{"id":43921,"date":"2012-02-01T22:38:34","date_gmt":"2012-02-01T20:38:34","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=43921"},"modified":"2020-05-08T22:44:04","modified_gmt":"2020-05-08T19:44:04","slug":"samanyolu-100-milyar-gezegen-ile-tika-basa-dolu-mu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2012\/02\/01\/samanyolu-100-milyar-gezegen-ile-tika-basa-dolu-mu","title":{"rendered":"Samanyolu 100 milyar gezegen ile t\u0131ka basa dolu mu?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Haz\u0131rlayan: Elif Esen<\/strong><\/p>\n<p>Ge\u00e7en y\u0131l astronomlar bizim galaksimizdeki d\u0131\u015f gezegenlerin (G\u00fcne\u015f Sistemi d\u0131\u015f\u0131nda bulunan gezegenler) say\u0131s\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u00e7in Kepler uzay teleskopu taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen d\u0131\u015f gezegenleri rehber olarak kullanarak istatistiksel bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulundular ve en az 50 milyar yabanc\u0131 d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar.<\/p>\n<p>Bug\u00fcn ise Baltimor\u2019daki Uzay Teleskopu Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc astronomlar\u0131 ve PLANET i\u015fbirli\u011fi, \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini de\u011fi\u015ftirerek en az 100 milyar d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n Samanyolu\u2019nda gezindi\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyorlar.<\/p>\n<p>Peki, bu tahmin niye ikiye katland\u0131? Asl\u0131nda ana fark uzak y\u0131ld\u0131zlar\u0131n y\u00f6r\u00fcngesindeki yabanc\u0131 d\u00fcnyalar\u0131 saptamada kullan\u0131lan metotlar.<\/p>\n<p>Kepler uzay teleskopu g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde yakla\u015f\u0131k 100 bin y\u0131ld\u0131z\u0131n oldu\u011fu ayn\u0131 b\u00f6lgeyi d\u00fczenli olarak izliyor ve y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n parlakl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7erisinde k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri yakalamak i\u00e7in bekliyor. Parlakl\u0131ktaki bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler bir d\u0131\u015f gezegenin kendi ebeveyn y\u0131ld\u0131z\u0131yla y\u00f6r\u00fcngede kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelince \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn bloke olmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n<p>Hafif karartma etkisi \u201caktarma metodu\u201d olarak biliniyor ve Kepler teleskopu ile d\u00f6rt aktarma tespit edildi\u011finde onaylanm\u0131\u015f bir d\u0131\u015f gezegenin duyurusu yap\u0131labiliyor.<\/p>\n<p>Aktarma metodu d\u0131\u015f gezegenleri tan\u0131mada kusursuz bir yol olarak kendini ispatlam\u0131\u015f durumda. Fakat metot sadece \u00e7ok b\u00fcy\u00fck d\u0131\u015f gezegenlerin ve kendi y\u0131ld\u0131z\u0131na yak\u0131n y\u00f6r\u00fcngede d\u00f6nen d\u0131\u015f gezegenlerin se\u00e7iminde etkili.<\/p>\n<p>Bunun nedeni de, daha yak\u0131n ve daha b\u00fcy\u00fck olan bir d\u0131\u015f gezegenin daha fazla y\u0131ld\u0131z \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 bloke edip ve daha b\u00fcy\u00fck parlakl\u0131k d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc olu\u015fturabilmesi.<\/p>\n<p>Bununla birlikte \u201cgalaktik d\u0131\u015f gezegen tahminleri\u201dni do\u011frulamak i\u00e7in PLANET ekibi olduk\u00e7a farkl\u0131 (ve daha rasgele) \u201cmikrolensleme\u201d olarak bilinen d\u0131\u015f gezegen tespiti metodu uygulad\u0131.<\/p>\n<p>Mikrolensleme \u00e7ok fazla sabra ve \u015fansa ihtiya\u00e7 duyulan bir y\u00f6ntem. Fakat yeterli zaman ve y\u0131ld\u0131z verildi\u011finde d\u0131\u015f gezegenler bu y\u00f6ntemle ke\u015ffedilebilir.<\/p>\n<p>Bizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131zdan y\u0131ld\u0131zlar g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde dola\u015f\u0131rken ara s\u0131ra bir y\u0131ld\u0131z di\u011ferinin tam \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7er. Daha uzaktaki y\u0131ld\u0131zdan gelen \u0131\u015f\u0131k, yak\u0131ndaki y\u0131ld\u0131z\u0131n yer\u00e7ekimi nedeniyle b\u00fck\u00fclebilir ve parlakl\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcre i\u00e7in artabilir.<\/p>\n<p>\u00d6n plandaki y\u0131ld\u0131z b\u00fcy\u00fcte\u00e7 g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr ve d\u00fcnyadan g\u00f6zlemleyen astronomlar i\u00e7in arka plandaki y\u0131ld\u0131z\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 fokuslar. Y\u0131ld\u0131z ne kadar b\u00fcy\u00fck k\u00fctleye sahip ise, parlakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 o kadar fazla olacakt\u0131r. Kritik nokta i\u015fte buradad\u0131r. \u00d6n plandaki y\u0131ld\u0131z y\u00f6r\u00fcngesinde bir d\u0131\u015f gezegene veya gezegenler sitemine sahip ise olu\u015fan fazladan yer\u00e7ekimi ek bir \u0131\u015f\u0131k parlamas\u0131 meydana getirecektir ve dolay\u0131s\u0131yla D\u00fcnya\u2019daki astronomlar \u00f6ndeki y\u0131ld\u0131z\u0131n d\u0131\u015f gezegenlerinin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00f6r\u00fcngesini \u00f6l\u00e7meleri m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z taraf\u0131ndan olu\u015fturulan mikrolens \u0131\u015f\u0131mas\u0131 yakla\u015f\u0131k bir ay s\u00fcrerken bir d\u0131\u015f gezegeninki ise sadece birka\u00e7 saat s\u00fcrer. Mikrolensleme olay\u0131 rasgele olu\u015fur ve y\u0131ld\u0131z se\u00e7imine ba\u011fl\u0131 de\u011fildir.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 zamanda metot Merk\u00fcr kadar k\u00fc\u00e7\u00fck veya Sat\u00fcrn\u2019\u00fcn G\u00fcne\u015f\u2019e olan uzakl\u0131\u011f\u0131 kadar kendi y\u0131ld\u0131z\u0131ndan uzak d\u0131\u015f gezegenleri bile tespit edebilir. Kepler teleskopunun aktarma tespit metodu kendi y\u0131ld\u0131zlar\u0131na yak\u0131n y\u00f6r\u00fcngede d\u00f6nen gezegenleri tespit ederken mikrolensleme y\u00f6nteminin b\u00f6yle bir k\u0131s\u0131tlamas\u0131 yoktur.<\/p>\n<p>Sonu\u00e7 olarak astronomlar, 40 mikrolensleme olay\u0131 tespit etti\u011finde ve bunlardan 3\u2019\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f gezegen oldu\u011funu bildirdi\u011finde, bizim galaksimizdeki d\u0131\u015f gezegene sahip y\u0131ld\u0131zlar\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u00e7in istatistiksel analiz yapabildiler.<\/p>\n<p>PLANET ekibi bu analizden yola \u00e7\u0131karak bizim galaksimizdeki y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u00e7evresinde 100 milyar d\u0131\u015f gezegenin yer ald\u0131\u011f\u0131na dair kaba bir tahminde bulundu. Ek olarak, 6 y\u0131ld\u0131zdan birinin J\u00fcpiter ile ayn\u0131 k\u00fctlede bir d\u0131\u015f gezegene ev sahipli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n yar\u0131s\u0131n\u0131n Nept\u00fcn b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde d\u0131\u015f gezegene ve 3\u2019te 2\u2019sinin ise D\u00fcnya b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde gezegene sahip oldu\u011funu \u00f6ng\u00f6rd\u00fcler.<\/p>\n<p>Enteresan \u015fekilde bu sonu\u00e7lar G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nden 50 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131kta en az 1500 d\u0131\u015f gezegen oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor.<\/p>\n<p>Kepler bilim tak\u0131m\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131, galaksimizde k\u00fc\u00e7\u00fck gezegenlerin bask\u0131n oldu\u011fu fikrini PLANET i\u015fbirli\u011fi de destekliyor.<\/p>\n<p>STScl astronomu ve PLANET\u2019in e\u015f kurucusu Kailash Sahu \u015f\u00f6yle diyor: \u201cBunun anlam\u0131, istatistiksel olarak galaksideki her y\u0131ld\u0131z en az bir veya daha fazla gezegene sahip olmak zorunda.\u201d<\/p>\n<p>NASA D\u0131\u015f Gezegen Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nden Stephen Kane \u201c3 temel gezegen tespiti tekni\u011finin sonu\u00e7lar\u0131 (radyal h\u0131z, aktarma ve mikrolensleme teknikleri) g\u00f6steriyor ki; sadece galaksideki gezegenlerin say\u0131s\u0131 fazla de\u011fil, ayn\u0131 zamanda k\u00fc\u00e7\u00fck gezegenlerin say\u0131s\u0131 da b\u00fcy\u00fck gezegenlere k\u0131yasla daha fazla. Bu ya\u015fanabilir gezegenleri ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in bizi cesaretlendirmekte.\u201d diyor.<\/p>\n<p>Tabi ki, bu istatistiksel analiz sadece bir tahmin ve Samanyolu boyunca yabanc\u0131 d\u00fcnyalar\u0131n ger\u00e7ek da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ile ilgili \u00e7ok zay\u0131f bir bilgi birikimine dayanmakta. Bu say\u0131 olduk\u00e7a farkl\u0131 da olabilir. Fakat yapmam\u0131z gereken daha fazla d\u0131\u015f gezegen ke\u015ffetmek ve kendi g\u00fcne\u015f sistemimizin tek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n daha fazla fark\u0131nda olmak.<\/p>\n<p>Fakat D\u00fcnya benzersiz mi? Maalesef bu farkl\u0131 d\u00fcnyalar\u0131n atmosferini tam olarak anlayamay\u0131z ve herhangi birinin ger\u00e7ek anlamda \u201cD\u00fcnya analo\u011fu\u201d oldu\u011funu do\u011frulayamay\u0131z. Fakat yeterince zaman sab\u0131r ve bilimsel beceri ile cevap \u00e7ok uzak olmayabilir.<\/p>\n<p><strong>Kaynak: <\/strong>Milky way crammed with 100 billion alien worlds? \u201chttp:\/\/news.discovery.com\/space\/milky-way-stuffed-with-100-billion-alien-worlds-120110.html\u201d (20.01.2012)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rlayan: Elif Esen Ge\u00e7en y\u0131l astronomlar bizim galaksimizdeki d\u0131\u015f gezegenlerin (G\u00fcne\u015f Sistemi d\u0131\u015f\u0131nda bulunan gezegenler) say\u0131s\u0131n\u0131 tahmin etmek i\u00e7in Kepler uzay teleskopu taraf\u0131ndan ke\u015ffedilen d\u0131\u015f gezegenleri rehber olarak kullanarak istatistiksel bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcde bulundular ve en az 50 milyar yabanc\u0131 d\u00fcnya ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131lar. Bug\u00fcn ise Baltimor\u2019daki Uzay Teleskopu Bilimleri Enstit\u00fcs\u00fc astronomlar\u0131 ve PLANET i\u015fbirli\u011fi, \u00f6ng\u00f6r\u00fclerini de\u011fi\u015ftirerek [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":43922,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[133,38,3256],"tags":[293,297,4169,6620,1748,392,404],"class_list":["post-43921","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-96-sayi","category-dergi-sayilari","category-uzay-ve-havacilik","tag-gezegenler","tag-gunes-sistemi","tag-kepler-uzay-teleskobu","tag-planet","tag-samanyolu","tag-uzay","tag-yildizlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43921","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=43921"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/43921\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/43922"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=43921"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=43921"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=43921"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}