Prof. Dr. Ali Demirsoy’un kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir televizyon program\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 \u201cBu vir\u00fcs salg\u0131n\u0131 \u00f6nlenebilirdi. Nas\u0131l biliyor musunuz? B\u00f6yle bir vir\u00fcs piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131 ne yapard\u0131m biliyor musun? Oradaki o 50-60 ki\u015fiyi bir adaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcm. Ya tecrit eder ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fcm. Siz e\u011fer orada 50 ki\u015fiyi itlaf etmi\u015f olsayd\u0131n\u0131z, 1 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc engellemi\u015f olurdunuz. \u0130\u015fte buna bilim denir bilim\u201d ifadelerine tepki g\u00f6steren\u00a0biliminsanlar\u0131 ve bilim emek\u00e7ileri\u00a0bir bildiri yay\u0131nlad\u0131.<\/p>\n
Demirsoy’un kulland\u0131\u011f\u0131 ifadelerin biliminsan\u0131 kimli\u011fine yak\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirtildi\u011fi metin \u015f\u00f6yle:<\/p>\n
K\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir programda Prof. Dr. Ali Demirsoy, COVID-19 salg\u0131n\u0131 ile ilgili olarak talihsiz, kan\u0131m\u0131zca bilim insan\u0131 kimli\u011fine yak\u0131\u015fmayan, ama her \u015feyden \u00f6nce de insanl\u0131\u011f\u0131n sahip oldu\u011fu akli birikimle vicdan\u0131 birle\u015ftiren k\u00fclt\u00fcrel ve insani kazan\u0131mlar\u0131m\u0131zla uyu\u015fmayan s\u00f6zler sarf etmi\u015ftir. Demirsoy\u2019a kal\u0131rsa, vir\u00fcs\u00fcn salg\u0131na yol a\u00e7maya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yerde, hastal\u0131\u011f\u0131 kapm\u0131\u015f belirli say\u0131da insan\u0131 bir adada tecrit etmek, hatta \u00f6ld\u00fcrmek salg\u0131n\u0131n k\u00fcreselle\u015fmesini \u00f6nleyecekti. Bu akla ve insan\u0131n kendi varl\u0131k birikimine ayk\u0131r\u0131 fikirleri savunmakla kalmay\u0131p, bu fikirleri \u201c\u0130\u015fte buna bilim diyoruz\u201d diye me\u015frula\u015ft\u0131rmaya da \u00e7al\u0131\u015fan Demirsoy, ne var ki, iki temel hatay\u0131 ayn\u0131 anda i\u015flemektedir.<\/em><\/p>\n \u00d6ncelikle bilim, zannedildi\u011fi gibi \u201ckolay \u00e7\u00f6z\u00fcmler\u201d \u00fcreten mekanik bir yap\u0131 ve bir kesme bi\u00e7me i\u015fi de\u011fildir. Bilimin temelinde do\u011fay\u0131 derinden ve geni\u015f bir a\u00e7\u0131dan kavrama ve anlama \u00e7abas\u0131 yatar. \u0130nsan da t\u00fcm ili\u015fkileri \u00e7er\u00e7evesinde bu anlay\u0131\u015fa dahil edilmesi gereken bir varl\u0131kt\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u201cCOVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131 do\u011furan ko\u015fullar nelerdir?\u201d diye sormak ve ard\u0131ndan \u00f6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck gelirli insanlar\u0131n yetersiz ve dengesiz beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na, uygunsuz ya\u015fama ko\u015fullar\u0131na itilmesiyle ya da b\u00f6yle bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc benimsemesiyle hayvandan insana ge\u00e7en bu salg\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp toplum temelli radikal \u00e7\u00f6z\u00fcmlere y\u00f6nelmek, kapsay\u0131c\u0131 yordamlar yapabilen, bunun i\u00e7in e\u011fitim alm\u0131\u015f bir akl\u0131n faaliyeti ve bilimsel bir yakla\u015f\u0131m\u0131n gere\u011fi olurdu. Yine, salg\u0131na yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn molek\u00fcler biyolojisi ve geneti\u011fine odaklanarak, toplumlar\u0131n \u00f6zg\u00fcn yap\u0131lar\u0131 \u00fczerinden olu\u015fturulacak epidemiyoloji modelleri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda a\u015f\u0131 geli\u015ftirmek de bilimsel yakla\u015f\u0131m\u0131n \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n Yukar\u0131da \u00f6zetledi\u011fimiz, sosyal sorumluluk ilkesine dayanan geni\u015f bilimsel ufuk bir b\u00fct\u00fcn olu\u015fturur. Bilim, laboratuvara kapan\u0131p d\u00fcnyayla her t\u00fcrl\u00fc ahlaki ve insani ba\u011f\u0131 koparan bir ili\u015fki kurma, \u00e7\u00f6z\u00fcmleme ve ak\u0131l y\u00fcr\u00fctme bi\u00e7imi de\u011fildir; tam tersine bilimsel etkinlik, bu ba\u011flar\u0131n g\u00fc\u00e7lendirilmesiyle ba\u015flayan, do\u011fan\u0131n tahrip edilmeden kavranmas\u0131na ve kendi t\u00fcr\u00fcm\u00fcz dahil b\u00fct\u00fcn t\u00fcrlerin yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek do\u011fan\u0131n, insan\u0131n ve toplumun ke\u015ffedilmesine yarayan titiz bir u\u011fra\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan, \u201cinsanlar\u0131 salg\u0131n yay\u0131lmas\u0131n diye \u00f6ld\u00fcrmek\u201d bilimsel bir yakla\u015f\u0131m de\u011fil, tam tersine, bilim kisvesinin arkas\u0131na saklanm\u0131\u015f ba\u011fnazl\u0131kt\u0131r. Bu ba\u011fnazl\u0131k, bilimin felsefi do\u011fas\u0131ndan ve saf amac\u0131ndan tamamen kopar\u0131larak sadece belli \u00e7evrelere ve zihniyetlere hizmet eden pop\u00fclist bir \u00e7\u0131\u011f\u0131rtkanl\u0131\u011fa d\u00f6n\u00fc\u015fmesine yol a\u00e7ar; giderek y\u00fckselen bu sahne ve bu sahnede rol alan \u201c\u015f\u00f6hretler\u201d, hakikatin karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7e\u015fitlili\u011fini birka\u00e7 c\u00fcmlelik dogmalar halinde, \u201cBilim b\u00f6yle diyor!\u201d diyerek veya hakikatin temsilcisinin bizzat kendileri ve s\u00f6zleri oldu\u011funu topluma dayatacak bu ortamdan istifade ederek asl\u0131nda ve sadece (kendilerine) inanan hayranlar (“fan”lar) yarat\u0131rlar.<\/em><\/p>\n Bilim s\u00f6zden \u00e7ok eylem i\u015fidir. Bu eylemin vazge\u00e7ilmez par\u00e7alar\u0131, daima \u015f\u00fcphe etmek ve bir sonuca ula\u015fmaya en yak\u0131n olundu\u011fu anda bile bu \u015f\u00fcpheden vazge\u00e7memektir. Bu \u015f\u00fcpheye eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirenin kendisi de dahildir. Bilim, ayn\u0131 yere bakanlar\u0131n g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, saptad\u0131\u011f\u0131 ve kan\u0131tlar yoluyla sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 belirlemeleri birbiriyle konu\u015fturarak, birbiriyle tart\u0131\u015ft\u0131rarak y\u00fcr\u00fct\u00fclebilecek bir etkinliktir. Bu y\u00fczden s\u00f6yledi\u011finden \u015f\u00fcphe etmeden, tart\u0131\u015fmaya a\u00e7madan ve \u201cHakikatin temsilcisi bu s\u00f6zlerdir!\u201d diyerek yol y\u00fcr\u00fcyenler (ki ne yaz\u0131k ki bug\u00fcn bilim ad\u0131na en \u00e7ok ortal\u0131kta g\u00f6r\u00fcnenler onlard\u0131r), bilimin en \u00e7ok d\u0131\u015f\u0131nda duranlard\u0131r.<\/em><\/p>\n Bilimi yapanlar bir toplumun en fazla ele\u015ftiriye a\u00e7\u0131k ve ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnen \u00fcyeleri olmal\u0131d\u0131r; dolay\u0131s\u0131yla onlar insanl\u0131\u011f\u0131n geldi\u011fi ahlaki ve vicdani geli\u015fimin bir bak\u0131ma hem temsilcisi hem de pratisyenleridir. Bu y\u00fczden bilim, etikten ve s\u00f6z konusu birikime kar\u015f\u0131 duyulacak sorumluluktan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir faaliyet olarak g\u00f6r\u00fclemez. Do\u011faya, insana ve topluma kar\u015f\u0131 sorular sorarak, merak ederek bu yolda y\u00fcr\u00fcyenler bu temel ilkelere uyduk\u00e7a yapt\u0131klar\u0131 i\u015f bak\u0131m\u0131ndan erdemli olurlar.<\/em><\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla, insanlar\u0131 tedbir ama\u00e7l\u0131 \u00f6ld\u00fcrmeyi savunmak, ilkel, kaba-bilimci ve \u00e7oktan \u00e7\u00f6pe at\u0131lm\u0131\u015f bir ideolojiye dayanman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, insan hayat\u0131n\u0131 hi\u00e7e sayan etik d\u0131\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n da a\u00e7\u0131k bir d\u0131\u015favurumudur. Bir insan bireyini yaln\u0131zca bir rakam, nesne veya bir i\u015flem par\u00e7as\u0131 olarak kabul etmek, o insan\u0131n bireysel tarihini, b\u00fct\u00fcn deneyimini, b\u00fct\u00fcn y\u00f6nlerini, ve o tarihi ve y\u00f6nleri \u00e7evreleyen di\u011fer t\u00fcm insanlarla birlikte hi\u00e7e indirgemek demektir. Bilimci olsun olmas\u0131n, herkesin sak\u0131nmas\u0131 gereken, cehaletle beslenen as\u0131l karanl\u0131k budur.<\/em><\/p>\n COVID-19 salg\u0131n\u0131 muhtemelen y\u00fczy\u0131l\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli felaketlerinden biri olacakt\u0131r. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de salg\u0131na yakalanm\u0131\u015f \u00e7aresiz insanlar\u0131n yan\u0131nda hekimler, biyologlar, her t\u00fcrl\u00fc sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 ve emek\u00e7isi b\u00fct\u00fcn g\u00fc\u00e7leriyle canlar\u0131 pahas\u0131na m\u00fccadele etmektedirler. Salg\u0131ndan bizi koruyacak akl\u0131 ve erdemi sergileyecek davran\u0131\u015f bi\u00e7imi b\u00f6yle bir fedak\u00e2rl\u0131k \u00fczerine kurulu olmal\u0131d\u0131r. Salg\u0131n yay\u0131lacak diye insanlar\u0131n \u201citlaf\u201d edilmesi gibi utan\u00e7 verici \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcmler\u201d \u00f6nermek ise, ne insanl\u0131\u011f\u0131n ortak akl\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bilimin kavray\u0131\u015f yetene\u011fiyle ne de insan\u0131n her \u015feye ra\u011fmen ayakta tutmas\u0131 gereken ahlaki ve vicdani sorumluluklar\u0131yla ba\u011fda\u015f\u0131r.<\/em><\/p>\n A\u015fa\u011f\u0131da imzas\u0131 olan bizler salg\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak \u201cinsan \u00f6ld\u00fcrme\u201dyi \u00f6nermenin bilimsel ak\u0131lla ve insani vicdan ve sorumlulukla ilgisi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc bi\u00e7imde vurgular, biyoloji ve bilim ad\u0131na sarf edildi\u011fi s\u00f6ylenen bu ve benzeri s\u00f6zlerin ge\u00e7erlili\u011finin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, savunulan bu t\u00fcr fikirlerin biyoloji ve bilimle ili\u015fkisinin kesinlikle bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kamuoyuna beyan ederiz.<\/em><\/p>\n Metnin imzac\u0131lar\u0131:<\/strong><\/p>\n – Prof. Dr. Ergi Deniz \u00d6zsoy, Evrimsel Biyolog Prof. Dr. Ali Demirsoy’un kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir televizyon program\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 \u201cBu vir\u00fcs salg\u0131n\u0131 \u00f6nlenebilirdi. Nas\u0131l biliyor musunuz? B\u00f6yle bir vir\u00fcs piyasaya \u00e7\u0131kt\u0131 ne yapard\u0131m biliyor musun? Oradaki o 50-60 ki\u015fiyi bir adaya g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fcm. Ya tecrit eder ya da \u00f6ld\u00fcr\u00fcrd\u00fcm. Siz e\u011fer orada 50 ki\u015fiyi itlaf etmi\u015f olsayd\u0131n\u0131z, 1 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc engellemi\u015f olurdunuz. \u0130\u015fte buna bilim […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":42419,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[6212,482,5848,5764],"class_list":["post-42406","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ali-demirsoy","tag-bilim","tag-covid-19","tag-salgin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42406","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=42406"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/42406\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/42419"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=42406"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=42406"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=42406"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n– Prof. Dr. Suavi Ayd\u0131n, Antropolog
\n– Dr. N. Ezgi Alt\u0131n\u0131\u015f\u0131k, Evrimsel Biyolog
\n– Bahar Patlar, Evrimsel Biyolog
\n– \u00d6. Ali Emek, Biyokimya Uzman\u0131
\n– Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi \u00c7a\u011fatay Tarhan, Molek\u00fcler Biyolog
\n– Dr. Ferhat Kaya, Paleoantropolog
\n– Do\u00e7. Dr. Efe Sezgin, Pop\u00fclasyon ve \u0130statistiksel Genetik\u00e7i
\n– Prof. Dr. Mehmet Elgin, Felsefeci (Biyoloji Felsefesi)
\n– Do\u00e7. Dr. Sonay Elgin, Biyokimyac\u0131
\n– Prof. Dr. Y\u0131lmaz Selim Erdal, Antropolog
\n– H\u00fcseyin Kerem Okur, Biyolog
\n– Prof. Dr. G\u0131yasettin Demirhan, Spor Bilimci
\n– Dr. \u00c7a\u011fr\u0131 Mert Bak\u0131rc\u0131, Evrimsel Robotik
\n– Dr. G\u00f6k\u00e7e B. Ayan, Evrimsel Biyolog
\n– Ender Helvac\u0131o\u011flu, Bilim ve Gelecek Dergisi Genel Yay\u0131n Y\u00f6netmeni
\n– Do\u00e7. Dr. \u0130nan Kalayc\u0131o\u011fullar\u0131, Bilim Tarih\u00e7isi
\n– Ara\u015f. G\u00f6r. Batuhan Akg\u00fcnd\u00fcz, Doktora \u00f6\u011frencisi (Felsefe)
\n– Do\u00e7. Dr. Baran Yo\u011furt\u00e7uo\u011flu, Bal\u0131k Ekolojisi ve Biyolojisi
\n– Do\u00e7. Dr. Burcu Tarikahya Hac\u0131o\u011flu, Sistematik Botanik\u00e7i
\n– Prof. Dr. Cihan Demirci Tansel, Zooloji (Fizyoloji)
\n– Prof. Dr. Harun Tepe, Felsefeci (Etik)
\n– Opr. Dr. Metin Berbero\u011flu, Genel Cerrahi Uzman\u0131
\n– Memet G\u00f6z\u00fcb\u00f6y\u00fck, Doktora \u00f6\u011frencisi (Genetik)
\n– G\u00fclnur \u0130pek, Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi (Genetik)
\n– Mert K\u00fckrer, Doktor aday\u0131 (Evrimsel Ekoloji ve Genetik)
\n– Prof. Dr. Erhan Nal\u00e7ac\u0131, Hekim (Fizyoloji)
\n– Zelal \u00d6zg\u00fcr Durmu\u015f, Doktora \u00d6\u011frencisi (Evrimsel Genetik)
\n– Yi\u011fit Berkay G\u00fcndo\u011fmu\u015f, Y\u00fcksek Lisans \u00d6\u011frencisi (Geli\u015fim Biyolojisi)
\n– Dr. \u0130yas Umur Ayaz, Biyom\u00fchendis
\n– Hakan Mutlu, Doktora \u00d6\u011frencisi (Paleoantropoloji)
\n– Gizem Bat\u0131 Ayaz, Doktora \u00d6\u011frencisi (Biyom\u00fchendislik)
\n– Prof. Dr. Sinan Canan, N\u00f6robilimci
\n– \u00d6zge \u015eahin, Doktora \u00d6\u011frencisi (Biyoloji)
\n– Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Volkan Kavas, T\u0131p Tarihi ve Etik
\n– Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Sel\u00e7uk G\u00f6rmez, Kardiyoloji
\n– Dr. \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Nevin Eracar, Klinik Psikoloji
\n– Do\u00e7. Dr. \u0130lker Belek, Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131
\n– Prof. Dr. Nezhun G\u00f6ren, Farmakognozi
\n– Erdal Topparmak, Doktora \u00f6\u011frencisi (Biyokimya)
\n– Do\u00e7. Dr. Iraz Ak\u0131\u015f, Biyokimya
\n– Gizem G\u00fcl, Doktora \u00f6\u011frencisi (Biyoinformatik ve Sistem Biyolojisi)
\n– Prof. Dr. Zuhal Okuyan, Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131
\n– Do\u00e7. Dr. Tolga Binbay, Psikiyatri
\n– Prof. Dr. \u015eule Ar\u0131, Molek\u00fcler Biyolog
\n– Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Murat Pekmez, Molek\u00fcler Biyolog<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"