{"id":40749,"date":"2020-03-16T18:55:14","date_gmt":"2020-03-16T15:55:14","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=40749"},"modified":"2020-03-16T18:56:58","modified_gmt":"2020-03-16T15:56:58","slug":"koronavirus-pandemisinin-ekonomik-etkileri-prof-dr-izzettin-onder-turkiye-de-bu-krizden-etkilenecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/03\/16\/koronavirus-pandemisinin-ekonomik-etkileri-prof-dr-izzettin-onder-turkiye-de-bu-krizden-etkilenecek","title":{"rendered":"Koronavir\u00fcs ve ekonomi | Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder: T\u00fcrkiye de bu krizden etkilenecek"},"content":{"rendered":"

\u00c7in\u2019den d\u00fcnya geneline yay\u0131l\u0131m g\u00f6steren SARS-CoV-2 koronavir\u00fcs\u00fc k\u00f6kenli pandeminin hem \u00fclkeler baz\u0131nda hem de k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte etkiledi\u011fi alanlardan bir di\u011feri de ekonomi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00dclkelerin ald\u0131\u011f\u0131 karantina, baz\u0131 mek\u00e2nlar\u0131n ve i\u015fletmelerin kapat\u0131lmas\u0131 gibi tedbirler ekonomik kayba ve i\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hak kay\u0131plar\u0131na neden olabiliyor. \u00dclkemizde ise tan\u0131mlanm\u0131\u015f 18 vaka bulunuyor. Benzer \u00f6nlemlerin T\u00fcrkiye ekonomisine etkilerini\u00a0ve d\u00fcnya genelindeki ekonomik durumu Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder<\/strong> ile konu\u015ftuk.<\/p>\n

Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131n\u0131n kriz etkisine de\u011finerek \u201cAsl\u0131nda bu da bir kriz, biyolojik bir kriz. Biyolojik bir krizin ekonomiye yans\u0131mas\u0131n\u0131 konu\u015fuyoruz asl\u0131nda. 2008\u2019de ba\u015flayan ve h\u00e2l\u00e2 i\u00e7erisinden ge\u00e7ti\u011fimiz ekonomik krize \u00e7ok benzer yanlar\u0131 var. Bu kriz, biyolojik kriz, t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lma potansiyeli ta\u015f\u0131makta ve daha \u00e7ok geli\u015fmekte olan b\u00f6lgelerin etkilendi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Bunun \u00e7ok tipik bir \u00f6rne\u011fi olan \u0130talya\u2019ya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu salg\u0131n ilk olarak \u0130talya\u2019n\u0131n ekonomik olarak geli\u015fmi\u015f bir b\u00f6lgesi olan kuzey b\u00f6lgesinde etkili oldu. \u0130lk olarak kuzey b\u00f6lgesi karantinaya al\u0131nd\u0131. Daha geri kalm\u0131\u015f b\u00f6lgelerindeki etkileri daha sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. \u015eimdi ise \u00fclke geneline yay\u0131lm\u0131\u015f durumda. Koronavir\u00fcs b\u00fct\u00fcn Avrupa\u2019ya h\u0131zla yay\u0131ld\u0131. Bizim \u00fclkemize de daha ge\u00e7 bir d\u00f6nemde geldi. Daha kentsel alanlar\u0131n daha h\u0131zl\u0131 bir bi\u00e7imde etkilendi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u0131rsal alanlar ise daha yava\u015f etkileniyor. Toplumlar sanayile\u015ftik\u00e7e ileti\u015fimin ve sosyalle\u015fmenin \u00f6nem kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Asl\u0131nda bu durum sanayile\u015fmenin bir sonucudur. B\u00f6yle olunca da, yani ileti\u015fim ve sosyalle\u015fme \u00f6nem kazan\u0131nca da, salg\u0131nlarda yay\u0131l\u0131m \u00e7ok daha g\u00fc\u00e7l\u00fc oluyor\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n

\u201cEkonomiler \u00e7ok canl\u0131 olsayd\u0131, yani hen\u00fcz 2008\u2019e gelinmemi\u015f olsayd\u0131, ekonomilerin durumu 2000\u2019lerin ba\u015f\u0131ndaki gibi olsayd\u0131, vir\u00fcs kaynakl\u0131 kriz ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda bunun etkilerini \u00e7ok net hissederdik\u201d diyen \u00d6nder, \u201cEkonomiler bu krizden \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda etkilenirdi. Ancak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ekonomiler zaten dura\u011fan halde. Dolay\u0131s\u0131yla bu kriz ile birlikte dura\u011fanl\u0131\u011f\u0131n \u00fczerine eklenen bir ba\u015fka dura\u011fanla\u015ft\u0131rma etkisi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Belirli kurumlar faizlerin d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesine ili\u015fkin karar ald\u0131 ancak faiz d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerinin ekonomiye bir faydas\u0131 olmuyor. \u2018Likidite krizi\u2019 denen \u015fey ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yani d\u00fc\u015fen faizler ekonomileri canland\u0131ram\u0131yor, faiz d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerinin insanlar\u0131n t\u00fcketim e\u011filimlerini art\u0131rmayaca\u011f\u0131 bir durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor\u201d diyerek ekonomik tedbirlerin yetersizli\u011fine dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n

\u201cBu kriz, sistemle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncemizi de\u011fi\u015ftirebilir mi?\u201d<\/strong><\/h5>\n

Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder, koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 kaynakl\u0131 krizin toplumsal olarak bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 de\u011fi\u015fikli\u011fine zemin haz\u0131rlayabilece\u011fine dikkat \u00e7ekerek \u015fu a\u00e7\u0131klamalarda bulundu:<\/p>\n

\"\"\u201c\u00dcretim yava\u015f yava\u015f \u00e7ok temel maddelere kayacak. Bu kriz devam etti\u011fi s\u00fcrece s\u00f6z konusu durumun etkilerini g\u00f6rece\u011fiz. Krizden en az etkilenen sekt\u00f6rler g\u0131da ve makyaj malzemeleri sekt\u00f6r\u00fc oluyor. Belki bu krizde de b\u00f6ylesi bir durum ger\u00e7ekle\u015febilir. Buzdolab\u0131, \u00e7ama\u015f\u0131r makinesi gibi dayan\u0131kl\u0131 t\u00fcketim mallar\u0131 gibi s\u00fcrekli yenilenmeyen \u00fcr\u00fcnlerin olu\u015fturdu\u011fu sekt\u00f6rlerde bir daralma olabilir. Ancak baz\u0131 ila\u00e7 firmalar\u0131 koronavir\u00fcs kaynakl\u0131 kriz s\u0131ras\u0131nda \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir. Almanya\u2019da, Amerika\u2019da ve ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn geli\u015fti\u011fi di\u011fer \u00fclkelerde firmalar\u0131n ekonomik olarak etkilenmedi\u011fi s\u00fcre\u00e7ler ya\u015fanabilir. \u015eimdilerde bu firmalar \u00e7ok say\u0131da \u00e7al\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rmaya dahil oluyorlar. Bu krize kar\u015f\u0131 bulunacak ilac\u0131n piyasada m\u00fcthi\u015f bir de\u011fi\u015fim de\u011feri olacakt\u0131r. Bu ilac\u0131 veya a\u015f\u0131y\u0131 herkes kullanmak isteyecektir. Devlet bunu paras\u0131z vermese bile insanlar bunu paras\u0131n\u0131 vererek kullanacaklard\u0131r. Bu krize konu olan vir\u00fcs \u00e7ok etkili de olabiliyor, \u00e7ok \u00e7abuk \u00f6l\u00fcme de g\u00f6t\u00fcrebiliyor. O nedenle ila\u00e7 sekt\u00f6r\u00fc bu krizden olumlu y\u00f6nde etkilenecektir. Bu konuda devletlerin \u00f6ne \u00e7\u0131kmas\u0131 laz\u0131m ancak ben b\u00f6yle bir e\u011filim oldu\u011funu g\u00f6rm\u00fcyorum.\u201d<\/em><\/p>\n

\u201cDevletlerin ila\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yat\u0131r\u0131m yapmas\u0131 ve bulunacak ilac\u0131 halka ula\u015ft\u0131rmas\u0131 laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 her \u00fclkede ayr\u0131 ayr\u0131 dengesizliklere sahip. Bu ila\u00e7 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda ilaca ula\u015fabilenler ula\u015famayanlar\u0131 etkileyecektir. \u0130laca ve a\u015f\u0131ya ula\u015fabilenler kendilerini \u00f6nce a\u015f\u0131 ile sonras\u0131nda hastal\u0131k ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ila\u00e7lar ile koruyabileceklerdir belki ama ilaca ve a\u015f\u0131ya ula\u015famayanlar oldu\u011fu s\u00fcrece vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131l\u0131m\u0131 durmayacakt\u0131r. Bu konuda \u015fu soru ak\u0131llara geliyor: Bu kriz, sistemle ilgili d\u00fc\u015f\u00fcncemizi de\u011fi\u015ftirebilir mi?\u201d<\/em><\/p>\n

\u201c1971 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da kolera salg\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Kolera \u00e7ok tehlikeli bir hastal\u0131kt\u0131r. \u00c7ok bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131kt\u0131r. Hepimiz \u00e7ok korkmu\u015ftuk. Gaziosmanpa\u015fa\u2019da ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. O b\u00f6lgede la\u011f\u0131mlar vard\u0131 o d\u00f6nemde, altyap\u0131 olu\u015fturulmam\u0131\u015ft\u0131. Salg\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemde devlet ve yerel y\u00f6netim h\u0131zla altyap\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na ba\u015flad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc hastal\u0131k \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgede durmuyordu, yay\u0131l\u0131yordu. Koronavir\u00fcs kaynakl\u0131 krizde de b\u00f6yle bir etki olu\u015fabilir. K\u00fcresel kamusal mal olarak an\u0131l\u0131yor bunlar.\u201d<\/em><\/p>\n

Ge\u00e7mi\u015f d\u00f6nemlerde ya\u015fanan ekonomik krizlerden bahseden \u0130zzettin \u00d6nder, \u201cEkonomik krizlerde daha y\u00fcksek bir gelire sahip olanlar, kriz s\u0131ras\u0131nda peri\u015fan olanlar\u0131 pek fazla umursamad\u0131. Hatta bu f\u0131rsattan yararlanarak insanlar\u0131 i\u015ften \u00e7\u0131kard\u0131lar. Devletler ve sermaye ekonomik krizlerde etkilenen kesim ile pek ilgilenmedi. Ancak \u2018Bu krizde farkl\u0131 bir \u015fey ortaya \u00e7\u0131kabilir mi?\u2019 diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Kriz bizim bilincimizi sarsabilir mi? Do\u011fada hi\u00e7bir \u015feyin tek ba\u015f\u0131na \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc yoktur. Her \u015fey kar\u015f\u0131t\u0131yla var olur ve ya\u015far. Bu diyalektiktir. Kapitalizmde olan bireyselcilik d\u00fc\u015f\u00fcncesi, kapitalizmin ilk evrelerinde bu etkiyi yapm\u0131yordu. Ancak bug\u00fcn sermaye \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc, gelir da\u011fl\u0131m\u0131 \u00e7ok bozulmu\u015f durumda. Halk sermayeyi y\u00f6netmiyor, sermaye halk\u0131 y\u00f6netiyor. Sermaye gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 kendi yanda\u015flar\u0131 lehine \u00e7eviriyor. Dolay\u0131s\u0131yla \u2018Bu krizde farkl\u0131 bir \u015fey ortaya \u00e7\u0131kabilir mi?\u2019 d\u00fc\u015f\u00fcncesi biraz daha aya\u011fa kalkarak ve devleti zorlayarak \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n

\u201cKapitalist sistem tedavi edici sa\u011fl\u0131k hizmetlerini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu hizmetlerin piyasa de\u011feri var\u201d<\/strong><\/h5>\n

Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder, \u201cKapitalist sisteme bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kimse k\u00fcresel krizden \u00e7\u0131kmak i\u00e7in bir \u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyor. Ancak kriz kapitalist sistem \u00fczerinde \u00f6yle bir etkili oldu ki, Keynesyen sisteme ge\u00e7ilmesi gerekti\u011fi ifade edildi. Keynesyen sisteme ge\u00e7mek, yani refah devleti politikalar\u0131na ge\u00e7mek, belirli bir gelir d\u00fczeyini gerektiriyor. Zaten o gelir d\u00fczeyi \u015fu anda yok. Asl\u0131nda bir bekleme hali i\u00e7erisindeyiz\u201d dedi ve \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n

\"\"\u201cKoronavir\u00fcs kaynakl\u0131 krize bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, vars\u0131llar da fedakarl\u0131k yapabilirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu durum onlar\u0131 da etkileyecek. Art\u0131k y\u00f6neticiler, krallar ve krali\u00e7eler de etkileniyorlar vir\u00fcsten. Ekonomik olaylarda oldu\u011fu gibi, etraf\u0131 surlarla \u00e7eviremiyorsunuz. Dolay\u0131s\u0131yla etraf\u0131 \u00e7evirmek yerine bu gelen olumsuzlu\u011fu \u00f6nleyecek tedbirler gerekiyor. Bu durum da toplumlar\u0131 gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 y\u00fckseltmeye itebilir. Peki devletler gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 nas\u0131l d\u00fczenleyecek? Devletler sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131 kazanmaya ve altyap\u0131ya \u00f6nem vermeye ba\u015flayacaklar. Tedavi edici sa\u011fl\u0131k yerine koruyucu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131karmaya \u00f6nem verecekler. \u0130talya \u00f6rne\u011fi mesela, hastane kapasitelerinin doldu\u011fu s\u00f6yleniyor. Asl\u0131nda bu \u015fu demektir. Temel sa\u011fl\u0131k hizmetlerini yerine getirmedi\u011fimiz zaman tedavi edici sa\u011fl\u0131k hizmetlerinde y\u00fckselme ya\u015fan\u0131yor. Asl\u0131nda koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri, tedavi edici sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin \u00f6nc\u00fcl\u00fcd\u00fcr. Koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetleri \u00f6ne \u00e7\u0131kmal\u0131 ki, tedaviye gerek kalmas\u0131n. Fakat kapitalist sistem tedavi edici sa\u011fl\u0131k hizmetlerini \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hizmetlerin piyasa de\u011feri var. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fckseltilmesi ve koruyucu sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 gibi de\u011fi\u015fimler ya\u015fanabilir. Umar\u0131m kriz, b\u00f6yle sonu\u00e7lara yol a\u00e7ar.\u201d<\/em><\/p>\n

Vir\u00fcs\u00fcn T\u00fcrkiye ekonomisine etkisi: \u201cBizlere bir bilin\u00e7 gerekiyor\u201d<\/strong><\/h5>\n

K\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli krizin T\u00fcrkiye\u2019ye yans\u0131malar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren \u0130zzettin \u00d6nder, \u201cT\u00fcrkiye zaten krizde olan bir \u00fclke. Avantaj m\u0131d\u0131r, dezavantaj m\u0131d\u0131r \u015fimdiden bilemiyoruz ama T\u00fcrkiye hen\u00fcz kentsel bir ekonomi de\u011fil. Kentsel yoksul olarak nitelendirilen, k\u0131rsaldan kente gelmi\u015f kesimin bask\u0131n oldu\u011fu bir ekonomi var. T\u00fcrkiye hen\u00fcz k\u0131rsal kentsel bir ekonomi. Koronavir\u00fcs\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019deki yay\u0131l\u0131m\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, muhtemelen kentsel b\u00f6lgelerde daha h\u0131zl\u0131 bir yay\u0131l\u0131m olacak. Fakat k\u0131rsal alanlarda daha yava\u015f yay\u0131l\u0131m g\u00f6rebiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu b\u00f6lgelerdeki temas, kentsel alanlarda ya\u015fayanlardan daha az. Vir\u00fcs\u00fcn yay\u0131l\u0131m\u0131 asl\u0131nda bilincimizle de ilgili bir \u015fey. CHP Kad\u0131n Kollar\u0131 toplant\u0131 yapt\u0131, cuma namazlar\u0131 bir s\u00fcre kald\u0131r\u0131lmad\u0131. Buralarda insanlar toplan\u0131yor, bir araya geliyorlar. \u0130nsanlar \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 al\u0131p AVM\u2019lere gidebiliyor, sanki yaz tatili varm\u0131\u015f gibi. Bizlere bir bilin\u00e7 gerekiyor. Asl\u0131nda \u00f6nlemlerin, uyar\u0131lar\u0131n medya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla da duyurulmas\u0131 laz\u0131m. Bu olmas\u0131 gerekti\u011fi oranda yap\u0131lm\u0131yor, bu beni rahats\u0131z ediyor\u201d diyerek tart\u0131\u015fmalar\u0131n oda\u011f\u0131nda olan noktalara dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n

Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder, a\u00e7\u0131klamalar\u0131na \u015f\u00f6yle devam etti:<\/p>\n

\u201cEkonomik a\u00e7\u0131dan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise \u00f6zellikle k\u0131rsal alanda bulunan ki\u015filer etkilenecekler. \u0130htiya\u00e7 halinde olmayacak \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcretildi\u011fi sekt\u00f6rlerde daralma olacak. G\u0131da sekt\u00f6r\u00fcnde ve eczac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde \u00e7ok fazla etkisi olmayacakt\u0131r. D\u00f6nemin zaruretleri ba\u011flam\u0131nda baz\u0131 sekt\u00f6rlerde etkilenme olmayacak. Di\u011fer sekt\u00f6rlerde daralma meydana gelecektir. T\u00fcrkiye\u2019nin kalk\u0131nma oran\u0131 zaten d\u00fc\u015f\u00fckt\u00fcr. Salg\u0131n\u0131n ne kadar s\u00fcrece\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak kalk\u0131nma y\u00fczde 2,5 oran\u0131nda olsa bile iyidir. Daha d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131 bile beklenebilir. \u015eimdiden tahmin etmek \u00e7ok zor. Dolar y\u00fckselebilir, fiyat art\u0131\u015flar\u0131 nedeniyle paran\u0131n de\u011ferinde meydana gelecek azalmadan kaynakl\u0131 olarak paras\u0131n\u0131n de\u011ferini korumak isteyenler dolar almaya y\u00f6nelebilir. Bunu yapabilecekler de zengin insanlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc zaten fakir olan\u0131n g\u00fcnl\u00fck harcamalar\u0131 i\u00e7in bile paras\u0131 yok. Gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 daha da bozulma y\u00f6n\u00fcnde olacakt\u0131r. Devletin daha aktif bir bi\u00e7imde harekete ge\u00e7mesi laz\u0131m.\u201d<\/em><\/p>\n

\"\"
T\u00fcrkiye’den ilk vaka bildirimi 11 Mart g\u00fcn\u00fc yap\u0131ld\u0131.<\/figcaption><\/figure>\n

\u201cT\u00fcrkiye, d\u00fcnyadan daha farkl\u0131 etkilenmeyecek bu krizden, kalk\u0131nmam\u0131z da d\u00fc\u015fecek, i\u015fsizlik daha da artacakt\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te baz\u0131 i\u015fyerlerinin \u00fccretli izin vermesi laz\u0131m, vergi ve benzeri baz\u0131 kamusal \u00f6demelerin durdurulmas\u0131 laz\u0131m. Bir ba\u015fka ciddi konu da kiralar, bu konu olduk\u00e7a \u00f6nemlidir. Bir alan\u0131 kiraya veren bir insan, enflasyonun etkisini de g\u00f6zeterek kira zamm\u0131 yap\u0131yor. Ancak i\u00e7erisinde olaca\u011f\u0131m\u0131z kriz durumunda ve belki de \u015fimdi, pek \u00e7ok i\u015f yeri do\u011fru d\u00fczg\u00fcn i\u015f yapamayacak. Kiralar kazan\u00e7la \u00f6denemeyecektir. Bu nedenle devlet \u015f\u00f6yle bir karar alabilir, \u00f6zellikle i\u015f yerlerinden bir ay kira al\u0131nmamas\u0131 gibi durum s\u00f6z konusu olabilir. AVM\u2019lerin belki de bir ay kapat\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. AVM\u2019ler a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir s\u0131k\u0131nt\u0131 olmasa bile k\u00fc\u00e7\u00fck esnaf ve daha k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015f alanlar\u0131 bu durumdan etkilenecek. Evler i\u00e7in ise ev sahiplerinin bir miktar da anlay\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131 gerekebilir. Bu da toplumsal payla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z\u0131n etkisiyle alakal\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n

\u201cD\u0131\u015f ticaret de bu krizden etkilenecek\u201d<\/strong><\/h5>\n

\u201cSadece \u00fclke i\u00e7indeki ekonomik durum de\u011fil, d\u0131\u015f ticaret de bu krizden etkilenecek. \u0130thalatta da bir etkilenme olacak. Di\u011fer \u00fclkeler \u00c7in\u2019den \u00fcr\u00fcn ithalat\u0131ndan \u00e7ekindikleri i\u00e7in, \u00c7in de \u00fcr\u00fcn ihra\u00e7 ederken s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131. Biz de benzer bir s\u00fcre\u00e7 ya\u015fayaca\u011f\u0131z. Biz de ihracat yapamayan bir noktaya gelebiliriz ve bu durum da ithalat\u0131 etkiler. Cari a\u00e7\u0131kta bir azalma olabilir. \u0130\u00e7 talep k\u0131s\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in ithalatta bir azalma ya\u015fanacak. \u0130hracatta da bir azalma ya\u015fanaca\u011f\u0131 i\u00e7in cari a\u00e7\u0131kta b\u00fcy\u00fck etkiler olmayabilir ama azalma ya\u015fanabilir\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulunan \u00d6nder, bu noktada Avrupa\u2019daki durumun belirleyici olaca\u011f\u0131n\u0131 ifade etti ve ekledi:<\/p>\n

\"\"\u201cBiz ihracat\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 Avrupa\u2019ya yap\u0131yoruz. D\u00fcnya genelinde birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde ithalat ve ihracat dengesinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bozulmalar ya\u015fanacak, deyim yerindeyse b\u0131\u00e7ak gibi kesilecek. Bu durum bizim ekonomimizi ve milli gelirimizi olumsuz etkileyecek. \u0130\u015f\u00e7i \u00e7\u0131kartmalar, eleman \u00e7\u0131kartmalar g\u00fcndeme gelebilir. Emek\u00e7i m\u00fccadeleleri, sendikal m\u00fccadele bu durumdan olumsuz etkilenebilir. Bu m\u00fccadele alanlar\u0131nda gerileme ya\u015fanabilir. Ekonomik gerileme \u00fccretlere de bask\u0131 yapmaya ba\u015flayacak. \u0130\u015ften \u00e7\u0131karmalar veya \u00fccret art\u0131\u015flar\u0131n\u0131n engellenmesi bizleri bekliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.\u201d<\/em><\/p>\n

Devletin acil \u00f6nlem masas\u0131 kurmas\u0131 ve s\u0131k\u0131 tedbirler almas\u0131 gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7izen Prof. Dr. \u0130zzettin \u00d6nder, a\u00e7\u0131klamalar\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle sonland\u0131rd\u0131:<\/p>\n

\u201c\u0130talya \u00f6rne\u011finden \u00e7ok ders \u00e7\u0131karmam\u0131z laz\u0131m. Ke\u015fke bu \u00f6rne\u011fi g\u00f6rsek ve buradan \u00f6\u011frensek. \u0130talya\u2019da toplumun ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015fuur d\u00fczeyine ula\u015fabilsek ke\u015fke. \u0130talya ba\u015flang\u0131\u00e7ta yanl\u0131\u015f yapt\u0131 ancak sonras\u0131nda \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler al\u0131nd\u0131. Bizde de ke\u015fke devlet y\u00f6netimi bu tedbirleri yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fma yapsa. AVM\u2019lere zorunlu olmad\u0131k\u00e7a gitmemek, toplant\u0131lar\u0131 ertelemek, vs. bu uygulamalar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi laz\u0131m. AVM\u2019lerin kapat\u0131lmas\u0131 da gerekiyor. Bu noktada \u015fok tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131 gerekiyor. \u015eu anda bilan\u00e7oyu bilmiyoruz. O nedenle tedbirlerin nerelerde ne \u00f6l\u00e7\u00fcde al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi belirsiz. Tedbirlerin bu durumu g\u00f6zeterek al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m. Devletin ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131na h\u00e2kim olmas\u0131 laz\u0131m. Seyahatlerin durdurulmas\u0131 laz\u0131m. Devletin acil \u00f6nlem masas\u0131 kurmas\u0131 gerekiyor.\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7in\u2019den d\u00fcnya geneline yay\u0131l\u0131m g\u00f6steren SARS-CoV-2 koronavir\u00fcs\u00fc k\u00f6kenli pandeminin hem \u00fclkeler baz\u0131nda hem de k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte etkiledi\u011fi alanlardan bir di\u011feri de ekonomi olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. \u00dclkelerin ald\u0131\u011f\u0131 karantina, baz\u0131 mek\u00e2nlar\u0131n ve i\u015fletmelerin kapat\u0131lmas\u0131 gibi tedbirler ekonomik kayba ve i\u015f\u00e7iler a\u00e7\u0131s\u0131ndan hak kay\u0131plar\u0131na neden olabiliyor. \u00dclkemizde ise tan\u0131mlanm\u0131\u015f 18 vaka bulunuyor. Benzer \u00f6nlemlerin T\u00fcrkiye ekonomisine etkilerini\u00a0ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":40750,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[278,5916,5917,5763,1565],"class_list":["post-40749","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ekonomi","tag-izzettin-onder","tag-kapitalist-sistem","tag-koronavirus","tag-kriz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40749","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40749"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40749\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}