{"id":43706,"date":"2012-03-01T13:33:53","date_gmt":"2012-03-01T11:33:53","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=43706"},"modified":"2020-05-07T13:39:26","modified_gmt":"2020-05-07T10:39:26","slug":"uzmanlar-uyariyor-halk-sagligi-icin-sekerin-toplumsal-kontrolu-gerekli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2012\/03\/01\/uzmanlar-uyariyor-halk-sagligi-icin-sekerin-toplumsal-kontrolu-gerekli","title":{"rendered":"Uzmanlar uyar\u0131yor! Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u015fekerin toplumsal kontrol\u00fc gerekli"},"content":{"rendered":"<p><strong>Haz\u0131rlayan<\/strong>: <strong>Ece Sel\u00e7uk<\/strong> \/ \u0130T\u00dc Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc<\/p>\n<p>Diyabet, kalp hastal\u0131klar\u0131 ve kanser gibi bula\u015f\u0131c\u0131 olmay\u0131p da d\u00fcnyada 35 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an obeziteyi \u015feker al\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n k\u00f6r\u00fckledi\u011fini ortaya koyan UCSF ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131na g\u00f6re \u015feker kullan\u0131m\u0131 da halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan alkol ve t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri gibi kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Birle\u015fmi\u015f Milletlere g\u00f6re g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bula\u015f\u0131c\u0131 olmayan hastal\u0131klar, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klara g\u00f6re daha y\u00fcksek oranda g\u00f6r\u00fclmekte. Amerika Birle\u015fik Devletleri, sa\u011fl\u0131k b\u00fct\u00e7esinin %75\u2019ini bu hastal\u0131klar ve bu hastal\u0131klarla ili\u015fkili bozukluklar\u0131n tedavisi i\u00e7in harc\u0131yor. University of California ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131ndan Robert Lustig, Laura Schmidt ve Claire Brindis \u015eubat ay\u0131 <em>Nature<\/em> dergisindeki makalelerinde, \u015feker kullan\u0131m\u0131n\u0131n istismara a\u00e7\u0131kl\u0131\u011f\u0131, Bat\u0131l\u0131 beslenme tarz\u0131nda \u00e7ok yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131 ve toksisitesi ile birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, \u015fekerin d\u00fcnya \u00e7ap\u0131ndaki bu sa\u011fl\u0131k sorununun ba\u015f sorumlusu olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ne s\u00fcrd\u00fcler. Endokrinoloji, sosyoloji ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 alan\u0131nda e\u011fitimli uzmanlar \u015fekerle ilgili biriken bilimsel kan\u0131tlara g\u00f6re konuya yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 getirdiler.<\/p>\n<p>\u015eeker insanlar\u0131 sadece \u015fi\u015fmanlatan \u201cbo\u015f kalori\u201d de\u011fil. Bir\u00e7ok Amerikal\u0131n\u0131n t\u00fcketti\u011fi seviyedeki \u015fekerin bilinen en masum zararlar\u0131 \u015funlar: metabolizmay\u0131 de\u011fi\u015ftirir, kan bas\u0131nc\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r, hormon sinyalizasyonunu de\u011fi\u015ftirir ve karaci\u011ferde \u00f6nemli derecede hasara yol a\u00e7ar. Bu sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 \u015fekerin dam\u0131t\u0131lmas\u0131yla elde edilen alkollerin \u00e7ok t\u00fcketiminin de bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r. Son 50 y\u0131lda t\u00fcm d\u00fcnyada \u015feker t\u00fcketimi 3 kat\u0131na \u00e7\u0131km\u0131\u015f ve bu da obezitenin yay\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n temel nedeni. Ancak Lustig, Schmidt and Brindis\u2019e g\u00f6re obezite, belki de sadece fazla \u015feker al\u0131m\u0131 sonucu ortaya \u00e7\u0131kan toksisite hasar\u0131n\u0131n bir i\u015fareti. Bu da insanlar\u0131n %40\u2019\u0131n\u0131n neden klinik olarak obez olmay\u0131p diyabet, kalp hastal\u0131\u011f\u0131 ve kanser gibi metabolik sendromlara sahip oldu\u011funu a\u00e7\u0131klamak i\u00e7in yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n<p>Lustig, \u201c\u0130nsanlar \u015fekeri \u2018bo\u015f kalori (sadece kalori)\u2019 diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri s\u00fcrece bu sorunu \u00e7\u00f6zme gibi bir \u015fans\u0131m\u0131z yok\u201d diyor ve devam ediyor: \u201c\u0130yi kalori ve k\u00f6t\u00fc kalori vard\u0131r; iyi ya\u011f ve k\u00f6t\u00fc ya\u011f, iyi amino asit ve k\u00f6t\u00fc amino asit, iyi karbonhidrat ve k\u00f6t\u00fc karbonhidrat oldu\u011fu gibi. Ancak \u015feker, kalorisinin yan\u0131 s\u0131ra toksik etkiye sahip.\u201d<\/p>\n<p>\u0130nsanlar\u0131n bu toksisite hakk\u0131nda bilin\u00e7lendirilmesi ile \u015feker kullan\u0131m\u0131 s\u0131n\u0131rland\u0131r\u0131labilir. Claire Brindis, \u201c\u015eekerin k\u00fclt\u00fcrel ve kutlama y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu kabul ediyoruz. Bu kal\u0131b\u0131 de\u011fi\u015ftirmek \u00e7ok zor\u201d diyor. Brindis\u2019e g\u00f6re etkili bir m\u00fcdahale yaln\u0131zca bireysel de\u011fi\u015fikliklere dayand\u0131r\u0131lamaz; onun yerine ba\u015far\u0131 oran\u0131n\u0131 art\u0131racak olan, t\u0131pk\u0131 alkol ve t\u00fct\u00fcnde oldu\u011fu gibi \u00e7evresel ve toplumsal d\u00fczeydeki \u00e7\u00f6z\u00fcmler. Yazar, toplumun y\u00fcksek \u015feker t\u00fcketiminden s\u0131yr\u0131lmas\u0131 i\u00e7in halk\u0131n \u015fekerle ilgili daha fazla bilgilendirilmesinin zorunlu oldu\u011funu savunuyor.<\/p>\n<p>Laura \u00a0Schmidt ise, \u201cBilimden neler biliyoruz ve ger\u00e7ekte ne uyguluyoruz? Bunlar aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck bir u\u00e7urum var\u201d diyor ve s\u00f6zlerine \u015f\u00f6yle devam ediyor: \u201cSa\u011fl\u0131k ibresini hareket ettirmek i\u00e7in ihtiyac\u0131m\u0131z olan, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda ilgi g\u00f6ren ana konular\u0131n fark\u0131na varmak.\u201d<\/p>\n<p>Daha \u00f6nceden alkol ve t\u00fct\u00fcn t\u00fcketimini d\u00fc\u015f\u00fcren baz\u0131 m\u00fcdahaleler \u015feker problemine y\u00f6nelik modellenebilir. \u00d6zel sat\u0131\u015f vergisi koymak, kullan\u0131m\u0131n\u0131 kontrol etmek, otomatik makinelerdeki, okul ve i\u015f yerlerindeki kantinlerde y\u00fcksek \u015fekerli \u00fcr\u00fcnlerin lisanslama gerekliliklerini s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rmak bunlara birka\u00e7 \u00f6rnek.<\/p>\n<p>Schmidt, \u201cBiz \u015feker yasaklans\u0131n demiyoruz, insanlar\u0131n ya\u015famlar\u0131na m\u00fcdahale eden b\u00fcy\u00fck cezalar\u0131 savunmuyoruz. Bizim bahsetti\u011fimiz \u015feker t\u00fcketiminin daha az olmas\u0131 i\u00e7in uygun bir yol bulunmas\u0131 gerekti\u011fi. B\u00f6ylece insanlar y\u00fcksek dozlardan uzak dururlar\u201d diyerek s\u00f6zlerini tamaml\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>Kaynak<\/strong><em>: <\/em>http:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2012\/02\/120201135312.htm<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rlayan: Ece Sel\u00e7uk \/ \u0130T\u00dc Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc Diyabet, kalp hastal\u0131klar\u0131 ve kanser gibi bula\u015f\u0131c\u0131 olmay\u0131p da d\u00fcnyada 35 milyon ki\u015finin \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7an obeziteyi \u015feker al\u0131n\u0131m\u0131n\u0131n k\u00f6r\u00fckledi\u011fini ortaya koyan UCSF ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131na g\u00f6re \u015feker kullan\u0131m\u0131 da halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan alkol ve t\u00fct\u00fcn \u00fcr\u00fcnleri gibi kontrol alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Birle\u015fmi\u015f Milletlere g\u00f6re g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bula\u015f\u0131c\u0131 olmayan [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":43707,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[134,38],"tags":[2761,1037,425,4481,6546,6545,640],"class_list":["post-43706","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-97-sayi","category-dergi-sayilari","tag-diyabet","tag-obezite","tag-saglik","tag-saglikli-yasam","tag-seker-kontrolu","tag-sker","tag-tip"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43706","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43706"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43706\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43707"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43706"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43706"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43706"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}