{"id":43446,"date":"2020-05-01T00:00:09","date_gmt":"2020-04-30T21:00:09","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=43446"},"modified":"2020-06-27T16:59:35","modified_gmt":"2020-06-27T13:59:35","slug":"korona-sonrasi-dunya-utopya-mi-distopya-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/05\/01\/korona-sonrasi-dunya-utopya-mi-distopya-mi","title":{"rendered":"Korona sonras\u0131 D\u00fcnya: \u00dctopya m\u0131, distopya m\u0131?"},"content":{"rendered":"

Covid-19 salg\u0131n\u0131n sosyolojik, psikolojik ve ekonomik hayat\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l da alt\u00fcst etti\u011fine yak\u0131ndan tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. Deyi\u015f yerindeyse, yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt ayd\u0131r t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 korku ve panik kaplam\u0131\u015f durumda. Temel ya\u015famsal etkinlikler hari\u00e7, toplumsal ya\u015fam ve ili\u015fkiler neredeyse durmu\u015f, insanlar evlerine kapanm\u0131\u015f, nerdeyse tek sosyallik imk\u00e2n\u0131 internet a\u011flar\u0131na, online d\u00fcnyaya kaym\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm TV ekranlar\u0131nda, salt istatisti\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f durumda. Ne kadar insan \u00f6ld\u00fc, ne kadar insan iyile\u015fti, salg\u0131n\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc yay\u0131l\u0131m oran\u0131 nedir gibi sorular cirit at\u0131yor. Ya\u015fananlar bir k\u00e2bus gibi, g\u00fcvensizlik ve tedirginlik her yan\u0131 sarm\u0131\u015f. Herkes g\u00f6z\u00fcn\u00fc biliminsanlar\u0131na \u00e7evirmi\u015f, bu vir\u00fcs kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmalar\u0131 bekleniyor. T\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n g\u00fcndemi, d\u00fcnya insanlar\u0131n\u0131n ya\u015famlar\u0131 ayn\u0131la\u015fm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu s\u00fcre\u00e7te herkesin kafas\u0131nda benzer sorular var: Bu k\u00e2bus ne zaman bitecek, ne olaca\u011f\u0131z, nas\u0131l bir s\u00fcrece do\u011fru ilerleyece\u011fiz? Salg\u0131n deneyimi sonras\u0131, \u00fcretimden t\u00fcketime, bireysel al\u0131\u015fkanl\u0131klardan toplumsal al\u0131\u015fkanl\u0131klara de\u011fin nas\u0131l bir de\u011fi\u015fim s\u00f6z konusu olacak? Neredeyse d\u00fcnyan\u0131n her yerinde, e\u011fitim-\u00f6\u011fretim, turizm, konserler, \u00e7e\u015fitli sanat aktiviteleri, al\u0131\u015fveri\u015fler, kongreler ve toplant\u0131lar\u0131n sanal \u00e2leme aktar\u0131lmas\u0131, dijital bir \u00e7a\u011fa giriyor oldu\u011fumuzun g\u00f6stergesi olarak yorumlanabilir mi? D\u00fcnya daha ya\u015fan\u0131las\u0131 bir hale mi gelecek yoksa tam tersi ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 gittik\u00e7e zorla\u015facak m\u0131? Korona sonras\u0131 d\u00fcnya \u00fctopyalar d\u00fcnyas\u0131 m\u0131 yoksa distopyalar d\u00fcnyas\u0131 m\u0131 olacak?<\/p>\n

\"\"
Online hayata s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu yeni sosyallik ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilidir? \u0130nsanlar\u0131n sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yeterli midir?<\/figcaption><\/figure>\n

Yeni sosyallik
\n<\/strong>Koronan\u0131n her birimizi refleksif d\u00fc\u015f\u00fcnmeye sevk etti\u011fi bir ger\u00e7ek. Asl\u0131nda refleksif d\u00fc\u015f\u00fcnme ile tekrardan temeli at\u0131lan bireysellik, sosyal hayat\u0131 \u015fekillendirme ger\u00e7e\u011fini de yans\u0131t\u0131yor. Korona g\u00fcndeme gelmeden \u00f6nce sosyal \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn k\u0131s\u0131tland\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde fikirlere sahiptik. Fakat koronan\u0131n stabilize hayat\u0131m\u0131zda sosyal bir resesyona (\u00e7\u00f6k\u00fc\u015f) sebep olmas\u0131 asl\u0131nda sosyal bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011fe sahip olundu\u011fu y\u00f6n\u00fcnde bir ayd\u0131nlanma ya\u015fatt\u0131 denilebilir. Ya da her \u015feyin daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc varm\u0131\u015f dedirtti\u011fi bir ger\u00e7ek. Kald\u0131 ki her \u015feyin r\u00f6lantide olmas\u0131, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bir gelece\u011fin ya\u015fatt\u0131\u011f\u0131 kayg\u0131 durumunu ortaya koymaya ba\u015flad\u0131. \u00d6zellikle e\u011fitim ve \u00f6\u011fretim hayat\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere ofis \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, toplant\u0131lar, i\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri vb. alanlar i\u00e7in online bir s\u00fcre\u00e7 \u00f6n plana \u00e7\u0131kt\u0131.
\nPeki online hayata s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu yeni sosyallik ne \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilidir? \u0130nsanlar\u0131n sosyal ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yeterli midir? Yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalar, y\u00fcz y\u00fcze sosyal ileti\u015fimin daha etkili oldu\u011funu ortaya koymaktad\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcz y\u00fcze ileti\u015fimde jest ve mimiklerin direkt olarak alg\u0131lanmas\u0131 s\u00f6z konusudur. Bunun yan\u0131nda daha \u00f6nemli unsurlardan biri de g\u00f6z temas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131d\u0131r. Online ili\u015fkilerde bu olanaklar olduk\u00e7a s\u0131n\u0131rl\u0131. S\u00f6zgelimi online ortamda ger\u00e7ekle\u015ftirilen e\u011fitim-\u00f6\u011fretim veya ileti\u015fimlerde duygular\u0131 aktarma, samimi ve i\u00e7ten ortam olu\u015fturma, g\u00f6z konta\u011f\u0131 kurma vb. \u015fans\u0131m\u0131z yok denebilecek kadar az. Online ileti\u015fimdeki bu eksiklikler, toplumsal ileti\u015fim g\u00fcc\u00fcn\u00fcn azalmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, sa\u011fduyu, yard\u0131mla\u015fma, empati gibi de\u011ferlerin de kaybolmas\u0131na sebep olabilir.
\nBu s\u00fcre\u00e7te, sosyal yal\u0131t\u0131mla birlikte, insan\u0131n tek canl\u0131 sosyal ili\u015fkisinin aile i\u00e7ine y\u00f6neldi\u011fi s\u00f6ylenebilir. Ancak aile \u00fcyeleriyle ayn\u0131 ortamda uzun s\u00fcre kalmak, unutulmu\u015f aile ili\u015fkilerini an\u0131msatman\u0131n yan\u0131nda, pek \u00e7ok soruna da a\u00e7\u0131k g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00d6nceden aile bireylerinin sadece yemek masalar\u0131nda bir araya gelmesi s\u00f6z konusu iken e\u011fitim-\u00f6\u011fretimin ve neredeyse t\u00fcm i\u015flerin ev ortam\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131 olas\u0131 sorunlar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 haline gelecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130\u015fin online olanaklarla eve ta\u015f\u0131nmas\u0131, olas\u0131 mesai kavram\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 gibi, evi i\u015f yerine d\u00f6nd\u00fcrece\u011fe benziyor. Yine aile i\u00e7inde bireylerin s\u0131k\u0131\u015fmas\u0131, aile i\u00e7i sorunlar\u0131n g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131, aile yap\u0131s\u0131na g\u00f6re \u00e7e\u015fitli travmalar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na, bireylerde geli\u015fecek travmalardan kaynakl\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilecek intihar vakalar\u0131n\u0131n artabilece\u011fine i\u015faret olarak da yorumlanabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc aile ortam\u0131nda geli\u015fecek problemler, bireyleri aile i\u00e7erisinde tecride mahk\u00fbm edebilir. Bunun sonucunda ki\u015finin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 sorunlardan \u00f6t\u00fcr\u00fc kendini ailesinden izole etmesi, ailesinde b\u00fcy\u00fck kayg\u0131lara yol a\u00e7abilir. \u00d6te yandan e\u015flerin fiziksel alanlar\u0131 payla\u015fmakta sorun ya\u015famaya ba\u015flamas\u0131yla beraber ortaya \u00e7\u0131kan tart\u0131\u015fmalar, bo\u015fanma oranlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na sebep olabilir.
\n\"\"Ki\u015filerin \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir olaya maruz kalmas\u0131 ya da maruz kalanlara tan\u0131k olmas\u0131 ve sonras\u0131nda travma ya\u015famas\u0131 durumu; \u00e7aresizlik, endi\u015fe ve korku halinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na sebep olabilir. Zira bu durumda \u00f6l\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcncesinin de kontrol edilemez bir salg\u0131n haline geldi\u011fini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcncenin s\u00fcreklili\u011fi, \u00fcmitsizli\u011fin kronikle\u015fmesine sebep olabilece\u011fi gibi, bunun sonucunda ki\u015filer de ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir anksiyeteye maruz kalabilir. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz bu durumlar, depresyon, paranoya gibi ruhsal sorunlar ve bencillik, duygusuzluk, sald\u0131rganl\u0131k gibi y\u0131k\u0131c\u0131 davran\u0131\u015flar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131nda rol oynayabilir. \u00d6rne\u011fin bireylerin d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131karken ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6nlemler, al\u0131\u015fveri\u015f esnas\u0131nda paketlere dokunmaktan \u00e7ekinmeleri, birbirlerine potansiyel hasta g\u00f6z\u00fcyle bakmalar\u0131, toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir kayg\u0131 ya\u015famalar\u0131, eve girdiklerinde ellerini dakikalarca y\u0131kamalar\u0131, maskesiz, kolonyas\u0131z ya da dezenfektans\u0131z dola\u015famamalar\u0131, eve al\u0131nan her \u00fcr\u00fcn\u00fc defalarca y\u0131kamalar\u0131 ve \u00f6zellikle sosyal mesafeyi korumadan \u00f6t\u00fcr\u00fc samimi ili\u015fkilerin azalmas\u0131, paranoyak bir toplumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilece\u011fimiz ger\u00e7e\u011fine i\u015faret ediyor. Pandemi ge\u00e7se de, bu ya\u015fant\u0131lar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu travmalar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrede atlatmak kolay de\u011fildir.<\/p>\n

Kadercilik ve \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k tehlikesi
\n<\/strong>Koronadan \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bunca \u015fey k\u00fclt\u00fcrlerde ne tarz de\u011fi\u015fimlere sebep olacakt\u0131r? Bunu hep beraber ya\u015fay\u0131p g\u00f6rece\u011fiz; ancak kolektif travma yaratan koronan\u0131n k\u00fcresel anlamda \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez bir s\u00fcrece sebep olmas\u0131, toplumu fatalistli\u011fe (kadercilik) s\u00fcr\u00fckleyebilir. Kimi kesimlerde bunun i\u015faretlerine rastlanm\u0131yor de\u011fil. Son zamanlarda b\u00fcy\u00fck bir kitleden \u201cbiz \u00f6nlem ald\u0131k gerisi takdiri ilahi\u201d deyimini s\u0131kl\u0131kla duymaya ba\u015flad\u0131k. Hatta baz\u0131lar\u0131, bu s\u00fcreci, dinsel geleneklere geriye g\u00f6t\u00fcrerek, yoldan \u00e7\u0131km\u0131\u015f insanl\u0131\u011fa tanr\u0131n\u0131n bir uyar\u0131s\u0131, ya da tanr\u0131sal bir bela, ya da tanr\u0131sal bir s\u0131nav g\u00f6z\u00fcyle bak\u0131yor. Bu kesimlerin sosyal a\u011flar \u00fczerinden s\u00fcrekli sek\u00fcler k\u00fclt\u00fcrleri, sek\u00fcler uygarl\u0131\u011f\u0131 ve al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 ele\u015ftirdiklerine tan\u0131k oluyoruz. Sek\u00fcler kesimde de kimilerinin, ya\u015fanan s\u00fcreci do\u011faya zarar veren h\u0131rs ve \u00e7\u0131kar\u0131n bir sonucu olarak yorumlad\u0131klar\u0131na tan\u0131k oluyoruz. Bu savlar\u0131n, ne kadar etkili olaca\u011f\u0131 bilinmiyor; ancak, toplumsal bilin\u00e7alt\u0131nda var olanlar\u0131n d\u0131\u015fa vurumu olarak g\u00f6r\u00fclebilirler.
\nYine vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131, baz\u0131 toplumlarda daha \u00e7ok yay\u0131lmas\u0131, bir toplumdan di\u011ferine sirayet etmesi, \u0131rk\u00e7\u0131 kimi s\u00f6ylemlerin de g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yor. Bu e\u011filimler de yeni sosyal \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 k\u00f6r\u00fckleyebilir. S\u00f6z gelimi vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in\u2019de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemleri, \u00c7in halk\u0131na, \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcne ve \u00c7inlilerin beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na y\u00f6nelik ele\u015ftirilerin artmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Trump\u2019\u0131n deme\u00e7lerinde dile getirdi\u011fi gibi \u201c\u00c7in vir\u00fcs\u00fc\u201d deyimi, esecek r\u00fczg\u00e2rlar\u0131n fragman\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilir. Bu ve benzer sorunlarda, \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ki k\u00fcresel anlamda korona \u00f6ncesi ve korona sonras\u0131 tabirini s\u0131kl\u0131kla duymaya ba\u015flayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

De\u011fi\u015fime u\u011frayabilecek sekt\u00f6rler
\n<\/strong>Salg\u0131n \u00f6zellikle ekonomik alan\u0131 etkileyecekmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Piyasalardaki durgunlu\u011fun, salg\u0131n sonras\u0131 gelebilecek ekonomik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn i\u015fareti oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Ancak ba\u015fka baz\u0131 ger\u00e7ekler de s\u00f6z konusu: Baz\u0131 sekt\u00f6rler \u00f6nem kazanmaya ba\u015flarken baz\u0131lar\u0131 tarihin tozlu raflar\u0131ndaki yerlerini almaya m\u0131 haz\u0131rlan\u0131yor? S\u00f6zgelimi yetkililerin \u201ckalabal\u0131k alanlarda bulunmay\u0131n, sosyal mesafeyi koruyun\u201d \u00e7a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131n, turizm sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc vurdu\u011fu a\u00e7\u0131k. T\u00fcm d\u00fcnyada turizm s\u0131f\u0131r noktas\u0131nda. Salg\u0131n sonras\u0131 kendisini toparlamas\u0131 beklense de, turizm alan\u0131 eski sosyalli\u011fini ve eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcremeyecek gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. S\u00f6zgelimi, turizmde a\u00e7\u0131k b\u00fcfe kavram\u0131 ortadan kalkabilir; \u00e7ok y\u00fcksek kapasiteli oteller \u00f6nemini yitirmeye ba\u015flarken b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk daha az misafirin a\u011f\u0131rland\u0131\u011f\u0131 butik otel tarz\u0131 yerleri tercih edebilir. Otellerde aranan birinci mevki kavram\u0131 \u00f6nceli\u011fini hijyen \u015fartlar\u0131na b\u0131rakacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bu durum, otellerin kapasitesini, temizlik garantisini, mutfak k\u00fclt\u00fcrlerini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde etkileyecek. \u00d6tekine ve farkl\u0131 toplumlara bak\u0131\u015fta ya\u015fanan gerilimler, uluslararas\u0131 seyahat engelinin kalkmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan ki\u015filerin yabanc\u0131lar\u0131n yo\u011funlukta oldu\u011fu yerleri tercih etmemesine neden olabilir. Bu durum, turizmi b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde b\u00f6lgeselle\u015ftirebilir. Yap\u0131lan seyahatler ki\u015fiselle\u015febilir. \u00d6rne\u011fin b\u00fcy\u00fck bir toplulu\u011fa hitap eden seyahatler \u00f6nemini yitirmeye ba\u015flarken kendi \u00e7ekirdek ailemizle \u00e7\u0131kabilece\u011fimiz seyahatler \u00f6nem kazanabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc ki\u015filer kendilerini g\u00fcvende hissetmek isteyeceklerdir. Bundan dolay\u0131 turizm de\u011fi\u015fime epeyce a\u00e7\u0131k bir sekt\u00f6r haline gelebilir.
\nT\u0131pk\u0131 turizm gibi havayollar\u0131 \u015firketi, tekstil, fuarc\u0131l\u0131k, e\u011flence, restoran ve catering, toplu sporlar, bankac\u0131l\u0131k, petrol \u015firketleri de k\u00fc\u00e7\u00fclmeye gidebilir. Bunlar\u0131n yan\u0131nda AVM sekt\u00f6r\u00fc de sars\u0131lacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Zira toplu fiziksel alanlar\u0131n epeyce kan kaybedece\u011fi ortada. Yine insanlar\u0131 \u00fcst \u00fcste y\u0131\u011fan apartman ya da site ya\u015fant\u0131s\u0131 sorgulanabilir; in\u015faat firmalar\u0131 bah\u00e7eli ve tek ya da iki katl\u0131 evlere \u00f6ncelik verebilir. Yani T\u00fcrkiye\u2019deki TOK\u0130 al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 tarihe kar\u0131\u015fabilir. Tabi bu durum evlerin fiyatlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na, pek \u00e7ok ki\u015finin ev sahibi olamamas\u0131na yol a\u00e7abilir.
\n\u00d6zellikle ecza ve ila\u00e7 sekt\u00f6rlerinin b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7lar i\u00e7erisine girdi\u011fi g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. B\u00fcy\u00fck firmalar\u0131n bu alanlara yat\u0131r\u0131mlar yapmaya y\u00f6nelecekleri \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. Hastane ortam\u0131nda ya\u015fanan sorunlar nedeniyle, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinin de t\u0131pk\u0131 bir\u00e7ok sekt\u00f6r gibi evlere ya da online ortama ta\u015f\u0131nmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla bir\u00e7ok \u00fclke (Danimarka, Norve\u00e7, Finlandiya vs) genel (\u00fccretsiz) sa\u011fl\u0131k sistemine ge\u00e7ebilir. S\u00f6zgelimi teknolojik anlamda ilerleme sarf etmi\u015f, sosyal devlet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 uygulayabilen, sa\u011fl\u0131k sistemleri oturmu\u015f ve bu tarz kriz durumlar\u0131nda kullanabilecekleri rezervleri olan \u00fclkelerin di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re daha \u015fansl\u0131 oldu\u011fu a\u00e7\u0131k. Sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6r\u00fc gibi hijyen \u00fcr\u00fcnleri, g\u0131da sekt\u00f6r\u00fc, koruyucu k\u0131yafetler \u00fcretimi gibi alanlar b\u00fcy\u00fck kazan\u00e7 getirecek sekt\u00f6rler olarak \u00f6ne \u00e7\u0131kabilir.
\nDijital \u00e7a\u011fa h\u0131zla s\u00fcr\u00fcklenirken g\u00f6rece\u011fimiz en \u00f6nemli \u015feylerden biri de fiziksel \u00e7al\u0131\u015fma alanlar\u0131n\u0131n ortadan kaybolmas\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n

Yeni sorgulamalar
\n<\/strong>Korona sonras\u0131 in\u015fa etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyada bizi ba\u015fka neler bekliyor? Refleksif d\u00fc\u015f\u00fcnen ki\u015filerin kendi \u00f6zele\u015ftirilerini yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayan bir durum s\u00f6z konusudur. Kendilerini ele\u015ftiri s\u00fczgecinden ge\u00e7iren ki\u015filerde olumlu de\u011fi\u015fimler beklenebilir. Ge\u00e7irece\u011fimiz olumlu de\u011fi\u015fimler, bizi hem aile i\u00e7i ili\u015fkilerimizde hem de toplumsal ili\u015fkilerimizde farkl\u0131 olanaklara y\u00f6nlendirebilir. Asl\u0131nda fark\u0131nda olmasak da bizi mutlu edebilecek bir\u00e7ok \u015fey oldu\u011funu ke\u015ffetmeye ba\u015flayabiliriz. Toplumsal ili\u015fkilerimizde daha duyarl\u0131 hale gelebiliriz. Sorunlar\u0131m\u0131zla ba\u015f etmeyi \u00f6\u011frenebiliriz. Kendimizle nas\u0131l kaliteli vakit ge\u00e7irebilece\u011fimizi ke\u015ffedebiliriz. \u00c7evre bilincimiz geli\u015febilir ve d\u00fcnyay\u0131 daha ya\u015fan\u0131las\u0131 bir yer haline getirebiliriz. Ki\u015filer daha \u00e7ok a\u00e7\u0131k havada toplumdan uzak yerlerde vakit ge\u00e7irmek isteyebilir. Suyu bilin\u00e7li kullanarak hijyen unsurlar\u0131na dikkat edebiliriz.<\/p>\n

\"\"
Do\u011faya k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 simgeleyen kapitalizm sorgulanabilir.<\/figcaption><\/figure>\n

Salg\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 belli ba\u015fl\u0131 sorunlar kar\u015f\u0131s\u0131nda hayat\u0131m\u0131za kolayl\u0131k sa\u011flamak ama\u00e7l\u0131 yeni fikirler ortaya at\u0131p tart\u0131\u015fabiliriz. T\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na ve do\u011faya k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 simgeleyen kapitalizmi sorgulayabilir, insanla ve do\u011fayla daha bar\u0131\u015f\u0131k yeni yakla\u015f\u0131mlara yelken a\u00e7abiliriz. Bilimin temel \u00f6devinin k\u00e2r olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, insana hizmet oldu\u011funu kavrayabiliriz. Kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 e\u015fitsizliklerden kurtulup daha adil bir d\u00fcnyaya do\u011fru gidebiliriz ve insanl\u0131\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn\u00fcn\u00fc ilgilendiren temel problemlere ilgimizi art\u0131rabiliriz. Bu sorunlar\u0131 tek bir ulusun kendi ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zemeyece\u011fini g\u00f6r\u00fcr, uluslararas\u0131 i\u015fbirli\u011fi ve yard\u0131mla\u015fmalar\u0131 \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir bi\u00e7ime d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcp art\u0131rabiliriz vb.
\nSonu\u00e7 olarak, korona bize d\u00fcnyadaki yerimizi bir kere daha hat\u0131rlatt\u0131 ve do\u011fan\u0131n tek sahibi olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, do\u011fada ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir yerimizin de bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Ayr\u0131ca hem kendimizi hem de \u00fcretti\u011fimiz uygarl\u0131k birikimini pek \u00e7ok boyutuyla sorgulamam\u0131za yol a\u00e7t\u0131.
\nBu sorgulamalardan \u00fctopya m\u0131 distopya m\u0131 \u00e7\u0131kacak; bunu pe\u015finen s\u00f6ylemek olas\u0131 de\u011fil. Aristoteles\u2019in de dedi\u011fi gibi insan\u0131n ikinci do\u011fas\u0131 yerine ge\u00e7en al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 vard\u0131r ve insan b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u0130nsan\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131ndan kolayca vazge\u00e7emeyece\u011fini, onlar\u0131 kolayca terk etmeyece\u011fini bekleyebiliriz. Nitekim korona s\u00fcrecinde s\u0131k s\u0131k ne zaman normale d\u00f6n\u00fclece\u011fi sorulmaktad\u0131r; asl\u0131nda normalle kastedilenin eski al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.
\nAncak bili\u015fim teknolojilerinin korona s\u00fcrecinde her alandaki egemenli\u011fi, yeni bir \u00fcretim ve yeni bir toplumsal \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k i\u015faretleri olarak yorumlanabilir. E\u011fer durum b\u00f6yleyse, yeni \u00fcretim ili\u015fkisinin ve yeni \u00f6rg\u00fctlenme tarz\u0131n\u0131n kimi al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131 geride b\u0131rakt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 beklemek olas\u0131d\u0131r. Belki de korona s\u00fcrecinde bir t\u00fcr provas\u0131 yap\u0131lan dijital d\u00fcnya, yani dijital e\u011fitim, dijital ticaret, dijital sosyallik vb. gelece\u011fin en \u00f6nemli ger\u00e7ekli\u011fi haline gelecek. Eski ya\u015fam al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 olanlar bu dijital d\u00fcnyay\u0131 distopya, yeni olanaklardan yararlananlarsa \u00fctopyalar\u0131 olarak g\u00f6rebilirler. Bekleyip g\u00f6rece\u011fiz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Covid-19 salg\u0131n\u0131n sosyolojik, psikolojik ve ekonomik hayat\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l da alt\u00fcst etti\u011fine yak\u0131ndan tan\u0131kl\u0131k ediyoruz. Deyi\u015f yerindeyse, yakla\u015f\u0131k d\u00f6rt ayd\u0131r t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 korku ve panik kaplam\u0131\u015f durumda. Temel ya\u015famsal etkinlikler hari\u00e7, toplumsal ya\u015fam ve ili\u015fkiler neredeyse durmu\u015f, insanlar evlerine kapanm\u0131\u015f, nerdeyse tek sosyallik imk\u00e2n\u0131 internet a\u011flar\u0131na, online d\u00fcnyaya kaym\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Ya\u015fam ve \u00f6l\u00fcm TV ekranlar\u0131nda, […]<\/p>\n","protected":false},"author":350,"featured_media":43447,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[6455],"tags":[5848,6474,6473],"class_list":["post-43446","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-olaganustu-mayis-sayisi","tag-covid-19","tag-dunya-hali","tag-korona-virus-salgini"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t