{"id":4397,"date":"2016-01-12T10:00:27","date_gmt":"2016-01-12T08:00:27","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=4397"},"modified":"2016-01-12T10:00:27","modified_gmt":"2016-01-12T08:00:27","slug":"biliminsanlari-farelerde-bilinci-manipule-etti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/01\/12\/biliminsanlari-farelerde-bilinci-manipule-etti","title":{"rendered":"Biliminsanlar\u0131 farelerde bilinci manip\u00fcle etti"},"content":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/strong> Biliminsanlar\u0131 farelerde talamusun (orta-alt beyin) bilincin farkl\u0131 durumlar\u0131nda beyni nas\u0131l ayarlad\u0131\u011f\u0131n\u0131, akort etti\u011fini belirlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Talamusun g\u00f6revi, en temel ifadesiyle, koku duyusu d\u0131\u015f\u0131nda kalan t\u00fcm somatik (dokunmaya dayal\u0131), g\u00f6rsel ve i\u015fitsel uyar\u0131lar\u0131 serebruma, yani \u201cistemli\u201d faaliyetlerin geli\u015ftirildi\u011fi b\u00f6lgelere aktarmak, baz\u0131lar\u0131na belli gecikmeler koymak, baz\u0131lar\u0131n\u0131 tamamen iptal etmek ve benzeri d\u00fczenlemeleri yapmakt\u0131r. Ayr\u0131ca bu g\u00f6revlerini yerine getirerek bilinci, uykuyu ve uyan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 da kontrol eder.<\/p>\n

 <\/p>\n

Biliminsanlar\u0131, farelerde, beynin \u201cuyar\u0131lma\u201d b\u00f6lgesi olan talamustaki n\u00f6ronlar\u0131n ate\u015flenme oranlar\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirerek onlar\u0131 uyan\u0131kl\u0131ktan bilin\u00e7sizli\u011fe kadar de\u011fi\u015fen yelpazedeki beyin de\u011fi\u015fikliklerine sokabildi. \u00c7al\u0131\u015fma, e-LIFE<\/em>\u2019da yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131ndaki Stanford \u00dcniversitesi N\u00f6roloji, Beyin Cerrahisi ve Biyomekanik B\u00f6l\u00fcmleri\u2019nden Prof. Jin Hyung Lee\u2019e g\u00f6re \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, merkez talamusun beyindeki farkl\u0131 aktiviteleri ve uyar\u0131lmay\u0131 ayarlayan bir radyo istasyonu gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015ftir.<\/p>\n

Beyne derinlikli bir incelemeyle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, talamusun v\u00fccuttan kortekse n\u00f6ral uyar\u0131lar\u0131 g\u00f6nderen bir yay\u0131n istasyonu gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Talamusun merkezinde olu\u015fan bir hasarlanma olas\u0131l\u0131kla uyku, dikkat ve haf\u0131za sorunlar\u0131 yaratacakt\u0131r. Daha \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar, talamik n\u00f6ronlara yap\u0131lan uyar\u0131lar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck bilin\u00e7 d\u00fczeyi olu\u015fmu\u015f travmatik beyin hasarl\u0131 hastalarda uyan\u0131kl\u0131k sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n

Dr. Lee\u2019nin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, uyuyan farelerin \u0131\u015f\u0131\u011fa hassas merkez talamus n\u00f6ronlar\u0131na lazer at\u0131\u015flar\u0131 g\u00f6nderildi. Bu h\u00fccrelerde bir ate\u015flenme meydana geldi. Saniyede 40-100 aras\u0131 y\u00fcksek frekansl\u0131 at\u0131\u015flarda fareler uyand\u0131lar. \u00c7eli\u015fkili olarak saniyede 10 at\u0131\u015f gibi d\u00fc\u015f\u00fck frekanslarda ise, farelerde epilepsi ataklar\u0131n\u0131 hat\u0131rlatan belli bir noktaya sabit bakarak ard\u0131ndan da uykuya ge\u00e7i\u015f belirlendi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n, uyku ile uyan\u0131kl\u0131k ge\u00e7i\u015flerinde beyinde nas\u0131l bir devre sistemi olu\u015ftu\u011fuyla ilgili \u00f6nemli bilgiler verdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n

Biliminsanlar\u0131, beyin aktivitesini g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemek i\u00e7in fonksiyonel MR incelemesi yapt\u0131klar\u0131nda, y\u00fcksek ve d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 uyar\u0131lar\u0131n fare beyninde \u00e7ok farkl\u0131 aktiviteler ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemledi. Kortikal beyin b\u00f6lgesi aktivitesi y\u00fcksek frekansl\u0131 uyar\u0131larla y\u00fckselirken, d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131larla tamamen inhibe (bask\u0131lanma) oluyordu. Elektriksel kay\u0131tlar da bu sonu\u00e7lar\u0131 do\u011frulad\u0131. Somatosens\u00f6ri korteksteki (deri ve i\u00e7 organlardan duyusal uyaran alg\u0131s\u0131 ile ilgili beyin b\u00f6l\u00fcm\u00fc) n\u00f6ronlar y\u00fcksek frekansl\u0131 uyar\u0131larda daha fazla aktivite g\u00f6sterirken d\u00fc\u015f\u00fckte daha az hareketleniyordu. Peki beynin geri kalan\u0131nda farkl\u0131 etkilere \u00f6nderlik eden belli bir b\u00f6lgedeki ayn\u0131 n\u00f6ronlar\u0131n ate\u015flenme oran\u0131 nas\u0131l de\u011fi\u015ftirilebilirdi?<\/p>\n

Daha ileri deneyler, d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 uyar\u0131lar s\u0131ras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan farkl\u0131 etkilerin belki de zona incerta olarak bilinen talamus alt\u0131 alanda yatay \u015fekilde uzanan bir b\u00f6lgedeki gri madde h\u00fccrelerinin tekil bir uyar\u0131lma modeliyle kom\u015fu beyin b\u00f6lgesindeki inhibit\u00f6r n\u00f6ronlar\u0131 tetiklenmesiyle olu\u015fabilece\u011fini g\u00f6stermi\u015ftir. Bu b\u00f6lgedeki h\u00fccrelerin, duyu korteksindeki h\u00fccrelere inhibit\u00f6r sinyaller g\u00f6nderdi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

Elektriksel kay\u0131tlar, merkez talamusa d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 uyar\u0131lar verildi\u011finde, zona incerta n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n asimetrik bir modelle yan\u0131t verdi\u011fini, bunun da asl\u0131nda uyku halinde g\u00f6r\u00fclen modelle daha \u00e7ok uyu\u015ftu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. Aksine benzer etki y\u00fcksek frekansl\u0131 uyar\u0131da olu\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. Dahas\u0131, merkez talamusun d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 uyar\u0131lmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda zona incerta n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n ate\u015flenmesi engellendi\u011finde, duyusal korteks h\u00fccrelerinin ortalama aktivitesi de azalm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Travmatik beyin hasarlar\u0131n\u0131n tedavisinde talamusun derin uyar\u0131lmas\u0131n\u0131n umut verdi\u011fi g\u00f6sterilmi\u015f olsa da, bu hastalardaki bilin\u00e7lilik durumunun d\u00fczelmesi epeyce yava\u015f olmaktad\u0131r.<\/p>\n

Dr. Lee \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n beyin devrelerinin uyan\u0131kl\u0131l\u0131k durumunu nas\u0131l d\u00fczenledi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ileri beyin hasarlar\u0131 ve di\u011fer n\u00f6rolojik hastal\u0131klar\u0131n\u0131n tedavisinde kullan\u0131labilece\u011fini de \u00fcmit ediyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

Haz\u0131rlayan: Dr. Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n

KAYNAKLAR<\/strong><\/p>\n