{"id":44211,"date":"2011-11-01T00:18:57","date_gmt":"2011-10-31T22:18:57","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=44211"},"modified":"2020-05-18T00:28:12","modified_gmt":"2020-05-17T21:28:12","slug":"50-soruda-evren-cikti-evrenin-uzak-koselerine-kisa-surede-varmak-icin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2011\/11\/01\/50-soruda-evren-cikti-evrenin-uzak-koselerine-kisa-surede-varmak-icin","title":{"rendered":"50 Soruda Evren \u00e7\u0131kt\u0131! Evren\u2019in \u201cuzak\u201d k\u00f6\u015felerine \u201ck\u0131sa s\u00fcrede\u201d varmak i\u00e7in\u2026"},"content":{"rendered":"<p>Uzay denince \u00e7ok uzak mesafeler gelir akl\u0131m\u0131za genelde; oysa uzay kap\u0131 kom\u015fumuz say\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u0130stanbul\u2019da oturan okurlar\u0131m\u0131z i\u00e7in uzay, \u0130zmit kadar yak\u0131nd\u0131r. Carl Sagan\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi, e\u011fer otomobilinizi yere dik konuma getirip havada ilerleyebilseniz, bir saat i\u00e7inde uzaya var\u0131rs\u0131n\u0131z. Atmosferin bitip uzay\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 keskin bir hat yoktur, ge\u00e7i\u015f a\u015famal\u0131d\u0131r; ama bilim insanlar\u0131 uzay\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 i\u00e7in yerden yaln\u0131zca 100 km yukar\u0131da olan karman hatt\u0131 ad\u0131n\u0131 verdikleri bir s\u0131n\u0131r belirlemi\u015ftir. Ve bu uzakl\u0131k, biz D\u00fcnyal\u0131 faniler i\u00e7in ula\u015f\u0131labilir uzakl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fclerindedir. Peki D\u00fcnya\u2019dan uzay\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 yere gidebilmekle Evren\u2019de bir arpa boyu yol alm\u0131\u015f olabiliyor muyuz?<\/p>\n<p>Saatte ortalama 100 km giden otomobilimizle yola devam edelim. Var\u0131\u015f noktam\u0131z G\u00fcne\u015f. \u00d6yle ya, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz sistemin merkezine do\u011fru gidiyoruz. Aman ha yola haz\u0131rl\u0131kl\u0131 \u00e7\u0131kal\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc h\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 hi\u00e7 de\u011fi\u015ftirmeksizin ve hi\u00e7 mola vermeksizin yakla\u015f\u0131k 170 y\u0131l gitmemiz gerek! Oysa, G\u00fcne\u015f\u2019den yola \u00e7\u0131kan \u0131\u015f\u0131nlar, D\u00fcnyam\u0131za sadece 8 dakika 20 saniyede ula\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Evren\u2019de yola saatte 100 km giden bir ara\u00e7la m\u0131 \u00e7\u0131k\u0131l\u0131r, uzay ara\u00e7lar\u0131 ne g\u00fcne duruyor diyebilirsiniz; \u00f6yle ya, \u201cuzay \u00e7a\u011f\u0131nday\u0131z\u201d; \u00f6yleyse sizi Helios A ve Helios B\u2019ye alal\u0131m. Bug\u00fcne kadar insan yap\u0131m\u0131 en h\u0131zl\u0131 ara\u00e7lar, G\u00fcne\u015f\u2019i incelemek \u00fczere f\u0131rlat\u0131lan, h\u0131zlar\u0131 saatte 250.000 km\u2019ye ula\u015fan Helios A ve Helios B\u2019dir. G\u00fcne\u015f\u2019i inceleyebilecekleri mesafeye ne kadar s\u00fcrede ula\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 bilemiyorum, ama otomobilimizden 2500 kat daha h\u0131zl\u0131 olan bu ara\u00e7lar\u0131n, kaba bir hesapla G\u00fcne\u015f\u2019e yakla\u015f\u0131k 25 g\u00fcnde varabileceklerini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p>Y\u0131ld\u0131z\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6rd\u00fck, ama yeter mi, ba\u015fka y\u0131ld\u0131zlar da g\u00f6rmek gerek&#8230; Helios A ve Helios B ile rotam\u0131z\u0131 G\u00fcne\u015f\u2019e en yak\u0131n y\u0131ld\u0131z olan Proxima\u2019ya (G\u00fcne\u015f\u2019e yakla\u015f\u0131k 40 trilyon km uzaktad\u0131r) \u00e7evirdik, var\u0131\u015f s\u00fcremiz tahmini 18.000 y\u0131l! \u00c7ok de\u011fil, insano\u011flunun uygarl\u0131k tarihinin yakla\u015f\u0131k iki kat\u0131 kadarc\u0131k\u2026 Saatte 100 km yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z otomobilimizle var\u0131\u015f s\u00fcremizden s\u00f6z etmiyorum bile! Saatte 250.000 km h\u0131zla giden uzay ara\u00e7lar\u0131yla 18.000 y\u0131lda anca ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z Proxima yaln\u0131zca 4,24 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 \u00f6tededir. Yani Proxima\u2019n\u0131n \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 D\u00fcnyam\u0131za 4,24 y\u0131l sonra gelmektedir. Evren s\u00f6z konusu olunca, insan\u0131n uzakl\u0131k-yak\u0131nl\u0131k ve b\u00fcy\u00fckl\u00fck-k\u00fc\u00e7\u00fckl\u00fck alg\u0131s\u0131 nas\u0131l da tuzla buz oluyor de\u011fil mi?<\/p>\n<p>G\u00f6kbilimciler evrenin ne kadar b\u00fcy\u00fck oldu\u011funu bilemiyorlar. Evren belki de s\u0131n\u0131rs\u0131z, ama bizim hakk\u0131nda bilgi sahibi olabildi\u011fimiz s\u0131n\u0131rl\u0131 bir evren b\u00f6lgesi var. G\u00f6zleyebildi\u011fimiz ve hakk\u0131nda bilgi edindi\u011fimiz Evren b\u00f6lgesine \u201cg\u00f6zlemlenebilir Evren\u201d deniyor. Yap\u0131lan hesaplara g\u00f6re, g\u00f6zlemlenebilir Evren\u2019in yar\u0131\u00e7ap\u0131 46 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131. Evren\u2019de g\u00f6rebildi\u011fimiz her \u015fey, D\u00fcnyam\u0131z\u0131n merkezde oldu\u011fu 92 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 \u00e7apl\u0131 bir k\u00fcrenin i\u00e7inde yer al\u0131yor. Yani \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131na ula\u015fsak bile \u2013ki g\u00f6relilik kuramlar\u0131na g\u00f6re m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil-, 46 milyar y\u0131lda varaca\u011f\u0131m\u0131z uzakl\u0131klardan s\u00f6z ediyoruz\u2026 Tabii, ula\u015fmay\u0131 hedefledi\u011fimiz b\u00f6lgelerin h\u0131zla uzakla\u015fmakta oldu\u011funu, evrenin durmaks\u0131z\u0131n geni\u015fledi\u011fini de unutmayal\u0131m.<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bilimin de\u011feri burada. \u0130nsano\u011flu, fiziksel olarak ula\u015fmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131 uzakl\u0131klar\u0131n bilgisine ula\u015fabiliyor. Hen\u00fcz yaln\u0131zca en yak\u0131n\u0131m\u0131zdaki g\u00f6kcismine, Ay\u2019a insan g\u00f6nderebildik. Ama Evren\u2019in \u015fu anda bizden 46 milyar \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta olan b\u00f6lgelerine kadar bilgi sahibiyiz.<\/p>\n<p><strong>Endi\u015felenmeyin, yolun sonu g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u2026<br \/>\n<\/strong>Bu ilk okuyu\u015fta karma\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnen hesaplara ra\u011fmen, h\u00e2l\u00e2 bu yaz\u0131y\u0131 okumakta olan, k\u0131ymetli Bilim ve Gelecek okurlar\u0131na sesleniyorum. 400 y\u0131ld\u0131r teleskoplarla, 80 y\u0131ld\u0131r radyoteleskoplarla ve yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131ld\u0131r da uzay ara\u00e7lar\u0131yla inceledi\u011fimiz Evren\u2019in uzak-yak\u0131n k\u00f6\u015feleriyle ilgili temel bilgilerin pop\u00fcler bir bi\u00e7imde s\u00fcz\u00fclm\u00fc\u015f hallerine, D\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fclerinde bile olduk\u00e7a \u201ch\u0131zl\u0131\u201d varabilirsiniz. Kitap\u00e7\u0131ya ula\u015fabildi\u011finiz s\u00fcre kadar! Bu yaz\u0131n\u0131n g\u00fczerg\u00e2h\u0131n\u0131 kitap\u00e7\u0131dan ge\u00e7irebiliriz; \u00e7\u00fcnk\u00fc orada <em>50 Soruda Evren<\/em>\u2019i bulacaks\u0131n\u0131z. Uzakl\u0131k-yak\u0131nl\u0131k kurgusuyla bir araya getirdi\u011fim, kimisini direkt olarak kulland\u0131\u011f\u0131m, kimisini ak\u0131l y\u00fcr\u00fctmelerime altl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131m bilgileri, bu kitaptan sa\u011flad\u0131m. Ama tabii <em>50 Soruda Evren<\/em>\u2019in kapsam\u0131 olduk\u00e7a geni\u015f, Evren\u2019le ilgili t\u00fcm temel konular ele al\u0131n\u0131yor; hem de hemen hi\u00e7bir form\u00fcle ba\u015fvurmadan, olduk\u00e7a yal\u0131n bir anlat\u0131mla.<\/p>\n<p>Kitab\u0131n yazar\u0131 \u00c7a\u011flar Sunay, T\u00dcB\u0130TAK <em>Bilim ve Teknik<\/em> okurlar\u0131 kadar, <em>Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in kadim okurlar\u0131na da olduk\u00e7a tan\u0131d\u0131k gelecek bir isim olsa gerek. Sevgili \u00c7a\u011flar, <em>Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019in ilk say\u0131lar\u0131nda \u201cBilim G\u00fcndemi\u201d k\u00f6\u015fesinin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00fcstlenmek yan\u0131nda, dergimiz i\u00e7in \u00e7e\u015fitli pop\u00fcler bilim makaleleri de kaleme alm\u0131\u015ft\u0131. \u00dclkemizin ne yaz\u0131k ki say\u0131ca olduk\u00e7a az pop\u00fcler bilim yazarlar\u0131 i\u00e7inde, en niteliklilerinden oldu\u011funu, ilk telif kitab\u0131 olan <em>50 Soruda Evren<\/em> ile bir kez daha kan\u0131tl\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>50 Soruda Evren, \u00c7a\u011flar Sunay, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, 50 Soruda Dizisi: 10, Ekim 2011, 248 s. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzay denince \u00e7ok uzak mesafeler gelir akl\u0131m\u0131za genelde; oysa uzay kap\u0131 kom\u015fumuz say\u0131l\u0131r. \u00d6rne\u011fin \u0130stanbul\u2019da oturan okurlar\u0131m\u0131z i\u00e7in uzay, \u0130zmit kadar yak\u0131nd\u0131r. Carl Sagan\u2019\u0131n s\u00f6yledi\u011fi gibi, e\u011fer otomobilinizi yere dik konuma getirip havada ilerleyebilseniz, bir saat i\u00e7inde uzaya var\u0131rs\u0131n\u0131z. Atmosferin bitip uzay\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 keskin bir hat yoktur, ge\u00e7i\u015f a\u015famal\u0131d\u0131r; ama bilim insanlar\u0131 uzay\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 i\u00e7in [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":44212,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[130,38,510,511],"tags":[5526,5106,657,6693],"class_list":["post-44211","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-93-sayi","category-dergi-sayilari","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-50-soruda-evren","tag-bilim-ve-gelecek-kitapligi","tag-evren","tag-uzay-dunya"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44211","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/470"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=44211"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/44211\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/44212"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=44211"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=44211"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=44211"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}