\u201c\u00c7a\u011f\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6tesinde biri olman\u0131n zorlu\u011fu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n size yeti\u015fmesini beklemek zorunda olmakt\u0131r\u201d diyor Ken Thompson, Darwin\u2019in En G\u00fczel Bitkileri<\/em> kitab\u0131n\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde. Darwin\u2019in evrim ger\u00e7e\u011fini temel mekanizmalar etraf\u0131nda a\u00e7\u0131klayarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde evrimsel biyoloji gibi pek \u00e7ok disipline \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olmas\u0131 onu olmay\u0131 hak etti\u011fi yere, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131d\u0131. \u201cOnu rahats\u0131z edecek sorunlara\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fen merak\u0131yla cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorulara s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015farak yan\u0131t \u00fcretti. Yan\u0131tlar\u0131n\u0131 test etti ve tan\u0131mak istedi\u011fi hemen her \u015feyi ke\u015ffetti. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cDarwin bir \u015feyi tan\u0131mak isterse, ola\u011fan tepkisi \u2018Hadi ke\u015ffedelim!\u2019\u201d olurdu. Darwin, s\u0131k\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma konusunda \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir kapasiteye sahip olmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra hi\u00e7bir g\u00fcven eksikli\u011fine raz\u0131 olmama gibi bir \u00f6zelli\u011fe sahipti. Ken Thompson\u2019\u0131n Darwin\u2019in botanik bilimine katk\u0131lar\u0131n\u0131 anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201cDarwin\u2019in En G\u00fczel Bitkileri\u201d kitab\u0131n\u0131 okudu\u011fum s\u0131rada \u00fczerine en \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm noktayd\u0131 bu: Darwin\u2019in g\u00fcven eksikli\u011fine raz\u0131 olmamas\u0131\u2026 Bu \u00f6zellik ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda elde etti\u011fi verilerin g\u00fcvenilirli\u011fini sa\u011flamaktan, insan ili\u015fkilerine kadar her noktada kendini g\u00f6sterirdi. \u201c\u2026 fakat birinin ne hakk\u0131nda konu\u015ftu\u011funu bilen biri oldu\u011funa ikna oldu\u011fu zaman, bah\u00e7\u0131vandan g\u00fcvercin merakl\u0131s\u0131na kadar herkesle yaz\u0131\u015fmaktan mutlu olurdu.\u201d<\/p>\n Darwin\u2019in bir di\u011fer \u00f6zelli\u011fini daha \u00f6\u011freniyoruz bu noktada, o \u201c\u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 konu ne olursa olsun ba\u015flang\u0131\u00e7taki motivasyonundan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ona kar\u015f\u0131 konulmaz bir tutkuya d\u00f6n\u00fc\u015fene kadar \u00e2\u015f\u0131k olma e\u011filimindeydi\u201d. Darwin\u2019in bu e\u011filimi, do\u011fay\u0131 ve onu olu\u015fturan her bir par\u00e7an\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma mekanizmas\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131ran biliminsanlar\u0131n\u0131n en temel ortak \u00f6zelli\u011fini i\u015faret ediyor: Merak. \u201cDarwin\u2019in evrime olan \u015fiddetli ilgisi, onda do\u011fa tarihine neredeyse saplant\u0131l\u0131 bir merak yaratm\u0131\u015ft\u0131, bir yandan da bu meraktan besleniyordu.\u201d Darwin, merak ediyordu. Galapagos Adalar\u0131\u2019ndaki gezisinden daha sonraki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar pek \u00e7ok noktada bu merak kendini var ediyordu. Darwin\u2019in \u201crahats\u0131z olacak kadar\u201d merak duydu\u011fu bir konu da baz\u0131 hayvan ve bitkilerin yery\u00fcz\u00fcne \u00e7ok geni\u015f bir bi\u00e7imde yay\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131yd\u0131. Darwin, tohumlar\u0131n okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n etkisiyle farkl\u0131 co\u011frafyalara da\u011f\u0131l\u0131p da\u011f\u0131lmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in, bir y\u0131l boyunca bir\u00e7ok t\u00fcr\u00fcn tohumlar\u0131 \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fma yapm\u0131\u015f ve tohumlar\u0131n deniz suyuna dayanma kapasitesini \u00f6l\u00e7m\u00fc\u015ft\u00fc. Bir ba\u015fka \u00e7al\u0131\u015fmada bitkilerin yay\u0131l\u0131\u015f\u0131 ile g\u00f6\u00e7 eden ku\u015flar aras\u0131nda bir ili\u015fki kurmu\u015f ve bitkilerin farkl\u0131 co\u011frafyalardaki yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 farkl\u0131 neden-sonu\u00e7 ili\u015fkileri \u00fczerinden a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n Darwin\u2026 Do\u011fan\u0131n i\u015fleyi\u015findeki \u201cgizli\u201d mekanizmalar\u0131 bulma gayreti, bitmeyen merak\u0131 ile bazen g\u00fcl\u00fcn\u00e7 i\u015fler yapan ama ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na y\u0131lmadan devam eden bir biliminsan\u0131. Darwin\u2019in sekiz y\u0131l\u0131n\u0131 verdi\u011fi kum midyeleri \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u201csevgili kum midyeleri\u201d ile ba\u015flay\u0131p \u201ck\u00f6r olas\u0131 kum midyeleri\u201d ile biten mektuplar\u0131na ta\u015f\u0131n\u0131yordu: \u201c\u0130nan\u0131lmaz derecede b\u0131kt\u0131\u011f\u0131m Cirripedia<\/em>\u2019n\u0131n ikinci cildi \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Kum midyelerinden daha \u00f6nce kimsenin, k\u0131y\u0131da ilerleyen bir yelkenlideki denizcinin bile, etmedi\u011fi kadar nefret ediyorum.\u201d<\/p>\n Kum midyeleri ile aras\u0131ndaki bu karma\u015f\u0131k \u201cili\u015fki\u201d, Darwin\u2019i ba\u015fka bir alt disipline ilerletiyordu: Botanik. Botanik, Darwin i\u00e7in bir yan \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131yd\u0131 ama bitkiler konusunda bilgi edinmeye kararl\u0131yd\u0131. Botanik alan\u0131na profesyonel bir e\u011filimi yoktu, hatta botanik alan\u0131na dair hi\u00e7bir fikri yoktu. Ancak Darwin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 Kew Botanik Bah\u00e7esi direkt\u00f6r\u00fc Joseph Hooker k\u0131lavuzlu\u011funda ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Bu d\u00f6nemde \u201csevgili kum midyeleri\u201d -ki daha sonra onlardan nefret edecek- \u201csevgili b\u00f6cekkapan\u201d ile yer de\u011fi\u015ftirdi. Ard\u0131ndan \u201csevgili sumi\u011fferleri\u201d geldi. Darwin bu bitki \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan s\u00f6z ederken \u201cHayat\u0131mda \u015fimdiye dek bug\u00fcn \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnden daha keyifli bir g\u00fcn neredeyse olmad\u0131\u201d diyordu. Sumi\u011fferileri, ven\u00fcs b\u00f6cekkapan\u0131, t\u0131rman\u0131c\u0131 bitkiler, k\u00fcst\u00fcmotu, ya\u011f\u00e7ana\u011f\u0131, \u00e7uha \u00e7i\u00e7e\u011fi ve di\u011ferleri\u2026 Her biri, bitkilerin birbirinden farkl\u0131 mekanizmalar\u0131n\u0131 bizlere sunan Darwin\u2019in en g\u00fczel bitkileri.<\/p>\n Konu Darwin oldu\u011funda, ilk \u00f6nce onun yap\u0131tlar\u0131n\u0131 ve do\u011fal se\u00e7ilim fikrini hat\u0131rlar\u0131z. Bu noktada kitap d\u0131\u015f\u0131ndan bir parantez a\u00e7mak gerekirse, genetik biliminin y\u00fckseldi\u011fi ve bir alt disiplin olmay\u0131 \u00e7oktan a\u015ft\u0131\u011f\u0131 son 20 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre\u00e7te ise tehlikeli bir fikir \u00f6ne \u00e7\u0131kt\u0131: Darwinizm \/ Sosyal Darwinizm. Darwin, ya\u015fam\u0131 boyunca bitkilerden hayvanlara kadar do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olan t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n i\u015fleyi\u015fini merak edip incelemi\u015f ve bize evrim \u00fczerinden bir yol hatt\u0131 sunmu\u015ftur. Onun katk\u0131lar\u0131n\u0131 ifade ederken daha objektif yakla\u015fmak ve hatal\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne almak durumunday\u0131z. Yoksa biyolojik bir mant\u0131k hatt\u0131n\u0131n insanlar\u0131n k\u00fclt\u00fcrel evrimi ile kurduklar\u0131 toplumlara uyarlanmas\u0131 tehlikeli sonu\u00e7lara neden olabilir. Darwin\u2019in do\u011fal se\u00e7ilim fikrini ortaya atarken fikirlerinin temel kaynaklar\u0131ndan biri Malthus\u2019un \u201cN\u00fcfus Prensibi \u00dczerine Deneme\u201d adl\u0131 eseriydi. Malthus\u2019un ve Adam Smith\u2019in ekonomik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n etkisinde kalan Darwin\u2019in eserleri biyolojik a\u00e7\u0131dan d\u00f6nemi i\u00e7in bir devrimdi ancak bu eserler \u00fczerinden sosyal ve ekonomik \u00e7\u0131kar\u0131mlar yaparak bir ideoloji olu\u015fturmak bizi yanl\u0131\u015f ve ger\u00e7eklikle ba\u011fda\u015fmayan yollara s\u00fcr\u00fckler.<\/p>\n Darwin bir botanik\u00e7i de\u011fildi ancak onun bitkiler \u00fczerine yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla ke\u015ffetti\u011fi mekanizmalar \u201cyapmaktan keyif ald\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir yan \u00fcr\u00fcn\u00fc\u201d olarak do\u011fal se\u00e7ilim fikrini destekledi. Darwin -eksi\u011fiyle ve fazlas\u0131yla- yap\u0131tlar\u0131 ve evrim bilgimize katk\u0131lar\u0131yla hep hat\u0131rlanacak, ki zaten bildi\u011fimiz gibi \u201cb\u00fct\u00fcn\u00fcyle unutulmaya kimsenin g\u00fcc\u00fc yetmiyor\u201d(1)<\/sup>.<\/p>\n D\u0130PNOT Darwin\u2019in En G\u00fczel Bitkileri, Ken Thompson, \u00c7ev. Mehmet Bona, Ginko Bilim, 2019, 175 s.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u201c\u00c7a\u011f\u0131n\u0131z\u0131n \u00f6tesinde biri olman\u0131n zorlu\u011fu ba\u015fkalar\u0131n\u0131n size yeti\u015fmesini beklemek zorunda olmakt\u0131r\u201d diyor Ken Thompson, Darwin\u2019in En G\u00fczel Bitkileri kitab\u0131n\u0131n giri\u015f b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde. Darwin\u2019in evrim ger\u00e7e\u011fini temel mekanizmalar etraf\u0131nda a\u00e7\u0131klayarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde evrimsel biyoloji gibi pek \u00e7ok disipline \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f olmas\u0131 onu olmay\u0131 hak etti\u011fi yere, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n \u00f6tesine ta\u015f\u0131d\u0131. \u201cOnu rahats\u0131z edecek sorunlara\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fen merak\u0131yla cevaplamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":41311,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[513,5947,510,511],"tags":[5978,5979,210],"class_list":["post-41307","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kitapcil","category-olaganustu-nisan-sayisi","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-darwinin-en-guzel-bitkileri","tag-ginko-bilim","tag-kitap"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n<\/strong>1) Tutunamayanlar, O\u011fuz Atay, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2012, 59. Bask\u0131, 724 s.<\/p>\n