tav\u015fanlara bir \u015fey yapmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u0131 iddia ediyordu? Dr. Koch bunu da dikkatle denemi\u015fti ve \u00e7okluk tav\u015fanlar\u0131 h\u0131zla \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve bazen de Bay Pasteur\u2019\u00fcn \u00f6l\u00fcmden koruyaca\u011f\u0131n\u0131 iddia etti\u011fi koyunlar\u0131 bile \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc bulmu\u015ftu; zavall\u0131 hayvanlar\u2026<\/p>\n Pasteur a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n \u015farbon mikroplar\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey i\u00e7ermeyen saf k\u00fclt\u00fcrler oldu\u011funa ger\u00e7ekten inan\u0131yor muydu? Dr. Koch bunlar\u0131 dikkatle incelemi\u015f ve orada i\u015fleri olmamas\u0131 gereken k\u00f6p\u00fck yap\u0131c\u0131 \u00e7irkin basiller, cocci ve di\u011fer t\u00fcrden yabanc\u0131 mikroplarla dolu oldu\u011funu bulmu\u015ftu.<\/p>\n Nihayet, acaba Bay Pasteur ger\u00e7ekten bir ger\u00e7ek a\u015fk\u0131 ile mi yan\u0131yordu? \u00d6yleyse k\u00f6t\u00fc sonu\u00e7lardan da iyileri gibi ni\u00e7in s\u00f6z etmemi\u015fti?<\/p>\n Koch, \u201cBu gibi hareketler bir ticarethane rekl\u00e2m\u0131na belki yak\u0131\u015fabilir; fakat bilimin \u015fiddetle itiraz etmesi gerektir\u201d diyerek s\u00f6z\u00fcne son veriyordu.<\/p>\n Bunun \u00fczerine Pasteur co\u015ftu ve Koch\u2019un dile getirdi\u011fi ger\u00e7eklere, bir k\u00f6y tart\u0131\u015fma heyetinin j\u00fcrisini bile kand\u0131ramayacak itirazlarla dolu \u015fa\u015f\u0131lacak bir makale ile yan\u0131t verdi. Koch, Pasteur\u2019\u00fcn a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n bozucu mikroplarla dolu oldu\u011funu iddiaya cesaret mi ediyordu? Pasteur: \u201cKoch\u2019un 1876\u2019da bilim alemine do\u011fu\u015fundan yirmi y\u0131l \u00f6nce benim bir tek me\u015fguliyetim mikroplar\u0131 tecrit edip saf bir halde \u00fcretmekti. Bu sebepten saf k\u00fclt\u00fcrler yapmas\u0131n\u0131 bilmedi\u011fim hakk\u0131ndaki Koch\u2019un imalar\u0131 ciddiye al\u0131namaz\u201d diye hayk\u0131rd\u0131.<\/p>\n Ernest Renan, Pasteur\u2019\u00fc uyar\u0131yor Birbirinin z\u0131tt\u0131 olan bu iki adam\u0131n o ciddi g\u00fcnde y\u00fcz y\u00fcze geli\u015flerini hayal edin. Bir tarafta yap\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 koparan ve enerjik bir sava\u015f\u00e7\u0131 olup bazen nihai ve belki de \u00e7irkin ger\u00e7eklerle uyu\u015fmayan inanlarla dolu Pasteur duruyor. Kar\u015f\u0131s\u0131nda da Everest tepesinin heybeti ile hi\u00e7bir \u015feye ald\u0131r\u0131\u015f etmeyerek oturmu\u015f Renan, babacan bir eda ile hitap ediyor; \u00f6yle korkun\u00e7 bir septik ki, ihtimal hi\u00e7bir zaman kendinin bile hayatta oldu\u011funa tamam\u0131yla kani olmam\u0131\u015f ve herhangi bir \u015fey yapman\u0131n faydas\u0131ndan o kadar \u015f\u00fcphe etti\u011fi i\u00e7in de Fransa\u2019n\u0131n en \u015fi\u015fman adam\u0131\u2026<\/p>\n Renan, Pasteur\u2019e dahidir dedi ve onu gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f bir\u00e7ok b\u00fcy\u00fck insanla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131; sonra bu heyecanl\u0131, fel\u00e7li ve ak sa\u00e7l\u0131 mikrop avc\u0131s\u0131na \u015fu uyar\u0131larda bulundu: \u201c\u00dcstad\u0131m, ger\u00e7ek bir a\u015fiftedir; ta\u015fk\u0131n bir ihtirasla aranmamal\u0131d\u0131r. Fakat genellikle kay\u0131ts\u0131zl\u0131k kar\u015f\u0131s\u0131nda uysalla\u015f\u0131r. Yakalanm\u0131\u015f g\u00f6z\u00fck\u00fcrken ka\u00e7ar, fakat sab\u0131rla beklenirse teslim olur. Veda edilince kendini g\u00f6sterir, a\u015f\u0131r\u0131 bir ate\u015fle sevilirse insafs\u0131zd\u0131r.\u201d<\/p>\n Kuduz mikrobunun pe\u015finde Pasteur ni\u00e7in kuduz mikrobunu yakalamaya giri\u015fmi\u015fti? Bu bir s\u0131rd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc tam o s\u0131rada mikroplar\u0131 hen\u00fcz bulunmam\u0131\u015f ve kuduzun \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden \u00e7ok daha fazla insan \u00f6ld\u00fcren bir d\u00fczineye yak\u0131n ciddi ba\u015fka hastal\u0131k vard\u0131.<\/p>\n Bu en zor ve tehlikeli avc\u0131l\u0131\u011fa onu te\u015fvik eden i\u00e7indeki sanatk\u00e2r, \u015fair ruhu olmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizzat Pasteur, \u201cK\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocukken Arbois\u2019n\u0131n sokaklar\u0131ndan gelen o kuduz kurdun kurbanlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 daima r\u00fcyalar\u0131ma girmi\u015ftir\u201d diyordu. Pasteur kuduz bir k\u00f6pek ulumas\u0131n\u0131n, herkesin kan\u0131n\u0131 nas\u0131l dondurdu\u011funu biliyordu. Fransa\u2019da y\u00fcz seneden az bir zaman \u00f6nce, \u00fcrken kasaba halk\u0131n\u0131n kuduza tutuldu\u011fundan \u015f\u00fcphe ettikleri kimselerin zehirlenmesi, lin\u00e7 edilmesi veya kur\u015funla \u00f6ld\u00fcr\u00fclmesini meneden kanunlar\u0131n kabul edilmek zorunda kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlad\u0131. \u015e\u00fcphesiz kendini b\u00f6yle ka\u00e7\u0131k\u00e7a korkulardan, \u00fcmitsiz \u0131st\u0131raplardan insanl\u0131\u011f\u0131n kurtar\u0131c\u0131s\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyordu.<\/p>\n Derken ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n en muhte\u015fem ve en do\u011frusuna da, \u00e7okluk yapt\u0131\u011f\u0131 gibi hata ederek ba\u015flad\u0131. Kuduzdan \u00f6lmekte olan bir \u00e7ocu\u011fun salyas\u0131nda garip ve hareketsiz bir mikrop ke\u015ffetmi\u015fti. Akademide, sekiz rakam\u0131na benzeyen bu mikrobun, kuduzun esrarengiz sebebi ile bir ili\u015fkisi oldu\u011funu ima eden bir rapor okudu. Fakat az zaman sonra bu izin bir \u00e7\u0131kmaza g\u00f6t\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc anla\u015f\u0131ld\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc iyice elini kolunu s\u0131vay\u0131p bu ara\u015ft\u0131rmaya giri\u015ftikten sonra Roux ve Chamberland ile birlikte sekize benzeyen bu mikrobun hi\u00e7bir suretle kuduz k\u00f6pe\u011fe yakla\u015fmam\u0131\u015f bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131kl\u0131 insan\u0131n a\u011fz\u0131nda da bulundu\u011funu g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n \u00c7ok ge\u00e7meden 1882\u2019nin sonlar\u0131na do\u011fru ilk ipucunu elde etti: \u201cBu s\u0131ralarda ortada kuduz k\u00f6pek pek yok; ihtiyar baytar Bourrel de bana pek az getiriyor. Kuduza yakalanm\u0131\u015f insan bulmaksa daha zor. Bu kuduzu laboratuarlar\u0131m\u0131zdaki hayvanlarda elde etmeliyiz ve devam ettirmeliyiz; aksi takdirde bunu devaml\u0131 olarak ara\u015ft\u0131rmay\u0131 ba\u015faramayaca\u011f\u0131z\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n Ya\u015f\u0131 altm\u0131\u015f\u0131 ge\u00e7mi\u015fti ve yorulmu\u015ftu.<\/p>\n Derken bir g\u00fcn kementle yakalanan kuduz bir k\u00f6pe\u011fi laboratuara getirdiler. Tehlikeli bir \u015fekilde bunu, s\u0131hhatli k\u00f6peklerle dolu bir kafesin i\u00e7ine sokmu\u015flar ve onlar\u0131 \u0131s\u0131rtm\u0131\u015flard\u0131. Roux ve Chamberland kudurmu\u015f hayvan\u0131n a\u011fz\u0131ndan k\u00f6p\u00fck al\u0131p enjeksiyonlara \u00e7ektiler; tav\u015fanlara, kobaylara s\u0131kt\u0131lar. Sonra bu hayvan kalabal\u0131\u011f\u0131n\u0131n ilk kuduz i\u015faretlerini geli\u015ftirmesini sab\u0131rs\u0131zl\u0131kla beklediler. Bu deney bazen sonu\u00e7 veriyor bazen de sinir bozucu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klarla sonu\u00e7lan\u0131yordu. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 d\u00f6rt k\u00f6pek \u0131s\u0131rt\u0131ld\u0131; alt\u0131 hafta sonra bir sabah laboratuara geldikleri zaman bu k\u00f6peklerden ikisinin kafeslerinde \u00e7\u0131rp\u0131narak uluduklar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Fakat bundan aylarca sonra bile di\u011fer ikisinde hi\u00e7bir kuduz i\u015fareti g\u00f6z\u00fckmedi. Bu i\u015fte hi\u00e7bir ak\u0131l ve mant\u0131k yoktu. Kobay ve tav\u015fanlarla da durum ayn\u0131yd\u0131. Tav\u015fanlardan ikisi \u00f6l\u00fcrken di\u011fer d\u00f6rt tanesi, bir milyon fersah \u00f6telerinde bile kuduz vir\u00fcs\u00fc yokmu\u015f gibi ye\u015filliklerini geveliyorlard\u0131.<\/p>\n Roux\u2019nun \u2018itaatsizli\u011fi\u2019 sayesinde\u2026 \u201c\u0130nsanlar\u0131n v\u00fccuduna \u0131s\u0131r\u0131k yoluyla giren kuduz vir\u00fcs\u00fc ilik ve beyinde yerle\u015fiyor\u2026 Kuduzun b\u00fct\u00fcn i\u015faretleri bu vir\u00fcs\u00fcn, bulamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu ha\u015ferenin sinir sistemine sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Bilinmeyen mikrobu arayaca\u011f\u0131m\u0131z yer buras\u0131d\u0131r. Hatta onu g\u00f6rmeden bile burada \u00fcretebiliriz. Belki de, bir \u015fi\u015fe \u00e7orba yerine canl\u0131 bir hayvan\u0131n beynini kullanabiliriz. Bu acayip bir k\u00fclt\u00fcr \u015fi\u015fesi olur ama\u2026 Bunu derinin alt\u0131na i\u011fneledi\u011fimiz zaman vir\u00fcs beyne ula\u015fmadan v\u00fccutta kaybolabilir. Bunu do\u011frudan do\u011fruya bir k\u00f6pe\u011fin beynine koyabilseydim.\u201d<\/p>\n Roux, g\u00f6zleri parlayarak bu ak\u0131l almayacak h\u00fclyalar\u0131 dinledi. Roux\u2019dan ba\u015fka birisi olsa Pasteur\u2019\u00fc ka\u00e7\u0131rm\u0131\u015f sanabilirdi. Bir \u015fi\u015fe \u00e7orba yerine bir k\u00f6pek veya bir tav\u015fan beyni, ne sa\u00e7ma \u015fey\u2026 Fakat Roux\u2019ya \u00f6yle gelmedi.<\/p>\n Roux: \u201cFakat \u00fcstat vir\u00fcs\u00fc do\u011frudan do\u011fruya bir k\u00f6pe\u011fin beynine ni\u00e7in koymayal\u0131m? K\u00f6pe\u011fin kafatas\u0131nda onu incitmeden, beynini zedelemeden cerrah testeresi ile k\u00fc\u00e7\u00fck bir delik a\u00e7abilirim; bu kolay bir i\u015f\u2026\u201d dedi.<\/p>\n Pasteur, Roux\u2019yu \u00f6fkeyle susturdu. Doktor de\u011fildi. Cerrahlar\u0131n bu ameliyat\u0131 tam bir emniyetle, insan beyninde bile yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bilmiyordu. \u201cNe, k\u00f6pe\u011fin tam kafatas\u0131nda bir delik a\u00e7mak m\u0131? Zavall\u0131 hayvan\u0131n can\u0131n\u0131 \u00e7ok yakars\u0131n, beynini sakatlars\u0131n, onu fel\u00e7 yapars\u0131n. Hay\u0131r, buna izin veremem.\u201d<\/p>\n Pasteur yumu\u015fak y\u00fcreklili\u011fi y\u00fcz\u00fcnden insanl\u0131\u011fa verdi\u011fi hediyelerin en b\u00fcy\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc elde etmekte ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framaya bu kadar yakla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Garip fikrinin talep etti\u011fi ciddi deneyden ka\u00e7\u0131n\u0131yordu. Fakat Roux, itaat etmeyerek onu kurtard\u0131.<\/p>\n \u00c7\u00fcnk\u00fc birka\u00e7 g\u00fcn sonra Pasteur bir toplant\u0131ya gitmek i\u00e7in laboratuardan ayr\u0131l\u0131nca Roux sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir k\u00f6pek ald\u0131; biraz kloroformla onu ac\u0131 duymayacak hale getirdi ve hayvan\u0131n kafas\u0131nda deli\u011fi a\u00e7t\u0131. Bir nab\u0131z gibi atan canl\u0131 beyni meydana \u00e7\u0131kard\u0131. Sonra az evvel kuduzdan \u00f6len bir k\u00f6pe\u011fin beyninden \u00fcretilmi\u015f eriyi\u011fin biraz\u0131n\u0131 \u015f\u0131r\u0131ngas\u0131na \u00e7ekti: \u201cBu nesne belki de bize g\u00f6z\u00fckmeyecek kadar k\u00fc\u00e7\u00fck olan o kuduz mikroplar\u0131 ile kayna\u015fmakta olmal\u0131d\u0131r\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Uykuda olan hayvan\u0131n kafas\u0131ndaki delikten \u015f\u0131r\u0131ngan\u0131n i\u011fnesi girdi ve Roux a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r incitmeden kuduzlu nesneyi canl\u0131 beyne s\u0131kt\u0131.<\/p>\n Ertesi sabah Roux, Pasteur\u2019e bunu anlatt\u0131. Pasteur: \u201cNee? O zavall\u0131 hayvan nerede\u2026 \u00d6l\u00fcyordur\u2026 Fel\u00e7 olmu\u015ftur\u2026\u201d Fakat Roux a\u015fa\u011f\u0131y\u0131 boylam\u0131\u015ft\u0131 bile. Biraz sonra, Pasteur\u2019e do\u011fru keyifle s\u0131\u00e7ray\u0131p laboratuar s\u0131ralar\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki eski \u00e7orba \u015fi\u015felerini koklayan ameliyat edilmi\u015f k\u00f6pekle geri geldi. O zaman Pasteur, Roux\u2019nun beceriklili\u011finin ve \u00f6n\u00fcnde a\u00e7\u0131lan yeni deneyin yolunun fark\u0131na vard\u0131 \u201cBu k\u00f6pek, fikrimin i\u015fe yarayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterecek\u201d diye h\u00fclyalara dald\u0131.<\/p>\n Tam da b\u00f6yle oldu. \u0130ki hafta ge\u00e7meden hayvan ac\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klarla ulumaya, yata\u011f\u0131n\u0131 par\u00e7alamaya ve kafesini kemirmeye ba\u015flad\u0131. Birka\u00e7 g\u00fcn daha ge\u00e7ince \u00f6ld\u00fc. Bu hayvan, ilerde g\u00f6rece\u011fimiz gibi, binlerce insan\u0131n ya\u015famas\u0131 i\u00e7in \u00f6lm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/p>\n Sonu gelmeyen deneyler B\u00fct\u00fcn mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn bilimlerde b\u00f6ylesi ak\u0131l almayacak bir deney g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Pasteur ve \u00e7\u0131raklar\u0131n\u0131n, g\u00f6remedikleri fakat sonu gelmeyen bir s\u0131ra kobay, tav\u015fan ve k\u00f6peklerin canl\u0131 beyinleri ve murdar iliklerinde g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmeden \u00fcremesi ile varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ancak anlad\u0131klar\u0131 b\u00f6yle acayip bir mikropla u\u011fra\u015fmak gibi bir bilim ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6r\u00fclmemi\u015ftir. Kuduzun mikrobu denen \u015feyin bulundu\u011fu hakk\u0131nda yegane bilgileri, enjeksiyon yapt\u0131klar\u0131 tav\u015fanlar\u0131n tityereke \u00f6l\u00fcm\u00fcnden ve kafataslar\u0131 testere ile a\u00e7\u0131lan k\u00f6peklerin korkun\u00e7 hayk\u0131r\u0131\u015flar\u0131ndan ibaretti.<\/p>\n Pasteur ve asistanlar\u0131, \u00e7o\u011fu insan\u0131n imk\u00e2ns\u0131z diyece\u011fi, g\u00f6remedikleri bu vah\u015fi vir\u00fcs\u00fc ehlile\u015ftirmek gibi garip bir maceraya at\u0131ld\u0131lar. Ufak tefek ara vermeler oluyordu. Roux ve Chamberland kolera ile sava\u015fmak i\u00e7in M\u0131s\u0131r\u2019a gittiler ve i Thuiller orada \u00f6ld\u00fc. Pasteur de, o s\u0131rada Frans\u0131z domuzlar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcren bir hastal\u0131\u011f\u0131n mikrobunu ke\u015ffedip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 bulmak \u00fczere Fransa tar\u0131m b\u00f6lgelerindeki domuz a\u011f\u0131llar\u0131na gitmi\u015fti. Fakat bu aralar ge\u00e7tikten sonra her \u00fc\u00e7\u00fc birden, zavall\u0131, fel\u00e7li ve tehlikeli hayvanlar\u0131 ile birlikte Rue d\u2019Ulm\u2019daki laboratuara kapand\u0131lar. Sonu gelmeyen deneyler \u00fczerinde ter d\u00f6kt\u00fcler. Hepsine kuduzun g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmez vir\u00fcs\u00fcn\u00fc zay\u0131flatman\u0131n \u00e7aresi yok hissini veren \u00fcmitsiz aylar ge\u00e7ti. Enjeksiyon yapt\u0131klar\u0131 y\u00fcz hayvandan y\u00fcz\u00fc de yaz\u0131k ki \u00f6l\u00fcyordu.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn ger\u00e7ekler aleyhinde oldu\u011fu halde Pasteur arad\u0131, denedi, ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frad\u0131, ama ald\u0131r\u0131\u015f etmeyerek tekrar denedi.<\/p>\n Ger\u00e7ekten de bu kuduz mikrobunu ehlile\u015ftirmeye giri\u015fmek, olamayacak bir i\u015fin pe\u015finden ko\u015fmak de\u011fil miydi? Bir defa belirti ortaya \u00e7\u0131k\u0131nca ve felaketin g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclmez habercileri kirli ilik ve beyne ula\u015f\u0131nca bu korkun\u00e7 hastal\u0131ktan herhangi bir insan\u0131n veya hayvan\u0131n kurtuldu\u011funa dair tek bir kay\u0131t yoktu. Pasteur ve adamlar\u0131n\u0131n b\u0131\u00e7aklar\u0131n\u0131n ucunda tuttuklar\u0131, dudaklar\u0131n\u0131n bir iki santim yak\u0131n\u0131na gelinceye kadar cam emziklerine \u00e7ektikleri i\u015fte b\u00f6yle \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir nesneydi. Bu nesneyi a\u011f\u0131zlar\u0131ndan ancak ince bir pamuk par\u00e7as\u0131 ay\u0131r\u0131yordu.<\/p>\n Bu g\u00f6r\u00fcnmez mikrobu nas\u0131l ehlile\u015ftirece\u011fiz? Pasteur asistanlar\u0131na: \u201cArt\u0131k biliyoruz, bir imk\u00e2n oldu\u011funu biliyoruz. Bir hayvan kuduza tutulur da iyile\u015firse hastal\u0131\u011fa tekrar tutulmayacakt\u0131r. \u015eimdi vir\u00fcs\u00fc ehlile\u015ftirmenin \u00e7aresini bulmal\u0131y\u0131z.\u201d Bu fikre kat\u0131ld\u0131lar; fakat onu ehlile\u015ftirmenin \u00e7aresi olmad\u0131\u011f\u0131na emindiler.<\/p>\n Ama Pasteur kimsenin giri\u015femeyece\u011fi deneyler tasarlamaya ba\u015flad\u0131. Masas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fc hiyeroglife benzeyen tarifler ile dolmu\u015ftu. Bir g\u00fcn Roux ve Chamberland\u2019\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131 ve onlara bu g\u00f6r\u00fclmez ve tutulmaz vir\u00fcs\u00fcn izi \u00fczerinde \u00e7abalamak i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0131lg\u0131n planlar\u0131 okudu. Bu, onu ehille\u015ftirmek i\u00e7in bir tav\u015fan\u0131n v\u00fccudu i\u00e7inde yakalamak gibi ak\u0131l almayacak bir pland\u0131.<\/p>\n Pasteur onlara \u201cBu deneyi bug\u00fcn bir tecr\u00fcbe edin\u201d dedi. \u201cFakat bu teknik y\u00f6nden imk\u00e2ns\u0131z\u201d diye itiraz ettiler. Pasteur, \u201c\u00f6nemi yok, istedi\u011finiz gibi planla\u015ft\u0131r\u0131n, yeter ki iyi yap\u0131n\u201d diye yan\u0131t verdi. Becerikli Roux ve Chamberland bu ka\u00e7\u0131k\u00e7a deneyleri tecr\u00fcbe etmenin bir yolunu buluyorlard\u0131.<\/p>\n Nihayet kuduzdan \u00f6lm\u00fc\u015f bir tav\u015fan\u0131n murdar ili\u011finin bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p mikrop girmeyen bir \u015fi\u015fenin i\u00e7inde bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc nesneyi on d\u00f6rt g\u00fcn tutmak suretiyle vah\u015fi kuduz mikrobunu zay\u0131flatman\u0131n yolunu buldular. Bir zamanlar \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc olan bu b\u00fcz\u00fc\u015fm\u00fc\u015f nesneyi sa\u011fl\u0131kl\u0131 k\u00f6peklerin beyinlerine s\u0131kt\u0131lar ve bu k\u00f6pekler \u00f6lmedi\u2026<\/p>\n D\u00f6rt elle bu uzun ve yanl\u0131\u015f yola y\u00f6neltebilecek deneye sar\u0131ld\u0131lar. Pasteur \u015fi\u015fe, mikroskop ve kafeslerle dolu acayip laboratuar\u0131nda on d\u00f6rt g\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 gezindi, sinirlendi ve hi\u00e7 eksik olmayan o not defterine kar\u0131nca aya\u011f\u0131 gibi yaz\u0131lar yazd\u0131. K\u00f6peklere birinci g\u00fcn, on d\u00f6rt g\u00fcn kurutularak zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f ve hemen hemen mahvolmaya ba\u015flam\u0131\u015f olan vir\u00fcs i\u011fneleri; ikinci g\u00fcn, on \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u015fi\u015fede kalan ve biraz daha kuvvetlice olan sinir par\u00e7as\u0131ndan s\u0131kt\u0131lar ve b\u00f6ylece a\u015f\u0131lanmam\u0131\u015f bir hayvan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmesi muhakkak olan bir g\u00fcn kurutulmu\u015f vir\u00fcs\u00fc her hayvana i\u011fneleyerek on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcne kadar devam ettiler. D\u00f6rt hafta bu hayvanlarda kuduz belirtisinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 i\u00e7in bekleyi\u015fe ge\u00e7tiler. Fakat hi\u00e7bir \u015fey olmad\u0131. Bu korkun\u00e7 a\u015f\u0131lar k\u00f6peklere zarar vermemi\u015fti. Fakat ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015flar m\u0131yd\u0131?<\/p>\n Pasteur korkuyordu. Ba\u015far\u0131l\u0131 olmazsa b\u00fct\u00fcn o y\u0131llar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bo\u015fa gidecekti. Fakat denenmeliydi. S\u0131radan k\u00f6pekleri y\u00fczde y\u00fcz \u00f6ld\u00fcren en kuvvetli kuduz vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn do\u011frudan do\u011fruya beyinlerine s\u0131k\u0131lmas\u0131na bu hayvanlar dayanabilecekler miydi?<\/p>\n Bir ay sonra Pasteur ve asistanlar\u0131 \u00fc\u00e7 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fma neticesinde kuduza kar\u015f\u0131 zafer kazand\u0131klar\u0131n\u0131 anlad\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc a\u015f\u0131lanm\u0131\u015f olan iki k\u00f6pek hi\u00e7bir rahats\u0131zl\u0131k belirtisi g\u00f6stermeden kafeslerinde dola\u015f\u0131p \u015furay\u0131 buray\u0131 koklarken, kurutulmu\u015f tav\u015fan beyninin koruyucu on d\u00f6rt i\u011fnesini yemeyen di\u011fer ikisi, son ulumalar\u0131n\u0131 ulumu\u015f ve kuduzdan \u00f6lm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n A\u015f\u0131y\u0131 k\u00f6peklere de\u011fil, \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f insanlara yapsak\u2026 Pasteur\u2019\u00fcn akl\u0131na, d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc zorluktan kurtaracak bir \u00e7are geldi: \u201cOn d\u00f6rt dozluk a\u015f\u0131m\u0131z\u0131 k\u00f6peklere de\u011fil, kuduz k\u00f6peklerin \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131 insanlara yapmal\u0131y\u0131z\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, \u201cNe kadar kolay; insan bir k\u00f6pek taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131ld\u0131ktan sonra hastal\u0131k geli\u015finceye kadar daima haftalar ge\u00e7iyor. Vir\u00fcs\u00fcn \u0131s\u0131r\u0131lan yerden ta beyne kadar emeklemesi laz\u0131m\u2026 Bunlar olurken on d\u00f6rt i\u011fnemizi yapar ve onu kurtar\u0131r\u0131z.\u201d<\/p>\n Pasteur bunu \u00f6nce bir k\u00f6pek \u00fczerinde denemek i\u00e7in alelacele Roux ve Chemberland\u2019\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 k\u00f6pekleri kuduz k\u00f6peklerle ayn\u0131 kafeslere koydular ve kuduzlar normalleri \u0131s\u0131rd\u0131. Roux kuduza tutulmu\u015f tav\u015fanlardan al\u0131nan tehlikeli nesneyi ba\u015fka sa\u011fl\u0131kl\u0131 k\u00f6peklerin beynine s\u0131kt\u0131.<\/p>\n Sonra, kendi hallerine b\u0131rak\u0131lsa \u00f6lmeleri muhakkak olan bu hayvanlara, kuvveti gittik\u00e7e artan on d\u00f6rt dozu i\u011fneledi. Bu \u00f6rne\u011fi g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir zaferdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hayvanlar\u0131n hepsi de m\u00fckemmelen, esrarl\u0131 bir \u015fekilde, g\u00f6ze g\u00f6r\u00fcnmeyen katillerin sald\u0131rmalar\u0131na dayan\u0131p ya\u015fad\u0131lar. \u015earbon a\u015f\u0131s\u0131 ile ac\u0131 bir tecr\u00fcbe ge\u00e7irmi\u015f olan Pasteur, Fransa\u2019n\u0131n en iyi doktorlar\u0131ndan olu\u015fan bir komisyonun b\u00fct\u00fcn deneylerini kontrol etmesini istedi. Bu tehlikeli deneylerin sonunda komisyon \u015funu ilan etti: \u201cBir k\u00f6pek bir defa kuduzdan \u00f6len bir tav\u015fan\u0131n, tedricen kuvvetlenen murdar ili\u011fi ile ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazan\u0131rsa yery\u00fcz\u00fcnde hi\u00e7bir \u015fey ona bu hastal\u0131\u011f\u0131 bula\u015ft\u0131ramaz.\u201d<\/p>\n Ve zafer! Pasteur\u2019\u00fcn ne kadar kayg\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 tahmin edebilirsiniz. Bu, a\u015f\u0131n\u0131n biraz daha kuvvetli oldu\u011fu zaman birka\u00e7 koyunun \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc \u015farbon meselesi gibi de\u011fildi. Burada ufak bir s\u00fcr\u00e7me bebeklerin hayat\u0131 demekti. Hi\u00e7bir mikrop avc\u0131s\u0131 bundan daha berbat bir bilmece ile y\u00fcz y\u00fcze gelmemi\u015ftir. Pasteur, \u201ck\u00f6peklerimin bir tanesi bile a\u015f\u0131mdan \u00f6lmedi\u201d diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, \u201cIs\u0131r\u0131lanlar\u0131n hepsi de bununla m\u00fckemmel korundular. \u0130nsanlar \u00fczerinde de ayn\u0131 etkiyi yapmas\u0131 gerekir. Yapmas\u0131 gerek, fakat\u2026\u201d<\/p>\n Ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir ke\u015fif yapan bu zavall\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131c\u0131n\u0131n bir kere daha uykusu ka\u00e7t\u0131. Su i\u00e7in yalvaran, fakat s\u0131k\u0131lan bo\u011fazlar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden i\u00e7meyen k\u00fc\u00e7\u00fckler, kendi elleriyle \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ocuklar, b\u00f6yle korkun\u00e7 hayaller karanl\u0131kta g\u00f6zlerinin \u00f6n\u00fcnde dola\u015f\u0131yordu.<\/p>\n Eski dostu Jules Ver\u00e7el\u2019e, \u201cKuduzu kendime a\u015f\u0131lay\u0131p sonra sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00f6nleyerek kendimle i\u015fe ba\u015flamay\u0131 istiyorum\u201d diye yazd\u0131. Fakat Alsace\u2019taki Meissengott\u2019lu Bayan Meister kayg\u0131 i\u00e7inde gelerek Pasteur\u2019\u00fc bu korkun\u00e7 karardan kurtard\u0131. Bu kad\u0131n, kuduz bir k\u00f6pe\u011fin on d\u00f6rt yerinden \u0131s\u0131rd\u0131\u011f\u0131 dokuz ya\u015f\u0131ndaki Joseph\u2019i elinden tutarak bir g\u00fcn a\u011flayarak laboratuar\u0131na geldi. \u00c7ocuk hemen hemen zorla y\u00fcr\u00fcyor, ac\u0131nacak \u015fekilde inliyordu ve korkmu\u015ftu. Kad\u0131n ona: \u201cBay Pasteur, o\u011flumu kurtar\u0131n\u201d diye yalvard\u0131.<\/p>\n Pasteur, kad\u0131na ak\u015fam saat be\u015fte gelmesini s\u00f6yledi. Bu arada kendine hayran olan ve laboratuar\u0131n\u0131 ziyaret edip korkun\u00e7 bir \u015fekilde \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6pekleri kuduzdan m\u00fckemmelen kurtard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f olan Vulpian ve Grancher adl\u0131 iki doktoru g\u00f6rmeye gitti. O ak\u015fam birlikte \u00e7ocu\u011fu g\u00f6rmeye geldiler. Vulpian b\u00fcy\u00fck ve k\u0131zar\u0131k yaralar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce Pasteur\u2019\u00fc a\u015f\u0131lar\u0131na ba\u015flamaya te\u015fvik etti. \u201cBa\u015flay\u0131n bir \u015fey yapmazsan\u0131z \u00f6lmesi hemen hemen muhakkak\u201d dedi.<\/p>\n 1885 Temmuz\u2019unun alt\u0131nc\u0131 g\u00fcn\u00fc ak\u015fam\u0131 kuduzun zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f mikrobunun ilk enjeksiyonu bir insana yap\u0131ld\u0131. Bunun arkas\u0131ndan Meister\u2019in o\u011flu sadece \u015f\u0131r\u0131nga i\u011fnesinin hafif\u00e7e derisine batmas\u0131ndan ibaret olan on d\u00f6rt i\u011fneyi bir biri arkas\u0131na hi\u00e7bir ar\u0131za olmadan yedi. \u00c7ocuk Alsace\u2019a d\u00f6nd\u00fc ve hastal\u0131\u011f\u0131n korkun\u00e7 i\u015faretlerinden hi\u00e7birisi g\u00f6z\u00fckmedi.<\/p>\n Bunun \u00fczerine Pasteur b\u00fct\u00fcn korkular\u0131ndan kurtuldu. Bu t\u0131pk\u0131 y\u0131llarca \u00f6nce Roux\u2019un ilk k\u00f6pe\u011fi, \u00fcstad\u0131n arzusu hilaf\u0131na i\u011fneledi\u011fi zamana \u00e7ok benziyordu. \u015eimdi insanlarla da b\u00f6yle oldu. Bir kere Meister\u2019in o\u011flu iyile\u015fince Pasteur b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya, herkesi kuduza kar\u015f\u0131 korumaya haz\u0131r oldu\u011funu hayk\u0131rd\u0131.<\/p>\n \u2018Kuduz kurt \u0131s\u0131r\u0131nca art\u0131k insanlar \u00f6lmeyecek, baba\u2019 Rusya Smolensk\u2019ten, on dokuz g\u00fcn \u00f6nce kuduz bir kurt taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lan on dokuz k\u00f6yl\u00fc gelmi\u015fti. Bunlardan be\u015fi y\u00fcr\u00fcyemeyecek kadar yaralanm\u0131\u015flard\u0131. Bu k\u00fcrk kalpakl\u0131 garip insanlar: \u201cPasteur, Pasteur\u201d diyerek geldiler. Frans\u0131zca olarak bildikleri tek kelime buydu.<\/p>\n H\u00fccuma u\u011frad\u0131klar\u0131ndan beri \u00e7ok zaman ge\u00e7ti\u011fi i\u00e7in \u00f6lmeleri muhakkak gibi g\u00f6r\u00fcnen bu Ruslara kar\u015f\u0131 Paris\u2019te heyecanl\u0131 bir ilgi ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Pasteur ve asistanlar\u0131 enjeksiyonlar\u0131na ba\u015flarken \u015fehirde bundan ba\u015fka bir \u015feyden s\u00f6z edilmiyordu. Kuduz kurtlar\u0131n \u0131s\u0131rmas\u0131ndan kuduza yakalanmak ihtimali onda sekizdir. Bu on dokuz Rus\u2019tan on be\u015finin \u00f6lmesi muhakkakt\u0131. Herkes: \u201cBelki de hepsi \u00f6lecek, \u0131s\u0131r\u0131lmalar\u0131 iki haftadan fazla olmu\u015f, zavall\u0131lar. Hastal\u0131\u011f\u0131n ba\u015flay\u0131\u015f\u0131 \u00e7ok korkun\u00e7 olmal\u0131. Hi\u00e7 \u00fcmit yok.\u201d diyordu.<\/p>\n Belki de ger\u00e7ekten \u00e7ok ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131. Pasteur yemek yiyemiyor ve hi\u00e7 uyuyam\u0131yordu. Korkun\u00e7 bir tehlikeyi g\u00f6ze alarak, sabah ve ak\u015fam g\u00fcnde iki defa, kendisi ve adamlar\u0131 Ruslar\u0131n kollar\u0131n\u0131 i\u011fnelediler.<\/p>\n Nihayet Pasteur denen bu adam i\u00e7in Parisliler, b\u00fct\u00fcn Fransa ve b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya, iftihar hayk\u0131r\u0131\u015fmalar\u0131, \u015f\u00fckran nidalar\u0131 y\u00fckselttiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6l\u00fcme mahk\u00fbm olan k\u00f6yl\u00fclerden \u00fc\u00e7\u00fc hari\u00e7 hepsi kurtulmu\u015ftu. K\u00f6yl\u00fcler Rusya\u2019ya d\u00f6nd\u00fcler ve ba\u015flar\u0131ndan ge\u00e7eni anlatt\u0131lar. Rus \u00c7ar\u0131, Pasteur\u2019e St. Anne\u2019\u0131n elmasl\u0131 ha\u00e7\u0131n\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde Pasteur Enstit\u00fcs\u00fc denen mikrop avc\u0131lar\u0131 evinin in\u015fas\u0131 i\u00e7in y\u00fcz bin frank g\u00f6nderdi. Ard\u0131ndan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan, yery\u00fcz\u00fcndeki her memleketten laboratuar\u0131n in\u015fas\u0131 i\u00e7in paralar akmaya, milyonlarla franklar birikmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n Laboratuar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131, fakat Pasteur\u2019\u00fcn de i\u015fi bitmi\u015fti. Bu zafer ona fazla geldi; 1895\u2019te hemen Paris\u2019in d\u0131\u015f\u0131nda, Villeneuve l\u2019Etange\u2019da \u015fimdi kuduz k\u00f6pekleri muhafaza ettikleri ah\u0131rlar\u0131n yak\u0131n\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck evde \u00f6ld\u00fc.<\/p>\n Te\u015fekk\u00fcrler Pasteur! Nihayet ihtiyar mikrop avc\u0131s\u0131 nutkunu verdi. S\u00f6zlerindeki ate\u015fli tart\u0131\u015fmac\u0131l\u0131k kaybolmu\u015ftu ve kendi ad\u0131na o\u011flunun konu\u015fmas\u0131 gerekmi\u015fti. Gen\u00e7lere, lise \u00f6\u011frencilerine hitap ediyordu:<\/p>\n \u201cKendinizi yersiz ve verimsiz bir hayata kapt\u0131rmay\u0131n\u0131z. Milletlerin ba\u015flar\u0131ndan ge\u00e7en baz\u0131 felaketler cesaretinizi k\u0131rmas\u0131n. Laboratuar ve k\u00fct\u00fcphanelerin s\u00fck\u00fbneti i\u00e7inde ya\u015fay\u0131n. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fim ve yarar\u0131na biraz hizmette bulunmaktan ileri gelen muazzam mutlulu\u011fu hissedece\u011finiz zaman gelinceye kadar, \u00f6nce kendinize, \u2018bilgimi art\u0131rmak i\u00e7in ne yapt\u0131m?\u2019 ve yava\u015f yava\u015f ilerlerken de \u2018memleketim i\u00e7in ne yapt\u0131m?\u2019 diye sorun\u2026\u201d<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Paul de Kruif \u00c7eviren: Mithat En\u00e7 1831\u2019in Ekim ay\u0131nda dokuz ya\u015f\u0131nda bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fu, kuduz bir kurt taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn korkun\u00e7 \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcnde, \u201cBaba, kurt \u0131s\u0131r\u0131nca insanlar neden \u00f6l\u00fcyor?\u201d diye sormu\u015ftu. O \u00e7ocuk, kafas\u0131nda yer eden bu sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 yar\u0131m as\u0131r sonra verdi. Pasteur, geli\u015ftirdi\u011fi inan\u0131lmaz y\u00f6ntemle, kuduz bir kurt taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lan on dokuz Rus […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":39305,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5692,38],"tags":[2777,5415,4087],"class_list":["post-39304","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-191-sayi","category-dergi-sayilari","tag-asi","tag-kuduz-asisi","tag-louis-pasteur"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n<\/em><\/strong>Do\u011fu Fransa da\u011flar\u0131ndaki k\u00f6ylerden birinde 1831\u2019in Ekim ay\u0131nda dokuz ya\u015f\u0131nda bir o\u011flan \u00e7ocu\u011fu, demirci d\u00fckk\u00e2n\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne birikmi\u015f bir kalabal\u0131ktan ka\u00e7\u0131yordu. Bu \u00e7ocuk, kalabal\u0131\u011f\u0131n korkulu ve heyecanl\u0131 f\u0131s\u0131lt\u0131lar\u0131 \u00fcst\u00fcnde y\u00fckselen ve s\u0131cak bir demirin insan eti \u00fczerine bas\u0131lmas\u0131ndan \u00e7\u0131kan c\u0131z\u0131rt\u0131 ile bunun arkas\u0131ndan y\u00fckselen t\u00fcyler \u00fcrpertici \u0131st\u0131rap inlemesinden \u00fcrkm\u00fc\u015ft\u00fc. Bu kurban, \u00e7ift\u00e7i Nicole idi. Onu, az \u00f6nce, k\u00f6y\u00fcn sokaklar\u0131nda, \u00e7enesinden k\u00f6p\u00fckler damlayarak ac\u0131 ac\u0131 uluyan kuduz bir kurt \u0131s\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Ka\u00e7an \u00e7ocuk Kont Udressier\u2019nin \u00e7ift\u00e7ilerinden birinin torunu olan Louis Pasteur\u2019d\u00fc.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/2-11-237x300.jpg\")
\n<\/strong>1870\u2019in sonlar\u0131na do\u011fru tam Koch\u2019un \u015farbon basilini meydana \u00e7\u0131kararak Alman doktorlar\u0131n\u0131 \u015fa\u015f\u0131rtt\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada sadece bir kimyager olan Pasteur, doktorlar\u0131n hastal\u0131klar\u0131 incelemek ve onlarla sava\u015fmak konusunda elde ettikleri on bin y\u0131ll\u0131k tecr\u00fcbeyi bir omuz silki\u015fi ile alt\u00fcst edecek bir c\u00fcret g\u00f6steriyordu. Lo\u011fusa hummas\u0131n\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131 oldu\u011funu Avusturyal\u0131 Semelweiss\u2019in ispat etmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bu s\u0131ralarda Paris hastaneleri mikrop yuvas\u0131yd\u0131. Bu hastanelerin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00fcmitle \u00e7alan her on dokuz kad\u0131ndan birisi, bebe\u011fini \u00f6ks\u00fcz b\u0131rakarak lo\u011fusa hummas\u0131ndan \u00f6l\u00fcyordu. On gen\u00e7 annenin birbiri ard\u0131na \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fc b\u00f6yle yerlerden birisine cinayet evi ad\u0131 verilmi\u015fti. Kad\u0131nlar viziteleri en pahal\u0131 olan doktorlara bile g\u00fcvenemiyorlard\u0131. Hastaneleri boykot etmeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Bir\u00e7oklar\u0131 da hakl\u0131 olarak \u00e7ocuk yapmak gibi ciddi bir tehlikeyi g\u00f6ze alam\u0131yorlard\u0131. Hatta hastalar\u0131n\u0131n yitip gitmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda aciz fakat ac\u0131yan bir tav\u0131rla seyirci kalmaya al\u0131\u015fk\u0131n doktorlar bile yeni bir hayat\u0131n do\u011fmas\u0131 an\u0131nda \u00f6l\u00fcm\u00fcn de yan\u0131 ba\u015f\u0131nda beklemesi durumundan utanm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyorlard\u0131.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>Pasteur art\u0131k altm\u0131\u015f\u0131na yakla\u015f\u0131yordu. Fakat h\u00e2l\u00e2 yirmi be\u015findeki kadar heyecanl\u0131 ve \u015fevkliydi. O bir kimyagerdi ve \u015feker pancar\u0131n\u0131n mayalanmas\u0131nda uzmand\u0131. \u015earap\u00e7\u0131lara \u015faraplar\u0131n\u0131 bozulmaktan nas\u0131l koruyabileceklerini de \u00f6\u011fretmi\u015fti. Bundan sonra da hasta ipek b\u00f6ceklerini kurtarmaya ko\u015fmu\u015ftu. Fransa i\u00e7in \u201cdaha iyi bira\u201d mottosunu savunmu\u015f Frans\u0131z biras\u0131n\u0131 \u0131slah etmi\u015fti. Fakat bir d\u00fczine insan\u0131n meslek hayat\u0131n\u0131 doldurabilecek bu hararetli ba\u015far\u0131lar aras\u0131nda Pasteur, insanlar\u0131n felaketine ve hastal\u0131klara sebep oldu\u011funu bildi\u011fi mikroplar\u0131n izini s\u00fcr\u00fcp yakalaman\u0131n h\u00fclyas\u0131n\u0131 kuruyordu.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3-11.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Mikrop avc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tek bir yol olmad\u0131\u011f\u0131ndan daha do\u011fru bir s\u00f6z yoktur. Pasteur ile Koch\u2019un i\u015flerini yap\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131ndaki fark da bunun en iyi \u00f6rne\u011fidir. Koch bir geometri kitab\u0131 kadar kuru ve mant\u0131k\u00e7\u0131yd\u0131. Verem basilini sistemli deneylerle ara\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. \u015e\u00fcphecilerin daha ortada \u015f\u00fcphe edilecek bir \u015fey oldu\u011fundan haberleri yokken bile, onlar\u0131n ileri s\u00fcrmeleri ihtimali olan b\u00fct\u00fcn \u015f\u00fcpheleri \u00f6nceden d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde tutuyordu. Koch ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131 da daima zaferleri kadar so\u011fukkanl\u0131l\u0131kla itiraf ederdi. Onda insan\u00fcst\u00fc bir adillik ve do\u011fruluk vard\u0131. Kendi ke\u015fiflerini adeta fazla inanamad\u0131\u011f\u0131 ba\u015fka birisi taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f gibi g\u00f6zden ge\u00e7iriyordu. Pasteur ise, durmadan do\u011fru teoriler ve yanl\u0131\u015f tahminler ortaya atar ve b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kazara tutu\u015fmu\u015f donanma fi\u015fekleri gibi karmakar\u0131\u015f\u0131k havaya s\u0131karak ihtirasla ve el yordam\u0131 ile ilerlerdi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/4-4.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Pasteur gen\u00e7 asistanlar\u0131n\u0131n refakatinde oraya geldi ve bu mucizev\u00ee tedavinin ilk ad\u0131m\u0131n\u0131n, \u00e7iftlik yana\u015fmalar\u0131 taraf\u0131ndan hasta ine\u011fin k\u0131z\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in iyice ovalanmas\u0131ndan ibaret oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fc. Sonra zavall\u0131 hayvan\u0131n derisinde uzun kesikler a\u00e7\u0131l\u0131yor, Louvrier bunlar\u0131n \u00fczerine terebentin (re\u00e7inenin canl\u0131 a\u011fa\u00e7lardan, \u00f6zellikle de \u00e7amlardan dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla elde edilen bir s\u0131v\u0131) d\u00f6k\u00fcyordu. Nihayet art\u0131k b\u00f6\u011f\u00fcrmeye ba\u015flayan ve bir hayli eziyet g\u00f6ren ine\u011fin y\u00fcz\u00fc hari\u00e7 b\u00fct\u00fcn bedeni s\u0131cak sirke ile yo\u011frulmu\u015f d\u0131\u015fk\u0131 ile s\u0131van\u0131yordu. Bu merhem art\u0131k \u00f6l\u00fcm\u00fc istedi\u011fine hi\u00e7 \u015f\u00fcphe olmayan hayvan\u0131n \u00fcst\u00fcnde, b\u00fct\u00fcn v\u00fccudunu kaplayan bir \u00f6rt\u00fc ile korunuyordu. Pasteur, Louvrier\u2019ye: \u201cGeliniz bir deney yapal\u0131m. \u015earbona yakalanan b\u00fct\u00fcn inekler \u00f6lmez. Baz\u0131lar\u0131 kendiliklerinden iyi olurlar. Doktor Louvrier, onlar\u0131 sizin tedavinizin kurtar\u0131p kurtarmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek i\u00e7in tek \u00e7are vard\u0131r.\u201d dedi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/5-4-223x300.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Pasteur\u2019\u00fcn hali aylarca b\u00f6yle devam etti. Roux ve Chamerland\u2019a \u015funlar\u0131 tekrar edip duruyordu: \u201cKorkun\u00e7 hastal\u0131klar\u0131n ikinci defa patlak vermemesi s\u0131rr\u0131na benzeyen yeni bir s\u0131r var m\u0131d\u0131r?\u201d Kendi kendine de: \u201cMikroplara kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k temin etmeliyiz.\u201d diye m\u0131r\u0131ldanarak dola\u015f\u0131yordu.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/6-3.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Pasteur, Roux ve Chamberland alelacele yapt\u0131klar\u0131 ilk tesad\u00fcf\u00ee g\u00f6zlemi do\u011frulamaya giri\u015ftiler. Tehlikeli tavuk koleras\u0131 mikroplar\u0131n\u0131 \u00e7orba \u015fi\u015felerinde bayatlamaya b\u0131rakt\u0131lar. Zay\u0131f d\u00fc\u015fen bu ha\u015fereleri s\u0131hhatli tavuklara i\u011fnelediler. Bunlar hemen hastalanmakla beraber \u00e7abucak iyile\u015ftiler. Derken bir ka\u00e7 g\u00fcn sonra a\u015f\u0131lanan bu tavuklar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanmam\u0131\u015f bir d\u00fczine hayvan\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeye yetecek milyonlarca mikroptan olu\u015fan mahvedici enjeksiyonlara dayand\u0131klar\u0131n\u0131 heyecanla g\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/7-2.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Bu s\u0131rada a\u015f\u0131 istekleri o kadar artm\u0131\u015ft\u0131 ki, Roux ve Chamberland Pazar g\u00fcnlerini bile bo\u015f ge\u00e7irmiyor ve hi\u00e7 tatil yapm\u0131yorlard\u0131. T\u00fcplerin, mikroskop ve mikroplar\u0131n\u0131n yan\u0131 ba\u015f\u0131nda olmak i\u00e7in laboratuarda yat\u0131yorlard\u0131. Burada Pasteur\u2019\u00fcn idaresi alt\u0131nda \u015farbon basillerini \u00f6zenle zay\u0131flatt\u0131lar. Baz\u0131lar\u0131 kobaylar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc halde tav\u015fana zarar vermiyor, baz\u0131lar\u0131 da fareleri yok etti\u011fi halde kobaylara bir \u015fey yapm\u0131yordu. Koyunlara \u00f6nce zay\u0131f sonra da kuvvetli a\u015f\u0131lar s\u0131kt\u0131lar. Bunlar biraz hastaland\u0131ktan sonra iyile\u015fiyorlard\u0131. Arkas\u0131ndan da bu koyunlar bir ine\u011fi bile \u00f6ld\u00fcrebilecek g\u00fc\u00e7te olan vah\u015fi \u015farbon mikroplar\u0131na bile direnebiliyorlard\u0131.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/8-213x300.jpg\")
\n<\/em><\/strong>D\u00fcnya bu haberi duydu ve Pasteur\u2019\u00fc, insanl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerinden b\u00fct\u00fcn \u0131st\u0131raplar\u0131 kald\u0131racak bir Mesih sanarak \u015fa\u015fk\u0131n bekledi. Fransa \u00e7\u0131lg\u0131na d\u00f6nm\u00fc\u015f, ona en b\u00fcy\u00fck evlad\u0131 demi\u015f ve kendine Legion d\u2019honneur\u2019\u00fcn b\u00fcy\u00fck kordonunu ba\u011f\u0131\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Ziraat kurullar\u0131, baytarlar, tarlalar\u0131 zehirli \u015farbon vir\u00fcs\u00fc ile l\u00e2netlenmi\u015f olan fakir k\u00f6yl\u00fcler ona telgraflar \u00e7ekerek hayat kurtar\u0131c\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan binlerce doz rica ediyorlard\u0131.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/9.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Pouilly-le-Fort\u2019taki mucizeden sonra bir y\u0131l bile ge\u00e7meden, \u00e7ok orijinal bir mikrop avc\u0131s\u0131 olmas\u0131na ra\u011fmen Pasteur\u2019\u00fcn hatadan azade bir tanr\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 yava\u015f yava\u015f ortaya \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131. Bunlar Mont Pothier ve bir d\u00fczine kadar Frans\u0131z kasabas\u0131 ile Macaristan\u2019daki Packisch ve Kapuvar\u2019dan gelen \u015fik\u00e2yetlerdi. Koyunlar \u015farbondan \u00f6l\u00fcyorlard\u0131; tehlikeli tarlalardan bula\u015fan do\u011fal \u015farbondan de\u011fil, onlar\u0131 kurtarmas\u0131 gereken a\u015f\u0131n\u0131n sebep oldu\u011fu \u015farbondan \u00f6l\u00fcyorlard\u0131. Ba\u015fka yerlerden de i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131 hakk\u0131nda \u00fcz\u00fcc\u00fc haberler geliyordu. A\u015f\u0131lar\u0131n paras\u0131 verilmi\u015fti; b\u00fct\u00fcn bir koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fc a\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7ift\u00e7iler \u201cB\u00fcy\u00fck adam Pasteur\u2019den Allah raz\u0131 olsun\u201d diyerek yataklar\u0131na girmi\u015fler, yaln\u0131z uyand\u0131klar\u0131 zaman otlaklar\u0131n koyun cesetleri ile \u00f6rt\u00fcl\u00fc oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fc\u015flerdi; hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 ba\u011f\u0131\u015f\u0131k olmas\u0131 gereken bu koyunlar otlaklar\u0131nda gizlenen \u015farbon sporlar\u0131ndan \u00f6lm\u00fc\u015flerdi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/10-198x300.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Frans\u0131zlar, Koch\u2019un, kahramanlar\u0131n\u0131 bilim tanr\u0131s\u0131 r\u00fctbesinden d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcne inanmak istemiyorlard\u0131. B\u00f6ylece hemen Pasteur\u2019\u00fc b\u00fct\u00fcn Frans\u0131zlar\u0131n ula\u015fabilece\u011fi en y\u00fcksek \u015feref olan Frans\u0131z Akademisi \u00fcyeli\u011fine se\u00e7tiler. Pasteur\u2019\u00fcn Akademi\u2019ye kabul g\u00fcn\u00fcnde bu ate\u015fli adama ho\u015f geldin nutkunu s\u00f6yleyen, \u0130sa\u2019y\u0131 tanr\u0131l\u0131ktan \u00e7\u0131kar\u0131p iyi bir insan haline getiren ve her \u015feyi anlad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in herkesi affedilebilen septik deha Ernest Renan\u2019d\u0131. Renan, bazen ger\u00e7e\u011fi \u00f6rtbas etse bile Pasteur\u2019\u00fcn yine de harikulade bir insan oldu\u011funu biliyordu. Renan bilim adam\u0131 de\u011fildi; fakat y\u00fczde y\u00fcz olmasa bile canl\u0131 varl\u0131klar\u0131 mikroplar\u0131n tehlikelerine kar\u015f\u0131 korudu\u011funu g\u00f6stermekle Pasteur\u2019\u00fcn harikulade bir i\u015f yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayacak kadar basiret sahibiydi.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>Pasteur \u015fimdi de, kuduzdan delirmi\u015f k\u0131vranan k\u00f6peklerin a\u011fz\u0131na i\u00e7i delik t\u00fcpler sokuyordu. \u0130ki hizmet\u00e7i g\u00fc\u00e7l\u00fc kuvvetli bir buldo\u011fun \u00e7enelerini ay\u0131r\u0131p a\u00e7\u0131k tutarken Pasteur sakal\u0131n\u0131, bir \u0131s\u0131rmas\u0131 \u00f6l\u00fcmlerin en fecisi anlam\u0131na gelen o sivri di\u015flerin birka\u00e7 santim yan\u0131na kadar sokuyor ve bazen tehlikeli olabilecek salya zerreleri \u00fczerine s\u0131\u00e7rayarak k\u00f6p\u00fckleri emip t\u00fcp\u00fcne \u00e7ekiyordu; b\u00f6ylece kuduz mikrobunu arayacak bir \u00f6rnek elde etmek istiyordu.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/11-184x300.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Bir g\u00fcn Pasteur\u2019\u00fcn akl\u0131na k\u00fc\u00e7\u00fck bir fikir geldi ve Roux\u2019ya anlatmak i\u00e7in ko\u015ftu:<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/12.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Art\u0131k Pasteur, Roux, Chamberland kobaylar\u0131na, tav\u015fanlar\u0131na ve k\u00f6peklerine kuduz a\u015f\u0131lamakta y\u00fczde y\u00fcz netice veren emin bir yol bulmu\u015flard\u0131. Pasteur\u2019\u00fcn, Roux ve Chamberland\u2019a, \u201cMikrobu bulam\u0131yoruz; en kuvvetli mikroskoplar\u0131n bile bize g\u00f6steremeyece\u011fi kadar ufak oldu\u011fu muhakkak. Onlar\u0131 \u00e7orba \u015fi\u015felerinde \u00fcretmek imk\u00e2n\u0131 da yok. Fakat bu \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc vir\u00fcs\u00fc tav\u015fanlar\u0131n beyninde \u00fcretebiliriz. Bunu \u00fcretmenin tek \u00e7aresi bu.\u201d dedi\u011fini duyabilirdiniz.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>Heyecanl\u0131 bir g\u00fcnde bu karanl\u0131kta bocalayanlar\u0131 cesaretlendirici ilk iyi haber geldi. Kuduz olmu\u015f bir tav\u015fan\u0131n beyninden al\u0131nan ve \u00f6ld\u00fcrece\u011fi muhakkak olan nesne, k\u00f6peklerden birine i\u011fnelenmi\u015fti; bu k\u00f6pek t\u00fcyler \u00fcrpertici ulumalarla hastalanm\u0131\u015f, sonra mucize kabilinden iyile\u015fmi\u015fti. Birka\u00e7 hafta sonra heyecanla iyile\u015fen bu ilk hayvan\u0131n do\u011frudan do\u011fruya beynine b\u00fcc\u00fcr katilleri i\u011fnelediler. Kafas\u0131ndaki k\u00fc\u00e7\u00fck yara \u00e7abucak iyile\u015fti. Pasteur felakete mahkum eden belirtinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 kayg\u0131 ile bekledi. Fakat bu belirti hi\u00e7 g\u00f6z\u00fckmedi. K\u00f6pek aylarca kafesinde dola\u015ft\u0131 durdu. Tamam\u0131yla ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/13-191x300.jpg\")
Pasteur hi\u00e7bir neden ve mant\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131 halde, \u201cVir\u00fcs \u00f6ld\u00fc, yahut daha iyisi \u00e7ok zay\u0131flad\u0131\u201d diye son nokta \u00fczerinde acele bir h\u00fck\u00fcm verdi. \u201c\u015eimdi ba\u015fka tehlikeli nesneleri on iki g\u00fcn, on g\u00fcn, sekiz g\u00fcn, alt\u0131 g\u00fcn kurutmay\u0131 deneyece\u011fiz ve bakal\u0131m k\u00f6peklerinize birazc\u0131k kuduz a\u015f\u0131layabilir miyiz\u2026 O zaman ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k kazanmalar\u0131 gerekir.\u201d<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>Bunun hemen arkas\u0131ndan Pasteur\u2019\u00fcn kafas\u0131, kuduzu yery\u00fcz\u00fcnden kald\u0131racak planlarla dolup ta\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. Y\u00fczlerce anlams\u0131z projesi vard\u0131. \u0130lk \u00f6nce, zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f kuduz mikrobunu b\u00fct\u00fcn Fransa k\u00f6peklerine a\u015f\u0131lamay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc. Me\u015fhur baytar Nocard\u2019a: \u201cKuduza tutulmu\u015f bir k\u00f6pek taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lmad\u0131k\u00e7a hi\u00e7bir insan\u0131n kuduza yakalanmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlamal\u0131y\u0131z. \u015eimdi a\u015f\u0131m\u0131zla k\u00f6peklerde bunu yok edersek\u2026\u201d diye teklifte bulunacak oldu; o da g\u00fclerek ba\u015f\u0131n\u0131 sallad\u0131 ve \u201cSadece Paris\u2019te y\u00fcz binden fazla k\u00f6pek, taz\u0131 ve k\u00f6pek yavrusu var\u201d dedi. \u201cVe b\u00fct\u00fcn Fransa\u2019da ise iki bu\u00e7uk milyondan fazla. Bu hayvanlardan her birisine a\u015f\u0131n\u0131zdan on d\u00f6rt g\u00fcn i\u00e7inde ara vermeden on d\u00f6rt i\u011fne yap\u0131lacaksa\u2026 bu i\u015fler i\u00e7in nereden adam bulacaks\u0131n\u0131z? Vakti nas\u0131l bulacaks\u0131n\u0131z? Tav\u015fanlar\u0131 da nereden bulursunuz? Y\u00fcz bine yetecek a\u015f\u0131y\u0131 yapmak i\u00e7in hasta ili\u011fi nereden bulacaks\u0131n\u0131z?\u201d diye ekledi.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>D\u00fcnyan\u0131n her taraf\u0131ndan, doktorlardan, \u00f6lmek \u00fczere olan kuduz k\u00f6pekler taraf\u0131ndan \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f deh\u015fet i\u00e7inde kalan baba ve annelerden mektuplar, telgraflar gelmeye ba\u015flad\u0131. Tehlike i\u00e7indeki insanlar \u00fczerinde kullanmak i\u00e7in a\u015f\u0131s\u0131ndan isteyen tela\u015fl\u0131 haberler her taraftan ya\u011f\u0131yordu. Hatta Brezilya\u2019n\u0131n muhte\u015fem imparatoru bile Pasteur\u2019a yazm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
\n<\/em><\/strong>D\u00fcnyan\u0131n \u0131st\u0131rap i\u00e7indeki \u0131s\u0131r\u0131lm\u0131\u015f insanlar\u0131 Rue d\u2019Ulm\u2019daki mucizenin laboratuar\u0131na akmaya ba\u015flad\u0131. Doktor olmayan ve \u201cben sadece bir kimyagerim\u201d diyen bu adam b\u00fct\u00fcn hayat\u0131 boyunca doktorlarla ac\u0131 ac\u0131 dala\u015fan bu bilim adam\u0131 feryatlara yan\u0131t verdi ve onlar\u0131 kurtard\u0131. Kuduzun k\u0131smen zay\u0131flat\u0131lm\u0131\u015f ve bilinmeyen mikrobunun kar\u0131\u015f\u0131k ve mant\u0131ks\u0131z on d\u00f6rt dozunu onlara i\u011fneledi ve bu insanlar\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir halde d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt k\u00f6\u015fesine g\u00f6nderdi.<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/14-225x300.jpg\")
\n<\/em><\/strong>Fakat meslek hayat\u0131n\u0131n ba\u015fka bir sonu da var. Bu da 1892\u2019de Pasteur\u2019\u00fcn yetmi\u015finci do\u011fum y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Paris\u2019te Sorbonne\u2019da yap\u0131lan bir toplant\u0131da ona bir madalya verilmi\u015fti. \u00c7e\u015fitli \u00fclkelerden bir\u00e7ok \u00fcnl\u00fc insan oradayd\u0131. Bu \u015f\u00f6hretlerin gerisinde de Sorbonne\u2019un, kolejlerin ve liselerin \u00f6\u011frencileri oturuyordu. Gen\u00e7 seslerin \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 bir u\u011fultu vard\u0131. Pasteur Fransa cumhurba\u015fkan\u0131n\u0131n kolunda, topallayarak s\u0131ralar\u0131n aras\u0131ndan ilerlerken birdenbire sessizlik \u00e7\u00f6kt\u00fc. Tam o s\u0131rada, genellikle binlerce d\u00fc\u015fman\u0131n bo\u015fu bo\u015funa k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irilmesini idare eden bir generali ve bu t\u00fcrden kahramanlar\u0131 selamlamak i\u00e7in yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi, Cumhuriyet Muhaf\u0131zlar\u0131 Bandosu bir zafer mar\u015f\u0131 \u00e7almaya koyuldu. Cerrahlar\u0131n \u015fah\u0131 Lister yerinden kalkt\u0131, Pasteur\u2019\u00fc kucaklad\u0131. Aksakall\u0131 \u00f6nemli \u015fahsiyetler, gerideki \u00f6\u011frenciler ya\u015fa sesleri ile binay\u0131 sarst\u0131lar.<\/p>\n