30 Mart\u2019ta yap\u0131lan bir TV program\u0131na yollad\u0131\u011f\u0131m e-postama verilen yan\u0131tlarla ilgili olarak programa kat\u0131lanlara sonradan iletti\u011fim yaz\u0131mdan a\u015fa\u011f\u0131daki baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmler, T\u00fcrkiye\u2019de yap i\u015flet modeliyle yap\u0131lacak n\u00fckleer santrallerin \u201cince yap\u0131s\u0131n\u0131\u201d g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan ilgin\u00e7 olabilir. E-postamda k\u0131saca: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de yap i\u015flet modeliyle, Finlandiya\u2019daki gibi g\u00fcvenli\u011fi en \u00fcst d\u00fczeyde olan 3. ku\u015fak bir n\u00fckleer santral yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d demi\u015ftim. TV a\u00e7\u0131k oturumunda verilen uzun yan\u0131t\u0131n \u00f6zeti ise \u201c\u0130zleyicimiz bunu da nereden \u00e7\u0131kar\u0131yor? Bizim n\u00fckleer santral da ayn\u0131 g\u00fcvenlikte olacak\u201d idi.<\/p>\n
1) Rus santrali, ger\u00e7ekten\u00a03. ku\u015fak bir n\u00fckleer santraldeki en \u00fcst d\u00fczeydeki g\u00fcvenlik sistemlerini i\u00e7erecekse ya da ondan daha a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fczeyde olmayacaksa, o zaman ilgili s\u00f6zle\u015fmeye a\u015fa\u011f\u0131daki gibi bir madde konulmas\u0131 yerinde olur:<\/p>\n
\u201cAkkuyu\u2019da yap\u0131lacak santral, halen Finlandiya\u2019da yap\u0131m\u0131 bitmek \u00fczere olan 3. ku\u015fak n\u00fckleer santraldeki t\u00fcm g\u00fcvenlik sistemlerini, en \u00fcst d\u00fczeydeki standartlara (IAEA, KTA, DIN) uygun malzeme ve alet sistemleriyle birlikte i\u00e7erecektir. Rus \u015firketi gerek proje ve gerekse yap\u0131m s\u00fcresince bunlar\u0131n denetlenmesini IAEA, GRS ve TUV gibi sayg\u0131n kurumlar\u0131n yapmas\u0131n\u0131 ve olabilecek sapmalar\u0131 gidermeyi kabul ve taahh\u00fct eder.\u201d<\/p>\n
Hi\u00e7 ku\u015fkum yok b\u00f6yle bir maddeyi ilgili \u015firket kabul etmeyecektir. Nedeni a\u015fa\u011f\u0131da var.<\/p>\n
2) Finansman\u0131yla birlikte 7 milyar Avro\u2019yu bulaca\u011f\u0131 kestirilen Finlandiya santralindeki t\u00fcm sistemler Rus santralinde de olacaksa ve Rus \u015firketi t\u00fcm giderlerini ileride T\u00fcrk h\u00fck\u00fcmetinin belirleyece\u011fi kWsaat fiyat\u0131n alt\u0131nda elektrik satarak kar\u015f\u0131layacaksa, zarar etmek istemeyen her \u015firket gibi Rus \u015firketi de bu paray\u0131 maliyeti daha d\u00fc\u015f\u00fck sistemleri, ayg\u0131t ve aletleri kullanarak projeyi ger\u00e7ekle\u015ftirmek zorunda kalacakt\u0131r. T\u00fcrkiye, finansman\u0131 kar\u015f\u0131 tarafa y\u00fckleyerek k\u00e2rl\u0131 \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsa aldand\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilerdeki teknik sorunlarla g\u00f6recektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kar\u015f\u0131 taraf da bu paray\u0131 bankalardan b\u00f6l\u00fcm b\u00f6l\u00fcm alacak ve buna epey y\u00fcksek faiz \u00f6deyecektir. T\u00fcm bu giderlerini ise elektrik kWh fiyat\u0131na h\u00fck\u00fcmetin koyaca\u011f\u0131 s\u0131n\u0131rlamayla fiyat\u0131 artt\u0131ramayaca\u011f\u0131ndan ortaya 3. s\u0131n\u0131f g\u00fcvenli\u011fi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck bir santral \u00e7\u0131kacakt\u0131r ve bunu g\u00fcvenli bir santral olarak belki sunacakt\u0131r.<\/p>\n
Yani kar\u015f\u0131m\u0131zdakileri d\u00fc\u015f\u00fcnemiyor yerine koyup finansman\u0131 onlara y\u00fckleyip bedavadan santral sahibi olaca\u011f\u0131z hayali kurmayal\u0131m. Kar\u015f\u0131m\u0131zdaki, her \u015firket gibi, k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 bir \u015firkettir ve hesab\u0131n\u0131 da iyi yapm\u0131\u015f olmal\u0131d\u0131r, bu paray\u0131 kesinlikle bir yerden \u00e7\u0131karacakt\u0131r.\u00a0Ne diyor Amerikal\u0131lar:\u00a0There is no free lunch. Somebody must pay for it!<\/p>\n
Yani bunun faturas\u0131n\u0131 ilerde olabilecek k\u00fc\u00e7\u00fck, b\u00fcy\u00fck kazalarla T\u00fcrkiye, ne yaz\u0131k ki, \u00e7ok daha fazlas\u0131yla \u00f6deyecektir.<\/p>\n
3) Radyoaktif at\u0131klar konusundaki \u201cbu i\u015fi Ruslar yapacak, kullan\u0131lm\u0131\u015f n\u00fckleer yak\u0131t\u0131 al\u0131p Rusya\u2019ya g\u00f6t\u00fcrecekler yani bu bizim sorunumuz de\u011fil\u201d \u015feklindeki a\u00e7\u0131klama ger\u00e7ekleri yans\u0131tm\u0131yor. N\u00fckleer yak\u0131t elemanlar\u0131n\u0131n \u00f6nce santraldeki havuzlarda y\u0131llarca bekletilmesi (bunlar\u0131n g\u00fcvenli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, \u00e7evreyi s\u0131z\u0131nt\u0131 ve hava ka\u00e7a\u011f\u0131 yoluyla etkilememesi), ileride de hangi yolla (g\u00fczerg\u00e2h) Rusya\u2019ya g\u00f6t\u00fcr\u00fclece\u011fi, yolda olabilecek kazalara kar\u015f\u0131 al\u0131nacak \u00f6nlemlerin ba\u015flang\u0131\u00e7ta planlanmas\u0131 ve bunlar\u0131n raporlarla a\u00e7\u0131klanmas\u0131 gerekir. T\u00fcrk toplumunu etkileyebilecek bir durumda bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 hangi taraf yapacak ve bu nas\u0131l denetlenecek? Bunlar bilinmiyor. Merak etmeyin can\u0131m zaman\u0131 gelince yap\u0131l\u0131r m\u0131 diyece\u011fiz?<\/p>\n
\u00d6te yandan b\u00fcy\u00fck miktar ve hacimdeki orta ve d\u00fc\u015f\u00fck aktivitedeki at\u0131klar Rusya\u2019ya ta\u015f\u0131namayaca\u011f\u0131ndan, bunlar i\u00e7in depo yerlerinin \u015fimdiden belirlenmesi, su ge\u00e7irmez yeralt\u0131 s\u0131\u011f\u0131naklar\u0131n\u0131n bulunmas\u0131, bunlar\u0131n hidroeolojik ve di\u011fer \u00e7evresel etkileriyle ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flat\u0131lmas\u0131 gerekir.<\/p>\n
N\u00fckleer santralleri yapan \u015firketlerde 20-30 uzmanl\u0131k dal\u0131 bulundu\u011fu, bir dizi malzemenin geli\u015fmi\u015f bilgisayar programlar\u0131yla kalite vb. hesaplar\u0131n\u0131n yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, alet, ayg\u0131t ve sistemlerin \u00f6nce yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 yerlerde sonra da santralde test edildi\u011fi, bine yak\u0131n \u015firketin katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 biliniyor. Bu nedenle konuya yabanc\u0131 yetkililer gibi\u00a0\u201cd\u00fcnyan\u0131n en g\u00fcvenli santralini yapt\u0131raca\u011f\u0131z\u201d\u00a0s\u00f6ylemi yerine, bu bir dizi uzmanl\u0131k isteyen karma\u015f\u0131k yap\u0131l\u0131 santrallerinin yap\u0131m\u0131yla ve g\u00fcvenli\u011fiyle ilgili ger\u00e7ek duruma uygun daha temkinli a\u00e7\u0131klamalar yapmak ve yetkilileri uyararak devreye IAEA, GRS ve T\u00dcV gibi denetleyici kurumlar\u0131 sokmaya \u00e7al\u0131\u015fmak do\u011fru yoldur. Ancak b\u00f6ylelikle\u00a0halk\u0131 koruyucu, g\u00fcvenli\u011fi en \u00fcst d\u00fczeyde olacak n\u00fckleer santrallerin yap\u0131m\u0131na katk\u0131 sa\u011flanabilir. Yoksa 3. s\u0131n\u0131f g\u00fcvenlikteki bir n\u00fckleer santral kap\u0131m\u0131za dayanm\u0131\u015f demektir.<\/p>\n
NOT<\/strong>: Bu konular\u0131 da kapsayan daha ayr\u0131nt\u0131l\u0131 yaz\u0131lar i\u00e7in bkz.: http:\/\/www.bilimania.com\/yazar\/12\u00a0). 30 Mart\u2019ta yap\u0131lan bir TV program\u0131na yollad\u0131\u011f\u0131m e-postama verilen yan\u0131tlarla ilgili olarak programa kat\u0131lanlara sonradan iletti\u011fim yaz\u0131mdan a\u015fa\u011f\u0131daki baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmler, T\u00fcrkiye\u2019de yap i\u015flet modeliyle yap\u0131lacak n\u00fckleer santrallerin \u201cince yap\u0131s\u0131n\u0131\u201d g\u00f6stermesi bak\u0131m\u0131ndan ilgin\u00e7 olabilir. E-postamda k\u0131saca: \u201cT\u00fcrkiye\u2019de yap i\u015flet modeliyle, Finlandiya\u2019daki gibi g\u00fcvenli\u011fi en \u00fcst d\u00fczeyde olan 3. ku\u015fak bir n\u00fckleer santral yap\u0131lamayaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r\u201d demi\u015ftim. TV […]<\/p>\n","protected":false},"author":560,"featured_media":43229,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[136,38,535],"tags":[826,1506,6432,6433,838],"class_list":["post-43228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-99-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","tag-akkuyu","tag-nukleer-santral","tag-tartisma","tag-televizyon","tag-turkiye"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\nCumhuriyet Bilim ve Teknoloji (CBT) dergisinde: N\u00fckleer Santral Yap\u0131m\u0131na \u00c7evredeki Halk\u0131n \u0130nand\u0131r\u0131lmas\u0131! 06.04.2012)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"