G\u00f6kbilimciler Nobeyama 45m radyo teleskobunu kullanarak Samanyolu Galaksisinin merkezinde, G\u00fcne\u015f\u2019ten 100 bin kat daha a\u011f\u0131r, g\u00f6r\u00fcnmez bir kara deli\u011fin i\u015faretleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. G\u00f6kbilimciler bu orta k\u00fctleli kara deli\u011fin galaksilerin merkezindeki s\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin do\u011fu\u015flar\u0131n\u0131 anlamada anahtar olabilece\u011fini tahmin ediyor.<\/p>\n
Japonya\u2019daki Keio \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Tamarahu Oka \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki birtak\u0131m g\u00f6kbilimci, Samanyolu\u2019nun merkezinden yaln\u0131zca 200 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta CO-0.40-0.22 isimli ne oldu\u011fu muammal\u0131 bir gaz bulutu buldu. Gaz bulutunu s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 yapan \u015fey, sahip oldu\u011fu \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 geni\u015f h\u0131z da\u011f\u0131lmas\u0131; bulut olduk\u00e7a geni\u015f bir h\u0131z aral\u0131\u011f\u0131nda bulunan bir gaz i\u00e7eriyor. Tak\u0131m bu gizemli \u00f6zelli\u011fi ikisi de Japonya Ulusal Astronomi Rasathanesi taraf\u0131ndan \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan Japonya\u2019daki Nobeyama 45m ve \u015eili\u2019deki ASTE radyo teleskoplar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla buldu.<\/p>\n
Daha detayl\u0131 ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in tak\u0131m yine Nobeyama 45m teleskobunu kullanarak 18 molek\u00fclden \u00e7\u0131kan 21 \u00e7izgiyi inceledi. Sonu\u00e7lar gaz bulutunun eliptik bir \u015fekle sahip oldu\u011funu ve bulutun iki bile\u015fenden olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterdi: 100 km\/s\u2019lik olduk\u00e7a geni\u015f h\u0131z da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131 olan kat\u0131 ama d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funluklu bile\u015fen ve dar h\u0131z da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131yla 10 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131na uzanan yo\u011fun bile\u015fen.<\/p>\n
Bu h\u0131z da\u011f\u0131l\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ok geni\u015f yapan \u015fey nedir? Bulutun i\u00e7inde delikler yok. Ayr\u0131ca X-ray ve k\u0131z\u0131l\u00f6tesi g\u00f6zlemler de hi\u00e7bir kat\u0131 obje bulamad\u0131. Bu \u00f6zellikler h\u0131z da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcpernova patlamalar\u0131 gibi \u00e7evreden gelen enerjilerle ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n
Tak\u0131m g\u00fc\u00e7l\u00fc bir k\u00fctle\u00e7ekimi kuvvetiyle f\u0131rlat\u0131lan gaz bulutlar\u0131n\u0131n basit bir sim\u00fclasyonunu yapt\u0131. Sim\u00fclasyonda \u00f6nce k\u00fctle\u00e7ekim kayna\u011f\u0131 gaz bulutlar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor ve bulutlar\u0131n h\u0131z\u0131 artabildi\u011fi noktaya kadar art\u0131yor, objeye en yak\u0131n noktada maksimuma ula\u015f\u0131yor. Daha sonra bulutlar devam edip objeyi ge\u00e7iyor ve h\u0131zlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor. \u00a0Tak\u0131m e\u011fer 0,3 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 yar\u0131\u00e7apl\u0131 ve G\u00fcne\u015f\u2019in k\u00fctlesinden 100 bin kat daha b\u00fcy\u00fck bir k\u00fctle\u00e7ekim kayna\u011f\u0131 kullan\u0131rsa g\u00f6zledikleri verilere en iyi uyumu sa\u011flayabildi\u011fini buldu. Astrophysical Journal Letters\u2019<\/em>da<\/em>\u00a0yay\u0131mlanan makalede makalenin ba\u015fyazar\u0131 Oka \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yor: \u201cX-Ray ve k\u0131z\u0131l\u00f6tesi g\u00f6zlemlerde hi\u00e7bir kat\u0131 objeyle kar\u015f\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ger\u00e7e\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, bildi\u011fimiz kadar\u0131yla yo\u011fun k\u00fctleli obje i\u00e7in en iyi aday bir kara delik.\u201d<\/p>\n E\u011fer durum b\u00f6yleyse, bu orta k\u00fctleli bir karadeli\u011fin ilk ke\u015ffi. G\u00f6kbilimciler bug\u00fcne kadar iki boyutta kara delik biliyordu: \u00c7ok a\u011f\u0131r y\u0131ld\u0131zlar\u0131n devasa patlamalar\u0131yla olu\u015fmu\u015f y\u0131ld\u0131z k\u00fctleli kara delikler ve genellikle galaksilerin merkezinde bulunan s\u00fcper k\u00fctleli kara delikler (SMBH). S\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin k\u00fctleleri G\u00fcne\u015f\u2019in k\u00fctlesinin birka\u00e7 milyon kat\u0131ndan milyarlarca kat\u0131na kadar b\u00fcy\u00fckl\u00fckte olabilir. \u015eimdiye kadar pek \u00e7ok s\u00fcper k\u00fctleli kara delik bulundu, fakat bunlar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu hi\u00e7 kimse bilmiyor. Bir fikir bunlar\u0131n \u00e7ok say\u0131da orta k\u00fctleli karadeli\u011fin birle\u015fmesiyle olu\u015ftu\u011fu. Ama bu fikir bir problem ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yor, bug\u00fcne kadar orta k\u00fctleli kara deliklerin bulundu\u011funa dair hi\u00e7bir sa\u011flam g\u00f6zlemsel kan\u0131t yok. E\u011fer Sgr A\u2019dan (Samanyolu\u2019nun merkezindeki 400 milyon G\u00fcne\u015f kadar k\u00fctlesi olan s\u00fcper k\u00fctleli kara delik) yaln\u0131zca 200 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzaktaki CO-0.40-0.22 bulutu bir orta k\u00fctleli kara delik i\u00e7eriyorsa, bu s\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin orta k\u00fctleli kara deliklerin birle\u015fmesiyle olu\u015ftu\u011fu fikrini destekleyebilir.<\/p>\n Bu sonu\u00e7lar radyo teleskoplar\u0131yla kara delik ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in yeni bir yol a\u00e7t\u0131. Yak\u0131ndaki g\u00f6zlemler CO-0.40-0.22\u2019ye benzer geni\u015f h\u0131z da\u011f\u0131l\u0131ml\u0131 s\u0131k\u0131\u015f\u0131k ba\u015fka bulutlar\u0131n da oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Tak\u0131m bu bulutlar\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131n kara delik i\u00e7erebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. \u00a0Bir \u00e7al\u0131\u015fma Samanyolu galaksisinde 100 milyon tane kara delik oldu\u011funu, fakat X-ray g\u00f6zlemlerinin \u015fimdiye kadar yaln\u0131zca bir ka\u00e7 d\u00fczinesini buldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Kara deliklerin \u00e7o\u011fu karanl\u0131kt\u0131r ve herhangi bir dalga boyunda g\u00f6zlenmesi \u00e7ok zordur. Oka\u2019ya g\u00f6re gaz hareketlerinin radyo teleskoplar\u0131yla incelenmesi, karanl\u0131k kara deliklerin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda tamamlay\u0131c\u0131 bir yol sa\u011flayabilir. Ayr\u0131ca, Oka Nobeyama 45m teleskobu kullan\u0131larak devam etmekte olan Samanyolu geni\u015f alan ara\u015ft\u0131rma g\u00f6zlemlerinin ve ALMA teleskobu kullan\u0131larak yap\u0131lan galaksi yak\u0131nlar\u0131ndaki y\u00fcksek \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc g\u00f6zlemlerin kara delik adaylar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u015fekilde art\u0131rmakta b\u00fcy\u00fck bir potansiyel ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor.<\/p>\n G\u00f6zlem sonu\u00e7lar\u0131 Oka ve ekibi taraf\u0131ndan yay\u0131mland\u0131. Tak\u0131m \u00fcyeleri Tomoharu Oka, Reiko Mizuno, Kodai Miura ve Shunya Takekawa imzal\u0131 yaz\u0131, Astrophysical Journal Letters<\/em>\u00a0dergisindeki \u201cGalaksimizin Merkez Molek\u00fcler B\u00f6lgesindeki Orta K\u00fctleli Karadeli\u011fin \u0130mzas\u0131\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131yla 1 Ocak 2016\u2019da yay\u0131mland\u0131. Bu ara\u015ft\u0131rma bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar i\u00e7in devlet deste\u011fi veren Japon Bilim Te\u015fvik Derne\u011fi (JSPS) taraf\u0131ndan desteklendi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" G\u00f6kbilimciler Nobeyama 45m radyo teleskobunu kullanarak Samanyolu Galaksisinin merkezinde, G\u00fcne\u015f\u2019ten 100 bin kat daha a\u011f\u0131r, g\u00f6r\u00fcnmez bir kara deli\u011fin i\u015faretleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131. G\u00f6kbilimciler bu orta k\u00fctleli kara deli\u011fin galaksilerin merkezindeki s\u00fcper k\u00fctleli kara deliklerin do\u011fu\u015flar\u0131n\u0131 anlamada anahtar olabilece\u011fini tahmin ediyor. Japonya\u2019daki Keio \u00dcniversitesi\u2019nden Prof. Tamarahu Oka \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcndeki birtak\u0131m g\u00f6kbilimci, Samanyolu\u2019nun merkezinden yaln\u0131zca 200 \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakta […]<\/p>\n","protected":false},"author":915,"featured_media":16221,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[181,30,19,26],"tags":[248,766,1091,1748,392],"class_list":["post-4439","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-144-sayi","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-astronomi","tag-kara-delik","tag-kutle","tag-samanyolu","tag-uzay"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t