{"id":39529,"date":"2019-12-31T14:38:02","date_gmt":"2019-12-31T11:38:02","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=39529"},"modified":"2019-12-31T14:38:02","modified_gmt":"2019-12-31T11:38:02","slug":"2019-yilinda-sorularla-bilim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/31\/2019-yilinda-sorularla-bilim","title":{"rendered":"2019 y\u0131l\u0131nda &#8220;Sorularla Bilim&#8221;"},"content":{"rendered":"<p>2019 y\u0131l\u0131nda &#8220;Sorularla Bilim&#8221; k\u00f6\u015fesinde yer verdi\u011fimiz sorular\u0131 ve bu sorulara bilimin yan\u0131tlar\u0131n\u0131 derledik. Yeni y\u0131l\u0131n\u0131z Bilim ve Gelecek ile ge\u00e7sin!<\/p>\n<h3><strong>1) G\u00fcne\u015f nas\u0131l olu\u015ftu?<\/strong><\/h3>\n<p>G\u00fcne\u015f Sistemi, i\u00e7inde 200 milyar dolay\u0131nda y\u0131ld\u0131z\u0131n ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n aras\u0131ndaki uzayda da dev gaz ve toz bulutlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir g\u00f6kadan\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131r. Bu gaz ve toz bulutlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6nceki ku\u015faktan baz\u0131 y\u0131ld\u0131zlar\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/01\/gunes-nasil-olustu\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/01\/gunes-nasil-olustu\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>2) Evrimin \u00e7al\u0131\u015fma mekanizmas\u0131 nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>Canl\u0131lardaki evrimsel de\u011fi\u015fimin temelinde, bir pop\u00fclasyonda ya\u015fayan bireyler aras\u0131nda bulunan genetik farkl\u0131l\u0131klar\u0131n bir sonraki nesile aktar\u0131lmas\u0131 gelir. Pop\u00fclasyon i\u00e7erisindeki genetik \u00e7e\u015fitlili\u011fi etkileyen temel fakt\u00f6rler aras\u0131nda mutasyonlar, genetik rekombinasyon, pop\u00fclasyonlar aras\u0131 g\u00f6\u00e7ler ve genetik s\u00fcr\u00fcklenme say\u0131labilir. Do\u011fal se\u00e7ilim, cinsel se\u00e7ilim ve birlikte evrimle\u015fme (co-evolution) ise bireyler aras\u0131nda bulunan farkl\u0131l\u0131klar\u0131n se\u00e7ilmesini sa\u011flayan temel mekanizmalard\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/10\/evrimin-calisma-mekanizmasi-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/10\/evrimin-calisma-mekanizmasi-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>3) \u0130nsan maymundan m\u0131 gelmi\u015ftir?<\/strong><\/h3>\n<p>Fosil buluntular sayesinde kesintisiz bi\u00e7imde izleyebildi\u011fimiz insan\u0131n biyolojik evrim zincirinin eksik halkas\u0131 hemen hemen kalmad\u0131. \u0130nsan soyunun yery\u00fcz\u00fcndeki ge\u00e7mi\u015fini ara\u015ft\u0131r\u0131rken ne kadar eskiye gidebilirsek gelece\u011fini de o kadar net g\u00f6rebilme olana\u011f\u0131 buluruz. Bu ge\u00e7mi\u015f g\u00fcn\u00fcm\u00fczde son radyometrik tarihlemelere bak\u0131l\u0131rsa milyonlarca y\u0131lla ifade edilir hale geldi. Ne zaman kendi k\u00f6kenimiz ve evrimimiz g\u00fcndeme gelse, bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz olarak hemen \u00f6zel yarat\u0131k ve biricik canl\u0131 oldu\u011fumuz d\u00fc\u015f\u00fcncesine kap\u0131l\u0131yor, kendimizi di\u011fer canl\u0131lardan apayr\u0131 bir konuma koyuyoruz. Baz\u0131 canl\u0131larla ger\u00e7ekte aram\u0131zda var olan genetik yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7imize sindiremiyoruz.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/15\/insan-maymundan-mi-gelmistir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/15\/insan-maymundan-mi-gelmistir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>4) Anksiyete bozuklu\u011fu nedir? Nedenleri ve t\u00fcrleri nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>Anksiyete kayg\u0131 demektir. Anksiyeteyi ya\u015fam\u0131nda hissetmeyen kimse yok gibidir. Bizim bu b\u00f6l\u00fcmde ele alaca\u011f\u0131m\u0131z anksiyete, bozukluk niteli\u011finde olan, yani ya\u015fam\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde, hemen her g\u00fcn ya da belirli etkinliklere kat\u0131lma s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan anksiyetedir. Her anksiyete bozukluk say\u0131lamaz.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/17\/anksiyete-bozuklugu-nedir-nedenleri-ve-turleri-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/17\/anksiyete-bozuklugu-nedir-nedenleri-ve-turleri-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>5) Karanl\u0131k enerji nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>Hubble\u2019\u0131n Evren\u2019in geni\u015fliyor oldu\u011funu ke\u015ffetmesinden bu yana b\u00fct\u00fcn g\u00f6kbilimciler Evren\u2019in geni\u015fleme h\u0131z\u0131n\u0131n -i\u00e7erdi\u011fi maddenin k\u00fctle\u00e7ekim etkisi nedeniyle- yava\u015flamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnme e\u011filiminde olmu\u015ftur. Bu nedenle 1998 ve 199 y\u0131llar\u0131nda birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7al\u0131\u015fan iki ekip (Saul Perlmutter ve Brian Schimidt\u2019in liderli\u011findeki) Evren\u2019in geni\u015fleme h\u0131z\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetti\u011finde g\u00f6kbilim d\u00fcnyas\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131k ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131. Uzak g\u00f6kadalardaki s\u00fcpernovalar \u00fczerinden yap\u0131lan hesaplara dayanan bu bulgu daha sonra iki farkl\u0131 ekip taraf\u0131ndan ba\u015fka geli\u015fmi\u015f ayg\u0131tlarla yinelendi ve ayn\u0131 sonuca ula\u015f\u0131ld\u0131: Evren giderek daha h\u0131zl\u0131 geni\u015fliyordu. G\u00f6zlemler Evren\u2019in geni\u015flemesine yol a\u00e7an bir \u201cenerji\u201dnin varl\u0131\u011f\u0131na i\u015faret ediyordu. Peki, ama neydi bu enerji?<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/22\/karanlik-enerji-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/22\/karanlik-enerji-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>6) Mutasyonlar zararl\u0131 m\u0131d\u0131r, evrime engel midir?<\/strong><\/h3>\n<p>Bilindi\u011fi gibi Evrim Kar\u015f\u0131tlar\u0131 bir\u00e7ok arg\u00fcman gibi evrimsel s\u00fcre\u00e7te mutasyonlar\u0131n zararl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 dolay\u0131s\u0131yla evrimi meydana getirecek bir mekanizma olarak mutasyonun buna kar\u015f\u0131t bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrmektedirler. Ger\u00e7ekten de mutasyonlar zararl\u0131m\u0131d\u0131r ve evrimsel s\u00fcrecin \u00f6n\u00fcnde engel midir?<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/16\/mutasyonlar-zararlimidir-evrime-engel-midir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/07\/16\/mutasyonlar-zararlimidir-evrime-engel-midir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>7) Kar\u015f\u0131-madde nedir? Kar\u015f\u0131-maddeden enerji elde edilebilir mi?<\/strong><\/h3>\n<p>Do\u011fada kar\u015f\u0131-par\u00e7ac\u0131klar kendili\u011finden ortaya \u00e7\u0131kabilir, ancak kar\u015f\u0131-madde sadece laboratuvarda yarat\u0131l\u0131r. 2010 y\u0131l\u0131nda Cenevre\u2019deki Avrupa Par\u00e7ac\u0131k Fizi\u011fi laboratuvar\u0131 CERN\u2019de \u00f6nemli geli\u015fme ya\u015fand\u0131. Daha \u00f6nce de yap\u0131lan deneylerin \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck boyutlusu olan yeni deneyde (ALPHA) kar\u015f\u0131-hidrojen atomlar\u0131 manyetik alanlarla hapsedilerek, saniyenin onda biri kadar bir s\u00fcre i\u00e7inde saklanabildiler.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/09\/karsi-madde-nedir-karsi-maddeden-enerji-elde-edilebilir-mi\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/09\/karsi-madde-nedir-karsi-maddeden-enerji-elde-edilebilir-mi\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>8) Antropoloji bir bilim olarak nas\u0131l bi\u00e7imlenmi\u015ftir?<\/strong><\/h3>\n<p>Antropolojinin asli ilgi oda\u011f\u0131n\u0131 insanlar aras\u0131ndaki benzerlik ve farkl\u0131l\u0131klar olu\u015fturdu\u011funa g\u00f6re, biyolojik ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 anlama, a\u00e7\u0131klama \u00e7abas\u0131, olas\u0131d\u0131r ki insanl\u0131k tarihi kadar eskidir.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/13\/antropoloji-bir-bilim-olarak-nasil-bicimlenmistir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/13\/antropoloji-bir-bilim-olarak-nasil-bicimlenmistir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>9) Evrende ya\u015fam nerelerde ortaya \u00e7\u0131kabilir? Ya\u015fanabilir b\u00f6lge nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>Bilim insanlar\u0131, evrende bulunan milyarlarca gezegenin sadece \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n ya\u015fama elveri\u015fli oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Yayg\u0131n olan genel g\u00f6r\u00fc\u015f, ya\u015fam i\u00e7in gerekli temel \u015fartlar\u0131n s\u0131v\u0131 su, kullan\u0131labilir enerji kayna\u011f\u0131 (\u00f6rne\u011fin, fotosentez i\u00e7in gerekli olan g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131) ve organik (karbon i\u00e7eren) kimyasallar oldu\u011fu y\u00f6n\u00fcndedir. T\u00fcm bu \u015fartlar\u0131n olu\u015fmas\u0131nda, gezegenin evrende bulundu\u011fu konumu belirleyicidir.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/21\/evrende-yasam-nerelerde-ortaya-cikabilir-yasanabilir-bolge-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/21\/evrende-yasam-nerelerde-ortaya-cikabilir-yasanabilir-bolge-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>10) En temel fizik yasalar\u0131 nelerdir?<\/strong><\/h3>\n<p>Temel fizik yasalar\u0131 simetri yasalar\u0131d\u0131r. Korunum yasalar\u0131n\u0131n da kayna\u011f\u0131 olan simetri yasalar\u0131 her boyutta ge\u00e7erlidir. Do\u011fadaki her simetri, beraberinde bir korunum yasas\u0131 getirir. Hermann Weyl\u2019in tan\u0131m\u0131yla simetri \u201cE\u011fer bir nesne \u00fczerinde bir \u015fey yapt\u0131ktan sonra da nesne ilk halinde g\u00f6r\u00fcn\u00fcyorsa, e\u011fer nesnede bunu yapmaya imk\u00e2n veren bir \u015fey varsa, o nesneye simetriktir denir\u201d \u015feklinde \u00f6zetlenebilir. \u0130\u015fte fizik yasalar\u0131 da bu anlamda simetriktir. Fizikte korunum yasalar\u0131 denince, fiziksel bir de\u011fi\u015fim ge\u00e7iren kapal\u0131 bir sistemde \u00f6l\u00e7\u00fclebilen baz\u0131 niceliklerin sabit kalaca\u011f\u0131n\u0131 ifade eden yasalar anla\u015f\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/23\/en-temel-fizik-yasalari-nelerdir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/08\/23\/en-temel-fizik-yasalari-nelerdir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>11) Devlet nedir? Devletler, \u015fefliklerden nas\u0131l ay\u0131rt edilmektedir?<\/strong><\/h3>\n<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 5500 y\u0131l kadar \u00f6nce, G\u00fcney Mezopotamya\u2019da geni\u015f topraklar\u0131n tar\u0131ma a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan sulama sistemlerinin kullan\u0131lmaya ba\u015flanmas\u0131 ve bu sayede tar\u0131msal \u00fcretimin tar\u0131m d\u0131\u015f\u0131 faaliyetlerde uzmanla\u015fabilecek geni\u015f (kentli) bir n\u00fcfusu beslemeye yetecek kertede artmas\u0131yla birlikte, yeni siyasal olu\u015fumlar bi\u00e7imlenmeye ba\u015flad\u0131: Uzman zanaat\u00e7\u0131lar, rahipler, memurlar vb.\u2019nin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7evresindeki geni\u015f bir k\u0131rsal alana h\u00fckmeden, merkezi ve \u00f6zerk site-devletler\u2026<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/22\/devlet-nedir-devletler-sefliklerden-nasil-ayirt-edilmektedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/22\/devlet-nedir-devletler-sefliklerden-nasil-ayirt-edilmektedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>12) C\u00fcce Gezegen nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>21.y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk be\u015f y\u0131l\u0131nda G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nde ger\u00e7ekle\u015ftirilen baz\u0131 ke\u015fifler bilim insanlar\u0131n\u0131 \u201cgezegen\u201d tan\u0131m\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye zorlam\u0131\u015ft\u0131r. 2006\u2019da toplanan Uluslararas\u0131 Astronomi Birli\u011fi\u2019nce de baz\u0131 yeni tan\u0131mlar yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Buna g\u00f6re bir g\u00f6kcisminin gezegen olabilmesi i\u00e7in \u00fc\u00e7 temel \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc sa\u011flamas\u0131 gerekmektedir:<\/p>\n<p>1) G\u00fcne\u015f\u2019in (ya da bir ba\u015fka y\u0131ld\u0131z\u0131n) \u00e7evresinde d\u00f6n\u00fcyor olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>2) K\u00fcresel bir yap\u0131s\u0131 olacak denli k\u00fctlesi b\u00fcy\u00fck olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>3) Yak\u0131n \u00e7evresini \u201ctemizlemi\u015f\u201d olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/16\/cuce-gezegen-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/16\/cuce-gezegen-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>13) Evrenin i\u00e7eri\u011fi nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>Antik Yunan\u2019da her \u015feyin toprak, hava, ate\u015f ve suyun, yani d\u00f6rt temel elementin de\u011fi\u015fik oranlarda birle\u015fiminden olu\u015ftu\u011funa inan\u0131l\u0131rd\u0131. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce ku\u015fkusuz do\u011fru de\u011fildi; ama alt\u0131nda yatan temel yakla\u015f\u0131m do\u011fruydu. Ger\u00e7ekten de \u00e7evremizdeki her \u015fey belli say\u0131daki temel \u00f6\u011feden, onlar\u0131n de\u011fi\u015fik oranlardaki birle\u015fimlerinden olu\u015fur. Biz bu temel \u00f6\u011felere \u201celement\u201d (kimyasal element) diyoruz. Do\u011fada 94 element bulunur. Her elementin kendine \u00f6zg\u00fc bir atomu vard\u0131r. En g\u00fc\u00e7l\u00fc mikroskoplarla bile g\u00f6r\u00fclemeyecek denli k\u00fc\u00e7\u00fck olan atomlar, merkezde proton ve n\u00f6tron denen par\u00e7ac\u0131klardan olu\u015fan bir \u00e7ekirdek ve onun \u00e7evresinde dolanan \u00e7ok daha k\u00fc\u00e7\u00fck elektronlardan meydana gelir.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/11\/evrenin-icerigi-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/12\/11\/evrenin-icerigi-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>14) Fotosentezin evrimi d\u00fcnyadaki ya\u015fam\u0131 nas\u0131l etkilemi\u015ftir?<\/strong><\/h3>\n<p>Fotosentez gezegende ger\u00e7ekle\u015fen en \u00f6nemli biyolojik s\u00fcre\u00e7lerden biridir. D\u00fcnya \u00fczerindeki karbonun tamam\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131 \u00fcretmesinin yan\u0131nda, atmosferde oksijenin artmas\u0131na yol a\u00e7arak gezegenin bug\u00fcnk\u00fc halini almas\u0131nda da \u00f6nemli rol alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/14\/fotosentezin-evrimi-dunyadaki-yasami-nasil-etkilemistir-2\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/14\/fotosentezin-evrimi-dunyadaki-yasami-nasil-etkilemistir-2\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>15) Evren rastlant\u0131sal m\u0131, ereksel mi?<\/strong><\/h3>\n<p>Yarat\u0131l\u0131\u015f fikri \u00e7ok eskilere dayan\u0131r. Ancak burada iki noktay\u0131 vurgulamak gerekir. \u0130lki, iki t\u00fcr yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k oldu\u011fudur. Bunlardan birincisine deizm, ikincisine teizm denir. Deizmin yarat\u0131c\u0131s\u0131 evreni belki de rastlant\u0131sal olarak yaratm\u0131\u015f ve kendi haline b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131r. Bu t\u00fcr bir yarat\u0131l\u0131\u015f modern fizik taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanmamaktad\u0131r. Bug\u00fcn laboratuvarlar\u0131nda yeni evrenler yaratabileceklerini iddia eden ciddi fizik\u00e7iler vard\u0131r. Bu g\u00f6r\u00fc\u015f do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f m\u0131 \u015fu anda bilemiyoruz, ama di\u011fer t\u00fcr yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131ktan, yani teizmin yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan \u00e7ok farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/07\/evren-rastlantisal-mi-ereksel-mi\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/07\/evren-rastlantisal-mi-ereksel-mi\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>16) Astronomide uzakl\u0131klar nas\u0131l \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr?<\/strong><\/h3>\n<p>B\u00fct\u00fcn uzakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin temeli, yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcnde de kullan\u0131lan \u00fc\u00e7genleme (triangulation) y\u00f6ntemidir. Uzakl\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fclmek istenen (Y) noktas\u0131, aralar\u0131ndaki (AB) uzakl\u0131\u011f\u0131 bilinen iki A ve B g\u00f6zlemci taraf\u0131ndan g\u00f6zlenerek, (YAB) \u00fc\u00e7geninin a\u00e7\u0131lar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcr. Ancak s\u0131ra y\u0131ld\u0131zlar\u0131n uzakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fcne gelince, yery\u00fcz\u00fcndeki hi\u00e7bir (AB) uzunlu\u011fu (baz) bu i\u015flem i\u00e7in yeterli de\u011fildir.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/05\/astronomide-uzakliklar-nasil-olculur\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/05\/astronomide-uzakliklar-nasil-olculur\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>17) I\u015f\u0131n\u0131m (radyasyon) nedir? Maddeden farkl\u0131 m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/h3>\n<p>Her t\u00fcrl\u00fc par\u00e7ac\u0131k sa\u011fana\u011f\u0131na \u0131\u015f\u0131n\u0131m (radyasyon) denir. Bildi\u011fimiz \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 olu\u015fturan foton par\u00e7ac\u0131klar\u0131ndan, m\u00fcon, neutrino, proton vb. i\u00e7eren kozmik \u0131\u015f\u0131nlara kadar pek \u00e7ok farkl\u0131 t\u00fcrden \u0131\u015f\u0131n\u0131m vard\u0131r. Bildi\u011fimiz \u0131\u015f\u0131k da bir t\u00fcr \u0131\u015f\u0131n\u0131md\u0131r (elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131m). G\u00fcne\u015ften her dalga boyunda elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131m gelir. Elektromanyetik \u0131\u015f\u0131n\u0131m dalga gibi yay\u0131l\u0131r, ama su ya da ses dalgalar\u0131ndan farkl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/28\/isinim-radyasyon-nedir-maddeden-farkli-midir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/28\/isinim-radyasyon-nedir-maddeden-farkli-midir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>18) Atmosferimiz nas\u0131l olu\u015ftu?<\/strong><\/h3>\n<p>Ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren bir\u00e7ok fakt\u00f6r, atmosferin olu\u015fmas\u0131nda ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki haline kadar de\u011fi\u015fmesinde etkili olmu\u015ftur. K\u0131ta hareketleri, \u0131s\u0131 ak\u0131\u015f\u0131, gaz ve buhar al\u0131\u015fveri\u015fi ya da canl\u0131lar\u0131n ortaya sald\u0131\u011f\u0131 kimyasallar gibi D\u00fcnya i\u00e7inden etkiler oldu\u011fu gibi, G\u00fcne\u015f\u2019in parlakl\u0131\u011f\u0131ndaki art\u0131\u015f, D\u00fcnya\u2019n\u0131n y\u00f6r\u00fcngesindeki kademeli de\u011fi\u015fiklikler ya da nadiren de olsa devasa meteor \u00e7arpmalar\u0131 gibi D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 etkiler de s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/09\/atmosferimiz-nasil-olustu\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/09\/atmosferimiz-nasil-olustu\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>19) Fosil nedir? Nerede aran\u0131r? Fosillerin \u00f6nemi nedir?<\/strong><\/h3>\n<p>Fosil, gezegenimiz tarihinde ya\u015fam\u0131n kendisidir. Bir kaya par\u00e7as\u0131nda milyarlarca y\u0131l \u00f6ncesinin ya\u015fam\u0131ndan arta kalan ta\u015fla\u015fm\u0131\u015f kal\u0131nt\u0131lard\u0131r. 4,5 milyar y\u0131ll\u0131k ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fam\u0131n kan\u0131tlar\u0131 fosillerdir. Yer tarihinin derinliklerindeki ya\u015fama yolculuk etmek istiyorsan\u0131z, sizi oraya g\u00f6t\u00fcrecek \u201cta\u015f\u0131t\u201d fosillerdir. Bu heyecanl\u0131 yolculu\u011fa ancak fosiller e\u015fli\u011finde \u00e7\u0131kabilirsiniz.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/18\/fosil-nedir-nerede-aranir-fosillerin-onemi-nedir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/10\/18\/fosil-nedir-nerede-aranir-fosillerin-onemi-nedir\/<\/a><\/p>\n<hr \/>\n<h3><strong>20) \u00dcretim bi\u00e7imi ve \u00fcniversite aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki vard\u0131r?<\/strong><\/h3>\n<p>Ya\u015famdaki her olguyu \u00fcretim bi\u00e7imiyle ili\u015fkilendirmek olas\u0131d\u0131r ve ili\u015fkilendirilmelidir de. Do\u011fal olarak \u00fcstyap\u0131 kurumlar\u0131n\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc, bu arada \u00fcniversiteyi de belirleyen ve bi\u00e7imlendiren altyap\u0131d\u0131r veya daha do\u011frudan bir deyimle \u00fcretim bi\u00e7imidir. Ancak burada basit bir indirgemecili\u011fe d\u00fc\u015fmemek, her \u00fcretim bi\u00e7iminin di\u011ferlerinden b\u00fct\u00fcn\u00fcyle farkl\u0131 bir \u00fcniversite bi\u00e7imi oldu\u011funu iddia etmemek gerekiyor.<\/p>\n<p>Devam\u0131n\u0131 okumak i\u00e7in: <a href=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/06\/uretim-bicimi-ve-universite-arasinda-nasil-bir-iliski-vardir\/\">https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2019\/11\/06\/uretim-bicimi-ve-universite-arasinda-nasil-bir-iliski-vardir\/<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2019 y\u0131l\u0131nda &#8220;Sorularla Bilim&#8221; k\u00f6\u015fesinde yer verdi\u011fimiz sorular\u0131 ve bu sorulara bilimin yan\u0131tlar\u0131n\u0131 derledik. Yeni y\u0131l\u0131n\u0131z Bilim ve Gelecek ile ge\u00e7sin! 1) G\u00fcne\u015f nas\u0131l olu\u015ftu? G\u00fcne\u015f Sistemi, i\u00e7inde 200 milyar dolay\u0131nda y\u0131ld\u0131z\u0131n ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n aras\u0131ndaki uzayda da dev gaz ve toz bulutlar\u0131n\u0131n bulundu\u011fu b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir g\u00f6kadan\u0131n i\u00e7inde yer al\u0131r. Bu gaz ve toz bulutlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":39530,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[2287,657,200,2085,1671,526,5725],"class_list":["post-39529","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-anksiyete","tag-evren","tag-evrim","tag-karanlik-enerji","tag-maymun","tag-mutasyon","tag-sorularla-bilim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39529","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=39529"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/39529\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/39530"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=39529"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=39529"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=39529"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}