Tarihsel bilgi, di\u011fer bilgi t\u00fcrleri aras\u0131nda, kendine \u00f6zg\u00fc niteli\u011fiyle ayr\u0131 bir yere sahiptir. Her \u015feyden \u00f6nce, ge\u00e7mi\u015fe odakl\u0131d\u0131r, se\u00e7kincidir, tekrar\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r, rivayet ya da modern deyi\u015fle belge odakl\u0131d\u0131r. Bu durum onun epistemolojik\/bilgikuramsal de\u011ferini daima tart\u0131\u015fmal\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak gelene\u011fin rivayet odakl\u0131 ve dura\u011fan, kimi kez d\u00f6ng\u00fcsel tarih tasar\u0131m\u0131n\u0131n, kimi Yunan tarih\u00e7iler ve \u0130bn Haldun taraf\u0131ndan ele\u015ftiri s\u00fczgecinden ge\u00e7irilse de, as\u0131l ele\u015ftirisinin modern d\u00f6neme ait oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekir.<\/p>\n
Modern do\u011fa bilimi temelinde yeniden \u00f6rg\u00fctlenen sosyal bilimler, bu arada da tarih, belgeye ba\u011fl\u0131 nesnel bir bilim haline getirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131r. Vico, Dilthey gibi k\u00fclt\u00fcre ve tarihe odakl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerin tekilci-yorumcu bilim vurgular\u0131na ra\u011fmen, di\u011fer sosyal bilimler gibi, tarih de do\u011fa bilimi \u00f6rnekli\u011finde yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Pozitivistler i\u00e7inde onun bilim olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye y\u00f6nelenler, belgelerin \u00f6znelli\u011fine, se\u00e7kincili\u011fine ve yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131na g\u00f6nderme yapanlar olsa da, modern s\u00fcre\u00e7te tarih metodolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131yla kendisini nesnel bir bilim olarak konumland\u0131rmay\u0131 ba\u015farm\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u015fle u\u011fra\u015fan biliminsan\u0131, uzman tarih\u00e7iler vard\u0131r ve akademiada yer bulmu\u015flard\u0131r. Akademik modern tarih\u00e7iler, belgeye ba\u011fl\u0131d\u0131rlar, s\u00f6zlerini ve yorumlar\u0131n\u0131 belgeyle gerek\u00e7elendirirler, bu a\u00e7\u0131dan nesnel olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylerler. Bu tarih\u00e7ilerin tarih ve toplum tezi, genelde modern d\u00f6nemin de\u011feri olan ilerlemeci bir tarih-toplum tasar\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Modern tarih\u00e7i, yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarla, tarihte neler oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fi, tarihin ilerleme tablosunun foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131na inan\u0131r.<\/p>\n
Modern tarih tasar\u0131m\u0131, yine modern bir tarih tasar\u0131m\u0131 olan ekonomi ve s\u0131n\u0131f temelli Marksist tarih tasar\u0131m\u0131 taraf\u0131ndan, fazla pozitivist bulunarak ele\u015ftirildi\u011fi gibi, 1960\u2019l\u0131 y\u0131llardan itibaren, feminist, dindar, postmodernist tarih\u00e7iler taraf\u0131ndan da ele\u015ftirilmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Belgelerin yanl\u0131l\u0131\u011f\u0131, erkek egemen bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, kad\u0131n akl\u0131n\u0131 d\u0131\u015flamas\u0131, se\u00e7kinlere y\u00f6nelmesi, belli s\u0131n\u0131f\u0131n tarihini yans\u0131tmas\u0131, \u00f6znel olan\u0131 tamam\u0131yla d\u0131\u015flamas\u0131, ilerlemeci bir tasar\u0131ma dayanmas\u0131, iktidar ili\u015fkilerini me\u015frula\u015ft\u0131ran ideolojik bir ara\u00e7 olmas\u0131, resmi, ideolojik bir s\u00f6ylem benimsemesi ve dayatmas\u0131 gibi gerek\u00e7elerle modern tarih\u00e7ili\u011fin ele\u015ftirisi bu d\u00f6nemde merkeze oturmu\u015ftur. Art\u0131k Marksist s\u0131n\u0131f temelli tarihlerin yan\u0131nda, feminist, modernizme ve sek\u00fcler olana k\u00fcfreden dindar, yap\u0131-s\u00f6k\u00fcm\u00fc temel alan yap\u0131salc\u0131, post-yap\u0131salc\u0131 tarih\u00e7iler vard\u0131r.<\/p>\n
Modern tarih\u00e7ili\u011fin ele\u015ftiri s\u00fczgecinden ge\u00e7irildi\u011fi, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz postmodern s\u00fcre\u00e7, bilgi teknolojileri ve g\u00f6rsel medya kanal\u0131yla etkisini daha da art\u0131rm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckmektedir ve bu s\u00fcre\u00e7 h\u0131zla ilerliyor. Ya\u015fanan bu s\u00fcre\u00e7, tarihsel bilgiye ve onun modern-nesnelci-ilerlemeci alg\u0131lanmas\u0131n\u0131 neredeyse bozguna u\u011fratm\u0131\u015ft\u0131r. Tarihi romanlar, tarihi filmler, twitter, facebook, \u00f6zel bloglar gibi fenomenler tarihe y\u00f6nelen yeni \u00f6znenin etkileyicileri aras\u0131na girmi\u015ftir. Farkl\u0131 belgeler, bir arada ve yan yanad\u0131r. Bu yeni fenomenlere ba\u011fl\u0131 \u00f6zneler, tarihsel olaylara postmodern yorumsamac\u0131l\u0131kla yakla\u015fmakta, farkl\u0131 alternatif ve senaryolar sunmakta, tarihi yeniden g\u00fcncelle ili\u015fki i\u00e7inde ke\u015ffetmeye ve yeniden yap\u0131land\u0131rmaya y\u00f6nelmektedir.<\/p>\n
Sanal d\u00fcnyada, tarihe ili\u015fkin yok yoktur; her t\u00fcrden tarih okumas\u0131 kendisine yer bulmaktad\u0131r, herkes sesini bir bi\u00e7imde duyurmaktad\u0131r. Tek\u00e7i, tek yorumcu-nesnelci-ilerlemeci tarih imgesine meydan okuyan bu durum, tarih ba\u011flam\u0131nda, \u00f6\u011frenme-\u00f6\u011fretme s\u00fcrecini de etkilemekte, \u00f6\u011frenci an\u0131nda, \u201cHazreti Google\u201dda basit bir taramayla farkl\u0131 belge, bilgi ve yorumlara ula\u015fabilmektedir. Ayr\u0131ca, tarihe y\u00f6nelik, s\u0131n\u0131fsal, feminist, inan\u00e7sal, ideolojik, etnik vb. yakla\u015f\u0131mlar alabildi\u011fine yay\u0131lmakta; her perspektif ayn\u0131 olgunun farkl\u0131 yorumuna neden olmaktad\u0131r.<\/p>\n
Herkes \u00f6nceli\u011fine, perspektifine, ideolojisine g\u00f6re tarihseli yeniden kurgulamaktad\u0131r. Her kurgu kendisine me\u015fruiyet talep etmektedir. Art\u0131k her \u015feyin, g\u00fcndelik \u015feylerin, delili\u011fin, cinselli\u011fin, hapishanenin, okulun, cemaatin, bireyin, kad\u0131n\u0131n, \u00e7ocu\u011fun, i\u015f\u00e7inin, k\u00f6lenin, yeme\u011fin, i\u00e7ece\u011fin, giyimin, homoseks\u00fcelli\u011fin, erkek akl\u0131n\u0131n, kad\u0131n akl\u0131n\u0131n vb. tarihi var. Ancak hangisini ele al\u0131rsak alal\u0131m, hi\u00e7 kimsenin elinde, perspektifsiz bir bilgi bulunmad\u0131\u011f\u0131, perspektife g\u00f6re bilginin de\u011fi\u015fti\u011fi, g\u00f6receli bir d\u00fcnya s\u00f6z konusudur.<\/p>\n
R\u00f6lativite her yerdedir; nesnellik yoktur sav\u0131, \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015fme pahas\u0131na nesnel olarak sunulmakta, evrensel yoktur sav\u0131 yine \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015f\u00fclerek evrensel olarak konumland\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Modern tarihe meydan okuyan, resmi diye etiketlenen ideolojiyi ala\u015fa\u011f\u0131 etmeye y\u00f6nelen pek \u00e7ok perspektif do\u011fmu\u015f durumdad\u0131r. Bu durum nesnelli\u011fi ve evrenselli\u011fi yok sayd\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, asl\u0131nda tarihin ve tarihsel olan\u0131n epistemik bir krize girdi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fi gibi, nesnel ve evrensel hedefleri ve bilgileri varsayan tarih e\u011fitimin de epistemik bir kriz i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye’de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, resmi ideoloji diye yaftalanan modern tarih tezinin aksine Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131na, Dersim olaylar\u0131na farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar, Lozan\u2019da T\u00fcrkiye\u2019yi \u0130srail\u2019in temsil etti\u011fini s\u00f6yleyenler, Mustafa Kemal\u2019e \u0130ngiliz ajan\u0131 diyenler, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 diye bir sava\u015f\u0131n yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia edenler, yine modern tarihe feminist ve s\u0131n\u0131fsal a\u00e7\u0131dan meydan okuyanlar, \u2018olmasayd\u0131 da olurdu\u2019, ya da \u2018olmasa olmazd\u0131k\u2019 t\u00fcr\u00fc tarihsel-kurgusal tart\u0131\u015fmalara dalanlar her yerdedir ve e\u011fitim ortamlar\u0131n\u0131n i\u00e7ine de\u011fin girmi\u015ftir.<\/p>\n
Postmodern tarihsel ara\u00e7larla, farkl\u0131l\u0131klar herg\u00fcnk\u00fcle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r; her yorum g\u00f6receli d\u00fcnyada yerini almaktad\u0131r. Asl\u0131nda AKP ile t\u00fcm e\u011fitim sistemine oldu\u011fu gibi, tarih e\u011fitimine de uyarlanan felsefi yap\u0131land\u0131rmac\u0131l\u0131k, bili\u015fe odaklanmakla, g\u00f6recelili\u011fi ve perspektivizmi savunmakla ve e\u011fitimde nesnel hedeflerin olamayaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmekle, tam da bu g\u00f6recelili\u011fin egemen oldu\u011fu duruma uygun bir \u00e7\u00f6z\u00fcm sunmaktad\u0131r. Ama sundu\u011fu \u00e7\u00f6z\u00fcm, nesnel do\u011fru ve yanl\u0131\u015fa yer vermeyen, sadece \u00f6znel do\u011fru ve yanl\u0131\u015flar\u0131 olan bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Bu asl\u0131nda do\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemenin bir ba\u015fka yoludur. Nesnel do\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 yerde, her \u015fey gider, yeter ki pazarlans\u0131n ve al\u0131c\u0131s\u0131 yarat\u0131ls\u0131n. Tarih\u00e7iler ya da tarih \u00f6\u011fretmenleri, art\u0131k belge ve bilgi aktaran de\u011fil, aktar\u0131lan bilgi, belge ve yorumlar \u00fczerinde toplumla ve \u00f6\u011frencileriyle diyalog kuran, bunlar\u0131 tart\u0131\u015fan, toplumdaki bireylerin ve \u00f6\u011frencinin kendi alg\u0131 ve yorumunu in\u015fa etmesinde rehber olan bir ki\u015fiye d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr; do\u011fru ve yanl\u0131\u015f\u0131 s\u00f6yleyen de\u011fil.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7 neyi getirecek hep beraber g\u00f6rece\u011fiz. Bu ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7te, nesnel bilgi idealine inanan bir d\u00fc\u015f\u00fcnce tarih\u00e7isi olarak, kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ve kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m \u015feyler var. Ama \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki, tek do\u011frunun olmad\u0131\u011f\u0131, herkesin do\u011frusunu kendisine g\u00f6re kurdu\u011fu bir tarih tasar\u0131m\u0131na do\u011fru gidiyoruz. Bu asl\u0131nda, kan\u0131mca, \u00f6rt\u00fck bir bi\u00e7imde tarihsel olgular\u0131n, bilimsel olarak tart\u0131\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131 bir d\u00fcnyaya yelken a\u00e7mak demektir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Tarihsel bilgi, di\u011fer bilgi t\u00fcrleri aras\u0131nda, kendine \u00f6zg\u00fc niteli\u011fiyle ayr\u0131 bir yere sahiptir. Her \u015feyden \u00f6nce, ge\u00e7mi\u015fe odakl\u0131d\u0131r, se\u00e7kincidir, tekrar\u0131 olanaks\u0131zd\u0131r, rivayet ya da modern deyi\u015fle belge odakl\u0131d\u0131r. Bu durum onun epistemolojik\/bilgikuramsal de\u011ferini daima tart\u0131\u015fmal\u0131 k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak gelene\u011fin rivayet odakl\u0131 ve dura\u011fan, kimi kez d\u00f6ng\u00fcsel tarih tasar\u0131m\u0131n\u0131n, kimi Yunan tarih\u00e7iler ve \u0130bn Haldun taraf\u0131ndan ele\u015ftiri […]<\/p>\n","protected":false},"author":1933,"featured_media":41381,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[6004,283,1579,6003],"class_list":["post-41380","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-doga-bilimi","tag-epistemoloji","tag-ideoloji","tag-postmodern-tarih"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41380","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1933"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=41380"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/41380\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41381"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=41380"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=41380"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=41380"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}