Sermaye s\u0131n\u0131f\u0131, s\u00fcrekli olarak denedi\u011fi farkl\u0131 \u00fcretim organizasyonlar\u0131yla krizlerini a\u015fmaya, birikimini h\u0131zland\u0131rmaya devam ederken emek\u00e7ileri bu yeni y\u00f6ntemlerle \u00fcretmeye zorlad\u0131. Bu ba\u011flamda uygulamaya konan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gibi yeni \u00fcretim organizasyonlar\u0131, emek\u00e7i kesimlerin daha iyi ko\u015fullar alt\u0131nda ya\u015famas\u0131n\u0131 hedeflemedi\u011fi i\u00e7in, konunun kapitalist \u00fcretim organizasyonunun kendisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak tart\u0131\u015f\u0131lmamas\u0131 gerekir. Her yenilikte, emek\u00e7iler \u00fczerindeki emek g\u00fcc\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn dolayl\u0131 yolardan da art\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 kapitalist sistemin s\u0131n\u0131fsal \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli ise, sistemin yaratt\u0131\u011f\u0131 sis perdesi ile s\u00f6m\u00fcr\u00fc ili\u015fkilerinin mu\u011flakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 emek\u00e7i kesimlerce bu ili\u015fkilerin do\u011fas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ve anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lmak da o kadar \u00f6nemlidir.<\/p>\n
T\u00fcrkiye kentleri bug\u00fcn, yoksullu\u011fun yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131n a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131\u011f\u0131, yo\u011funla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ve somutla\u015ft\u0131\u011f\u0131 mek\u00e2nlar olarak kar\u015f\u0131m\u0131zda duruyor. Kentler, zengin ve yoksul mahallelerin olu\u015fturdu\u011fu bir \u00e7eli\u015fki yuma\u011f\u0131 haline gelirken, mek\u00e2n standartlar\u0131, ya\u015fam d\u00fczeyi, kentsel hizmetler a\u00e7\u0131s\u0131ndan birbirinden ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f mek\u00e2nlar aras\u0131nda uzla\u015fmaz \u00e7eli\u015fkiler ya\u015fan\u0131yor. Bu de\u011fi\u015fimleri g\u00f6rmezden gelen anlay\u0131\u015f ve yoksullu\u011fun s\u00fcrekli derinle\u015fmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda kentler, \u00f6nemli oranda rant m\u00fcdahaleleri olarak g\u00f6r\u00fclen \u201ckentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u201d ad\u0131 alt\u0131nda d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme tabi tutuluyor. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler kentlerde, sosyal, mek\u00e2nsal ve k\u00fclt\u00fcrel konularda \u00e7\u0131kmazlar i\u00e7indeki alanlar\u0131n, \u00e7ok bile\u015fenli \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileriyle yeniden \u00fcretilmesi anlam\u0131na gelen kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, tan\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a uzak g\u00f6r\u00fcnmekte hatta kentlerin mek\u00e2nsal b\u00fcy\u00fcmelerinin, \u00e7evre sorunlar\u0131 ve do\u011fal afetler s\u00f6z konusu oldu\u011funda, mevcut kentsel mek\u00e2nlar\u0131n kullan\u0131m\u0131nda yeniliklere gereksinin duyulmas\u0131ndan \u00f6te bir anlam i\u00e7ermekte ve \u00fclkenin kentle\u015fme politikalar\u0131 ekonominin lokomotif g\u00fcc\u00fc olarak g\u00f6r\u00fclmekte.<\/p>\n
\u00d6te yandan Harvey\u2019e g\u00f6re, kapitalist toplumlarda kentle\u015fme dinamikleri sermaye birikim s\u00fcre\u00e7lerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z anla\u015f\u0131lamaz. Meta \u00fcretimi ve t\u00fcketiminin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi sermayenin birinci \u00e7evriminde biriken sermayenin tekrar yat\u0131r\u0131ma d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, bu \u00e7evrimde olu\u015fan a\u015f\u0131r\u0131 birikimin ikinci \u00e7evrime aktar\u0131lmas\u0131 krizi \u00e7\u00f6zmenin ba\u015fl\u0131ca yolar\u0131ndan biridir. \u0130ster devlet arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olsun ister piyasa, ikinci \u00e7evrime aktar\u0131lan kaynaklar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kentsel yap\u0131l\u0131 \u00e7evreye y\u00f6nlendirilir. Yap\u0131l\u0131 \u00e7evreye y\u00f6nlendirilen yat\u0131r\u0131mlar ise bir yandan a\u015f\u0131r\u0131 birikim sorununu \u00e7\u00f6zerken, bir yandan da yeni taleplerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7arak birinci \u00e7evrimde ortaya \u00e7\u0131kan krizin \u00e7\u00f6z\u00fclmesine yard\u0131mc\u0131 olur. B\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kentsel yap\u0131l\u0131 \u00e7evrenin olu\u015fumunu sermaye birikim s\u00fcre\u00e7lerinden ay\u0131rman\u0131n olana\u011f\u0131 kalmamaktad\u0131r.\u201d (1)<\/p>\n
Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn \u00f6nemli boyutta rant yaratt\u0131\u011f\u0131 ortadad\u0131r. Sosyal iyile\u015ftirmeyi bir silah olarak kullanarak yaln\u0131zca rant amac\u0131yla kent par\u00e7alar\u0131n\u0131 alt\u0131n bir tepsi i\u00e7inde bir sosyal s\u0131n\u0131fa sunman\u0131n ve bir tak\u0131m kavramlar kullanarak eski sahipleri buradan d\u0131\u015flaman\u0131n, planlama, kent ve kent mek\u00e2n\u0131na ait pazarlanabilir her \u015feyi k\u00fcresel pazarda satman\u0131n, k\u00fcreselle\u015fme olgusunu kendisi i\u00e7in bir f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fclmesi belli s\u0131n\u0131fsal \u00e7evreler i\u00e7in ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz g\u00f6r\u00fclebilir. Kapitalist kent, do\u011fas\u0131 gere\u011fi belli gruptakilerin lehine yap\u0131lanma ve ili\u015fkiler a\u011f\u0131na i\u015faret ediyor olabilir; ancak bu mutlak egemenlik anlam\u0131na gelmez. Kullan\u0131m de\u011ferini \u00f6n plana \u00e7\u0131karanlar\u0131n \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne ba\u011fl\u0131 bir durumdur. Bu de\u011fi\u015fim de\u011feri etraf\u0131nda bir araya gelenler i\u00e7in g\u00f6reli olarak daha kolay bir durum olmakla birlikte hi\u00e7bir zaman g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f bir durum olarak de\u011ferlendirilemez.<\/p>\n
Robert Park, \u201dKent, insan\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyay\u0131 daha \u00e7ok g\u00f6nl\u00fcne g\u00f6re yeniden yapmada en ba\u015far\u0131l\u0131 giri\u015fimdir. Ama e\u011fer kent, insan\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyaysa bundan b\u00f6yle orada ya\u015famaya mahk\u00fbm oldu\u011fu d\u00fcnyad\u0131r da. B\u00f6ylece dolayl\u0131 yoldan ve g\u00f6revinin do\u011fas\u0131na dair hi\u00e7bir a\u00e7\u0131k alg\u0131s\u0131 olmadan kenti yaparak insan kendini yeniden yapm\u0131\u015ft\u0131r\u201d (2) der. E\u011fer kenti b\u00f6yle tan\u0131mlar ve anlarsak, kentte yap\u0131lanlara ilgisiz kal\u0131nmayaca\u011f\u0131 sonucuna ula\u015f\u0131r\u0131z. Harvey\u2019in dedi\u011fi gibi \u201cKenti de\u011fi\u015ftirmek kendimizi de de\u011fi\u015ftirmek hakk\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca bireyselden \u00e7ok ortak bir hakt\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak kentle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini yeniden \u015fekillendirmek \u00fczere ortakla\u015fa bir g\u00fcc\u00fcn kullan\u0131m\u0131na dayan\u0131r. Kentlerimizi ve kendimizi yapma ve yeniden yapma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn, en de\u011ferli ama ayn\u0131 zamanda en \u00e7ok ilgisiz kal\u0131nm\u0131\u015f insan haklar\u0131m\u0131zdan biri oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek isterim.\u201d (3)<\/p>\n
Bununla birlikte yerel \u00f6l\u00e7ekte bu t\u00fcrden m\u00fccadelelerin ya\u015fanmakta oldu\u011funu g\u00f6zlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00d6rne\u011fin \u0130stanbul\u2019da kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleriyle y\u0131llard\u0131r evlerinin y\u0131k\u0131laca\u011f\u0131, mahallelerinden kovulaca\u011f\u0131 korkusuyla ya\u015famak zorunda b\u0131rak\u0131lan Sar\u0131yerliler, d\u00f6rt mahallede \u00f6rg\u00fctlenerek ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerin, hangi kurum ve ki\u015filere ait oldu\u011funa bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n mahalle kooperatiflerine topluca devredilmesini istiyorlar. Kurulan bu mahalle kooperatifleri, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm projeleriyle ya\u015fad\u0131klar\u0131 yerlerden edilmek istenen t\u00fcm insanlara yeni bir model sunarak, kooperatiflerde, mahallede ya\u015fayan herkesin s\u00f6z sahibi olmas\u0131n\u0131 hedefliyor. 22 Ocak 2012\u2019de toplanan Sar\u0131yer Mahalle Dernekleri ve Kooperatifleri\u2019nin \u201c\u00c7\u00f6z\u00fcm Bizde\u201d toplant\u0131s\u0131n\u0131n sonu\u00e7 bildirgesinden baz\u0131 ba\u015fl\u0131klar \u015f\u00f6yle: \u201cMahallede ya\u015fayanlar\u0131n r\u0131zas\u0131 al\u0131nmam\u0131\u015f hi\u00e7bir projenin uygulama \u015fans\u0131 yoktur. \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerimiz a\u00e7\u0131k ve nettir. Yerle\u015fimlerimizin \u00fczerinde bulundu\u011fu arsalar, hangi kurumlara ve ki\u015filere ait oldu\u011funa bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n mahalle kooperatiflerine topluca devredilmelidir. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in, \u0130stanbul B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi ve Sar\u0131yer Belediyesi sorumluluklar\u0131n\u0131 yerine getirmelidir. Tercihlerini \u00fc\u00e7-be\u015f ki\u015finin rant\u00e7\u0131 emellerinden de\u011fil, mahallede ya\u015fayan biz halktan yana kullanmal\u0131d\u0131rlar. Depremsellik bahanesiyle \u00f6n\u00fcm\u00fcze getirilecek ve bizlerin mahallemizde sa\u011fl\u0131kl\u0131, g\u00fcvenli bir ortamda ya\u015fama hakk\u0131m\u0131z\u0131 hi\u00e7e sayan uygulama ve projelerin kar\u015f\u0131s\u0131nda olaca\u011f\u0131z.\u201d<\/p>\n
Hi\u00e7 ku\u015fkusuz bu t\u00fcrden siyasal \u00f6rg\u00fctlenmelerin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi ancak yerel-\u00fcst\u00fc siyasal \u00f6rg\u00fctlenmeler \u00e7er\u00e7evesinde m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015fka bir ifadeyle yerel d\u00fczeyde ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7lerden elde edilen ve yerel niteliklere sahip deneyimlerin daha genel, mek\u00e2nsal olarak \u00fcst \u00f6l\u00e7ekli ve birle\u015ftirici bir \u00e7er\u00e7eveye oturtulmal\u0131d\u0131r. Castells\u2019in konuya ili\u015fkin katk\u0131lar\u0131 tam bu noktadad\u0131r: \u201cYapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z analizlerde kentsel m\u00fccadelelerin di\u011fer toplumsal m\u00fccadelelere son derece ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu ve hatta hala emek sermaye \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 taraf\u0131ndan tan\u0131mlanan siyasal m\u00fccadelelerle ili\u015fkilenmedikleri durumda geli\u015fme yetisine sahip olmad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015f bulunuyoruz. Ancak, bu de\u011ferlendirmenin anlam\u0131 kentsel m\u00fccadelelerin zorunlu olarak y\u00f6netsel reformlar d\u00fcnyas\u0131na indirilmesi de\u011fildir. Tam tersine, belli siyasal ortamlardaki \u00f6nemleri belirleyici hale gelmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yap\u0131sal olarak ikinci olan konular belli ortamlarda birincil hale gelebilmektedir. Bu nedenle, kentsel hareketlerin siyasal \u00f6nemi bu hareketlerin somut bir durumda sosyal s\u0131n\u0131flar \u00fczerindeki etkileriyle ili\u015fkilendirilemeden belirlenemez. (\u2026) B\u00f6ylece kentsel hareketler, toplumsal d\u00fczene meydan okuyan bir hareketin, \u00f6rne\u011fin i\u015f\u00e7i hareketinin bir par\u00e7as\u0131 haline geldi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde toplumsal hareketler haline gelirler.\u201d (4)<\/p>\n
Her \u015feyi metala\u015ft\u0131ran, en temel ya\u015famsal kaynaklar\u0131 piyasala\u015ft\u0131ran k\u00fcresel kapitalizme kar\u015f\u0131\u00a0 \u00e7e\u015fitli bi\u00e7imlerde m\u00fccadele eden platformlar aras\u0131nda uluslararas\u0131 dayan\u0131\u015fman\u0131n zorunlulu\u011fu da ortadad\u0131r. K\u00fcresel sistem kentleri, \u00fclkeleri, b\u00f6lgeleri ve k\u0131talar\u0131 d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek istemesi ile d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn y\u00f6n\u00fc ve bunun yaratt\u0131\u011f\u0131 sorunlar can yak\u0131c\u0131 boyutlara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, kentle\u015fme,\u00a0 kentli haklar\u0131, kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, \u00e7evresel sorunlar ve k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131 de\u011ferlendirirken ama\u00e7; ya\u015fananlar\u0131 heyecanl\u0131 f\u0131rsatlar olarak de\u011ferlendiren ve kamusal alan\u0131 sermaye taraf\u0131ndan \u015fekillendiren anlay\u0131\u015fa kar\u015f\u0131 ba\u015fka bir de\u011fi\u015fle, t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015fim de\u011feri olarak g\u00f6ren anlay\u0131\u015f\u0131n yerine kullan\u0131m de\u011feri etraf\u0131nda \u015fekillenmesine olanak veren anlay\u0131\u015f\u0131n h\u00e2kim k\u0131l\u0131nmas\u0131na; maddi zenginliklerin yarat\u0131lmas\u0131yla de\u011fil, maddi zenginliklerin y\u00f6netilmesiyle ilgili g\u00f6r\u00fc\u015flerin kabul edilmesi y\u00f6n\u00fcnde olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
KAYNAKLAR<\/strong> Sermaye s\u0131n\u0131f\u0131, s\u00fcrekli olarak denedi\u011fi farkl\u0131 \u00fcretim organizasyonlar\u0131yla krizlerini a\u015fmaya, birikimini h\u0131zland\u0131rmaya devam ederken emek\u00e7ileri bu yeni y\u00f6ntemlerle \u00fcretmeye zorlad\u0131. Bu ba\u011flamda uygulamaya konan kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm gibi yeni \u00fcretim organizasyonlar\u0131, emek\u00e7i kesimlerin daha iyi ko\u015fullar alt\u0131nda ya\u015famas\u0131n\u0131 hedeflemedi\u011fi i\u00e7in, konunun kapitalist \u00fcretim organizasyonunun kendisinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak tart\u0131\u015f\u0131lmamas\u0131 gerekir. Her yenilikte, emek\u00e7iler \u00fczerindeki emek g\u00fcc\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":189,"featured_media":43117,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[139,38,535],"tags":[433,607,2844,1966],"class_list":["post-43116","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-102-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","tag-kapitalizm","tag-kentsel-donusum","tag-rant","tag-sermaye"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n1) \u015eeng\u00fcl,T. (2001), \u201cS\u0131n\u0131f M\u00fccadelesi ve Kent Mekan\u0131\u201d, Praksis (2), syf.9-31, Ankara.
\n2) Park, R. (1967), On Social Control and Collective Behavior, syf.3, Chicako.
\n3) Harvey, D.(2009), Kent Hakk\u0131, www.sendika.org.
\n4) Castells, M. (1977), Urban Question, syf. 377, Londra.
\n5) \u201cRant projelerine kar\u015f\u0131 mahalle kooperatifleri\u201d (23 Ocak 2012), BirG\u00fcn, http:\/\/www.birgun.net\/lifes_index.php?news_code=1327321394&year=2012&month=01&day=23<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"