Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em>, Marksizmin iki b\u00fcy\u00fck kurucusundan biri olan Friedrich Engels\u2019in tamamlanmam\u0131\u015f eseridir. Kitap, Engels\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden uzun y\u0131llar sonra notlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan toparlan\u0131p bir araya getirilmesiyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131p yay\u0131nlanabilmi\u015ftir. Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi, Marksizmin iki b\u00fcy\u00fck kurucusundan biri olan Friedrich Engels\u2019in tamamlanmam\u0131\u015f eseridir. Kitap, Engels\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden uzun y\u0131llar sonra notlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131 taraf\u0131ndan toparlan\u0131p bir araya getirilmesiyle ortaya \u00e7\u0131k\u0131p yay\u0131nlanabilmi\u015ftir. Marksizm\u2019in kurucular\u0131 Marx ve Engels, ya\u015famlar\u0131 boyunca do\u011fa bilimleriyle yak\u0131ndan ilgilendiler; b\u00fct\u00fcn bilginin temelini, bilgiyi ortaya \u00e7\u0131karan\u0131 hep bilim olarak g\u00f6r\u00fcp buna uygun davrand\u0131lar. Bununla birlikte, Engels […]<\/p>\n","protected":false},"author":473,"featured_media":42398,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[144,38],"tags":[3140],"class_list":["post-42300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-107-sayi","category-dergi-sayilari","tag-doganin-diyalektigi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\nMarksizm\u2019in kurucular\u0131 Marx ve Engels, ya\u015famlar\u0131 boyunca do\u011fa bilimleriyle yak\u0131ndan ilgilendiler; b\u00fct\u00fcn bilginin temelini, bilgiyi ortaya \u00e7\u0131karan\u0131 hep bilim olarak g\u00f6r\u00fcp buna uygun davrand\u0131lar. Bununla birlikte, Engels do\u011fa bilimleriyle daha da yak\u0131ndan ilgilendi. Do\u011fa bilimlerindeki her geli\u015fmeyi co\u015fkuyla kar\u015f\u0131lay\u0131p olduk\u00e7a yak\u0131ndan izledi. Ancak bu ilgi ve yak\u0131nl\u0131k d\u00fczeyi yaln\u0131zca okuma ve d\u0131\u015far\u0131dan izlemeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildi. Do\u011fa bilimlerinin herhangi bir alan\u0131nda akademik d\u00fczeyde bir e\u011fitimi olmamas\u0131na kar\u015f\u0131n, bilim, bilim tarihi, bilim felsefesi, bilimin toplumdaki yeri ve i\u015flevi ve bilimi \u00e7evreleyen felsefi tart\u0131\u015fmalar\u0131 ele alaca\u011f\u0131, -kolay kolay cesaret edilemeyecek- \u00e7ok kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma planlad\u0131. Ancak bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlama f\u0131rsat\u0131n\u0131 hi\u00e7 bulamad\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmas\u0131, Duhring\u2019le polemi\u011fe girdi\u011fi Anti D\u00fchring<\/em> gibi dev bir eser yan\u0131nda Ludwig Feuerbach ve Klasik Alman Felsefesinin Sonu<\/em> ve Ailenin, \u00d6zel M\u00fclkiyetin, Devletin K\u00f6keni<\/em> gibi iki \u00f6nemli kitap daha yazmak; Marx\u2019\u0131n notlar\u0131n\u0131 toparlayarak Kapital<\/em>\u2019in ciltlerini tamamlamak; uluslararas\u0131 kom\u00fcnist hareketin g\u00fcnl\u00fck pratik sorunlar\u0131yla yak\u0131ndan ilgilenip onu bizzat y\u00f6netmek; d\u00fcnyan\u0131n her yan\u0131ndan gelen heyetleri kabul edip \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na yard\u0131m etmek vb gibi araya giren di\u011fer pek \u00e7ok i\u015fle s\u00fcrekli kesintiye u\u011frad\u0131. \u00d6teki i\u015flerinden f\u0131rsat bulur bulmaz yine bu ana \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na d\u00f6nd\u00fc. \u0130\u015fte Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em> Engels\u2019in bir t\u00fcrl\u00fc tamamlayamad\u0131\u011f\u0131; \u00f6nemli k\u0131sm\u0131 daha sonra geli\u015ftirmek \u00fczere ald\u0131\u011f\u0131 notlar\u0131ndan olu\u015fan dev \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.
\nEngels\u2019in, her ne kadar \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 tamamlayamam\u0131\u015fsa da, bilim ve do\u011faya ili\u015fkin g\u00f6r\u00fc\u015fleri olduk\u00e7a netti. Bu netlik Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em>\u2019nde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Kitapta tam bir tutarl\u0131l\u0131k vard\u0131r. Engels\u2019in temel amac\u0131, Marksizmin temeli olan diyalektik ve tarihsel materyalizmin do\u011fada ve do\u011fa bilimlerinde nas\u0131l hayat buldu\u011funu g\u00f6stermekti. Bunu da, yaz\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu ham halde, i\u015flenmemi\u015f, hen\u00fcz geli\u015ftirilmemi\u015f notlar halinde olsa da, m\u00fckemmel bir bi\u00e7imde ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015ftir. Zira do\u011fan\u0131n diyalektik i\u015fleyi\u015fi, ba\u015f\u0131ndan sonuna kitapta f\u0131\u015fk\u0131r\u0131r adeta.
\nDo\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em>\u2019nde Engels, fizikten kimyaya, jeolojiden biyolojiye, Newton\u2019un kuramlar\u0131ndan Darwin\u2019in evrim kuram\u0131na dek do\u011fa bilimlerinin, o zaman bilinen her alan\u0131n\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lan hemen her kuram\u0131 ve konusunu ele al\u0131p incelemi\u015f, geni\u015f de\u011ferlendirmelerde bulunmu\u015ftur. Bunlara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda baz\u0131 yan\u0131lg\u0131lar\u0131 olmakla birlikte \u00e7o\u011fu de\u011ferlendirmelerinde b\u00fcy\u00fck bir \u00f6ng\u00f6r\u00fc g\u00f6ze \u00e7arpar. Engels\u2019in yakla\u015f\u0131k 140 y\u0131l \u00f6nce, o zaman\u0131n \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 bilgileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclerin \u00e7o\u011funu bug\u00fcnk\u00fc bilimsel bilgi ve bulgular ortaya \u00e7\u0131kar\u0131p kan\u0131tlam\u0131\u015ft\u0131r. Ancak burada \u00f6nemli olan, Engels\u2019in d\u00f6neminin bilgileriyle s\u00f6ylediklerinin ne kadar\u0131n\u0131n do\u011frulan\u0131p do\u011frulanmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. Bunun \u00f6nemi de yoktur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Engels ne laboratuarda do\u011frudan ara\u015ft\u0131rma yapan bir ara\u015ft\u0131rmac\u0131 – bilim insan\u0131 ne de bir k\u00e2hindir. Bu y\u00fczden \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin \u00e7\u0131k\u0131p \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir \u00e7etelesinin tutulmas\u0131 anlams\u0131zd\u0131r. \u00d6nemli olan do\u011fa ve bilime olan temel yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n do\u011frulu\u011fu ve bilimde yerinin olup olmamas\u0131d\u0131r. Kald\u0131 ki Engels\u2019in kitaptaki temek amac\u0131 ve \u00e7abas\u0131 da bu yakla\u015f\u0131m\u0131 ve do\u011fan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi ve yasalar\u0131n\u0131n ortaya koyulmas\u0131d\u0131r. Bunu da fazlas\u0131yla yapm\u0131\u015ft\u0131r.
\nTek tek bilim dallar\u0131 ve konular\u0131nda s\u00f6yledikleri bir yana b\u0131rak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, Engels\u2019in kitapta esas olarak \u015funlar\u0131 ortaya koydu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz:
\n1) Do\u011fan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 diyalektiktir. Diyalektik sadece do\u011fay\u0131 anlay\u0131p a\u00e7\u0131klayabilmenin bir yol ve y\u00f6ntemi de\u011fildir, b\u00fct\u00fcn do\u011fan\u0131n i\u015fleyi\u015f bi\u00e7imidir. Bu y\u00fczden diyalekti\u011fin yasalar\u0131 do\u011fan\u0131n her alan\u0131nda, her olay ve olgusunda g\u00f6zlenir. Do\u011fay\u0131 daha iyi ve do\u011fru anlaman\u0131n yolu ona bu g\u00f6zle bakmakt\u0131r.
\n2) Do\u011fan\u0131n bir tarihi vard\u0131r. Do\u011fadaki her \u015fey do\u011far ya da olu\u015fur, b\u00fcy\u00fcr, geli\u015fir, de\u011fi\u015fip d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr, belli bir olgunlu\u011fa eri\u015fip \u00f6l\u00fcr. Do\u011fadaki her \u015fey bir s\u00fcre\u00e7tir. Dura\u011fanl\u0131k yoktur, s\u00fcrekli bir de\u011fi\u015fim, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm vard\u0131r. Bu y\u00fczden, do\u011fada esas olan hareket ve de\u011fi\u015fimdir.
\n3) Do\u011fada, birbirleriyle en ilgisiz g\u00f6r\u00fcnen g\u00f6r\u00fcng\u00fclerin aras\u0131nda bile bir bi\u00e7imde bir ba\u011flant\u0131 vard\u0131r.
\n4) Do\u011fa ve do\u011fan\u0131n de\u011fi\u015fik g\u00f6r\u00fcng\u00fcleri yaln\u0131zca bilinen ya da g\u00f6zlenen olgu ve bulgularla a\u00e7\u0131klanamaz. Bu nedenle sadece bulgu ve mevcut g\u00f6zlemlerle yetinen pozitivizm do\u011fay\u0131 anlamada bilimin temel yolu olamaz. Hen\u00fcz g\u00f6zlenemeyen do\u011fa olaylar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in \u201ctrans-ampirik\u201d ya da \u201cdeney \u00f6tesi\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnsel spek\u00fclasyonlar da yapmak gerekir.
\nEngels Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em>\u2019ni tamamlayabilmi\u015f olsayd\u0131, do\u011fan\u0131n anla\u015f\u0131lma \u00e7abas\u0131ndan \u00f6te bir \u015fey olmayan bilimin geli\u015fimine muazzam bir katk\u0131 yapacakt\u0131. Ama tamamlayamad\u0131. Bu tamamlanmam\u0131\u015f haliyle bile kitap, bilime ciddi katk\u0131lar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle Do\u011fan\u0131n Diyalekti\u011fi<\/em> aktif ara\u015ft\u0131rma i\u00e7indeki bilim insan\u0131 i\u00e7in bulunmaz bir olanak; mevcut bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 bamba\u015fka bir yere g\u00f6t\u00fcrecek yepyeni bir bak\u0131\u015f; \u00e7ok farkl\u0131 d\u00fcnyalara a\u00e7\u0131lan bir kap\u0131d\u0131r. \u00c7ok ciddi incelenmeli.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"