\u0130nsanlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki ili\u015fkilere bir d\u00fczen getirmek i\u00e7in olu\u015fturduklar\u0131 yasalar var. Bu yasalar kafaya g\u00f6re olu\u015fturulmuyor. Bu olu\u015fumun bir bilimi var; ona (tarihi de kapsayacak bi\u00e7imde) toplumbilim diyoruz; s\u00fcreci biraz daha geni\u015fletirsek antropoloji diyoruz. Bu bilim disiplinleri \u00e7er\u00e7evesinde insan-insan ili\u015fkilerini bilimsel y\u00f6ntemin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u0130nsan topluluklar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn ve geli\u015fiminin insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z nesnel yasalar\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Bu alandaki bilimsel devrim, Marx\u2019\u0131n toplum kuram\u0131 ile ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Marx, ilk kez sistematik bi\u00e7imde, insan topluluklar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn nesnel yasalar\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Bu anlamda Marx\u2019a \u201ctoplumbiliminin Kopernik\u2019i\u201d de denilebilir.<\/p>\n
Ama insan-insan ili\u015fkileri belirli bir sahnede ger\u00e7ekle\u015fir. \u0130nsan bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn yap\u0131p ettikleri canl\u0131lar \u00e2lemi i\u00e7i ili\u015fkilerin \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015fir; o \u00e2lemin bir alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r insan-insan ili\u015fkileri. Son tahlilde insan\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc canl\u0131lar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Canl\u0131lar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc inceleyen bilime de canl\u0131l\u0131k bilimi, yani biyoloji diyoruz. Bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fc olarak insan bu \u00e7er\u00e7eveyi a\u015famaz; onun d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz. Toplumbiliminin yasalar\u0131 biyolojik yasalara tabidir; bu yasalar\u0131 umursamayan bir toplumbilim olamaz. Hi\u00e7bir toplum yasas\u0131, biyolojik evrim yasalar\u0131na \u00e7al\u0131m atamaz. Evrim yasalar\u0131na uyum sa\u011flamak zorundad\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc o \u00e7er\u00e7evede (o \u00e7er\u00e7evenin kapsad\u0131\u011f\u0131 alan\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak) i\u015flemektedir. Elbette kendi \u00f6zg\u00fcl alan\u0131 ve kendine \u00f6zg\u00fc yasalar\u0131 vard\u0131r ama o alan ve yasalar\u0131 biyolojik yasalar\u0131n (ba\u015fta evrim kuram\u0131n\u0131n) belirledi\u011fi sahnede olu\u015fmaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u015fu s\u0131ralarda me\u015fgul oldu\u011fumuz koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131\u2026 Vir\u00fcs ve salg\u0131n evrim kuram\u0131na tabidir, bizim toplumsal yasalar\u0131m\u0131za de\u011fil. Vir\u00fcs bizim yasalar\u0131m\u0131za uymayacak, biz onun tabi oldu\u011fu yasalara uyaca\u011f\u0131z. Vir\u00fcs bizi anlamayacak, biz onu anlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131z. K\u0131sacas\u0131, toplum yasalar\u0131 en genelde biyolojik yasalar ile s\u0131n\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\u00d6te yandan canl\u0131l\u0131k biliminin yasalar\u0131 da \u00e7ok daha genel do\u011fa yasalar\u0131n\u0131n bir alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Canl\u0131l\u0131k dedi\u011fimiz olgu da belli bir sahnede ger\u00e7ekle\u015fir. \u015eimdilik gezegenimizin, e\u011fer D\u00fcnya d\u0131\u015f\u0131 farkl\u0131 canl\u0131lar ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rsak evrenimizin k\u00fc\u00e7\u00fck bir par\u00e7as\u0131d\u0131r canl\u0131l\u0131k olgusu. Dolay\u0131s\u0131yla biyolojik yasalar, gezegenimizin ve evrenimizin de\u011fi\u015fim ve d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc belirleyen yasalara tabidir. Canl\u0131l\u0131k bilimi (biyoloji), fizi\u011fin, kimyan\u0131n, astronominin, jeolojinin yasalar\u0131n\u0131n belirledi\u011fi sahnede ge\u00e7erlidir ancak. Kendi \u00f6zg\u00fcl alan\u0131 elbette vard\u0131r, ama o sahnenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz, o sahnenin d\u0131\u015f\u0131nda bir anlam\u0131 yoktur. Biyolojinin yasalar\u0131, fizi\u011fin, kimyan\u0131n, astronominin, jeolojinin yasalar\u0131na \u00e7al\u0131m atamaz.<\/p>\n
Buraya kadar yazd\u0131klar\u0131m\u0131z malumun ilan\u0131 gibi g\u00f6r\u00fclebilir, ama bilimsel devrimin bir \u00f6zetidir asl\u0131nda. Bilim dedi\u011fimiz etkinlik, insanlar olarak neye tabi oldu\u011fumuzu, neye ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fumuzu anlama ve kavrama \u00e7abas\u0131d\u0131r. Zorunluluklar\u0131m\u0131z\u0131 ke\u015ffederiz bilim devrimleriyle; ama bu ayn\u0131 zamanda \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fcn de ke\u015ffi anlam\u0131na gelir. Tabi oldu\u011fumuz do\u011fa yasalar\u0131n\u0131 ke\u015ffetti\u011fimiz d\u00fczeyde \u00f6zg\u00fcrle\u015firiz. \u00d6zg\u00fcrl\u00fck, zorunlulu\u011fun ke\u015ffidir bu anlamda.<\/p>\n
Hi\u00e7bir \u015fey do\u011fa\u00fcst\u00fc de\u011fildir. Hi\u00e7bir \u015fey fizik\u00f6tesi de\u011fildir.<\/p>\n
Do\u011fa ile uyuma, evren ile uyuma zorunluyuz. Bunun ilk ad\u0131m\u0131 insan-insan uyumunu sa\u011flamaktan ge\u00e7iyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130nsanlar\u0131n kendi aralar\u0131ndaki ili\u015fkilere bir d\u00fczen getirmek i\u00e7in olu\u015fturduklar\u0131 yasalar var. Bu yasalar kafaya g\u00f6re olu\u015fturulmuyor. Bu olu\u015fumun bir bilimi var; ona (tarihi de kapsayacak bi\u00e7imde) toplumbilim diyoruz; s\u00fcreci biraz daha geni\u015fletirsek antropoloji diyoruz. Bu bilim disiplinleri \u00e7er\u00e7evesinde insan-insan ili\u015fkilerini bilimsel y\u00f6ntemin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u0130nsan topluluklar\u0131n\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn ve geli\u015fiminin insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z nesnel yasalar\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":42618,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[482,2112,656,333,6264],"class_list":["post-42617","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bilim","tag-canlilik","tag-kopernik","tag-marx","tag-toplumbilim"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t