{"id":42009,"date":"2013-04-01T23:22:03","date_gmt":"2013-04-01T20:22:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=42009"},"modified":"2020-04-09T23:38:54","modified_gmt":"2020-04-09T20:38:54","slug":"100-yil-oncesinden-bir-yanki-kadinlar-dunyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2013\/04\/01\/100-yil-oncesinden-bir-yanki-kadinlar-dunyasi","title":{"rendered":"100 y\u0131l \u00f6ncesinden bir yank\u0131 \u2018Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131\u2019"},"content":{"rendered":"

Bu topraklarda \u00f6rg\u00fctl\u00fc kad\u0131n m\u00fccadelesinin fitili bir as\u0131r \u00f6nce ate\u015flendi. Bu ate\u015fin \u00fcr\u00fcnlerinden biri, \u2018Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131\u2019. Bu ay 100. y\u0131l\u0131n\u0131 kutluyor ve isyanlar\u0131na s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 verdi\u011fimiz kad\u0131nlar\u0131 an\u0131yoruz. \u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n

Bundan 100 y\u0131l \u00f6nce, \u201c\u2026 (B)u mesleksiz hayat-\u0131 p\u00fcr-mer\u00e2ret [ac\u0131 dolu hayat], bizi felaketten felakete ko\u015fturuyor, mevcudiyetimizde bir \u0131zd\u0131rab-\u0131 m\u00fczmin var. \u0130z\u00e2lesine gayret icap etmez mi?\u201d (1) diyordu Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> imzas\u0131yla yay\u0131nlanan metinde. Sorunun cevab\u0131 ise imzada sakl\u0131yd\u0131: \u0130cap ederdi elbette; zira kad\u0131nlar\u0131n i\u00e7inde bulunduklar\u0131 cehennemden kurtulmalar\u0131 ve kendi d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 yaratmalar\u0131 gerekiyordu. Bu iddial\u0131 fakat alternatifi olmayan amac\u0131n alt\u0131ndaki imza, Osmanl\u0131 topraklar\u0131nda yay\u0131mlanan en \u00f6nemli kad\u0131n dergilerinden birine aitti.<\/p>\n

Modernizm r\u00fczg\u00e2rlar\u0131: Kad\u0131nlar e\u015fitli\u011fin neresinde?
\n<\/em><\/strong>20y\u00fczy\u0131l ba\u015f\u0131nda Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nda modernizm solunmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. 1908\u2019de Me\u015frutiyet kabul edilmi\u015f, \u0130ttihat ve Terakki F\u0131rkas\u0131 Frans\u0131z Devrimi\u2019nin \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, karde\u015flik, e\u015fitlik\u201d slogan\u0131n\u0131 faaliyetinin merkezine koymu\u015ftu. Avrupa\u2019da ya\u015fanan siyasal geli\u015fmeler, Osmanl\u0131\u2019da da kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 buluyordu. Kad\u0131nlar\u0131n hak m\u00fccadelesi de bu yans\u0131malardan biriydi. E\u015fitlik talebi etraf\u0131nda erkeklerle birlikte verilen sava\u015f, Avrupal\u0131 kad\u0131nlar i\u00e7in bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olmu\u015ftu. Toplumsal s\u00f6zle\u015fmelerin sadece erkekler aras\u0131nda imzaland\u0131\u011f\u0131 ayyuka \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131. Her yurtta\u015f e\u015fit haklara sahipti; fakat kad\u0131nlar \u201cyurtta\u015f\u201d kabul edilmemi\u015flerdi. Oy verme hakk\u0131, miras hakk\u0131 gibi pek \u00e7ok haktan yoksunlard\u0131. Bu yok say\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 \u00f6rg\u00fctlenen kad\u0131nlar, geni\u015f \u00e7apl\u0131 toplant\u0131lar kampanyalar ve eylemler d\u00fczenlemeye ba\u015flam\u0131\u015flard\u0131. Binlerce y\u0131ll\u0131k ezilmeye kar\u015f\u0131 kad\u0131nlar\u0131n verdi\u011fi m\u00fccadelenin ad\u0131, feminizm bu d\u00f6nemde tarihe d\u00fc\u015f\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 seslerini buluyor
\n<\/em><\/strong>Osmanl\u0131\u2019n\u0131n kentli kad\u0131nlar\u0131 da bu d\u00f6nemden etkilenmi\u015flerdi. Avrupal\u0131 kad\u0131nlardan farkl\u0131 olarak, Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n keskin yasalar\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131 alt\u0131ndayd\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n kamusal hayat\u0131n\u0131 m\u00fcdahale ederek bi\u00e7imlendiren pek \u00e7ok ferman \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yordu. \u201cKad\u0131nlar\u0131n b\u00fcy\u00fck yakal\u0131 feracelerle soka\u011fa \u00e7\u0131kmas\u0131, kaymak\u00e7\u0131 d\u00fckk\u00e2nlar\u0131na girmeleri, erkeklerle ayn\u0131 kay\u0131\u011fa binmeleri, \u00e7ar\u015f\u0131 pazarlarda halk\u0131n toplu olarak bulundu\u011fu yerlerde ve mahalle aralar\u0131nda gezip dola\u015fmalar\u0131 yasaklanm\u0131\u015ft\u0131.\u201d (2) 1867\u2019de, gazetelerde \u015f\u00f6yle duyurular yer al\u0131yordu: \u201cKad\u0131nlar yaln\u0131z ve ancak Sultanahmet, Laleli ve \u015eehzadeba\u015f\u0131 camilerine gidebilecek, bunlar d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7bir b\u00fcy\u00fck camiye gidemeyecektir. Kad\u0131nlar, bir iftar \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 i\u00e7in bir yerden bir yere giderken, kalabal\u0131k yerlerde durmaks\u0131z\u0131n ve orada burada gezinirken, vakit yitirmeksizin \u00f6nlerine bakarak y\u00fcr\u00fcyeceklerdir.\u201d (3)<\/p>\n

Bu ko\u015fullarda, kad\u0131nlar\u0131n kamusal alana dahil olmas\u0131 kesinlikle ho\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fcyordu. E\u011fitim olanaklar\u0131 da s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131. Avrupa\u2019da k\u00f6k salm\u0131\u015f feminizmden beslenen Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131, 19. y\u00fczy\u0131l sonlar\u0131 ve 20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda, hak taleplerini dillendirmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131. \u00d6zellikle Me\u015frutiyet\u2019ten sonra kad\u0131nlar\u0131n hem toplumsal hem de ki\u015fisel sorunlar\u0131na de\u011finen pek \u00e7ok yay\u0131n \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131. Bunlardan biri olan Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>, etkisini eylemsel olarak da g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Kad\u0131nlara bir d\u00fcnya\u2026
\n<\/em><\/strong>4 Nisan 1913\u2019te ilk say\u0131s\u0131 yay\u0131mlanan Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>, 1921 y\u0131l\u0131na kadar varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Fakat yay\u0131n hayat\u0131 boyunca iki kez uzun bir ara vermek zorunda kald\u0131. Bunlardan ilki birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, ikincisi ise Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 sebebiyledir. 100. say\u0131ya kadar g\u00fcnl\u00fck \u00e7\u0131kan yay\u0131n 4 sayfayd\u0131 ve gazete niteli\u011findeydi. Sonras\u0131nda sayfa say\u0131s\u0131 16\u2019ya \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131 ve haftal\u0131k dergiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcld\u00fc.<\/p>\n

Ba\u015f sayfada isminin alt\u0131nda \u201cKad\u0131nl\u0131k, huk\u00fbk ve men\u00e2fi\u2019ini m\u00fcd\u00e2fa\u2019a eder. Cuma\u2019aertesi g\u00fcnleri ne\u015fr olunur musavver gazetedir\u201d yaz\u0131yordu. Bu, i\u00e7eri\u011fin kad\u0131nlarla ilgili konularla s\u0131n\u0131rl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir duyurusuydu asl\u0131nda. Ayn\u0131 zamanda \u201cSahifemiz cins ve mezhebtefr\u00eek etmeksizin muhterem Osmanl\u0131 han\u0131mlar\u0131 as\u00e2r\u0131na m\u00fcnhas\u0131rd\u0131r\u201d denilerek hitap etti\u011fi kitlede din ve cinsiyet ay\u0131rt etmedi\u011fini vurguluyordu. (4)<\/p>\n

Sahibi Nuriye Ulviye Mevlan idi. \u00c7erkez as\u0131ll\u0131 bir ailenin k\u0131z\u0131 olan Nuriye Ulviye Mevlan, 6 ya\u015f\u0131nda iken Y\u0131ld\u0131z Saray\u0131\u2019na getirilmi\u015f, 13 ya\u015f\u0131nda iken kendisinden ya\u015f\u00e7a olduk\u00e7a b\u00fcy\u00fck olan biriyle evlendirilmi\u015fti. Kocas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra ise, ondan kalan malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da kullanarak Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> dergisini \u00e7\u0131kard\u0131 ve derginin devam\u0131 i\u00e7in vaktini, enerjisini ve malvarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 esirgemedi.<\/p>\n

Amac\u0131n\u0131 kad\u0131nlar\u0131n hayatlar\u0131n\u0131n \u201cbir maksada m\u00fcteveccih olmas\u0131\u201d olarak a\u00e7\u0131klayan Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>, t\u00fcm yaz\u0131 kadrosunun kad\u0131n olmas\u0131 ilkesi ile yay\u0131n hayat\u0131na ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131: \u201cHukukumuz, hukuk-\u0131 umumiye aras\u0131nda tan\u0131nmad\u0131k\u00e7a, kad\u0131n-erkek her nevi mesaide i\u015ftirak kabul olunmad\u0131k\u00e7a, Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> sayfalar\u0131n\u0131 erkeklere a\u00e7amaz.\u201d (1) Ayr\u0131ca, kad\u0131n haklar\u0131n\u0131 savunan erkeklerin, kad\u0131nlar\u0131n seslerini duyuramad\u0131klar\u0131 yay\u0131nlarda yazmalar\u0131 daha verimli olacakt\u0131. Yaz\u0131 kadrosunda Emine Seher Ali, Aziz Haydar, M\u00fckerrem Belk\u0131s, Ya\u015far Nezihe, Belk\u0131s \u015eevket gibi isimler bulunuyordu.<\/p>\n

Tebriklerin sunuldu\u011fu okur mektuplar\u0131, derginin \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n\u0131n kad\u0131nlar\u0131 nas\u0131l heyecanland\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tl\u0131yor. Bir okur duygular\u0131n\u0131 \u015fu \u015fiirle anlat\u0131yor:<\/p>\n

\u201cYa\u015fa ey dehr-i cedid-i nisa [Kad\u0131nlar\u0131n yeni zaman\u0131] \/ \u00c7\u00fcnk\u00fc sa\u00e7\u0131yorsun z\u00fclmetlere ziya \/ Var olun ey gayretli hem\u015fireler \/ \u0130lave ediniz tarihimize \u015fanl\u0131 sahifeler \/ Demek art\u0131k k\u0131r\u0131lacak zincir-i esaret \/ Kad\u0131nl\u0131k y\u00fckselecek mevk-i l\u00e2y\u0131k\u0131na be\u015faret\u2026\u201d (1)<\/p>\n

Derginin yay\u0131mlanmas\u0131 Avrupa\u2019da da duyulmu\u015f, Berlin\u2019den Berlin Tageplat<\/em> gazetesi ve Paris\u2019ten Maten<\/em> gazetesi muhabirleri Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>\u2019n\u0131 ziyaret ederek tebriklerini iletmi\u015flerdi. Ne var ki b\u00fct\u00fcn bunlar olurken, yerli bas\u0131n sessiz kalarak herhangi bir destekte bulunmad\u0131.<\/p>\n

Dergi, kad\u0131nlar\u0131 yaz\u0131 yazmaya te\u015fvik ederek onlar\u0131n \u00f6zg\u00fcvenlerini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, toplumsal durumuna isyan eden kad\u0131nlar\u0131n haberle\u015fme arac\u0131 haline geldi. Bu ara\u00e7 ikinci ay\u0131nda, haberle\u015fme a\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek ve kad\u0131nlar\u0131n m\u00fccadelesini eyleme d\u00f6kmek \u00fczere kurulan Osmanl\u0131 M\u00fcdafaa-i Hukuk-\u0131 Nisvan Cemiyeti\u2019nin (Osmanl\u0131 Kad\u0131nlar\u0131n\u0131n Hukukunu Savunma Cemiyeti) yay\u0131n organ\u0131 haline getirildi. B\u00f6ylece bir kad\u0131n \u00f6rg\u00fctlenmesinin ve eylemlili\u011finin merkezinde yer alarak, yaln\u0131zca teorilerin de\u011fil siyasal pratiklerin de tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve sunuldu\u011fu bir alan haline geldi.<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n D\u00fcnyas\u0131\u2019nda neler var?
\n<\/em><\/strong>Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> zengin bir i\u00e7eri\u011fe sahipti. Kad\u0131n haklar\u0131, feminizm, sosyal sorunlar, e\u011fitim, donanma ve sanayi gibi toplumsal meselelerin yan\u0131 s\u0131ra nak\u0131\u015f, ev i\u015fleri, \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131 gibi ev i\u00e7i pratiklerle ilgili bilgiler de bulunuyordu. Bunlar\u0131n yan\u0131nda kad\u0131nlar taraf\u0131ndan yaz\u0131lan \u015fiir, piyes gibi edebi metinlere de yer veriliyordu. Anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi derginin ele ald\u0131\u011f\u0131 toplumsal konular, sadece kad\u0131nlara ili\u015fkin de\u011fildi. Fazlaca ele al\u0131nan konulardan biri, milli sanayinin geli\u015fmemesi ve t\u00fcketim mallar\u0131n\u0131n temininde Bat\u0131\u2019ya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131kt\u0131. 8. say\u0131da \u201cT\u00fcketime Do\u011fru\u201d adl\u0131 makalesinde Emine Seher Ali bu sorundan dem vuruyordu: \u201cGarip \u015fey! Amerika\u2019dan gelen un, Ankara\u2019dan gelen undan daha ucuz. \u0130\u015fte sava\u015ftan evvel bir okka ekmek 40 paraya al\u0131n\u0131rken \u015fimdi 55 paraya al\u0131yoruz\u2026 \u0130\u015fte k\u00fc\u00e7\u00fck bir hesap: Y\u00fcz bin okka ekmek, 37 bin be\u015f y\u00fcz kuru\u015f fark ediyor. Art\u0131k istedi\u011finiz kadar iktisat, iktisat! diye feryad edelim. B\u00fct\u00fcn bu feryatlar beyhudedir. Her\u015feyden evvel memlekette i\u015f\u00e7ilik hayat\u0131 uyand\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u201d (5) 26. say\u0131da Atiye \u015e\u00fckran, Nestle\u2019nin \u201cS\u00fctl\u00fc Un\u201d reklam\u0131ndan duydu\u011fu rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 dile getiriyor ve \u00e7ocuklara yerli besinlerle beslemek gerekti\u011fini belirtiyor. 26. say\u0131da \u201cMedeni milletlerin sanayisi, bizim gibi tahta ka\u015f\u0131k, tahta takunyadan, biraz da leblebi \u015fekerden, birka\u00e7 tezg\u00e2h kuma\u015fla hal\u0131dan ibaret de\u011fildir. \u00c7ar\u015f\u0131lar\u0131m\u0131zdaki ma\u011fazalar\u0131m\u0131za bakal\u0131m. Hep Avrupa\u2019da yap\u0131lanlarla s\u00fcslenmi\u015f de\u011fil mi? Param\u0131z\u0131 almak, bizi sefil, muhta\u00e7, hatta esir etmek i\u00e7in de\u011fil mi?\u201d (6)<\/p>\n

Bat\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 al\u0131nan bu tav\u0131r, Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n\u0131n verdi\u011fi m\u00fccadelenin niteli\u011fine ili\u015fkin tutumu da bi\u00e7imlendiriyordu. Bat\u0131\u2019da ye\u015feren feminizmin Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131 taraf\u0131ndan sahiplenilmesini \u201cBat\u0131 taklit\u00e7ili\u011fi\u201d olarak adland\u0131ran g\u00f6r\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131 \u201cistenilenlerin ve yap\u0131lacaklar\u0131n\u201d Bat\u0131l\u0131 kad\u0131nlar\u0131nkine benzemesinin taklit\u00e7ilik olamayaca\u011f\u0131 vurgulan\u0131yordu. Dergide Bat\u0131l\u0131 feministlerin m\u00fccadelelerine ve metinlerine yer verilmesini taklit\u00e7ili\u011fin kan\u0131t\u0131 olarak yorumlayanlara kar\u015f\u0131 Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> sessiz kalmad\u0131: \u201c\u0130ngiltere\u2019de sufrajetlerin, Avrupa\u2019da feministlerin takib etmekte olduklar\u0131 yollar\u0131, her g\u00fcn ihdas eyledikleri [meydana getirdikleri] vekayi ve bu vekayi\u2019nin istinad etdi\u011fi siyaset-i umumiye bilinmelidir, takib olunmal\u0131d\u0131r. Zira her an\u00e2s\u0131r\u0131n [eleman] kendine mahsus edv\u00e2r-\u0131 ink\u0131l\u00e2biyesi [ink\u0131l\u00e2p devirleri] vard\u0131r. Bunu ilim ile ge\u00e7irmesi i\u00e7in ih\u00e2taya [geni\u015f bilgi] ihtiyac\u0131 der-k\u00e2rd\u0131r [a\u00e7\u0131kt\u0131r].\u201d (1)<\/p>\n

Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 d\u00f6neminde de sava\u015fa kat\u0131lma \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yaparak yay\u0131na ara verdi. Kad\u0131n haklar\u0131na ili\u015fkin talepler ise e\u011fitim hakk\u0131 ve i\u015f ya\u015fam\u0131na dahil edilmek \u00fczerinde yo\u011funla\u015f\u0131yordu. Siyasal hak talepleri ancak 1921 y\u0131l\u0131nda derginin sayfalar\u0131nda yer ald\u0131.<\/p>\n

Pe\u00e7eye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele
\n<\/em><\/strong>Yap\u0131lan t\u00fcm taklit\u00e7ilik su\u00e7lamalar\u0131na ra\u011fmen, Osmanl\u0131 kad\u0131n hareketinin Avrupal\u0131 feministlerin y\u00f6ntemlerini birebir uygulamas\u0131 fiilen m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi. Zira Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131n\u0131n ba\u015fucuna yerle\u015ftirdikleri sorunlar\u0131ndan biri, \u0130sl\u00e2mi geleneklerin kad\u0131nlar \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131yd\u0131. Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>\u2019nda bunu g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcn. \u00d6zellikle kad\u0131nlar\u0131n giyim ku\u015fam\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi gereklili\u011fi s\u00fcrekli olarak vurgulan\u0131yordu. Osmanl\u0131\u2019da kad\u0131nlar, ev d\u0131\u015f\u0131nda v\u00fccutlar\u0131n\u0131 ve y\u00fczlerini \u00f6rten \u00e7ar\u015faflar giyiyorlard\u0131. Bu, yaln\u0131zca kad\u0131n\u0131n cinselli\u011finin gizlenmesine y\u00f6nelik de\u011fil, ayn\u0131 zamanda kad\u0131n\u0131 \u00f6zel alana mahk\u00fbm eden toplumsal d\u00fczenin de korunmas\u0131na y\u00f6nelik bir \u00f6nlemdi. \u00c7al\u0131\u015fmaya uygun olmayan bir k\u0131yafet oldu\u011fu i\u00e7in kad\u0131nlar\u0131n i\u015f hayat\u0131na dahil olmas\u0131n\u0131 da engelliyordu. Merkezine erkeklerle kamusal alanda \u00e7al\u0131\u015fabilme \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koymu\u015f olan kad\u0131nlar i\u00e7in giyim ku\u015fam bi\u00e7imi, ba\u015fat bir m\u00fccadele alan\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>\u2019nda bu mesele iki boyutluydu. Kad\u0131nlar\u0131n giyimine y\u00f6nelik yap\u0131lan ele\u015ftiri ve \u00f6nerilerin bir aya\u011f\u0131nda gelenekler di\u011ferinde ise moda ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulunuyordu. Kad\u0131nlar\u0131n k\u0131yafetlerinin millile\u015ftirilmesini ve b\u00f6ylece kad\u0131nlar\u0131n \u201cmodaya uyum sa\u011flama israf\u0131\u201dndan kurtulaca\u011f\u0131 belirtiliyordu. Milli k\u0131yafetler ise Bat\u0131l\u0131 tarza yak\u0131nd\u0131; fakat \u00f6z\u00fcn\u00fc koruyordu. \u00d6rne\u011fin \u00e7ar\u015faf\u0131n modernize edilmesi \u00f6neriliyordu.<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na izin verecek k\u0131yafetlerin kabul\u00fc \u00f6nemli bir ad\u0131m olacakt\u0131. Fakat bu de\u011fi\u015fiklikler i\u00e7in \u00f6ncelikle pe\u00e7enin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekliydi. Pe\u00e7e hem \u201cileride dahil olunacak mevkilerde\u201d kad\u0131nlar\u0131 geriye d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcrd\u00fc hem de kad\u0131nlar i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131c\u0131yd\u0131. Kad\u0131nlar\u0131n giyimine y\u00f6nelik esas vurgu, pe\u00e7enin kald\u0131r\u0131lmas\u0131na odaklanm\u0131\u015ft\u0131. Tesett\u00fcr ile ilgili ise hem olumlu hem de olumsuz yaz\u0131lara yer verilmi\u015f, tesett\u00fcr\u00fcn kald\u0131r\u0131lmas\u0131 ile ilgili do\u011frudan bir talepte bulunulmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

\u0130yi anne, iyi e\u015f
\n<\/em><\/strong>Farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen, zaman\u0131n nesnel ko\u015fullar\u0131 nedeniyle, Osmanl\u0131 kad\u0131n hareketi ile d\u00f6nemin liberal feminizmi birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyordu. \u00d6rne\u011fin kad\u0131nlar\u0131n anne ve e\u015f rollerine ili\u015fkin bir ele\u015ftiride bulunulmuyor, bu roller kad\u0131nlara ait k\u0131l\u0131nmaya devam ediyordu. Derginin pratik ile ilgili b\u00f6l\u00fcmlerinin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00e7ocuk bak\u0131m\u0131, diki\u015f, nak\u0131\u015f gibi i\u015flere ayr\u0131lmas\u0131 bundand\u0131r. Ayn\u0131 zamanda liberal feminizmin temel noktalar\u0131na vurgu yap\u0131l\u0131yor, feminizmin aileyi y\u0131kmak de\u011fil aile saadetini korumay\u0131 ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131ndan, e\u011fitimli ve bilin\u00e7li kad\u0131nlar\u0131n daha iyi birer e\u015f ve anne olaca\u011f\u0131ndan s\u00f6z ediliyordu. Fakat b\u00fct\u00fcn bunlara ek olarak kad\u0131nlar, kamusal alanda da \u00e7al\u0131\u015fabilmeliydi. Dergide kad\u0131nlara \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 gerekti\u011fi konusunda \u00e7a\u011fr\u0131lar yap\u0131l\u0131yordu. Kad\u0131n ve erkeklere \u201cArt\u0131k uyanal\u0131m. Bug\u00fcnk\u00fc durgunluk ve ilgisizli\u011fi b\u0131rakal\u0131m. \u00c7al\u0131\u015fma hayat\u0131na at\u0131larak toplumsal yerimizi d\u00fczenleyelim.\u201d denilirken, kad\u0131nlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmak al\u0131koyan erkekler ise \u201cyaln\u0131z bir taraf\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 hi\u00e7tir, erkeklerimizin de bize kar\u015f\u0131 yabanc\u0131, ilgisiz durmamalar\u0131, hukukumuza uymalar\u0131 gerekir\u201d diye uyar\u0131l\u0131yordu. (7) Osmanl\u0131 Kad\u0131nlar\u0131n\u0131n Hukukunu Savunma Cemiyeti\u2019nin ise terzihane gibi k\u00fc\u00e7\u00fck i\u015fletmeler a\u00e7abilece\u011fi ve kad\u0131nlar\u0131 buralarda istihdam edebilece\u011fi \u00f6neriliyordu. (8)<\/p>\n

Kad\u0131nlar\u0131 oldu\u011fu kadar erkekleri de \u00e7al\u0131\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rken dergi, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na da ilgisiz kalm\u0131yordu. Hayat\u0131n s\u00fcrmesinin i\u015f\u00e7ilerin d\u00fczenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu vurgulan\u0131yor, fakat i\u015f\u00e7ilere lay\u0131k olduklar\u0131 \u00f6nemin verilmedi\u011fi s\u00f6yleniyordu.<\/p>\n

\u201cBir ink\u0131l\u00e2b yap\u0131yoruz\u201d
\n<\/em><\/strong>Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> dergisi, Osmanl\u0131\u2019da kad\u0131nlar\u0131n pek \u00e7ok sorununu sayfalar\u0131na ta\u015f\u0131m\u0131\u015f ve cemiyet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile \u00e7\u00f6z\u00fcmler aram\u0131\u015ft\u0131. \u00d6nerilen d\u00fczenlemeler ve yap\u0131lan ele\u015ftirilerin arkas\u0131nda ise b\u00fcy\u00fck bir ama\u00e7 yat\u0131yordu: Kad\u0131n ink\u0131l\u00e2b\u0131n\u0131 yapmak. Dergideki yaz\u0131lar\u0131n pek \u00e7o\u011funda \u201clafla peynir gemisinin y\u00fcr\u00fcmeyece\u011fi\u201d, bir an \u00f6nce harekete ge\u00e7ilmesi gerekti\u011fi, hem dergi ve cemiyetin hem de t\u00fcm Osmanl\u0131 kad\u0131n hareketinin i\u00e7ine sinmi\u015f bu devrimci tela\u015f\u0131n yans\u0131mas\u0131yd\u0131. \u00d6nlerine koyduklar\u0131 g\u00fcncel hedefleri ba\u015farmak, \u201cink\u0131lab\u0131 temin etme\u201d yolunda at\u0131lan ad\u0131mlard\u0131. Bu yolda ilerlemenin g\u00fc\u00e7 oldu\u011funu bilerek umutlar\u0131n\u0131 diri tutuyorlard\u0131: \u201cEvet, biz Osmanl\u0131 kad\u0131nlar\u0131, bir ink\u0131l\u00e2b yap\u0131yoruz. Bunda \u015f\u00fcpheye mahal yok.\u201d (1)<\/p>\n

T\u00fcm kesimlerden kad\u0131nlara seslenen ve tamam\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k olan Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em> \u201ckad\u0131nlar \u00e2lemi\u201dnin topyek\u00fbn devrime olan ihtiyac\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak yineliyordu. Laf s\u00f6ylemekle kalm\u0131yor, yap\u0131lmas\u0131 gereken faaliyetlerle ilgili \u00f6neride bulunuyor, cemiyetin bu faaliyetleri hayata ge\u00e7irmesinde destek oluyordu. En \u00f6nemlisi, kad\u0131nlar\u0131n ihtiya\u00e7 ve taleplerini d\u00f6nemine g\u00f6re olduk\u00e7a radikal bir bi\u00e7imde yap\u0131yordu. \u201cEvet, erkeklerden merhamet istemiyoruz. Biz \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Kendi kendimizi bu sefil hayattan kurtaraca\u011f\u0131z. Fakat onlar\u0131n bizim harek\u00e2t\u0131m\u0131za kar\u015f\u0131 akli d\u00fc\u015f\u00fcnmelerini isteriz. \u0130\u015fte yaln\u0131z istedi\u011fimiz budur. Yoksa merhamet de\u011fil. Art\u0131k a\u011flamayaca\u011f\u0131z. Metin olaca\u011f\u0131z ve \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. Kendi sa\u2019y\u0131m\u0131zla, hakk\u0131m\u0131za ve saadete mazhar olaca\u011f\u0131z.\u201d diyordu Nuriye Ulviye. Tam tam\u0131na bir as\u0131r \u00f6teden gelen, h\u00e2l\u00e2 g\u00fcc\u00fcn\u00fc de ge\u00e7erlili\u011fini de koruyan bir yank\u0131 bu. Matmazel Eliz bir yaz\u0131s\u0131nda Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131<\/em>\u2019n\u0131 Osmanl\u0131 kad\u0131n hareketinin sesinin yank\u0131lar\u0131ndan biri olarak tan\u0131ml\u0131yordu. (9) Bir as\u0131r sonraya capcanl\u0131 gelebilmi\u015f bu yank\u0131 sayesinde bug\u00fcn, tarih dehlizinde kad\u0131nlar\u0131n isyan seslerini se\u00e7ebiliyoruz. Seslerini y\u00fckselten ve yank\u0131lar\u0131 bug\u00fcne ta\u015f\u0131mada emek veren t\u00fcm kad\u0131nlara minnettarl\u0131kla\u2026<\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong>
\n1) Serpil \u00c7ak\u0131r, Osmanl\u0131 Kad\u0131n Hareketi, Metis Yay\u0131nlar\u0131, 3. Bask\u0131, 2011.
\n2) Hale Biriciko\u011flu, \u201cT\u00fcrk modernle\u015fmesinde kad\u0131n\u201d, http:\/\/cws.emu.edu.tr\/en\/conferences\/2nd_int\/pdf\/Hale%20Biricikoglu.pdf.
\n3) Devrim Avc\u0131, \u201c100. y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019de kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n geli\u015fimi\u201d, (http:\/\/www.ozgurlukdunyasi.org\/arsiv\/32-sayi-212\/281-100-yilinda-turkiyede-kadin-haklarinin-gelisimi)
\n4) Erdin\u00e7 G\u00fclc\u00fc, Samiye Tun\u00e7, \u201cOsmanl\u0131 bas\u0131n hayat\u0131nda Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131 dergisi\u201d, \u00c7ank\u0131r\u0131 Karatekin \u00dcniversitesi Sosyal Bilimler Enstit\u00fcs\u00fc Dergisi, 3(2), s.155-176.
\n5) \u201cT\u00fcketime do\u011fru\u201d, Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131, May\u0131s 2000, say\u0131: 8.
\n6) \u201c\u0130\u015fimiz hep buna benzer\u201d, Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131, \u015eubat 2001, say\u0131: 17.
\n7) \u201cHakk\u0131m\u0131z\u0131 arayal\u0131m\u201d, Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131, \u015eubat 2002, say\u0131: 29.
\n8) \u201c\u0130\u015fe ba\u015flamal\u0131\u201d, Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131, Ocak 2002, say\u0131: 28.
\n9) \u201cKad\u0131nlar aleminde ihtiya\u00e7 ink\u0131lap\u201d, Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131, Kas\u0131m 2000, say\u0131: 14.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bu topraklarda \u00f6rg\u00fctl\u00fc kad\u0131n m\u00fccadelesinin fitili bir as\u0131r \u00f6nce ate\u015flendi. Bu ate\u015fin \u00fcr\u00fcnlerinden biri, \u2018Kad\u0131nlar D\u00fcnyas\u0131\u2019. Bu ay 100. y\u0131l\u0131n\u0131 kutluyor ve isyanlar\u0131na s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 verdi\u011fimiz kad\u0131nlar\u0131 an\u0131yoruz. \u00a0\u00a0\u00a0 Bundan 100 y\u0131l \u00f6nce, \u201c\u2026 (B)u mesleksiz hayat-\u0131 p\u00fcr-mer\u00e2ret [ac\u0131 dolu hayat], bizi felaketten felakete ko\u015fturuyor, mevcudiyetimizde bir \u0131zd\u0131rab-\u0131 m\u00fczmin var. \u0130z\u00e2lesine gayret icap etmez mi?\u201d (1) […]<\/p>\n","protected":false},"author":448,"featured_media":42010,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[147,38,1,511],"tags":[1549,6132,2318,5336,6133],"class_list":["post-42009","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-110-sayi","category-dergi-sayilari","category-genel","category-yayin-dunyasi","tag-dergi","tag-kadinlar-dunyasi","tag-modernizm","tag-mucadele","tag-nuriye-ulviye-mevlan"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t