{"id":39902,"date":"2020-02-01T00:00:18","date_gmt":"2020-01-31T21:00:18","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=39902"},"modified":"2021-08-17T13:47:40","modified_gmt":"2021-08-17T10:47:40","slug":"depreme-hazirlik-yapilmadigi-gibi-afet-ustune-afet-eklendi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/02\/01\/depreme-hazirlik-yapilmadigi-gibi-afet-ustune-afet-eklendi","title":{"rendered":"Depreme haz\u0131rl\u0131k yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 gibi, afet \u00fcst\u00fcne afet eklendi"},"content":{"rendered":"

Cemal G\u00f6k\u00e7e
\n<\/strong>TMMOB \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131
\nS\u00f6yle\u015fi: \u00d6zer Or<\/strong><\/p>\n

\u201cBug\u00fcn gelmi\u015f oldu\u011fumuz nokta iktidar\u0131n se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu y\u0131k-yap anlay\u0131\u015f\u0131na ve rant tutkusuna dayal\u0131 kalk\u0131nma modelinin sonucudur. 99 depreminden ders almak bir yana, \u0130stanbul daha da riskli bir duruma getirildi. Deprem afetinin yan\u0131na d\u00f6rt afet daha eklendi. Depremin gece ve g\u00fcnd\u00fcz olmas\u0131na ve depremin ivmesine ba\u011fl\u0131 olarak en az 75 ile 150 bin mertebesinde kayb\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ciddi olas\u0131l\u0131k. Deprem sonras\u0131 ise hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcyor.\u201d <\/em><\/p>\n

Silivri a\u00e7\u0131klar\u0131nda 26 Eyl\u00fcl 2019\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremin sars\u0131c\u0131 etkisi \u00f6zellikle \u0130stanbul\u2019da ya\u015fayanlar i\u00e7in endi\u015feli bir soruya neden oldu: \u201cDeprem ve onun y\u0131k\u0131c\u0131 etkisine haz\u0131rl\u0131kl\u0131 m\u0131y\u0131z?\u201d. Her do\u011fal afet sonras\u0131nda oldu\u011fu gibi bu soru ile birlikte yeni tart\u0131\u015fmalar da g\u00fcndeme geldi: \u201cDaha b\u00fcy\u00fck bir deprem ne zaman olacak?\u201d, \u201cDeprem sonras\u0131nda ne yapmal\u0131y\u0131z?\u201d, \u201cOlas\u0131 bir afet soncunda evimizin i\u00e7ini nas\u0131l tasarlamal\u0131 ve yan\u0131m\u0131zda neler bulundurmal\u0131y\u0131z?\u201d.<\/p>\n

Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in ge\u00e7ti\u011fimiz say\u0131s\u0131nda TMMOB \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Cemal G\u00f6k\u00e7e ile Kanal \u0130stanbul ve olas\u0131 Marmara Depremi\u2019ne ili\u015fkin yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz s\u00f6yle\u015finin Kanal \u0130stanbul k\u0131sm\u0131n\u0131 yay\u0131nlam\u0131\u015ft\u0131k. Bu say\u0131m\u0131zda ise deprem ve onun y\u0131k\u0131c\u0131 etkileriyle birlikte \u201cne yapmal\u0131?\u201d sorusuna yan\u0131tlar arad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6yle\u015finin kalan k\u0131sm\u0131n\u0131 yay\u0131nl\u0131yoruz.<\/p>\n

1999 depremi milat olabildi mi?<\/strong><\/p>\n

26 Eyl\u00fcl 2019\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremin 17 A\u011fustos 1999\u2019dan beri beklenmekte olan Marmara Depremi i\u00e7in uyar\u0131 niteli\u011finde oldu\u011fu \u00e7ok vurguland\u0131. Bu etkiyi, harekete ge\u00e7mesi gereken kurumlar ve toplumsal duyarl\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan yeterli buluyor musunuz?
\n<\/em><\/strong>Deprem \u00fclkemiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan da, \u0130stanbul a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir konu. Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi, 1999 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen depremde, d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 ve meslekta\u015f\u0131m\u0131z da olan S\u00fcleyman Demirel, \u201cEyvah, alt\u0131m\u0131z delikmi\u015f\u201d demi\u015fti. Oysa bundan y\u0131llar \u00f6nce Adapazar\u0131\u2019na otomobil fabrikas\u0131 kurulmas\u0131 g\u00fcndeme geldi\u011finde, meslek insanlar\u0131 Adapazar\u0131\u2019na bu fabrikan\u0131n kurulmamas\u0131 gerekti\u011fi ifade etmi\u015flerdi. Gerek\u00e7e olarak da Adapazar\u0131\u2019n\u0131n dolgu alan\u0131ndan olu\u015fan bir kent olmas\u0131 g\u00f6steriliyordu. E\u011fer siz ovalara, patates ekece\u011finiz, tar\u0131m yapaca\u011f\u0131n\u0131z yerlere fabrika kurarsan\u0131z, o fabrikan\u0131n etraf\u0131 ister istemez yap\u0131la\u015f\u0131r. Bu duruma engel olman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ayn\u0131 \u00e7er\u00e7evede herhangi bir yere yol yaparsan\u0131z, o yolun \u00e7evresinin yap\u0131la\u015fmas\u0131na engel olamazs\u0131n\u0131z. Bu ba\u011flamda ba\u015fta \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 olmak \u00fczere meslek insanlar\u0131 Adapazar\u0131\u2019na otomobil fabrikas\u0131 yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fini ifade etmi\u015flerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc oraya otomobil fabrikas\u0131 yap\u0131lmas\u0131 demek o fabrikan\u0131n \u00e7evresinin yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 demektir. Yani ada formunda olan bir b\u00f6lgenin bir dolgu alan\u0131n\u0131n yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7\u0131lmas\u0131 demektir.<\/p>\n

\"\"
TMMOB \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Cemal G\u00f6k\u00e7e.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu b\u00f6lge ayn\u0131 zamanda bir deprem b\u00f6lgesidir. Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131 Bing\u00f6l\u2019\u00fcn Karl\u0131ova il\u00e7esinden Yunanistan\u2019a do\u011fru gider. Dolay\u0131s\u0131yla Erzincan\u2019da ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fumuz 1939 Depremi de Kuzey Anadolu Fay\u0131 \u00fczerinde olan bir depremdi. Bu \u00e7er\u00e7evede bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Kuzey Anadolu Fay Hatt\u0131\u2019na yak\u0131n bir yer olan Adapazar\u0131\u2019nda bir deprem ya\u015fanaca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla bu fay hatt\u0131n\u0131n yak\u0131n\u0131nda olan bir b\u00f6lgede otomobil fabrikas\u0131 yap\u0131lmamas\u0131 gerekti\u011fi ifade edilmi\u015fti. O d\u00f6nemin y\u00f6neticisi olan S\u00fcleyman Demirel, \u201cBin ton patates, bir otomobil etmez\u201d demi\u015fti. Evet, matematiksel olarak do\u011fru. Tabi ki \u00fclkemize end\u00fcstri tesisleri yap\u0131ls\u0131n, bir sak\u0131nca g\u00f6rm\u00fcyoruz. Ancak bu fabrika Adapazar\u0131\u2019nda, Do\u011fu Marmara gibi \u00fclkemizin sanayisinin neredeyse y\u00fczde 75\u2019inin bulundu\u011fu bir yerde mi yap\u0131lmal\u0131? O d\u00f6nemde meslek insanlar\u0131 fabrikan\u0131n \u0130\u00e7 Anadolu\u2019da yap\u0131labilece\u011fini ifade etmi\u015fti. 1999 y\u0131l\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f oldu\u011fumuz 7.4 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki G\u00f6lc\u00fck merkezli deprem, d\u00f6nemin meslek insanlar\u0131n\u0131n ne kadar hakl\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.<\/p>\n

Biz de 1999 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen deprem ile birlikte, ki o zaman benim \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eube Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revimdeki ilk y\u0131l\u0131md\u0131, farz edelim ki y\u00f6neticiler yerin alt\u0131n\u0131n delik oldu\u011funu bilmiyorlard\u0131, o zaman 99 depremi bir milat olsun demi\u015ftik. Oysa bu \u00fclke y\u0131llarca deprem ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. En belli ba\u015fl\u0131 olan\u0131 da, 1939 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Erzincan depremiydi. Yine 1940-1950, 1950-1960 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen depremler de vard\u0131. 1967 y\u0131l\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen Adapazar\u0131 depremi, 1971 Bing\u00f6l depremi, 1983 Erzurum Il\u0131ca depremi, 1992 Erzincan depremi, 1995 Dinar depremi, 1998 Adana depremi var. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fclkemiz topra\u011f\u0131n\u0131n depreme a\u00e7\u0131k oldu\u011funu, \u00e7ok farkl\u0131 yerlerde diri faylar\u0131n bulundu\u011funu ve bu faylar\u0131n da bir g\u00fcn mutlaka deprem \u00fcretece\u011fini biliyorduk ve bunlar\u0131 her f\u0131rsatta ifade ediyorduk.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan bizler, problemin kendisiyle ilgilenen de\u011fil, bu problemin ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 sonu\u00e7lara g\u00f6re hareket eden insanlar\u0131z. E\u011fer bir deprem can ve mal kay\u0131plar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015fsa, art\u0131k o deprem bir afettir. Dolay\u0131s\u0131yla 1999 depremi bir afetti. Resmi rakamlara g\u00f6re yakla\u015f\u0131k olarak 20 bin insan\u0131m\u0131z\u0131 topra\u011fa g\u00f6mm\u00fc\u015ft\u00fck. 340 bin yap\u0131da ise b\u00fcy\u00fck veya k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7eklerde hasar meydana gelmi\u015fti. Avc\u0131lar b\u00f6lgesinde evler y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f, \u0130stanbul\u2019da bine yak\u0131n insan ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015fti. Pek bilinmez ancak \u0130stanbul\u2019da 30 bin yap\u0131 hasar g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fc; 3 bin tanesi de a\u011f\u0131r derecede hasarl\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Bu minvalde elde etti\u011fimiz sonu\u00e7 basit bir \u015fekilde ifade edecek olursak \u015fudur: \u0130stanbul depremin merkezinden 110-120 kilometre uzakta olmas\u0131na ra\u011fmen bu \u00f6l\u00e7ekte hasar al\u0131yorsa, Marmara Denizi\u2019nin alt\u0131ndan ge\u00e7en Kuzey Marmara Fay Hatt\u0131\u2019n\u0131n deprem \u00fcretmesiyle birlikte ya\u015fanmaz bir kente d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. 99 depreminin bir milat olmas\u0131 gerekti\u011fini i\u015fte tam da bu nedenle ifade etmi\u015ftik. Sorun depremin kendisinde de\u011fil, deprem bir do\u011fa olay\u0131 ve ya\u015fanacak. Ancak siz o do\u011fa olay\u0131na ne kadar haz\u0131rl\u0131kl\u0131ysan\u0131z, risk durumunu ne kadar azaltm\u0131\u015fsan\u0131z, o depremin sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 da o kadar az hasarla atlat\u0131rs\u0131n\u0131z. Hatta hasars\u0131z da atlatabilirsiniz. \u0130\u015fte bu noktada \u00e7\u0131kar\u0131lan sonu\u00e7lar ve yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ile birlikte taraf\u0131m\u0131zdan \u0130stanbul ba\u015fta olmak \u00fczere mevcut yap\u0131 stokunun deprem g\u00fcvenlikli bir hale getirilmesi gerekti\u011fi saptamas\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u0130kinci olarak, yeni binalar\u0131n deprem g\u00fcvenli\u011fi dikkate al\u0131narak yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi ve deprem g\u00fcvenlikli bir yap\u0131 stokunun olu\u015fturulmas\u0131 konusunda yasal d\u00fczenlemeler ba\u015fta olmak \u00fczere bir dizi \u00e7al\u0131\u015fmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011fu ifade edilmi\u015fti. Ancak bu gereklilikler yerine getirilmedi\u011fi i\u00e7in 1999 depreminden 20 y\u0131l sonra, Marmara Denizi\u2019nde 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir depremin ger\u00e7ekle\u015fmesi panik yaratt\u0131. Oysa bu deprem orta b\u00fcy\u00fckl\u00fckte bile de\u011fildi. Bu b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir depremle hasar g\u00f6rmemesi gereken yap\u0131larda hasar meydana geldi. Dolay\u0131s\u0131yla bu deprem ile birlikte ba\u015fka bir durum daha anla\u015f\u0131l\u0131r hale geldi. Biz de \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 olarak y\u0131llard\u0131r ifade ediyorduk. \u00d6rne\u011fin \u0130stanbul fiziksel \u015fartlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan da s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 ve nemli bir kent. Ayr\u0131ca insanlar\u0131m\u0131z bir binada ya\u015famaya ba\u015flad\u0131ktan sonra o binay\u0131 korumak i\u00e7in bak\u0131m ve onar\u0131m yapm\u0131yorlar. Bodrum katlar\u0131 ve \u00e7at\u0131 katlar\u0131 hal\u0131 ve kilim y\u0131kama yerlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyorlar. Binalar\u0131n i\u00e7erisinde hal\u0131 ve kilim y\u0131kayarak zemini su ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmak ve \u0130stanbul\u2019un nemli havas\u0131 gibi etmenler birle\u015ferek, ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lm\u0131\u015f olan standard\u0131 son derece d\u00fc\u015f\u00fck betonarme yap\u0131larda korozyona neden oluyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc su ve nem ile birlikte \u00e7eli\u011fin \u00fczerinde bulunan yap\u0131 patl\u0131yor ve d\u00fc\u015f\u00fcyor. B\u00f6ylelikle \u00e7elik yap\u0131s\u0131nda korozyon meydana geliyor. Korozyon meydana gelmesi, \u00e7eli\u011fin mukavemetsiz kalmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremin ard\u0131ndan binalarda kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada b\u00f6ylesi hasarlar\u0131n oldu\u011fu net bir bi\u00e7imde anla\u015f\u0131ld\u0131. Bu hasarlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 asl\u0131nda deprem hasarlar\u0131 de\u011fil ancak ya\u015fanan bu durum g\u00f6steriyor ki, korozyondan hasar alm\u0131\u015f yap\u0131lar \u0130stanbul\u2019da meydana gelecek 7 veya daha fazla b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir depremde ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ortaya \u00e7\u0131karacak. Bu ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar, 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki depremin ard\u0131ndan da g\u00fcndeme geldi.<\/p>\n

\u00d6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131ld\u0131 ama\u2026<\/strong><\/p>\n

Afet ula\u015f\u0131m yollar\u0131, baz\u0131 k\u00f6pr\u00fc ve viyad\u00fcklerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi hep g\u00fcndemde oldu. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yeterli buluyor musunuz? Konut stoku daha \u00e7ok \u00f6zel m\u00fclkiyet olarak vatanda\u015flar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda olan b\u00f6lgelerde. Buradaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Projeleri ile a\u015f\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Konut stokunun yenilenmesi konusunda Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Projelerini yeterli buluyor musunuz?
\n<\/em><\/strong>Gerek 1999 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan G\u00f6lc\u00fck ve D\u00fczce depremleri, deprem ger\u00e7e\u011fini \u00fclke y\u00f6neticilerinin \u00f6n\u00fcne koydu. Bu depremler ger\u00e7ekten \u00e7ok \u00f6nemliydi. \u00d6zellikle de 99 depremi, \u00fclkemizin g\u00fcneyinden kuzeyine, do\u011fusundan bat\u0131s\u0131na hemen hemen her aileyi uzaktan veya yak\u0131ndan etkiledi. Burada problem her ailenin akrabas\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olmas\u0131 veya akrabas\u0131n\u0131n evinin hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f olmas\u0131 de\u011fildi. Ayn\u0131 zamanda tan\u0131m\u0131\u015f olduklar\u0131 insanlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi veya depremin ard\u0131ndan olduk\u00e7a fakirle\u015fmi\u015f oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi ile y\u00fcz y\u00fcze gelindi. Ayn\u0131 zamanda 16 milyar dolar mertebesinde ekonomik bir kay\u0131p ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Ve sadece konutlar anlam\u0131nda de\u011fil, apartmanlar\u0131n alt\u0131nda bulunan i\u015fyerlerinin, altyap\u0131n\u0131n, k\u00f6pr\u00fclerin ve demiryollar\u0131n\u0131n devre d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131na neden oldu.<\/p>\n

Bu depremle anla\u015f\u0131ld\u0131 ki, T\u00fcrkiye\u2019nin in\u015faat tasar\u0131m ve \u00fcretim s\u00fcreci problemlidir. Yap\u0131 tasar\u0131mlar\u0131 deprem y\u00f6netmeliklerine uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilmemektedir. Yap\u0131lm\u0131\u015f olan tasar\u0131mlar\u0131n bilgiye dayal\u0131 bir denetimi yok ve bu yap\u0131lar \u00fcretim s\u00fcrecindeyken yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde denetlenmiyor. Projesi ve tasar\u0131m\u0131 denetlenmemi\u015fse, yap\u0131 \u00fcretim s\u00fcrecinde denetim ger\u00e7ekle\u015ftirilmemi\u015fse veya bu yap\u0131lar\u0131 denetleyen insanlar yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcde bilgi sahibi de\u011filse, deprem s\u0131ras\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli hasarlar\u0131n olu\u015fmas\u0131 son derece normaldir. Denetim mekanizmas\u0131 i\u00e7erisinde bulunan insanlar\u0131n sadece in\u015faat m\u00fchendisli\u011fi diplomas\u0131 almas\u0131 yeterli de\u011fil. Ayr\u0131ca yap\u0131 tasar\u0131m\u0131n\u0131 yapan ki\u015fiyi denetleyecek bilgiye sahip olmas\u0131 ve bunun i\u00e7in de denetim a\u00e7\u0131s\u0131ndan sertifikaland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 da gerekir. Bu denetim mekanizmas\u0131 99 depremi \u00f6ncesinde yoktu. Bu nedenle 595 say\u0131l\u0131 Yap\u0131 Denetim Kararnamesi \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Buna ek olarak 1938 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan 3458 say\u0131l\u0131 M\u00fchendislik ve Mimarl\u0131k Hakk\u0131nda Yasa\u2019da d\u00fczenlemeler yap\u0131ld\u0131. Bu yasa \u00f6nemliydi ancak d\u00f6nemine uygun olarak d\u00fczenlenmi\u015fti. Aradan 60 y\u0131l ge\u00e7mi\u015fti. Dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131na uygun olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. O d\u00f6nemde yeterince in\u015faat m\u00fchendisi, elektrik m\u00fchendisi ve mimar olmad\u0131\u011f\u0131ndan bir uzmanl\u0131k alan\u0131nda m\u00fchendislik diplomas\u0131 alan biri ba\u015fka uzmanl\u0131k alanlar\u0131n\u0131n da i\u015fini yap\u0131yordu. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda, ana bilim dallar\u0131n\u0131n alt\u0131nda yeni alt ana bilim dallar\u0131 olu\u015ftu. \u201cDiploma alm\u0131\u015f her in\u015faat m\u00fchendisi her t\u00fcrl\u00fc tasar\u0131m\u0131 yapabilir ve her t\u00fcrl\u00fc tasar\u0131m\u0131n alt\u0131na imza atabilir\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda in\u015faat m\u00fchendisli\u011fi diplomas\u0131 almak, bir uzmanl\u0131k i\u015fini yapmak i\u00e7in \u00f6n \u015fart fakat yeter \u015fart de\u011fil. Sertifikaland\u0131rma ile bilgiyi ve etik anlay\u0131\u015f\u0131 kazand\u0131rmak \u00e7ok \u00f6nemli. Biz bu sertifikaland\u0131r\u0131lman\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyorduk. 595 say\u0131l\u0131 Yap\u0131 Denetim Kararnamesi, meslek odalar\u0131na bu sertifikaland\u0131rmay\u0131 yapabilirliklerine ili\u015fkin yetki verdi. Bu yetkilendirme ile birlikte meslek insanlar\u0131, Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130sk\u00e2n Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na giderek Yap\u0131 Denetim Belgesi ald\u0131.<\/p>\n

\"\"
T\u00fcrkiye\u2019nin bir deprem \u00fclkesi oldu\u011funu, \u00e7ok farkl\u0131 yerlerde diri faylar\u0131n bulundu\u011funu ve bu faylar\u0131n da bir g\u00fcn mutlaka deprem \u00fcretece\u011fini biliyoruz.<\/figcaption><\/figure>\n

595 say\u0131l\u0131 kararnameye ek olarak bir de 3458 say\u0131l\u0131 M\u00fchendislik ve Mimarl\u0131k Hakk\u0131nda Yasa\u2019n\u0131n yerine ge\u00e7ecek 601 say\u0131l\u0131 bir kararname \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Belgeleme ile ilgili bu kararnamenin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 da bizim savundu\u011fumuz bir \u00f6nlemdi. Depremin hemen ard\u0131ndan 2000 y\u0131l\u0131nda bu kararnamelerin \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 olduk\u00e7a \u00f6nemli. Ancak hemen ard\u0131ndan baz\u0131 meslek odalar\u0131 y\u00f6neticilerinin d\u00f6nemin muhalefet partilerinden Refah Partisi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesinin ard\u0131ndan bu kararnameler Anayasa Mahkemesi\u2019ne g\u00f6nderildi ve kararnameler iptal edildi. Bu durum, ciddi problemlere neden oldu. 2001 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan 595 say\u0131l\u0131 Yap\u0131 Denetim Kararnamesi yerine 4708 say\u0131l\u0131 yasa \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ancak ne yaz\u0131k ki bu yasa, 595 say\u0131l\u0131 kararnameden daha geriydi. Ancak yine de \u00f6nemliydi, meslek odalar\u0131na ve meslek insanlar\u0131na \u00e7e\u015fitli yetkiler veriyordu.<\/p>\n

\u0130stanbul Belediyesi bu s\u00fcre\u00e7lerin ard\u0131ndan fark etti ki, \u0130stanbul\u2019a 120 kilometre uzakl\u0131kta meydana gelen depremin etkileri olduk\u00e7a \u015fiddetliydi ve \u0130stanbul\u2019un 20 kilometre yak\u0131n\u0131nda bulanan Kuzey Marmara Fay Hatt\u0131 yeni bir depremi \u00fcretme potansiyeline sahipti. B\u00f6yle bir depremde \u0130stanbul\u2019un \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir hasar alaca\u011f\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclmesiyle birlikte, d\u00f6rt \u00fcniversiteye ara\u015ft\u0131rma yetkisi verildi. Bu \u00fcniversiteler, Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi, \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi, Y\u0131ld\u0131z Teknik \u00dcniversitesi ve Orta Do\u011fu Teknik \u00dcniversitesiydi. \u0130stanbul Belediyesi, bu \u00fcniversitelere \u0130stanbul Depremi Master Plan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapt\u0131rd\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fma son derece \u00f6nemlidir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalara \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubesi ad\u0131na ben de kat\u0131l\u0131yordum. Ayn\u0131 zamanda bir d\u00f6nem oda ba\u015fkan\u0131m\u0131z olan Atilla Ansal da master plan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ba\u015fkan\u0131 olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyordu. 2003 y\u0131l\u0131nda tamamlanan ve son derece de\u011ferli olan 1300 sayfal\u0131k bu \u00e7al\u0131\u015fma, bilim ve bilgi insanlar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla yedi sekiz ayl\u0131k bir s\u00fcre\u00e7te ortaya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Devam\u0131nda 2004 y\u0131l\u0131nda Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130skan Bakanl\u0131\u011f\u0131, depremin T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli oldu\u011fu bilinciyle \u201c1. Deprem \u015e\u00fbras\u0131\u201dn\u0131 toplamaya karar verdi. 400 uzman\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131yla komisyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 uzun s\u00fcre devam etti. \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 ad\u0131na be\u015f meslekta\u015f\u0131mla birlikte bu komisyonlarda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n

\"\"
5.8\u2019lik son depremin ard\u0131ndan \u0130stanbul\u2019da kontrol \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada binalarda korozyona ba\u011fl\u0131 hasarlar\u0131n oldu\u011fu anla\u015f\u0131ld\u0131. Bu durum meydana gelecek 7 veya daha fazla b\u00fcy\u00fckl\u00fckteki bir depremde ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ortaya \u00e7\u0131karacak.<\/figcaption><\/figure>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmek gerekir ki, \u201c1. Deprem \u015e\u00fbras\u0131\u201dnda \u00e7\u0131kan kararlar\u0131n alt\u0131na bug\u00fcn bile imza atar\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00e7al\u0131\u015fmada tespit edilen durumlar, riskler, olas\u0131l\u0131klar h\u00e2l\u00e2 ge\u00e7erli. Bir yan\u0131yla s\u00f6z konusu Master Plan\u0131\u2019n\u0131n ortaya koymu\u015f oldu\u011fu g\u00f6r\u00fc\u015fleri analiz eden, bir yan\u0131yla da meslek odalar\u0131n\u0131 da i\u015fin i\u00e7ine katan bir perspektifle ele al\u0131nmas\u0131 nedeniyle kapsay\u0131c\u0131 bir niteli\u011fi vard\u0131. Ve en \u00f6nemlisi bu \u015f\u00fbrada, ba\u015fta \u0130stanbul olmak \u00fczere pilot b\u00f6lgeler olu\u015fturulmas\u0131 ve bu b\u00f6lgelerden ba\u015flanarak iyile\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131lmas\u0131 kararla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Erzincan Depremi 1992 y\u0131l\u0131nda olmu\u015ftu ancak \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 \u0130stanbul \u015eubesi 1991 y\u0131l\u0131nda \u201c\u0130stanbul ve Deprem Sempozyumu\u201d yapm\u0131\u015ft\u0131. 1999 depreminin ard\u0131ndan \u00fc\u00e7 tane daha sempozyum ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Ayr\u0131ca \u201cDeprem M\u00fchendisli\u011fi Konferans\u0131\u201d ad\u0131yla uluslararas\u0131 kat\u0131l\u0131ml\u0131 konferanslar yapt\u0131k. Bunun yan\u0131 s\u0131ra Japon \u0130\u015fbirli\u011fi Ajans\u0131 ile ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z oldu. 2009 y\u0131l\u0131nda Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130sk\u00e2n Bakanl\u0131\u011f\u0131 taraf\u0131ndan \u201cKentle\u015fme \u015e\u00fbras\u0131\u201d yap\u0131ld\u0131. Sonu\u00e7 bildirgesi de d\u00f6nemin Cumhurba\u015fkan\u0131 Abdullah G\u00fcl taraf\u0131ndan okunmu\u015ftu. Bu ba\u011flamda gerek \u201c1. Deprem \u015e\u00fbras\u0131\u201dn\u0131n ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu\u011fu sonu\u00e7lar\u0131n, gerekse 2009 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan \u201cKentle\u015fme \u015e\u00fbras\u0131\u201dn\u0131n sonu\u00e7 bildirgesinin alt\u0131na imzam\u0131z\u0131 atar\u0131z, bu \u00e7al\u0131\u015fmalar \u00f6nemli \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r.<\/p>\n

\u201cMeslek odalar\u0131 yap\u0131lan her \u015feye kar\u015f\u0131d\u0131r\u201d s\u00f6ylemini kabul etmiyorsunuz o zaman…
\n<\/strong><\/em>Bu s\u00f6ylem ideolojik bir sald\u0131r\u0131d\u0131r. Bize \u201cSiz ideolojik davran\u0131yorsunuz\u201d diyorlar. Asl\u0131nda tam tersi. Biz mesle\u011fin gereklerinin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda refleks g\u00f6steririz. \u0130stanbul Depremi Master Plan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 da Ali M\u00fcfit G\u00fcrtuna\u2019n\u0131n \u0130stanbul Belediye Ba\u015fkan\u0131 oldu\u011fu d\u00f6nemde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Kendisi bizim siyaseten \u00e7ok yak\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir belediye ba\u015fkan\u0131yd\u0131. Buna ra\u011fmen h\u00e2l\u00e2 diyoruz ki, bu \u00e7al\u0131\u015fma olduk\u00e7a \u00f6nemli bir \u00e7al\u0131\u015fmayd\u0131. 2004 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan \u201c1. Deprem \u015e\u00fbras\u0131\u201d, Bay\u0131nd\u0131rl\u0131k ve \u0130sk\u00e2n Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda AKP\u2019li bir ismin y\u00f6netici oldu\u011fu bir d\u00f6nemde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde \u201cKentle\u015fme \u015e\u00fbras\u0131\u201d da bu d\u00f6nemde yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

1999 y\u0131l\u0131nda meydana gelen deprem ile birlikte \u0130stanbul\u2019da bulunan yap\u0131 stoku \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde zarar g\u00f6r\u00fcnce, \u0130stanbul Valisi ve ana kent belediyesi ister istemez pani\u011fe kap\u0131ld\u0131. 2003 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul Deprem Master Plan\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yap\u0131ld\u0131 ancak bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6ncesindeki s\u00fcre\u00e7te de refleks g\u00f6sterilmesi gerekirdi. \u0130stanbul Valili\u011fi, \u0130stanbul\u2019da bulunan yap\u0131 stokunu \u0130stanbul Depremi\u2019ne haz\u0131rlayacak bir \u0130l Afet Merkez Kurulu olu\u015fturdu. Bu kurulun olu\u015fturuldu\u011funu benden ba\u015fka hi\u00e7 kimse a\u00e7\u0131klamad\u0131. 14 ki\u015fiden olu\u015fan bu \u0130l Afet Merkez Kurulu\u2019nun bir \u00fcyesi de benim.<\/p>\n

\u0130stanbul\u2019da \u2018toplanma alan\u0131\u2019 var m\u0131? <\/strong><\/p>\n

Bu kurulun varl\u0131\u011f\u0131 neden a\u00e7\u0131klanm\u0131yor, gizli kalmas\u0131 gereken bir kurul muydu?
\n<\/em><\/strong>Bu kurul 2003 y\u0131l\u0131na kadar \u00e7al\u0131\u015fmalar yapt\u0131. \u0130stanbul\u2019da bulunan yap\u0131 stokunun deprem g\u00fcvenlikli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade eden kurul, nas\u0131l daha g\u00fcvenlikli hale getirilece\u011fi \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorken fark edildi ki, deprem ger\u00e7ekle\u015fti\u011finde insanlar evleri hasar g\u00f6rmese bile evlerinde kalmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar, d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yorlar. Dolay\u0131s\u0131yla toplanma alanlar\u0131na ihtiya\u00e7 var. 2002 y\u0131l\u0131n\u0131n sonunda var olan koalisyon gitti onun yerine AKP iktidar\u0131 geldi. Erol \u00c7ak\u0131r\u2019\u0131n \u0130stanbul Valisi oldu\u011fu 2003 y\u0131l\u0131na kadar kurul toplant\u0131lar\u0131 da devam ediyordu. \u0130stanbul \u0130l Afet Merkez Kurulu\u2019nun \u00fcyelerinden biri d\u00f6nemin \u0130stanbul Belediye Ba\u015fkan\u0131 olan Ali M\u00fcfit G\u00fcrtuna\u2019yd\u0131. Di\u011fer bir \u00fcye o d\u00f6nem Bo\u011fazi\u00e7i \u00dcniversitesi Kandilli Rasathanesi\u2019nin m\u00fcd\u00fcr\u00fc olan Ahmet Mete I\u015f\u0131kara\u2019yd\u0131. Yine \u0130T\u00dc rekt\u00f6r\u00fc ve 1. Ordu\u2019nun yetkilisi de kurul toplant\u0131lar\u0131na kat\u0131l\u0131yorlard\u0131. Bu kurul taraf\u0131ndan 493 tane toplanma alan\u0131 belirlenmi\u015fti. Kurul toplant\u0131lar\u0131nda 493 toplanma alan\u0131n\u0131n yetersiz oldu\u011fu ifade edilmi\u015fti ve \u0130stanbul\u2019un her mahallesinde en az iki veya \u00fc\u00e7 tane toplanma alan\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi belirtilmi\u015fti. Burada dikkat \u00e7ekilmesi gereken en \u00f6nemli husus toplanma alanlar\u0131n\u0131n sadece bo\u015f yer olu\u015fturmak \u00e7er\u00e7evesinde g\u00f6r\u00fclemeyece\u011fidir. Bu toplanma alanlar\u0131, en yak\u0131n\u0131nda bulunan binaya o binan\u0131n uzunlu\u011funun bir bu\u00e7uk kat\u0131 kadar mesafede olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r ki, binan\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 durumunda toplanma alan\u0131nda bulunan insanlar zarar g\u00f6rmesin. Bug\u00fcn \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n ve AFAD\u2019\u0131n binlerce toplanma alan\u0131 oldu\u011funa dair a\u00e7\u0131klamalar\u0131 var. Sokak aralar\u0131n\u0131, yollar\u0131 ve enerji hatlar\u0131n\u0131n alt\u0131nda bulunan arazileri toplanma alan\u0131 olarak belirlemi\u015fler. Bir deprem s\u0131ras\u0131nda o toplanma alan\u0131nda bulunan insanlar\u0131n kafas\u0131na bir tu\u011fla veya bir kiremit mutlaka d\u00fc\u015fecek. Kurul toplant\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda belirlenen 493 toplanma alan\u0131n\u0131n yan\u0131na yenilerinin ilave edilmesi gerekirken, bu 493 toplanma alan\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na Al\u0131\u015fveri\u015f Merkezleri, g\u00f6kdelenler ve rezidanslar yap\u0131ld\u0131. \u0130stanbul daha \u00f6nceki durumundan \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck problemler ta\u015f\u0131yan bir kent haline getirildi.<\/p>\n

\"\"
2003 y\u0131l\u0131nda \u0130l Afet Kurulu toplant\u0131lar\u0131 s\u0131ras\u0131nda belirlenen 493 toplanma alan\u0131n\u0131n yan\u0131na yenilerinin ilave edilmesi gerekirken, bu 493 toplanma alan\u0131n\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131na al\u0131\u015fveri\u015f merkezleri, g\u00f6kdelenler ve rezidanslar yap\u0131ld\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

Toplanma alan\u0131 demek sadece bo\u015f alan ya da binalardan uzak alan demek de\u011fildir. Toplanma alanlar\u0131n\u0131n su, tuvalet gibi ihtiya\u00e7lara yan\u0131t vermesi, enerji hatlar\u0131na sahip olmas\u0131 gerekir. Gerekli ara\u00e7 ve gere\u00e7lerin konulaca\u011f\u0131 depolar\u0131n bu toplanma alanlar\u0131nda bulunmas\u0131 gerekir. \u0130stanbul\u2019da b\u00f6yle bir toplanma alan\u0131 var m\u0131? Sadece bo\u015f alan olarak bile bir toplanma alan\u0131 yok.<\/p>\n

Yap\u0131 stokunun 1999\u2019daki durumu neyse bug\u00fcnk\u00fc mevcut durumdaki hali de o. \u0130stanbul i\u00e7in risk devam ediyor. \u00d6zellikle de son 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te \u0130stanbul \u00f6yle k\u00f6t\u00fc yap\u0131la\u015ft\u0131 ki, deprem g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildi\u011fimiz evlerimizin i\u00e7i sokaktan daha g\u00fcvenli hale geldi. Meslek odalar\u0131 ve ilgili Bakanl\u0131klar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar yapmas\u0131 ve bilgi d\u00fczeyinin y\u00fcksek olmas\u0131na ra\u011fmen geldi\u011fimiz noktan\u0131n i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir durum olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ifade etmek isterim.<\/p>\n

Deprem toplanma alanlar\u0131n\u0131n sadece binalar\u0131 hasar g\u00f6ren insanlar\u0131n de\u011fil t\u00fcm \u015fehir n\u00fcfusunun toplanabilece\u011fi \u00f6l\u00e7ekte olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorsunuz. \u0130nsanlar panikle evlerini terk edecekler ve bir s\u00fcre evlerine geri d\u00f6nemeyecekler…
\n<\/em><\/strong>Evet, kesinlikle b\u00f6yle. \u00c7\u00fcnk\u00fc depremin ard\u0131ndan art\u00e7\u0131 depremler devam edecek. Yap\u0131lar\u0131 hasar g\u00f6rmemi\u015f olsa dahi insanlar evlerine geri d\u00f6nemeyecekler. \u00c7\u00fcnk\u00fc oturduklar\u0131 konutlara g\u00fcvenmiyorlar. Toplanma alanlar\u0131n\u0131n altyap\u0131l\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede yap\u0131lmas\u0131 ve bu \u015fekilde muhafaza edilmesi gerekirken geldi\u011fimiz noktada b\u0131rakal\u0131m bilimsel \u00f6l\u00e7eklere uygun bir toplanma alan\u0131n\u0131, insanlar\u0131n ayaklar\u0131 \u00fczerinde durabilecekleri bir toplanma alan\u0131 bile yok.<\/p>\n

AFAD\u2019\u0131n kurulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan Ulusal Deprem Strateji ve Eylem Plan\u0131 yap\u0131ld\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fma de\u011ferliydi ve bizim de y\u0131llard\u0131r ifade etti\u011fimiz sertifikaland\u0131rmaya dikkat \u00e7ekiyordu. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ard\u0131ndan Bakanl\u0131k da duruma dikkat \u00e7ekmi\u015f ve TMMOB\u2019a bir yaz\u0131 g\u00f6ndererek 2004 y\u0131l\u0131ndaki deprem \u015f\u00fbras\u0131ndan sonra yetkin m\u00fchendislikle ilgili bir yasa tasla\u011f\u0131 haz\u0131rlanmas\u0131 talebini iletmi\u015fti. B\u00f6yle bir taslak haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve Bakanl\u0131k\u2019a g\u00f6nderilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen, bug\u00fcne kadar bir yasa \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil. Ancak Ba\u015fbakanl\u0131k\u2019a ba\u011fl\u0131 olan AFAD\u2019\u0131n Ulusal Deprem Strateji ve Eylem Plan\u0131\u2019n\u0131n maddelerinden birinde 2017 y\u0131l\u0131n\u0131n sonuna kadar Yetkin M\u00fchendislik Yasas\u0131 ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sonland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 ifade ediliyordu. Bu maddeye ra\u011fmen, bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yapacak kurumlar\u0131n TMMOB, \u00fcniversiteler ve \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131 oldu\u011funun alt\u0131 \u00e7izilmi\u015f olmas\u0131na ra\u011fmen bug\u00fcne kadar bir toplant\u0131 dahi yap\u0131lmad\u0131.<\/p>\n

\"\"
Ranta dayal\u0131 yap\u0131la\u015fma anlay\u0131\u015f\u0131yla \u0130stanbul sadece deprem de\u011fil yeni afetlerle y\u00fcz y\u00fcze gelmeye ba\u015flad\u0131. Bunlardan biri de sel bask\u0131nlar\u0131!<\/figcaption><\/figure>\n

Y\u0131k-yap anlay\u0131\u015f\u0131 ve rant tutkusu<\/strong><\/p>\n

Son 20 y\u0131lda ne yap\u0131ld\u0131?
\n<\/em><\/strong>2012 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Yasas\u0131, m\u00fcteahhit anlay\u0131\u015f\u0131yla \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Y\u0131k-yap anlay\u0131\u015f\u0131 bir m\u00fcteahhit anlay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. 99 depreminden sonra 2007 y\u0131l\u0131nda bir deprem y\u00f6netmeli\u011fi \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Her yap\u0131y\u0131 y\u0131k\u0131p ba\u015ftan yapmak m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ve baz\u0131 binalar\u0131n da buna ihtiyac\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 fark edildi\u011fi i\u00e7in bu y\u00f6netmeli\u011fe g\u00fc\u00e7lendirmeye ili\u015fkin bir b\u00f6l\u00fcm eklendi. Ancak 2012 y\u0131l\u0131nda getirilmi\u015f olan Kentsel D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm Yasas\u0131 ile birlikte g\u00fc\u00e7lendirme konusu devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131ld\u0131. Bizim gibi az geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde paran\u0131n ve kaynaklar\u0131n do\u011fru kullan\u0131lmas\u0131 esast\u0131r. Bu durumun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan var olan yap\u0131 stokunun g\u00fc\u00e7lendirilerek kullan\u0131lmas\u0131 gerekmekteydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u0131k\u0131p yeniden bina yaparsan\u0131z, do\u011fada bulunan malzemeleri ekstra t\u00fcketmi\u015f olursunuz. Maden M\u00fchendisleri Odas\u0131\u2019n\u0131n maden \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ili\u015fkin bir toplant\u0131s\u0131na davet edilmi\u015ftim. Burada Anadolu Yakas\u0131\u2019ndaki ve Avrupa Yakas\u0131\u2019ndaki agrega miktar\u0131n\u0131n 20 y\u0131l i\u00e7erisinde t\u00fckenece\u011fi ifade edilmi\u015fti. Agrega dedi\u011fimiz, ta\u015flar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar haline getirilmi\u015f durumudur ve betonun bir t\u00fcrevidir. Gelecek ku\u015faklar kendilerine yeni yap\u0131lar yapacaklar\u0131nda, yol veya okul yapacaklar\u0131nda, hastane veya metro yapacaklar\u0131nda bu agregalar\u0131 Bulgaristan\u2019dan m\u0131 getirece\u011fiz? Bu \u00e7er\u00e7evede var olan yap\u0131 stokunun g\u00fc\u00e7lendirilmesinin yeni yap\u0131lacak olan yap\u0131n\u0131n maliyetinin y\u00fczde 50\u2019sini ge\u00e7meyecek bir durumu varsa, g\u00fc\u00e7lendirmeye gidilmesi gerekir. Deprem ile ilgili yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar ve \u015f\u00fbra toplant\u0131lar\u0131, sadece binalar\u0131n y\u0131k\u0131l\u0131p yerlerine yenilerinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de\u011fil, ayn\u0131 zamanda yap\u0131 stokunun bir k\u0131sm\u0131n\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesi gerekti\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 da ortaya koymu\u015ftu. Bu \u00e7er\u00e7evede Zeytinburnu ba\u015fta olmak \u00fczere pilot b\u00f6lgeler belirlenmi\u015fti. Ancak ne yaz\u0131k ki 2012 y\u0131l\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm yasas\u0131 bu durumu ortadan kald\u0131rd\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de ekonomik anlamda \u00fcretime dayal\u0131 olmayan ve sadece bina yap\u0131m a\u015famas\u0131nda istihdam sa\u011flayan in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcne dayal\u0131 bir kalk\u0131nma modeli se\u00e7ildi. Da\u011fa, ta\u015fa, \u0130stanbul\u2019un her yerine ihtiya\u00e7 temelli olmayan yap\u0131lar yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Planlama anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tamamen d\u0131\u015f\u0131nda geli\u015fen bir yap\u0131la\u015fma ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bilim ve bilgi d\u0131\u015f\u0131, kent geli\u015fimine ayk\u0131r\u0131, TOK\u0130\u2019ye devredilerek akl\u0131n almayaca\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde in\u015faatlar yap\u0131ld\u0131. Orman alanlar\u0131, su havzalar\u0131, da\u011f ta\u015f t\u00fcm\u00fcyle in\u015faata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc. 2012 y\u0131l\u0131na gelindi\u011finde hazineye ait araziler, bo\u015f alanlar in\u015faata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. B\u00f6ylesi bir ekonomik kalk\u0131nma modeli tercih edildi\u011fi i\u00e7in, yeni in\u015faat alanlara ihtiya\u00e7 duyuldu. Bu durum \u00f6zellikle 2002\u2019den sonra \u00fclkemizi y\u00f6neten siyasi iktidar\u0131n kalk\u0131nma modeli olarak in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc se\u00e7mi\u015f olmas\u0131n\u0131n sonucudur. \u00d6te yandan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm riskin \u00f6zellikle y\u00fcksek oldu\u011fu yerlerde uygulanmad\u0131.<\/p>\n

Yani kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ad\u0131 alt\u0131nda rant\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu yerlere mi odaklan\u0131ld\u0131?
\n<\/em><\/strong>Evet. Rant\u0131n y\u00fcksel oldu\u011fu yerlerden ba\u015fland\u0131 ve o b\u00f6lgeler yeni afetler ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. \u00d6rne\u011fin be\u015f katl\u0131 yap\u0131y\u0131 y\u0131kt\u0131 yedi katl\u0131 yapt\u0131. On daire on be\u015f daire oldu. Mimari yap\u0131 de\u011fi\u015fti ama sokak de\u011fi\u015fmedi. Daire alan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcld\u00fc ama daire say\u0131s\u0131 b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Daire say\u0131s\u0131 art\u0131nca n\u00fcfus artt\u0131. N\u00fcfus art\u0131nca otomobil say\u0131s\u0131 artt\u0131. Demografik yap\u0131 bozuldu.<\/p>\n

\"\"
Yap\u0131lar yenilense bile riskler art\u0131yor. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7evrenin olmamas\u0131 da yeni bir risk olu\u015fturuyor.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu durumda depremde insanlar\u0131n yang\u0131n \u00e7\u0131kacak yerlere ula\u015fabilme \u015fans\u0131 yok. Kurtarma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapabilme \u015fans\u0131 yok. Dolay\u0131s\u0131yla orman alanlar\u0131n\u0131n su havzalar\u0131n\u0131n \u00f6zellikle model olarak se\u00e7ilen rant\u0131 y\u00fcksek olan yerlerde kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131yla kent yeni afetlerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rak\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Afet \u00fcst\u00fcne afet eklendi<\/strong><\/p>\n

D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme verilen yasal ve finansal destekler g\u00fc\u00e7lendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na verilmiyor mu?
\n<\/em><\/strong>Kesinlikle verilmiyor. Hatta g\u00fcndemde bile yok. Y\u0131k\u0131m \u00f6zendiriliyor. Bak\u0131n gelmi\u015f oldu\u011fumuz nokta itibariyle bug\u00fcn deprem afetinin yan\u0131na yeni afetler eklendi. Ben 43 y\u0131ld\u0131r \u0130stanbul\u2019da ya\u015f\u0131yorum. Beyo\u011flu\u2019nu su bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmedim. \u015eimdi Beyo\u011flu\u2019nu su bas\u0131yor. \u00dcsk\u00fcdar\u2019\u0131 su bast\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmedim. Ayamama deresini hat\u0131rlay\u0131n. 2009 y\u0131l\u0131nda ya\u011fan ya\u011fmurun ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu\u011fu afet ile 31 insan\u0131m\u0131z\u0131 yitirdik. Sen dere boylar\u0131n\u0131, derelerin ta\u015fk\u0131n alanlar\u0131n\u0131 dikkate almadan oralar\u0131 yap\u0131la\u015fmaya a\u00e7arsan, derelerin ta\u015fk\u0131n alan\u0131n\u0131 daralt\u0131rsan, ya\u011facak ya\u011fmur suyu nereye gidecek? Kentle u\u011fra\u015fan, meteoroloji ve su bilimiyle u\u011fra\u015fan biliminsanlar\u0131 derler ki, \u00f6yle bir kent olmal\u0131 ki, ya\u011fan ya\u011fmurun %75-80\u2019ini toprak almal\u0131, geriye kalan %20-25 mertebesindeki su da ak\u0131p normal olarak su kanallar\u0131na y\u00f6nelmeli.<\/p>\n

Ama sen her yeri betona d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrsen, o ya\u011facak ya\u011fmuru alacak toprak kalmazsa bu sefer betonun \u00fczerinden h\u0131zla akan sular en \u00e7ukur yerlerde birle\u015fecek. Sele d\u00f6n\u00fc\u015fecek. Neticede depreme, sel ve su bask\u0131nlar\u0131 da afet olarak ilave oldu!<\/p>\n

Bu kadar \u00e7ok bina yapt\u0131n\u0131z. Is\u0131 adalar\u0131 olu\u015ftu. Kent s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 gittik\u00e7e artt\u0131 ve hava kirlendi. Bu kadar \u00e7ok konut yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in insanlara \u0130stanbul\u2019a \u201cgel gel\u201d demeye ba\u015flad\u0131n\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc o kadar konut yapt\u0131n\u0131z ve bunlar\u0131 satman\u0131z laz\u0131m. Oysa \u0130stanbul\u2019un d\u0131\u015f\u0131nda sadece Adapazar\u0131\u2019na y\u00f6nelik olarak s\u00f6yledi\u011fim gibi fabrikay\u0131 Adapazar\u0131 ovas\u0131na yap\u0131p, oray\u0131 konuta d\u00f6nd\u00fcrmek yerine Anadolu\u2019nun herhangi bir yerinde yapsayd\u0131n\u0131z \u00e7ekim merkezi de oras\u0131 olacakt\u0131. \u0130stanbul\u2019un d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7ekim merkezi olu\u015ftursan\u0131z bu kadar \u00e7ok konut yapmaya da gerek kalmaz.<\/p>\n

Bu kadar \u00e7ok insan\u0131n \u0130stanbul\u2019a gelmesi havay\u0131 da kirletti, iklimi de bozdu. \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lm\u0131\u015f olan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm uygulamalar\u0131yla yani insanlar\u0131 zorla evlerinden \u00e7\u0131kararak ba\u015fka yerlere g\u00f6ndermi\u015f olmak \u0130stanbul\u2019da ayn\u0131 zamanda sosyal ve toplumsal sorunlar ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor. B\u00f6ylece deprem afetinin yan\u0131na d\u00f6rt afet daha eklediniz. Hani siz \u0130stanbul\u2019u deprem afetine haz\u0131rl\u0131yordunuz? Bug\u00fcn \u0130stanbul 1999 durumundan daha iyi de\u011fil tam tersine be\u015f afetle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya.<\/p>\n

Yap\u0131lar yenilense bile riskler artt\u0131 diyorsunuz?
\n<\/em><\/strong>\u0130stanbul\u2019daki yap\u0131 stokunun depreme g\u00fcvenlikli bir hale getirme konusunda deprem bir \u015fans olarak kullan\u0131labilirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130stanbul\u2019u masaya yat\u0131rmak ve yeniden planlamak, be\u015f y\u0131l oturup buna \u00e7al\u0131\u015fmak laz\u0131m demi\u015ftim. Yap\u0131lm\u0131\u015f olan \u0130stanbul deprem master plan\u0131 bunu gerektiriyordu. 2004 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lm\u0131\u015f olan Deprem \u015e\u00fbras\u0131 bunu gerektiriyordu. 2009 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan Kentle\u015fme \u015e\u00fbras\u0131 bunu gerektiriyordu. \u0130stanbul\u2019u masaya yat\u0131racaks\u0131n ve yeniden planlayacaks\u0131n. Plana uygun olarak \u00f6ncelikli b\u00f6lgelerden ba\u015flamak \u00fczere gerek bir k\u0131s\u0131m yap\u0131lar\u0131 y\u0131karak gerekse bir k\u0131s\u0131m yap\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek bo\u015f alanlara da dokunmayarak \u0130stanbul\u2019u 20-25 y\u0131l i\u00e7erisinde yap\u0131 ve \u00e7evre g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ekten ya\u015fan\u0131labilecek bir kent haline getirilebilirdiniz. 99 depremi \u0130stanbul a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir \u015fanst\u0131 ama bu \u015fans rant \u00e7er\u00e7evesinde kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in var olan yap\u0131 stoku g\u00fc\u00e7lendirilip deprem g\u00fcvenlikli bir hale getirilmedi. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130stanbul\u2019da insanlar\u0131n evlerinden \u00e7\u0131k\u0131p gidebilecekleri bo\u015f alan kalmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in 5.8 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcndeki deprem bile korkuya neden oldu. \u0130nsanlar hakl\u0131 olarak \u015fu soruyu sordu: \u201cEvimden d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131mda nereye gidece\u011fim?\u201d<\/p>\n

\"\"
Ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l \u015eubat ay\u0131nda Kartal\u2019da bir bina \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f ve 21 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirmi\u015fti. Deprem sonras\u0131 kurtarma operasyonlar\u0131na haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olunmas\u0131 gereken \u0130stanbul gibi bir metropolde kurtarma ve enkaz kald\u0131rma i\u015flemleri g\u00fcnlerce s\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.<\/figcaption><\/figure>\n

Bug\u00fcn gelmi\u015f oldu\u011fumuz nokta iktidar\u0131n se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu kalk\u0131nma modelinin sonucudur.<\/p>\n

Deprem sonras\u0131 hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fcyor
\n<\/em><\/strong>\u0130lgin\u00e7 bir alg\u0131 var. Sanki bizler yap\u0131la\u015fmaya, k\u00f6pr\u00fc, yol, havaalan\u0131, metro, okul, hastane vb. yap\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131ym\u0131\u015f\u0131z gibi. Tabi ki hay\u0131r! Ama temel \u00f6ng\u00f6r\u00fc ve temel sorun \u015furadad\u0131r: \u0130htiya\u00e7 temelli olacak \u00e7er\u00e7evede yani modern bir kent ortaya \u00e7\u0131kartmak \u00e7er\u00e7evesinde bir planlaman\u0131n yap\u0131l\u0131p titizlikle o planlaman\u0131n arkas\u0131ndan gitmek gerekir. Ama ne yaz\u0131k ki depreme haz\u0131rlanman\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fclerini bilimsel gereklilikler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ortaya koyan meslek odalar\u0131n\u0131n yap\u0131 stokuna m\u00fcdahale etme sorumluluklar\u0131 t\u00fcm\u00fcyle ortadan kald\u0131r\u0131ld\u0131. Meslek odas\u0131yla meslek insanlar\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiyi koparan bir strateji olu\u015fturuldu. 2018\u2019de uygulanmaya ba\u015flanm\u0131\u015f olan \u0130mar Bar\u0131\u015f\u0131 ise bunun tuzu biberi oldu. Bakan\u0131n ifade etti\u011fi \u00e7er\u00e7evede yap\u0131lar\u0131n deprem g\u00fcvenlikleri de dahil olmak \u00fczere bar\u0131\u015f ad\u0131 alt\u0131nda af me\u015fru g\u00f6sterildi. TBMM\u2019de oy birli\u011fiyle al\u0131nan bu karar ve o karara parmak kald\u0131ran herkes su\u00e7ludur, vebal alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi Kartal\u2019da bir yap\u0131 kendi kendine y\u0131k\u0131ld\u0131. Ambulanslar enkaz alan\u0131na iki saate ula\u015famad\u0131. 1999\u2019dan bu yana ifade etti\u011fimiz bir \u015fey var. Depreme haz\u0131rlanma, deprem an\u0131 ve deprem sonras\u0131n\u0131 hafifletmek ve rahatlatmay\u0131 i\u00e7erir. \u00c7evre g\u00fcvenli\u011fini ne kadar sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u00e7er\u00e7evede kurgulay\u0131p uygularsan\u0131z, deprem an\u0131nda da o denli h\u0131zl\u0131 hale gelirsiniz. Kurtarma beceriniz ve \u015fans\u0131n\u0131z o kadar artar.<\/p>\n

\u00d6zellikle deprem gibi felakette kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lacak en b\u00fcy\u00fck sorunlardan biri de yang\u0131nlar. \u015eehrin \u015furas\u0131nda veya buras\u0131nda yang\u0131nlar \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda o yang\u0131nlara nas\u0131l m\u00fcdahale edilecek? Dolay\u0131s\u0131yla Kartal\u2019daki yap\u0131n\u0131n enkaz\u0131 be\u015f g\u00fcnde kald\u0131r\u0131ld\u0131ysa, \u0130stanbul\u2019da olduk\u00e7a fazla say\u0131da yap\u0131n\u0131n enkaz\u0131 uzun s\u00fcre kald\u0131r\u0131lamayacak ve \u0130stanbul yang\u0131na teslim edilecektir.<\/p>\n

Envanter \u00e7\u0131karman\u0131n \u00f6nemi<\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130mar bar\u0131\u015f\u0131 ile s\u00fcre\u00e7 mal sahibinin beyan\u0131na b\u0131rak\u0131ld\u0131 ve bu yap\u0131lar i\u00e7in deprem g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7bir inceleme yap\u0131lmad\u0131. Yine de bu yap\u0131larla ilgili elde edilmi\u015f veri nas\u0131l de\u011ferlendirilmeli? \u0130mar bar\u0131\u015f\u0131 s\u00fcrecinde bu yap\u0131larda ayr\u0131ca hangi incelemeler yap\u0131lsayd\u0131 daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir sonu\u00e7 sa\u011flanabilirdi? En az\u0131ndan envantere bir katk\u0131s\u0131 olabilir diyece\u011fiz ancak bildi\u011fimiz kadar\u0131yla kurumlar\u0131n elinde b\u00f6yle bir envanter de yok.
\n<\/em><\/strong>Deprem Master plan\u0131, 1. Deprem \u015e\u00fbras\u0131 gibi \u00e7al\u0131\u015fmalar bu envanter \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 \u00f6n\u00fcne alm\u0131\u015ft\u0131. Mutlaka bu kentin bir envanterinin \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gerekirdi. Dolay\u0131s\u0131yla riski y\u00fcksek olan b\u00f6lgeler ve yap\u0131lar \u00f6ne al\u0131nacak ve oralar ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130stanbul rehabilite edilebilecekti.<\/p>\n

\u0130nan\u0131n, merkezi h\u00fck\u00fcmetin kayna\u011f\u0131na bile ihtiya\u00e7 duymadan her y\u0131l 1,5-2 milyar dolar ay\u0131rarak ve \u0130stanbul\u2019un en riskli b\u00f6lgelerinden ba\u015flay\u0131p 20-25 y\u0131l i\u00e7erisinde \u0130stanbul belediyesi bile \u0130stanbul\u2019u rehabilite edebilirdi. Ama ne yaz\u0131k ki sadece rant anlay\u0131\u015f\u0131 ve in\u015faat sekt\u00f6r\u00fcnden elde edilecek gelirler tercih edildi. Ve \u00f6zellikle TOK\u0130 kanal\u0131yla ele al\u0131nan yap\u0131lar \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Bu perspektifle bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u0130mar Bar\u0131\u015f\u0131\u2019n\u0131n bir para toplama arac\u0131 oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Yap\u0131 stokunun g\u00fcvenli\u011fi yap\u0131 sahibinin kendisine teslim edildi\u011fi bir \u00fclke depreme haz\u0131rlanamaz.<\/p>\n

Yap\u0131 stokuna ili\u015fkin bilgilerin t\u00fcm\u00fc \u00c7evre ve \u015eehircilik \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinde var. Oturulsun her ilde birka\u00e7 ay o dosyalar \u00e7\u0131kar\u0131ls\u0131n ve bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ls\u0131n. B\u00f6ylelikle kentlerde yap\u0131 stokunun envanteri de ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f olur. Tabi b\u00f6yle bir durumda ne yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor? T\u00fcm\u00fcyle ka\u00e7ak olan bir binan\u0131n deprem g\u00fcvenli\u011fi olur mu? Olmaz. Dolay\u0131s\u0131yla bunun gere\u011fini yerine getireceksin.<\/p>\n

Ama kimse bunu tart\u0131\u015fmak istemiyor.
\n<\/em><\/strong>Kentlerde bulunan yap\u0131lar\u0131n m\u00fclkiyeti ki\u015filere ait olabilir, burada bir sorun yok. Fakat o yap\u0131 ba\u015fka insanlarla birlikte ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ayn\u0131 zamanda kamu mal\u0131d\u0131r. O yap\u0131n\u0131n herhangi bir afette deprem ba\u015fta olmak \u00fczere y\u0131k\u0131lmas\u0131 sadece o yap\u0131n\u0131n i\u00e7erisinde oturan aileye zarar vermez. E\u011fer yap\u0131 bir yol \u00fczerindeyse o yolun kapanmas\u0131na neden olur. E\u011fer yap\u0131 bir sokaktaysa oraya itfaiye ara\u00e7lar\u0131n\u0131n girememesine neden olur. Dolay\u0131s\u0131yla her yap\u0131n\u0131n bir kamu mal\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fi fikrinden hareketle t\u00fcm\u00fcyle ka\u00e7ak olan o yap\u0131lar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc yar\u0131n olabilecek bir afette kamu zarar\u0131 olu\u015facak.<\/p>\n

Normal bir emek\u00e7i vatanda\u015f ba\u015f\u0131n\u0131 sokabilece\u011fi 70-80 metrekarelik bir yer alamazken birileri gidiyor orman alan\u0131ndaki, su havzas\u0131ndaki veya herhangi bir yerdeki meraya, hazine arazisine el koyuyor ve hem senin hakk\u0131n\u0131 gasp ediyor hem de bir yap\u0131ya sahip oluyor. G\u00fcvenlikli bir yap\u0131 olu\u015fturmuyor. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00c7evre ve \u015eehircilik \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri ve onlardan hareketle belediyeler kendi dosyalar\u0131nda olan bu yap\u0131lar i\u00e7in hi\u00e7 zaman kaybetmeden harekete ge\u00e7meli ve dosyalar taranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"
Toplanma alanlar\u0131, en yak\u0131n\u0131nda bulunan binaya o binan\u0131n uzunlu\u011funun bir bu\u00e7uk kat\u0131 kadar mesafede olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olmal\u0131d\u0131r ki, binan\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131 durumunda toplanma alan\u0131nda bulunan insanlar zarar g\u00f6rmesin.<\/figcaption><\/figure>\n

T\u00fcm\u00fcyle ka\u00e7ak olan yap\u0131lar en riskli yap\u0131lard\u0131r. Ruhsat al\u0131n\u0131p \u00fczerine ka\u00e7ak yap\u0131 eklenen yap\u0131lar ikinci derece en riskli yap\u0131lard\u0131r. Ruhsat alm\u0131\u015f ama m\u00fchendislik hizmeti g\u00f6rmemi\u015f yap\u0131lar da \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc derece riskli yap\u0131lard\u0131r. \u0130\u015fte envanter ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Yeniden boyutlu bir \u00e7al\u0131\u015fmaya ihtiya\u00e7 yoktur. Var olan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n de\u011ferlendirilmi\u015f olmas\u0131 riskli yap\u0131lar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karacakt\u0131r. Bizim 99 y\u0131l\u0131ndan bu yana yapm\u0131\u015f oldu\u011fumuz \u00e7al\u0131\u015fmalarda yap\u0131lan sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011ferlendirmenin \u015fu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Depremin gece ve g\u00fcnd\u00fcz olmas\u0131na ve depremin ivmesine ba\u011fl\u0131 olarak en az 75 ile 150 bin mertebesinde kayb\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ciddi olas\u0131l\u0131k.<\/p>\n

Can kayb\u0131?
\n<\/em><\/strong>Evet, can kayb\u0131. 99 depreminde K\u00f6rfez b\u00f6lgesinde % 25 mertebesinde yap\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 kald\u0131. Yap\u0131lar\u0131n % 6\u2019s\u0131 yerle bir oldu. % 7\u2019si a\u011f\u0131r hasar g\u00f6rd\u00fc. % 12\u2019si de orta derecede hazar g\u00f6rd\u00fc. Yani % 25 ne demek? Sen orta derece hasar g\u00f6rm\u00fc\u015f bir yap\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmeden oturamazs\u0131n. O zaman \u0130stanbul\u2019da kafadan % 25 mertebesinde yap\u0131 devre d\u0131\u015f\u0131 kalacakt\u0131r. Bunun anlam\u0131 ise \u0130stanbul\u2019un n\u00fcfusuna oranla en az 2-3 milyon insan\u0131n sokakta kalmas\u0131 demektir. % 25 insan\u0131 bar\u0131nd\u0131racak, onlar\u0131n sa\u011fl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, yeme-i\u00e7me ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, tuvalet ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131, su ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak, ayakta duracaklar\u0131na yetecek bile bo\u015f alan yok. Kimse birbirini kand\u0131rmas\u0131n.<\/p>\n

Siz 3 milyon deyince dikkatimi \u00e7ekti. Yeni yap\u0131lacak Uydukent\u2019in n\u00fcfusunun bu mertebede olmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.
\n<\/em><\/strong>Biz 3 milyon insan evsiz kalacak diyoruz, onlar bir 3 milyon daha ta\u015f\u0131yor buraya!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cemal G\u00f6k\u00e7e TMMOB \u0130n\u015faat M\u00fchendisleri Odas\u0131 Ba\u015fkan\u0131 S\u00f6yle\u015fi: \u00d6zer Or \u201cBug\u00fcn gelmi\u015f oldu\u011fumuz nokta iktidar\u0131n se\u00e7mi\u015f oldu\u011fu y\u0131k-yap anlay\u0131\u015f\u0131na ve rant tutkusuna dayal\u0131 kalk\u0131nma modelinin sonucudur. 99 depreminden ders almak bir yana, \u0130stanbul daha da riskli bir duruma getirildi. Deprem afetinin yan\u0131na d\u00f6rt afet daha eklendi. Depremin gece ve g\u00fcnd\u00fcz olmas\u0131na ve depremin ivmesine ba\u011fl\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":39903,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5771,38],"tags":[5776,198,691],"class_list":["post-39902","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-192-sayi","category-dergi-sayilari","tag-beklenen-istanbul-depremi","tag-cevre","tag-deprem"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t