Friedrich Engels\u2019in \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em> adl\u0131 eseri, sosyalist militanlar aras\u0131nda en fazla bilinen ve okunan Marksist klasiklerden biridir. Bu a\u00e7\u0131dan Manifesto<\/em> ve Lenin\u2019in Emperyalizm<\/em>\u2019i ile yar\u0131\u015fabilir. Sosyalist partilerin yeni \u00fcyelerine y\u00f6nelik e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n temel metinlerinin ba\u015f\u0131nda gelir. Bunun nedeni \u00e7ok iyi bir \u201c\u00f6zet\u201d niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. Eser, 50 y\u0131ll\u0131k bir Marx-Engels k\u00fclliyat\u0131n\u0131n, toplumsal prati\u011fin ac\u0131mas\u0131z de\u011firmeninde \u00f6\u011f\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f, s\u00fczgecinden ge\u00e7mi\u015f ve dam\u0131t\u0131lm\u0131\u015f ifadesidir. Ve tabii, bizzat o k\u00fclliyat\u0131n yarat\u0131c\u0131lar\u0131ndan ve o prati\u011fin \u00f6nderlerinden birinin kaleminden \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131 bu esere ayr\u0131 bir de\u011fer katar. Marx-Engels k\u00fclliyat\u0131n\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc derinli\u011fini ve zenginli\u011fini, olduk\u00e7a didaktik ve anla\u015f\u0131l\u0131r bi\u00e7imde verebilmeyi ba\u015farm\u0131\u015f bir eserdir \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em>. Hani tarih\u00e7iler, y\u00fczlerce y\u0131l \u00f6ncesinin bir fikir ak\u0131m\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131rlar, de\u011ferlendirirler ve tarihsel yerine oturturlar ya, Engels, bizzat kurucular\u0131ndan ve geli\u015ftiricilerinden biri oldu\u011fu 19. y\u00fczy\u0131l Marksist kuram\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmi\u015f ve yerli yerine oturtmu\u015ftur bu eserinde. \u201cBiz kimiz, nereden k\u00f6klendik, neyi-nas\u0131l a\u015ft\u0131k ve neyi ke\u015ffettik?\u201d sorular\u0131na son derece net yan\u0131tlar \u00fcretmi\u015ftir. Y\u00fczy\u0131llar sonras\u0131n\u0131n tarih\u00e7ilerinin i\u015fini kolayla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r b\u00f6ylece. ***<\/p>\n \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em> adl\u0131 eser, Engels\u2019in, sosyalist oldu\u011funu s\u00f6yleyen bir Alman akademisyen olan Eugen D\u00fchring\u2019i kum torbas\u0131 olarak kullan\u0131p sosyalist felsefe ve politikan\u0131n temel ilkelerini a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 kapsaml\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 olan Anti-D\u00fchring<\/em>\u2019ten kaynaklan\u0131r. Engels, Paul Lafargue\u2019\u0131n tetiklemesiyle bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fc\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ayr\u0131 bir kitap olarak haz\u0131rlar ve \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em> ad\u0131n\u0131 alan bu kitap ilk kez 1880\u2019de Paris\u2019te Frans\u0131zca olarak yay\u0131nlan\u0131r. K\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde Leh\u00e7e (1882), \u0130talyanca (1883), Rus\u00e7a (1884), Danca (1885), \u0130spanyolca (1886) ve Flamanca (1886) bask\u0131lar\u0131 yap\u0131l\u0131r. Engels\u2019in anadili olan Almancaya 1882 y\u0131l\u0131nda \u00e7evrilir. Yap\u0131t\u0131n \u0130ngilizce bask\u0131s\u0131 ancak 1892 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Engels bu \u0130ngilizce bask\u0131ya burjuva materyalizmini irdeleyen geni\u015f bir sunu\u015f yazar ve bu sunu\u015f daha sonralar\u0131 eserin tamamlay\u0131c\u0131 bir par\u00e7as\u0131 olur. K\u0131sacas\u0131 eser \u00fc\u00e7 ana makaleden olu\u015fur: \u0130ngilizce bask\u0131ya yaz\u0131lan \u201cSunu\u015f\u201d (eserin giri\u015fi de diyebiliriz), \u201c\u00dctopik Sosyalizm\u201d ve \u201cBilimsel Sosyalizm\u201d. 1892\u2019deki sunu\u015fu da hesaba katarsak, bu eserin, 1895 y\u0131l\u0131nda \u00f6len Engels\u2019in son hacimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Marx ile ortakla\u015fa ger\u00e7ekle\u015ftirilen 50 y\u0131ll\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir \u00f6zeti, bir t\u00fcr vasiyetnamedir bu eser.<\/p>\n ***<\/p>\n Peki, bu kitab\u0131 sadece bir vasiyetname olarak m\u0131 okuyaca\u011f\u0131z? Tarihimizin epey eski bir d\u00f6neminden kalma arkaik bir eser olarak m\u0131 de\u011ferlendirece\u011fiz? Engels\u2019in eserinin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz tart\u0131\u015fmalar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir yeri ve de\u011feri yok mu? Var; hem de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir de\u011feri var. ***<\/p>\n Marx ve Engels birer k\u00e2hin de\u011fildiler; bilim insan\u0131yd\u0131lar. Toplumsal olgular\u0131 k\u0131l\u0131 k\u0131rk yararcas\u0131na analiz ettiler ve sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kard\u0131lar. Ama olgular\u0131n elvermedi\u011fi konularda spek\u00fclasyon yapmad\u0131lar. Bu nedenle, mevcut kapitalizmin olabildi\u011fince derin bir ele\u015ftirisini yapmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, sosyalist toplumun niteliklerine ili\u015fkin pek fazla fikir y\u00fcr\u00fctmediler, genel \u00f6nermelerle yetindiler. Yine de, Marx\u2019\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra 12 y\u0131l daha ya\u015fam\u0131\u015f olan Engels\u2019in son \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan biri olan \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em>\u2019de 19. y\u00fczy\u0131l Marksizminin en geli\u015fmi\u015f ve derli toplu sosyalizm tahlilini bulabiliyoruz; \u00f6zellikle \u201cBilimsel Sosyalizm\u201d b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde. Bu b\u00f6l\u00fcm, b\u00fcy\u00fck toplumsal pratikleri i\u00e7eren 20. y\u00fczy\u0131l sosyalizmine bir k\u00f6pr\u00fc ve sanki Lenin\u2019in Devlet ve Devrim<\/em>\u2019ine yaz\u0131lm\u0131\u015f bir sunu\u015f niteli\u011findedir. Friedrich Engels\u2019in \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm adl\u0131 eseri, sosyalist militanlar aras\u0131nda en fazla bilinen ve okunan Marksist klasiklerden biridir. Bu a\u00e7\u0131dan Manifesto ve Lenin\u2019in Emperyalizm\u2019i ile yar\u0131\u015fabilir. Sosyalist partilerin yeni \u00fcyelerine y\u00f6nelik e\u011fitim programlar\u0131n\u0131n temel metinlerinin ba\u015f\u0131nda gelir. Bunun nedeni \u00e7ok iyi bir \u201c\u00f6zet\u201d niteli\u011fi ta\u015f\u0131mas\u0131d\u0131r. Eser, 50 y\u0131ll\u0131k bir Marx-Engels k\u00fclliyat\u0131n\u0131n, toplumsal prati\u011fin […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":42303,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[144,38],"tags":[5247,3831,4558],"class_list":["post-42302","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-107-sayi","category-dergi-sayilari","tag-ender-helvacioglu","tag-friedrich-engels","tag-utopik-sosyalizm-bilimsel-sosyalizm"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n1880\u2019de yaz\u0131lm\u0131\u015f \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em>\u2019i 1848\u2019de yaz\u0131lm\u0131\u015f Kom\u00fcnist Parti Manifestosu<\/em> ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rabiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc ikisi de -32 y\u0131l arayla- \u201cbiz kimiz?\u201d sorusuna yan\u0131t \u00fcretiyor. Biri gen\u00e7\u00e7e, dinamik, deli dolu, ama olduk\u00e7a naif bir yan\u0131t veriyor; di\u011feri ise g\u00f6rm\u00fc\u015f ge\u00e7irmi\u015f bir bilgenin ayaklar\u0131 yere basan yan\u0131t\u0131n\u0131 i\u00e7eriyor. Birinde hayaletler cirit at\u0131yor, di\u011ferinde ise bilgeler a\u011f\u0131r a\u011f\u0131r y\u00fcr\u00fcyor. \u0130kisi de gelece\u011fi istiyor; ama biri gelece\u011fe uzanmaya vurgu yap\u0131yor ve uzan\u0131yor k\u00f6r topal, di\u011feri ise ge\u00e7mi\u015fi de\u011ferlendiriyor \u00fcst\u00fcn bir bilin\u00e7le ve gelece\u011fe uzanmak i\u00e7in k\u00f6kl\u00fc olman\u0131n gere\u011fini vurguluyor. Biri Dimyat\u2019taki pirin\u00e7; di\u011ferinde ise o eski pirin\u00e7 evdeki bulgura d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f.<\/p>\n
\n\u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em> hem bir kopu\u015f eseridir, hem de b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcne eklemleni\u015f. \u0130kisi birden olabilir mi? Olabilirden \u00f6te, ikisi birden olmazsa ikisi de olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc en b\u00fcy\u00fck kopu\u015f (ve a\u015fma), asl\u0131nda zincire yeni bir halka eklemektir. Engels\u2019in eseri bunun birinci elden belgesidir. Engels hem Marksizmin k\u00f6klerini ve kaynaklar\u0131n\u0131 vurgular, hem de o k\u00f6klerin ve kaynaklar\u0131n hangi noktalarda, nas\u0131l a\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Bu y\u00f6ntemi iyi kavramal\u0131y\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00fcn\u00fcm\u00fczde hem Bilimsel Sosyalizm, hem de Bilimsel Sosyalizmin k\u00f6kleri sald\u0131r\u0131 alt\u0131nda. K\u00fcresel sermayenin ideolojik sald\u0131r\u0131s\u0131n\u0131n hedef tahtas\u0131nda hem Materyalizm var, hem de Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm. Hem \u00dctopik Sosyalizm var, hem de Bilimsel Sosyalizm. Hem Ayd\u0131nlanma var, hem de Sosyalizm. Hem Newton ve Darwin var, hem de Marx ve Engels. B\u00f6yle komple bir sald\u0131r\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, Engels\u2019in eserinin y\u00f6ntemini kavramak, d\u00fc\u015f\u00fcnce tuzaklar\u0131na d\u00fc\u015fmemek i\u00e7in \u00f6nemlidir.
\n\u0130deolojik sava\u015f\u0131m\u0131n en \u00f6nemli cephelerinden biri de tarih. K\u00f6ks\u00fcz, ipsiz saps\u0131z, tarihsiz bir fikriyat\u0131n ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131 yoktur. Uygarl\u0131k tarihi, s\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri tarihidir. Ezilenlerin, s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerin, y\u00f6netilenlerin, ezenlere, s\u00f6m\u00fcrenlere, y\u00f6netenlere kar\u015f\u0131 m\u00fccadelelerinin tarihidir. O halde bu binlerce y\u0131ll\u0131k tarih devrimci bir perspektifiyle dam\u0131t\u0131lmal\u0131, ezilenlerden yana olan hi\u00e7bir unsur atlanmadan, g\u00fcn\u00fcn sava\u015f\u0131m\u0131nda bir silaha d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmelidir. Tarihe kar\u015f\u0131 hovardal\u0131k yapma l\u00fcks\u00fcm\u00fcz yok. Engels bu y\u00f6ntemi hem tavizsiz hem de \u00e7ok ince bir bi\u00e7imde uyguluyor. \u00dctopik Sosyalizm ile Bilimsel Sosyalizm, Burjuva Materyalizmi ile Diyalektik ve Tarihsel Materyalizm aras\u0131ndaki fark\u0131 ortaya koyarken, ele\u015ftirdi\u011fi \u00fctopyac\u0131 sosyalistleri ve materyalist filozoflar\u0131 da kendi tarih hazinesine (kendi m\u00fczesine) kat\u0131yor, yani a\u015f\u0131yor. \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em>\u2019in bu perspektifle okunmas\u0131nda da fayda var.
\nAyd\u0131nlanma burjuvazinin \u00fcvey evlad\u0131d\u0131r; d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda emek\u00e7ilerin ise \u00f6z evlad\u0131. Emek\u00e7ilerin elinde ayd\u0131nlanma, bir d\u00f6nem kullan\u0131l\u0131p b\u0131rak\u0131lacak bir ara\u00e7 olmayacak, ger\u00e7ek niteli\u011fini bulacakt\u0131r. Burjuva ayd\u0131nlanmas\u0131, ne dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnceye tavizler vererek ne de postmodernist yakla\u015f\u0131mlarla, sadece Emek\u00e7i Ayd\u0131nlanmas\u0131yla (Sosyalist Modernle\u015fmeyle) a\u015f\u0131labilir. Form\u00fcl kabaca \u015f\u00f6yle: Ne kadar ayd\u0131nlanma o kadar sosyalizm ve ne kadar sosyalizm o kadar ayd\u0131nlanma\u2026 Engels\u2019in eseri bu konuda bize sa\u011flam bir teorik zemin sunuyor.<\/p>\n
\nToparlarsak: Engels\u2019in \u00dctopik Sosyalizm ve Bilimsel Sosyalizm<\/em> adl\u0131 eseri, 19. y\u00fczy\u0131l Marksizminin, insanl\u0131\u011f\u0131n \u00f6zellikle Avrupa\u2019da 17. ve 18. y\u00fczy\u0131llarda geli\u015ftirdi\u011fi Bilimsel Devrim ve Ayd\u0131nlanma at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 dam\u0131t\u0131p (a\u015f\u0131p), 19. y\u00fczy\u0131l Avrupa proletaryas\u0131n\u0131n katk\u0131lar\u0131yla bezeyip, 20. ve 21. y\u00fczy\u0131l insanl\u0131\u011f\u0131na sundu\u011fu evrensel teorik miras\u0131n \u00f6zetidir. Ge\u00e7mi\u015fin bilgece de\u011ferlendirilerek gelece\u011fin dinamizmine sunulu\u015fudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"