{"id":42927,"date":"2012-10-01T23:02:42","date_gmt":"2012-10-01T20:02:42","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=42927"},"modified":"2020-04-22T12:57:39","modified_gmt":"2020-04-22T09:57:39","slug":"beynimiz-biz-sekerleme-yaparken-bile-ogreniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2012\/10\/01\/beynimiz-biz-sekerleme-yaparken-bile-ogreniyor","title":{"rendered":"Beynimiz biz \u015fekerleme yaparken bile \u00f6\u011freniyor"},"content":{"rendered":"

Haz\u0131rlayan: Eylem Mercimek <\/strong><\/p>\n

\u0130nsanlar derin bir uykudayken bile yeni bilgiler \u00f6\u011frenebilir. Bu konu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n 26 A\u011fustos\u2019ta Nature Neuroscience<\/em> adl\u0131 internet sitesinde yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re insan beyni, uyku esnas\u0131nda kokular ve sesler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 kaydedebilir ve bu bilgileri ertesi g\u00fcne ta\u015f\u0131yabilir.<\/p>\n

\u0130srail\u2019deki Weizmann Bilim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli isimlerinden biri olan Anat Arzi, bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bilgilerin uyku halindeyken bile zihne aktar\u0131labildi\u011fini g\u00f6steren ilk \u00e7al\u0131\u015fma oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Uykunun eskiden \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc olabilen bir \u00e7e\u015fit \u00f6l\u00fcm\u201d olarak nitelendirildi\u011fini, asl\u0131nda beynin uyku esnas\u0131nda pasif halde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve hatta uyurken bir\u00e7ok \u015fey yapabilece\u011fimizi s\u00f6yl\u00fcyor.
\nFakat bu bilgiyle birlikte bir\u00e7ok \u00f6\u011frenciyi sevindirmeden \u00f6nce \u015funu s\u00f6ylemek gerekir ki ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131, \u0130spanyolca \u00f6\u011frenmek i\u00e7in al\u0131nan kasetlerin ba\u015fucumuzda hemen bir yer bulabilece\u011fi anlam\u0131na gelmiyor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ba\u015fka bir dile ait kelimeler gibi zor bilgilerin uyku s\u0131ras\u0131nda beynimize aktar\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dair kan\u0131t bulmaya \u00e7al\u0131\u015fsalar da genelde ba\u015far\u0131s\u0131z oldular.<\/p>\n

Arzi ve ekibi, insanlara yeni bir dil gibi kar\u0131\u015f\u0131k bir \u015feyler \u00f6\u011fretmekten \u00e7ok koku duyusu \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 tercih ediyorlar. Temmuz ay\u0131nda bir \u00e7\u00f6p kutusunun \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7erken duyulan kokunun nas\u0131l rahats\u0131z edici oldu\u011funu herkes bilir. S\u0131cak ile birlikte daha da artan \u00e7\u00f6p kokusu otomatik olarak insan\u0131n daha az ve daha kontroll\u00fc nefes almas\u0131na yol a\u00e7ar. Fakat taze ekmek kokusu ise daha derin ve uzun nefes almay\u0131 te\u015fvik eder. Arzi ve ekibi bu iki farkl\u0131 koku refleksini deneyleri i\u00e7in avantaj olarak ald\u0131lar.
\nBu deneyde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, labaratuvarda uyuyan deneklere \u015fampuan gibi ho\u015f kokular veriyorlar. Denekler bu g\u00fczel kokuyu alg\u0131lad\u0131klar\u0131nda ise bir m\u00fczik \u00e7al\u0131n\u0131yor. Ayn\u0131 i\u015flem daha sonra mide buland\u0131r\u0131c\u0131 ve olduk\u00e7a i\u011fren\u00e7 ba\u015fka bir koku ile \u00f6rne\u011fin bozulmu\u015f bal\u0131k ya da \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f et kokusuyla yap\u0131l\u0131yor. Bu koku da farkl\u0131 bir m\u00fczik ile e\u015fle\u015ftiriliyor, denekler k\u00f6t\u00fc kokuyu alg\u0131lad\u0131klar\u0131nda ba\u015fka bir m\u00fczik \u00e7al\u0131n\u0131yor. Bu i\u015flemler esnas\u0131nda denekleri ne koku ne de ses uyand\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

\u0130\u015flem bir gece boyunca d\u00f6rt defa tekrar ediliyor ve denekler otomatik olarak koku verilmese dahi m\u00fczi\u011fe nefes al\u0131\u015fveri\u015fleriyle tepki veriyorlar. \u015eampuan kokusu ile e\u015fle\u015ftirilen m\u00fczi\u011fi duyduklar\u0131nda daha derin nefes al\u0131rken bozulmu\u015f bal\u0131k kokusu ile e\u015fle\u015ftirilen m\u00fczi\u011fi duyduklar\u0131nda daha kontroll\u00fc ve az nefes al\u0131yorlar.
\nDeneklerin \u00f6\u011frendi\u011fi bu koku-ses ili\u015fkisi uyand\u0131klar\u0131 zaman da etkisini g\u00f6stermeye devam ediyor. Uyku esnas\u0131nda maruz kald\u0131klar\u0131 koku ya da seslere dair en ufak bir fikirleri olmasa dahi uyand\u0131klar\u0131nda g\u00f6sterdikleri davran\u0131\u015flar\u0131 bunun tam tersini kan\u0131tl\u0131yor. Daha \u00f6nce oldu\u011fu gibi, \u015fampuan kokusuyla ili\u015fkilendirdikleri m\u00fczi\u011fi duyunca uzun ve derin nefes al\u0131rken, bozuk bal\u0131k ile ili\u015fkilendirdikleri m\u00fczik daha az nefes almalar\u0131na neden oluyor. \u201cDenekler m\u00fczi\u011fin neyi simgeledi\u011fini \u00f6\u011frendiler\u201d diyor Arzi.<\/p>\n

Northwestern \u00dcniversitesi\u2019nde sinir sistemi \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rmalar yapan James Antony\u2019e g\u00f6re uyku esnas\u0131nda \u00f6\u011frenme ile ilgili yap\u0131lan di\u011fer t\u00fcm ara\u015ft\u0131rmalardan farkl\u0131 olarak bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonu\u00e7 elde edebilmesinin sebeplerinden biri ara\u015ft\u0131rma konusunun koku duyusu olarak al\u0131nmas\u0131. Koku duyusunun kullan\u0131lmas\u0131yla birlikte deneyden iyi sonu\u00e7lar al\u0131nabildi\u011fi i\u00e7in bu yolun zekice oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Yapt\u0131\u011f\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda uyku esnas\u0131nda m\u00fczik dinlemenin m\u00fcziksel beceriyi g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fine dair sonu\u00e7lar elde eden Antony, bilim adamlar\u0131n\u0131n uyku halindeyken \u00f6\u011frenmenin limitlerinin tam olarak ne oldu\u011funu bilmedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Uyku esnas\u0131nda matematiksel hesaplamalar, Avrupa tarihi ya da Arap\u00e7a gibi kar\u0131\u015f\u0131k konulardan \u00e7ok, g\u00fcnl\u00fck al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ve tercihleri de\u011fi\u015ftirebilecek bir tak\u0131m \u015feylerin \u00f6\u011frenilebilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n

Kaynak:<\/strong> http:\/\/www.sciencenews.org\/view\/generic\/id\/343362\/title\/Brain_learns_while_you_snooze<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Haz\u0131rlayan: Eylem Mercimek \u0130nsanlar derin bir uykudayken bile yeni bilgiler \u00f6\u011frenebilir. Bu konu \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n 26 A\u011fustos\u2019ta Nature Neuroscience adl\u0131 internet sitesinde yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re insan beyni, uyku esnas\u0131nda kokular ve sesler aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 kaydedebilir ve bu bilgileri ertesi g\u00fcne ta\u015f\u0131yabilir. \u0130srail\u2019deki Weizmann Bilim Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00f6nemli isimlerinden biri olan Anat Arzi, bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":42928,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[141,38],"tags":[254,606,494,418,6348],"class_list":["post-42927","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-104-sayi","category-dergi-sayilari","tag-beyin","tag-deney","tag-ogrenme","tag-uyku","tag-uyuma"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t