{"id":40987,"date":"2020-03-28T12:47:28","date_gmt":"2020-03-28T09:47:28","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=40987"},"modified":"2020-03-28T12:47:47","modified_gmt":"2020-03-28T09:47:47","slug":"sosyal-bilimcilerden-cagri-koronavirusun-etkilerine-karsi-turkiyede-alinmasi-gereken-onlemler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/03\/28\/sosyal-bilimcilerden-cagri-koronavirusun-etkilerine-karsi-turkiyede-alinmasi-gereken-onlemler","title":{"rendered":"Sosyal bilimcilerden \u00e7a\u011fr\u0131: Koronavir\u00fcs\u00fcn etkilerine kar\u015f\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemler"},"content":{"rendered":"<p>Aralar\u0131nda Korkut Boratav, Taner Timur, Hayri Kozano\u011flu gibi isimlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 sosyal bilimciler bir <a href=\"https:\/\/sosyalbilimcilerincagrisi.com\/\">\u00e7a\u011fr\u0131<\/a> metni yay\u0131nlayarak koronavir\u00fcs k\u00fcresel salg\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemlere dikkat \u00e7ekti.<\/p>\n<p>\u201cD\u00fcnya ve \u00fclkemiz ciddi bir vir\u00fcs salg\u0131n\u0131yla zor bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyor. Halk\u0131m\u0131z ya\u015fama hakk\u0131n\u0131 koruyabilme sava\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7indedir. \u00d6ncelik, ne kadar s\u00fcrece\u011fi belli olmayan bu d\u00f6nemi en d\u00fc\u015f\u00fck can kayb\u0131yla atlatmakt\u0131r. Ancak salg\u0131n\u0131n olumsuz sonu\u00e7lar\u0131 bundan ibaret kalmayacakt\u0131r. Halk\u0131n, ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak g\u00f6ren hakl\u0131 talepleri de zorlu ko\u015fullar i\u00e7inde bir bir ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r\u201d diyen sosyal bilimcilerin talepleri \u015f\u00f6yle:<\/p>\n<p>&#8211; Salg\u0131ndan kaynaklanan ekonomik ve toplumsal krizde merkezi devlet, ola\u011fand\u0131\u015f\u0131 bir harcama program\u0131 tasarlamal\u0131d\u0131r. Bu program sadece sa\u011fl\u0131k harcamalar\u0131ndan ve salg\u0131n ortam\u0131nda sade yurtta\u015flara, emek\u00e7ilere d\u00f6n\u00fck do\u011frudan ayni ve nakdi desteklerden olu\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Acil ve zorunlu mal ve hizmet \u00fcretimi d\u0131\u015f\u0131nda b\u00fct\u00fcn i\u015flerin 15 g\u00fcn s\u00fcreyle durdurulmas\u0131 acilen de\u011ferlendirilmeye al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; T\u00fcm i\u015fyerlerinde, hamileler, yasal s\u00fct izni kullananlar, engelliler, 60 ya\u015f ve \u00fczerinde olanlar koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 s\u00fcresince idari izinli say\u0131lmal\u0131d\u0131r. 12 ya\u015f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fu olanlara talepleri halinde \u00fccretli izin verilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; En az 14 g\u00fcn olmak \u00fczere, salg\u0131n s\u00fcresince yenilenmek kayd\u0131yla, \u00e7al\u0131\u015fanlara (y\u0131ll\u0131k izinlerine dokunulmadan) \u00fccretli izin hakk\u0131 tan\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; T\u00fcm i\u015fyerlerinde risk de\u011ferlendirmesi ve acil durum planlar\u0131 yenilenmeli, t\u00fcm \u00e7al\u0131\u015fanlara koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 bilgilendirmesi ve e\u011fitimi yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130\u015fyerlerinde koronavir\u00fcs testinin yap\u0131lmas\u0131 dahil t\u00fcm sa\u011fl\u0131k \u00f6nlemleri artt\u0131r\u0131larak azami d\u00fczeye y\u00fckseltilmelidir.<\/p>\n<h4><strong>&#8220;\u0130\u015ften \u00e7\u0131karmalar yasaklanmal\u0131&#8221;<\/strong><\/h4>\n<p>&#8211; B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n yap\u0131lmamas\u0131 ve\/veya i\u015fyerinde koronavir\u00fcs riskinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u201c\u00e7al\u0131\u015fmaktan ka\u00e7\u0131nma hakk\u0131\u201dn\u0131 kullanacaklar\u0131 ve \u00fcretimi durduracaklar\u0131 ilan edilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130\u015ften \u00e7\u0131karmalar koronovir\u00fcs salg\u0131n\u0131 s\u00fcresince yasaklanmal\u0131, i\u015ften \u00e7\u0131karmalar ve \u00fccretsiz izinler yerine k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6dene\u011fi kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Kapanan i\u015fletmelerde \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n \u00fccretlerini tam veya tama yak\u0131n almalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 s\u00fcresince b\u00fct\u00fcn i\u015f\u00e7iler s\u00fcre ko\u015fulu aranmaks\u0131z\u0131n i\u015fsizlik \u00f6dene\u011fi ve k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6dene\u011finden yararlanmal\u0131d\u0131r. Esnek ve yar\u0131 zamanl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar da bu fondan yararlanabilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130\u015fsizlik Sigortas\u0131 Fonu\u2019ndaki paralar sadece i\u015fsizlik \u00f6demeleri i\u00e7in kullan\u0131lmal\u0131, i\u015fsizlik \u00f6dene\u011finden ve k\u0131sa \u00e7al\u0131\u015fma \u00f6dene\u011finden yararlanma s\u00fcresi ve miktar\u0131 artt\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Salg\u0131n boyunca do\u011falgaz, elektrik, su ve internet \u00fccretsiz sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Do\u011falgaz ve elektrikte da\u011f\u0131t\u0131m hizmetleri kamula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yerel y\u00f6netimlerin temiz ve at\u0131ksu ba\u015fta olmak \u00fczere hizmetlerinin aksamamas\u0131 i\u00e7in onlara merkezi b\u00fct\u00e7eden daha \u00e7ok kaynak aktar\u0131lmal\u0131, d\u0131\u015f bor\u00e7lanmalar\u0131 konusunda ihtiya\u00e7 duyacaklar\u0131 Hazine garantileri verilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; 100\u2019den fazla i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran \u015firketlerde istihdam\u0131 korumak amac\u0131yla, bu kurulu\u015flar\u0131n kapanmas\u0131na izin verilmemeli, gerekirse kamula\u015ft\u0131rma yoluna gidilmeli, bu ama\u00e7la K\u0130T gibi kurulu\u015flar eski i\u015fletmeci i\u015flevlerini \u00fcstlenmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; Krizle beraber zora giren sivil havac\u0131l\u0131k, enerji, finans gibi stratejik sekt\u00f6rlerde kamula\u015ft\u0131rma bir zorunluluk haline geldi\u011finde teredd\u00fct edilmemeli, bu kurulu\u015flarda \u00f6zy\u00f6netim uygulamas\u0131 benimsenmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; At\u0131l duruma gelen baz\u0131 i\u015fkollar\u0131ndaki fabrikalar\u0131n, solunum cihazlar\u0131, h\u0131zl\u0131 sonu\u00e7 al\u0131c\u0131 tan\u0131 kitleri, maske\/filtreli maske ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in koruyucu giysi vb. sa\u011fl\u0131k \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretimine ayr\u0131lmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r. Bu \u00fcr\u00fcnler \u00fccretsiz veya maliyet fiyatlar\u0131ndan sunulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<h4><strong>&#8220;\u00d6\u011frenci bor\u00e7lar\u0131 silinmeli&#8221;<\/strong><\/h4>\n<p>&#8211; Temizlik ve sa\u011fl\u0131k \u00fcr\u00fcnlerinin stoklanmas\u0131, karaborsas\u0131, fiyat art\u0131\u015flar\u0131 mutlaka \u00f6nlenmelidir. Temel g\u0131da maddelerinin temini, gerekirse \u00fccretsiz da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve f\u0131rsat\u00e7\u0131 zamlar\u0131n engellenmesi kamu otoritesi taraf\u0131ndan s\u0131k\u0131ca kontrol alt\u0131nda tutulmal\u0131d\u0131r. Kolluk g\u00fc\u00e7leri ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc siviller, ya\u015fl\u0131 ve riskli n\u00fcfusa gerekli g\u0131da ve sa\u011fl\u0131k malzemelerini ula\u015ft\u0131rmak i\u00e7in seferber edilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; Sa\u011fl\u0131k yard\u0131m\u0131 almakta olan 10 milyon dolay\u0131ndaki \u201ckay\u0131tl\u0131 yoksullara\u201d ki\u015fi ba\u015f\u0131na ayl\u0131k net 500 TL yurtta\u015fl\u0131k geliri \u00f6denmeye ba\u015flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6\u011frenci bor\u00e7lar\u0131 silinmeli; \u00e7ift\u00e7i bor\u00e7lar\u0131 ve ihtiya\u00e7 kredileri, faizleri silinerek taksitlendirilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; Devlet hastaneleri ve \u00f6zel hastaneler \u00fccretsiz sa\u011fl\u0131k hizmeti vermelidir. Buna uymayan \u00f6zel hastaneler kamula\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; B\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kayg\u0131s\u0131, salg\u0131n s\u00fcrd\u00fck\u00e7e ge\u00e7erli olamaz. Merkezi b\u00fct\u00e7e harcamalar\u0131n\u0131n gerekirse TCMB avanslar\u0131yla kar\u015f\u0131lanmas\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; B\u00fct\u00e7e gelirleri azal\u0131rken giderlerinde b\u00fcy\u00fck s\u0131\u00e7ramalar ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na getirilecek \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden biri de, ger\u00e7ek bir servet vergisi olmal\u0131d\u0131r. Hedef grup olarak \u00f6zellikle son 20 y\u0131lda rant gelirleriyle palazlananlar se\u00e7ilmelidir.<\/p>\n<h4><strong>&#8220;Sermaye hareketleri kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131&#8221;<\/strong><\/h4>\n<p>&#8211; Sermaye hareketleri kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Yurt d\u0131\u015f\u0131na servet ka\u00e7\u0131rmak \u00f6nlenmeli; yabanc\u0131lara d\u00f6n\u00fck TL y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri (hisse senedi, tahvil, mevduat vb) i\u00e7in d\u00f6viz tahsis edilmemelidir.<\/p>\n<p>&#8211; Kamu \u00d6zel Ortakl\u0131\u011f\u0131 isimli projelerin kamula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 hedeflenmeli; bu arada projelere d\u00f6n\u00fck \u00f6dentiler TL&#8217;ye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmeli ve kriz kaynakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck performanslar nedeniyle olu\u015fabilecek garanti \u00f6demeleri iptal edilmelidir. B\u00f6yle bir d\u00f6nemde Kanal \u0130stanbul gibi \u00fczerinde toplumsal uzla\u015fma sa\u011flanmam\u0131\u015f projelerden vazge\u00e7ilmeli, kamu ihaleleri ve kaynaklar sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nlendirilmelidir.<\/p>\n<p>&#8211; Belki de en \u00f6nemlisi, devlet salg\u0131n\u0131 bahane ederek yurtta\u015flar \u00fczerindeki g\u00f6zetim ve denetim a\u011flar\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmamal\u0131d\u0131r. Vir\u00fcs tehlikesinin getirdi\u011fi g\u00fcnl\u00fck ya\u015famdaki baz\u0131 k\u0131s\u0131tlamalar, daha otoriter ve bask\u0131c\u0131 bir devlet ayg\u0131t\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in f\u0131rsat kabul edilmemelidir.<\/p>\n<p>&#8211; Bu zor s\u00fcre\u00e7te inisiyatif sadece siyasi iktidarda olmamal\u0131, muhalefet partilerinin ve demokratik kitle \u00f6rg\u00fctlerinin (sendikalar, meslek \u00f6rg\u00fctleri) toplumsal rol ve sorumlulu\u011fu art\u0131r\u0131lmal\u0131, salg\u0131nla ilgili \u00f6nlemlerin al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 toplant\u0131larda ve kurullarda temsili sa\u011flanmal\u0131, salg\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadele kapsam\u0131nda benimsenen bilim kurulu y\u00f6ntemi s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmelidir.<\/p>\n<p>Sosyal bilimcilerin \u00e7a\u011fr\u0131 metnine imza atan isimler \u015f\u00f6yle: Korkut Boratav &#8211; Seyhan Erdo\u011fdu &#8211; Aziz Konukman &#8211; Hayri Kozano\u011flu &#8211; Bilsay Kuru\u00e7 &#8211; O\u011fuz Oyan &#8211; Mustafa S\u00f6nmez &#8211; Sinan S\u00f6nmez &#8211; Serdar \u015eahinkaya &#8211; Taner Timur &#8211; Oktar T\u00fcrel &#8211; \u0130\u015faya \u00dc\u015f\u00fcr &#8211; Galip Yalman &#8211; Ergin Y\u0131ld\u0131zo\u011flu &#8211; Erin\u00e7 Yeldan.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Aralar\u0131nda Korkut Boratav, Taner Timur, Hayri Kozano\u011flu gibi isimlerin yer ald\u0131\u011f\u0131 sosyal bilimciler bir \u00e7a\u011fr\u0131 metni yay\u0131nlayarak koronavir\u00fcs k\u00fcresel salg\u0131n\u0131 s\u0131ras\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de al\u0131nmas\u0131 gereken \u00f6nlemlere dikkat \u00e7ekti. \u201cD\u00fcnya ve \u00fclkemiz ciddi bir vir\u00fcs salg\u0131n\u0131yla zor bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyor. Halk\u0131m\u0131z ya\u015fama hakk\u0131n\u0131 koruyabilme sava\u015f\u0131m\u0131 i\u00e7indedir. \u00d6ncelik, ne kadar s\u00fcrece\u011fi belli olmayan bu d\u00f6nemi en d\u00fc\u015f\u00fck can [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":40636,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[5940,5763,425,5939,3181],"class_list":["post-40987","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-butce","tag-koronavirus","tag-saglik","tag-sosyal-bilimciler","tag-test"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=40987"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/40987\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/40636"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=40987"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=40987"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=40987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}