{"id":43371,"date":"2020-05-01T00:00:44","date_gmt":"2020-04-30T21:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=43371"},"modified":"2020-06-27T16:57:51","modified_gmt":"2020-06-27T13:57:51","slug":"yakin-gelecek-siyaset-odakli-bir-degerlendirme","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/05\/01\/yakin-gelecek-siyaset-odakli-bir-degerlendirme","title":{"rendered":"Yak\u0131n gelecek: Siyaset odakl\u0131 bir de\u011ferlendirme"},"content":{"rendered":"

Korona sonras\u0131 nas\u0131l bir d\u00fcnya (ve T\u00fcrkiye)?
\nBu soruya verilen yan\u0131tlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerde hayli ilgi \u00e7ekiyor. \u0130ktisat\u00e7\u0131lar\u0131n, felsefecilerin, sosyologlar\u0131n ve siyaset\u00e7ilerin yak\u0131n gelecekte bizi nas\u0131l bir d\u00fcnyan\u0131n bekledi\u011fine ili\u015fkin s\u00f6yledikleri, bir yanda fantezi ve spek\u00fclasyondan di\u011fer yanda \u201cso\u011fuk\u201d ger\u00e7ekliklerin sergilenmesine kadar uzanan geni\u015f bir alanda adeta tur at\u0131yor.<\/p>\n

Bir tercih meselesi
\n<\/strong>Bir t\u00fcr f\u00fct\u00fcrolog de\u011filseniz; hadi o kadar olmas\u0131n, ba\u011f\u0131ms\u0131z bir d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, bir entelekt\u00fcel, sofistike bir ayd\u0131n de\u011fil de (ya da bu \u00f6zellikleri de ta\u015f\u0131yarak) siyasetle ilgilenen biriyseniz, b\u00f6yle bir tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda bir tercihte bulunmak zorundas\u0131n\u0131z.Tercih \u015fudur: Sosyolojiyi ve felsefeyi bir s\u00fcre i\u00e7in ask\u0131ya almak ve bizi nelerin bekledi\u011fini \u00f6ncelikle ekonomiye ve siyasete bakarak kestirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak\u2026<\/p>\n

\"\"
Tercih \u015fudur: Sosyolojiyi ve felsefeyi bir s\u00fcre i\u00e7in ask\u0131ya almak ve bizi nelerin bekledi\u011fini \u00f6ncelikle ekonomiye ve siyasete bakarak kestirmeye \u00e7al\u0131\u015fmak\u2026<\/figcaption><\/figure>\n

Burada felsefeyi ve sosyolojiyi \u00f6nemsemiyor de\u011filiz. Ancak arada \u00f6nemli bir fark\u0131n oldu\u011fu da herhalde kabul edilecektir. Burada kestirmeden \u201cekonomi\u201d deyip ge\u00e7ti\u011fimiz, asl\u0131nda tarihsel bir \u00fcretim tarz\u0131d\u0131r. Kendi kurallar\u0131, hareket yasalar\u0131 vard\u0131r; \u00fcstelik g\u00fcndelik ya\u015fam\u0131m\u0131z\u0131 do\u011frudan belirleyen, hepimizi ku\u015fatan, hepimizin i\u00e7inde oldu\u011fu maddi bir ger\u00e7ektir. Siyaset ise, bu maddi ger\u00e7ekli\u011fin bir \u015fekilde, insanlar\u0131 toptan isyan noktas\u0131na getirmeden s\u00fcrmesi i\u00e7in yollar arayanlarla ayn\u0131 maddi ger\u00e7ekli\u011fi de\u011fi\u015ftirme niyetinde olanlar\u0131n me\u015fgalesidir.
\nBa\u015fka bir deyi\u015fle, ekonomi ve siyaset di\u011fer ikisine g\u00f6re daha maddidir. Bu ikisi ayr\u0131ca siyasetle i\u015ftigal edenlerin, \u00fczerinde s\u00f6z s\u00f6ylemenin \u00f6tesinde do\u011frudan eyleme ge\u00e7ebilecekleri, m\u00fcdahalede bulunabilecekleri yap\u0131ya sahiptirler. \u00d6yle de\u011fil mi? \u00d6rne\u011fin son salg\u0131n\u0131n ard\u0131ndan bir taraf D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (WHO) bundan sonraki politikalar\u0131n\u0131n k\u00f6kl\u00fc bir de\u011fi\u015fime tabi tutulmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yleyip bunu talep edebilir; di\u011fer taraf da bunu kabul eder, etmez ya da k\u0131smen benimser.
\nYa da bir taraf \u00f6zellikle sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fcnde geni\u015f \u00f6l\u00e7ekli kamula\u015ft\u0131rmalar, sa\u011fl\u0131k politikalar\u0131nda, bu sekt\u00f6re yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131mlarda k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fiklikler ister. Buna benzer \u00f6rnekleri \u00e7o\u011faltabiliriz. \u0130\u015fin o yan\u0131 b\u00f6yleyken hi\u00e7bir taraf \u00f6n\u00fcn\u00fczdeki diyelim 10 y\u0131l\u0131n felsefi y\u00f6nelimleri i\u00e7in bir program sunamaz ya da kent sosyolojisinin salg\u0131n sonras\u0131nda nas\u0131l \u015fekillenece\u011fini belirleyemez.
\nBir kez daha tekrarlayal\u0131m: Burada \u201cherkes b\u00f6yle yapmal\u0131\u201d gibisinden kat\u0131 bir \u00f6nermede bulunmuyoruz; sadece, bug\u00fcnden bir \u015feyler yapmak gerekiyorsa hangi alanlar\u0131n bu yap\u0131lacaklara a\u00e7\u0131k, etkilenebilir ve bir yere kadar \u015fekillendirilebilir oldu\u011funa i\u015faret etmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz.<\/p>\n

Siyaset: Bir sadele\u015ftirme prati\u011fi
\n<\/strong>Ama burada bitmedi; siyasetse, daha s\u00f6yleyeceklerimiz var.
\nSiyaset her zaman ve her yerde bir sadele\u015ftirme ve sadele\u015ftirilene yo\u011funla\u015fma eylemidir. Benzetme ne kadar uygun d\u00fc\u015fecektir ayr\u0131, ama siyaset bir bak\u0131ma geleneksel ve sad\u0131k kal\u0131nacak bir evlilik ya da birliktelik i\u00e7in karar vermeye benzer. Erke\u011fin ya da kad\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131 cinse ili\u015fkin be\u011fenileri, fiziksel \u00f6zelliklerden karaktere kadar, tek ki\u015fide cisimle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bir zenginlik ve \u00e7e\u015fitlilik ta\u015f\u0131yabilir. Ancak, bilin\u00e7li bir tercih sonucu olan evlilik ya da birliktelik, bir sadele\u015ftirmenin ve bunun \u00fczerine verilen karar\u0131n sonucudur.
\nSiyasetin benzer yan\u0131 ise \u015fudur: Siyasal \u00f6zne, tarihsel, ekonomik, felsefi, sosyolojik, k\u00fclt\u00fcrel, vb. ciddi bir bilgi y\u00fck\u00fc ta\u015f\u0131yabilir ve bu dallardan her biri kendi i\u00e7inde \u00e7e\u015fitli olas\u0131l\u0131klara i\u015faret edebilir; gelgelelim, bu zenginliklerin hepsini birden so\u011furup prati\u011fe yans\u0131tacak bir siyaset olamaz. Siyasette de bir sadele\u015ftirmeye gitmek, tercihte bulunup karar vermek gerekir.
\nO zaman, \u00f6zetle \u015funu s\u00f6ylemi\u015f oluyoruz: \u00d6rne\u011fin 2030 y\u0131l\u0131nda bizi nas\u0131l bir d\u00fcnyan\u0131n bekledi\u011fi, ba\u015fka her \u015feyden \u00f6nce, kapitalizmin kendini (yeniden?) nas\u0131l yap\u0131land\u0131raca\u011f\u0131na, bu s\u00fcre\u00e7teki s\u0131n\u0131f m\u00fccadelelerine ve onun bir uzant\u0131s\u0131 olarak da farkl\u0131 yerlerde duran siyasal \u00f6znelerin neyi nas\u0131l yapaca\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r.
\nBuraya kadar s\u00f6ylenenlere ek bir a\u00e7\u0131kl\u0131k (sadele\u015ftirme) i\u00e7in daha
\n\u00f6nce birka\u00e7 kez yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi Lenin\u2019e ba\u015fvuraca\u011f\u0131z.
\n\u00d6zetle \u015f\u00f6yle:
\nLenin 1915 y\u0131l\u0131nda Buharin\u2019in \u201cEmperyalizm ve D\u00fcnya Ekonomisi\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 kitap\u00e7\u0131\u011f\u0131na bir \u00f6ns\u00f6z yazar. \u00d6ns\u00f6z\u00fcn sonlar\u0131nda Lenin, Kautsky ele\u015ftirisi (ultra emperyalizm) ba\u011flam\u0131nda ger\u00e7ek siyasete ili\u015fkin \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 verir. Der ki gelece\u011fe ili\u015fkin olarak \u201ctasavvur edilebilir\u201d, teorik a\u00e7\u0131dan \u201cm\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu\u201d ink\u00e2r edilemeyecek durumlar olabilir; ama bunlar hi\u00e7bir \u015fekilde, g\u00fcncel\/fiili geli\u015fmelerden hareketle y\u00f6n \u00e7izme zorunlulu\u011funun yerini alamaz\u2026
\nBa\u015fka bir deyi\u015fle, evet, \u201ci\u015fler sonunda \u015furaya varacak\u201d diyebilirsiniz ve bunda \u201cteorik olarak\u201d hakl\u0131 da olabilirsiniz\u2026 Gelgelelim s\u00fcre\u00e7 o kadar h\u0131zl\u0131d\u0131r ve ko\u015fullar\u0131, yaln\u0131zca ekonomik de\u011fil siyasal, ulusal ve ba\u015fka a\u00e7\u0131lardan \u00e7eli\u015fkileri, \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 ve getirdi\u011fi alt\u00fcst olu\u015flar\u0131 \u00f6yledir ki \u201cteorik a\u00e7\u0131dan m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnen\u201d bir de bakm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z g\u00fcndemden d\u00fc\u015f\u00fcvermi\u015f. (Lenin\u2019in \u00f6ns\u00f6z\u00fc i\u00e7in bak\u0131n\u0131z,https:\/\/www.marxists.org\/archive\/lenin\/works\/1915\/dec\/00.htm. T\u00fcrk\u00e7esi i\u00e7in bak\u0131n\u0131z, N. Buharin, \u201cD\u00fcnya Ekonomisi ve Emperyalizm\u201d, \u00c7eviri: \u015eehsuvar Barlas, \u00d6zg\u00fcn Yay\u0131nlar\u0131 1975, s.20).<\/p>\n

\"\"
Coronavirus Wuhan. US quarantine, 100 dollar banknote with medical mask. The concept of epidemic and protection against coronavrius.<\/figcaption><\/figure>\n

Bu da e\u015fitsiz geli\u015fme
\n<\/strong>\u201cEkonomi\u201d dedik ve neyi kastetti\u011fimizi anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.
\nHangi g\u00fcncel e\u011filimlere a\u011f\u0131rl\u0131k verirsek verelim; koronavir\u00fcs\u00fcn \u00f6tesinde gelecekte bizi ne gibi salg\u0131nlar\u0131n bekledi\u011fine ili\u015fkin d\u00fc\u015f\u00fcncelerimiz hangi do\u011frultuda olursa olsun; iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi, \u00e7evre tahribi, teknolojinin getirecekleri gibi konulardaki saptamalar\u0131m\u0131z ve kestirimlerimiz neye i\u015faret ederse etsin, bunlar\u0131n hepsini somut ba\u011flam\u0131na oturtacak olan tek bir etmen vard\u0131r o da kapitalizmdir, kapitalist \u00fcretim tarz\u0131d\u0131r.
\nBurada bire bir belirlemeden de\u011fil, olgular\u0131n oturaca\u011f\u0131 bir ba\u011flamdan, \u00e7er\u00e7eveden s\u00f6z ediyoruz. Koronavir\u00fcs\u00fc kapitalizmin \u201c\u00fcretti\u011fini\u201d elbette s\u00f6yleyemeyiz; ama salg\u0131n\u0131n insanl\u0131\u011f\u0131 bu kadar fenersiz yakalamas\u0131, mevcut sa\u011fl\u0131k sistemlerinin aczi, tek tek \u00fclkelerin bencili\u011fi, hatta \u201cburadan nas\u0131l bir f\u0131rsat yakalayabiliriz\u201d gibisinden d\u00fc\u015f\u00fcnceler g\u00fcn\u00fcm\u00fcz kapitalizminin insanl\u0131\u011f\u0131 getirdi\u011fi nokta d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka neyle a\u00e7\u0131klanabilir?
\nYeri gelmi\u015fken, kapitalizmin \u00f6zellikle son d\u00f6nemde sergiledi\u011fi belirgin bir \u00f6zelli\u011fe dikkat \u00e7ekmek gerekiyor.
\nKapitalizmin e\u015fitsiz geli\u015fmesi sadece senkronik (e\u015fzamanl\u0131) de\u011fil diyakronik (tarihsel, zamana yay\u0131lm\u0131\u015f) bir boyut da ta\u015f\u0131r. E\u015fitsiz geli\u015fmenin senkronik \u00f6zelli\u011finden kastedilen, sistemin b\u00fct\u00fcn\u00fcnde g\u00f6zlemlenen e\u015fzamanl\u0131 e\u015fitsizliklerdir. \u00dclkeler aras\u0131ndaki ekonomik yap\u0131-geli\u015fme e\u015fitsizlikleri, sekt\u00f6rler aras\u0131 e\u015fitsizlikler, yap\u0131-\u00fcstyap\u0131 uyumsuzluklar\u0131 gibi\u2026
\nE\u015fitsiz geli\u015fmenin diyakronik yan\u0131 ise \u015f\u00f6yle bir \u00f6rnekle anlat\u0131labilir: Kapitalizmin belirli bir zaman diliminde yurtta\u015fl\u0131k, insan haklar\u0131, ekonomik, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel haklar, kad\u0131n haklar\u0131, az\u0131nl\u0131k haklar\u0131 gibi alanlarda ald\u0131\u011f\u0131 (ya da almak zorunda kald\u0131\u011f\u0131) mesafe, g\u00fcn gelir bu mesafe al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 s\u0131rada rastlanmayan \u201cyeni\u201d tepkilerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r\u2026 Somut bir \u00f6rnek vermek gerekirse, bug\u00fcn kad\u0131n haklar\u0131 ve feminizm gibi konularda yaln\u0131zca T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil ba\u015fka \u00fclkelerde de ortaya \u00e7\u0131kan muhafazak\u00e2r-gerici tepkiler, bu alandaki haklar\u0131n ge\u00e7mi\u015fte resmiyet kazand\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemlerdekine g\u00f6re daha keskin, daha u\u00e7ta ve ba\u011fnazd\u0131r.
\nBir ba\u015fka \u00f6rnek: K\u0131saca \u201c\u0130stanbul S\u00f6zle\u015fmesi\u201d olarak bilinen 2011 tarihli \u201cKad\u0131nlara Y\u00f6nelik \u015eiddet ve Aile \u0130\u00e7i \u015eiddetin \u00d6nlenmesi ve Bu Olgulara Kar\u015f\u0131 M\u00fccadeleye \u0130li\u015fkin Avrupa Konseyi S\u00f6zle\u015fmesi\u201d, 9 y\u0131l sonra bug\u00fcn gerici \u00e7evreler taraf\u0131ndan daha sert tepkilerle kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Oysa aradan ge\u00e7en 9 y\u0131l i\u00e7inde ne \u201cananelerimizde\u201d ne de \u201c\u00f6rf ve adetlerimizde\u201d herhangi bir de\u011fi\u015fiklik olmu\u015ftur. Ger\u00e7ekte olan, kapitalizmin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, yol verdi\u011fi g\u00fcncel ideolojik, siyasal ve k\u00fclt\u00fcrel olu\u015fumlar\u0131n ayn\u0131 kapitalizmin ge\u00e7mi\u015fte yerle\u015ftirdiklerini sindiremeyip bunlar\u0131 kusmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r.
\nAd\u0131n\u0131 \u201cgerilek sarmal\u201d m\u0131 koymak gerekir, emin de\u011filiz; ama bundan sonra b\u00f6yle girece\u011fi kesin gibidir.
\nB\u00f6ylece, \u201csenaryolara\u201d gelmi\u015f oluyoruz.<\/p>\n

Senaryolar: K\u00f6t\u00fcleri haz\u0131r da, ya iyisi?
\n<\/strong>Kapitalizmin korona salg\u0131n\u0131n\u0131 \u00f6nceleyen ve ondan ba\u011f\u0131ms\u0131z krizini, salg\u0131n s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan durum ve bu durumun gelecek i\u00e7in i\u015faret ettikleriyle birlikte ele al\u0131rsak \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki yak\u0131n d\u00f6nem i\u00e7in olumlu bir senaryo yazmak kesinlikle m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir.
\nD\u00fc\u015f\u00fcnelim: Korona salg\u0131n\u0131 neyin, nas\u0131l bir d\u00fcnyan\u0131n \u00fczerine gelmi\u015ftir?
\nKorona salg\u0131n\u0131, y\u0131llard\u0131r kriz ya\u015fayan ve bunu bir t\u00fcrl\u00fc a\u015famayan bir kapitalist sistemin \u00fczerine gelmi\u015ftir ve ge\u00e7ti\u011finde insanl\u0131\u011fa i\u015fsiz say\u0131lar\u0131 katlanm\u0131\u015f, ekonomileri k\u00fc\u00e7\u00fclm\u00fc\u015f, iflaslar\u0131n ve yoksulla\u015fman\u0131n yayg\u0131nla\u015f\u0131p derinle\u015fti\u011fi \u00fclkelerden olu\u015fan bir d\u00fcnya sistemi arma\u011fan edecektir.
\nKorona salg\u0131n\u0131, y\u0131llard\u0131r kaotik s\u00fcre\u00e7lerle y\u00fcr\u00fcyen, el yordam\u0131yla yol bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan, az \u00e7ok kal\u0131c\u0131 bir istikrardan kendisi de umut kesti\u011fi i\u00e7in ula\u015f\u0131lan her evreyi pi\u015fkince \u201cyeni normal\u201d diye tan\u0131mlayan bir kapitalist sistemin \u00fczerine gelmi\u015ftir. \u0130lerisi ise, \u201cyeni\u201d pek \u00e7ok durumun ge\u00e7ekten ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131, ama bunlara art\u0131k kimsenin \u201cnormal\u201d diyemeyece\u011fi bir d\u00f6nemin belirsizlikleriyle doludur.
\nKorona salg\u0131n\u0131, \u201ckar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u201d kendi i\u00e7inden kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kuyu kazmay\u0131 \u00fcretti\u011fi, kurtlar sofras\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmeye ba\u015flayan bir kapitalist sistemin \u00fczerine gelmi\u015ftir. Bundan sonras\u0131 ise a\u00e7\u0131kla ilan edilmese bile sosyal Darwinizmin uluslararas\u0131 ekonomik ve siyasal ili\u015fkilere belirleyici damgas\u0131n\u0131 vuraca\u011f\u0131 bir d\u00fcnyad\u0131r.
\nKorona salg\u0131n\u0131, \u201cgeli\u015fkin\u201d, \u201cdemokrasinin be\u015fi\u011fi\u201d say\u0131lan \u00fclkelerde bile giderek otoriterle\u015fen rejimlerin yer buldu\u011fu bir sistemin \u00fczerine gelmi\u015ftir. Bundan sonras\u0131na gelince: Yukar\u0131dan otoriterle\u015fmenin a\u015fa\u011f\u0131dan, toplum kat\u0131nda, insanlar\u0131 i\u00e7e kapan\u0131k ve yal\u0131t\u0131k, \u00e7e\u015fitli korkular\u0131n pen\u00e7esinde, her t\u00fcr sosyalle\u015fmeden uzak duran varl\u0131klar haline getiren bir \u201ctoplumsall\u0131kla\u201d (!) peki\u015ftirme y\u00f6n\u00fcndeki politikalar hi\u00e7 de uzak bir ihtimal de\u011fildir.
\n\u00c7ok mu karamsar?
\nYukar\u0131dakileri \u00f6zellikle karamsar olsun diye s\u0131ralamad\u0131k. \u0130\u015faret etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z nokta \u015fu: \u201cK\u00f6t\u00fc senaryolar\u201d ortadad\u0131r, masan\u0131n hemen \u00fczerindedir, \u201ctaslak\u201d olarak i\u015flenmeye ve geli\u015ftirilmeye, ard\u0131ndan \u201cuygulanmaya\u201d haz\u0131rd\u0131r; buna kar\u015f\u0131l\u0131k ortada, en \u00fcst soyutlama d\u00fczeyindeki beklentiler ve birtak\u0131m temenniler d\u0131\u015f\u0131nda \u201ciyi\u201d senaryo yoktur. Esasen, korona ortam\u0131n\u0131n en bariz ger\u00e7eklerinden biri de budur: K\u00f6t\u00fc senaryolar haz\u0131rken iyilerinin yaz\u0131lmas\u0131 ancak toplumsal bir eylemlilikle m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n

\"\"
Korona ortam\u0131n\u0131n en bariz ger\u00e7eklerinden biri budur: K\u00f6t\u00fc senaryolar haz\u0131rken iyilerinin yaz\u0131lmas\u0131 ancak toplumsal bir eylemlilikle m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130ki film: Hangisi daha olas\u0131?
\n<\/strong>\u201cN\u00fckleer sava\u015f sonucu yok olan d\u00fcnyada arta kalan ve ya\u015fam m\u00fccadelesi veren bir avu\u00e7 insan\u201d gibi hen\u00fcz u\u00e7 say\u0131labilecek \u00f6rneklere gitmeden ve elbette \u201cb\u00f6yle olacak\u201d diye de\u011fil \u201cg\u00f6rece hangisine daha \u00e7ok benzeyecek\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131yla iki \u201cpiyasa filminden\u201d \u00f6rnek vermek istiyoruz.
\nBu filmlerden ilki, George A. Romero\u2019nun 2005 yap\u0131m\u0131 \u201c\u00d6l\u00fcler \u00dclkesi\u201ddir. Hayli belirgin s\u0131n\u0131fsal g\u00f6ndermeler de i\u00e7eren bu \u201cdeh\u015fet filminde\u201d d\u00fczen, kendisini duvarlarla korunan ve d\u0131\u015f \u00e7evreden yal\u0131t\u0131lm\u0131\u015f bir refah kentine hapsetmi\u015ftir. Bu kenti \u00e7evreleyen geni\u015f alan ise ya\u015fayan \u00f6l\u00fclerle (zombi), yani d\u00fczenin d\u00fc\u015fmanlar\u0131yla doludur.
\n\u0130kincisi ise John Carpenter\u2019\u0131n \u201cNew York\u2019tan Ka\u00e7\u0131\u015f\u201d\u0131d\u0131r (1981). Burada durum, ilkinin tersidir. Bu kez d\u00fczen, kendi d\u00fc\u015fmanlar\u0131na, ipten kaz\u0131ktan kurtulmu\u015f ki\u015filere, \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 olmamak \u00fczere dar bir alan\u0131 (Manhattan) tahsis etmi\u015ftir. Manhattan d\u0131\u015f\u0131nda kalan koskoca bir co\u011frafyada ise \u201chuzur ve s\u00fck\u00fbn\u201d h\u00fck\u00fcm s\u00fcrmektedir.
\nTekrar ediyoruz: Konumuz, bunlardan hangisinin olaca\u011f\u0131 de\u011fil, hangisinin gelece\u011fin d\u00fcnyas\u0131n\u0131 yans\u0131tma a\u00e7\u0131s\u0131ndan g\u00f6rece daha fazla ipucu verdi\u011fidir.
\nSoru bu olunca, tercihimiz ilkinden, yani Romero\u2019nun filminden yanad\u0131r.
\nKar\u015f\u0131 hareket, muhalefet, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ve halk \u201ciyi\u201d senaryoyu ayaklar\u0131yla yazmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece kapitalizm, ya\u015famakta oldu\u011fu kriz ve \u00f6zellikle pandemi sonras\u0131 d\u00fczenlemelerle toplumun eskisine g\u00f6re daha geni\u015f bir kesimini, Marx\u2019\u0131n terimiyle \u201cg\u00f6reli art\u0131k n\u00fcfus\u201d durumuna getirecektir. Gen\u00e7 i\u015fsizleriyle, \u201cprekaryas\u0131yla\u201d, ancak gelip ge\u00e7ici i\u015flerde \u00e7al\u0131\u015fabilenleriyle, \u201cesnek istihdam\u201d modellerine tabi olanlar\u0131yla, otomasyon sonucu i\u015flerini yitirenleriyle, g\u00f6\u00e7menleriyle, m\u00fcltecileriyle, s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131lar\u0131yla\u2026
\nB\u00f6ylesi niceli\u011fe sahip bir \u201cinsanl\u0131\u011f\u0131n\u201d, Carpenter\u2019\u0131n filminde oldu\u011fu gibi yal\u0131t\u0131k bir adaya t\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir; buna kar\u015f\u0131l\u0131k Romero\u2019nun g\u00f6rece daha yak\u0131n g\u00f6r\u00fcnen olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da, kapitalizmin, vazge\u00e7ilmezlerinden biri olarak mek\u00e2na egemenli\u011finden \u00f6d\u00fcn vermesi ve \u00e7ok boyutlu, kaotik \u00f6zellikler ta\u015f\u0131yan toplumsal patlamalar anlam\u0131na gelecektir.\"\"<\/p>\n

Toparlama
\n<\/strong>S\u00f6yleyeceklerimizi tamamlamadan bir noktay\u0131 vurgulayal\u0131m: Bu yaz\u0131da \u00e7izilen karamsar yak\u0131n gelecek tablosuna iki t\u00fcrl\u00fc itiraz y\u00f6neltilebilir: Birincisinde, \u201ciyi senaryo\u201d olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 es ge\u00e7ti\u011fimiz, bug\u00fcn giderek birikmekte olan anti-kapitalist, k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fimden yana tepkilerin, toplumsal muhalefet potansiyelinin ba\u015fka \u015feylere i\u015faret etti\u011fi s\u00f6ylenebilir. B\u00f6yle bir ele\u015ftiriye kabule, pe\u015fin h\u00fck\u00fcms\u00fcz tart\u0131\u015fmaya haz\u0131r\u0131z.
\n\u0130kincisinde ise, kapitalizmin her \u015feye ra\u011fmen bir akl\u0131 oldu\u011fu, kendi i\u00e7ine d\u00f6n\u00fck d\u00fczenlemeler, hatta topyek\u00fbn bir yeniden yap\u0131lanmayla i\u015flerin geri d\u00f6n\u00fclmez noktalara gitmesine izin vermeyece\u011fi ileri s\u00fcr\u00fclebilir. \u0130\u015fte bu itiraz\u0131 ya da ele\u015ftiriyi kabul etmeye hi\u00e7 de haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyelim.
\nBir \u00fcretim tarz\u0131 olarak kapitalizmin toplumun nas\u0131l y\u00f6netilece\u011fine, krizlerin nas\u0131l a\u015f\u0131laca\u011f\u0131na, istikrar\u0131n nas\u0131l sa\u011flanaca\u011f\u0131na ili\u015fkin \u201cakl\u0131\u201d yoktur. Ak\u0131l, olsa olsa kapitalizmin ekonomistlerine, siyaset\u00e7ilerine, toplumbilimcilerine, ideologlar\u0131na vb. atfedilebilir. Gelgelelim, bu kesimin akl\u0131n\u0131n i\u015faret ettiklerinin yap\u0131labilirli\u011fi ise, kapitalizmin kendi yap\u0131s\u0131 ya da do\u011fas\u0131 taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u201cAk\u0131l\u201d diyelim ki k\u00fcreselle\u015fmeden geri bas\u0131lmas\u0131n\u0131, kamu kesiminin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, refah devleti modelinin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131, vergi politikalar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesini vb. \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor\u2026
\nKapitalizmin yakla\u015f\u0131k son 40-50 y\u0131l\u0131na damga vuran yeniden yap\u0131lanman\u0131n bunlar\u0131 b\u00fcnyesine almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Korona sonras\u0131 nas\u0131l bir d\u00fcnya (ve T\u00fcrkiye)? Bu soruya verilen yan\u0131tlar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z g\u00fcnlerde hayli ilgi \u00e7ekiyor. \u0130ktisat\u00e7\u0131lar\u0131n, felsefecilerin, sosyologlar\u0131n ve siyaset\u00e7ilerin yak\u0131n gelecekte bizi nas\u0131l bir d\u00fcnyan\u0131n bekledi\u011fine ili\u015fkin s\u00f6yledikleri, bir yanda fantezi ve spek\u00fclasyondan di\u011fer yanda \u201cso\u011fuk\u201d ger\u00e7ekliklerin sergilenmesine kadar uzanan geni\u015f bir alanda adeta tur at\u0131yor. Bir tercih meselesi Bir t\u00fcr f\u00fct\u00fcrolog de\u011filseniz; […]<\/p>\n","protected":false},"author":341,"featured_media":43372,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6455],"tags":[6460,6461,6462],"class_list":["post-43371","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olaganustu-mayis-sayisi","tag-korona-sonrasi-siyaset","tag-metin-culhaoglu","tag-siyasi-kriz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43371","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/341"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43371"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43371\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43372"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43371"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43371"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43371"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}