{"id":44557,"date":"2020-06-01T00:00:50","date_gmt":"2020-05-31T21:00:50","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=44557"},"modified":"2020-05-29T00:14:13","modified_gmt":"2020-05-28T21:14:13","slug":"icimizdeki-yabancilar-suriyelilere-psikanalitik-bir-bakis","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/06\/01\/icimizdeki-yabancilar-suriyelilere-psikanalitik-bir-bakis","title":{"rendered":"\u2018\u0130\u00e7imizdeki yabanc\u0131\u2019lar: Suriyelilere psikanalitik bir bak\u0131\u015f"},"content":{"rendered":"

K\u0131sa bir s\u00fcredir tezim vesilesiyle Su riyeli m\u00fcltecilerle terc\u00fcman e\u015fli\u011finde psikoterapi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fcten psikoterapistlerin deneyimleri ile ha\u015f\u0131r ne\u015firim. Ancak evvelinde, uzunca bir zamand\u0131r \u201cyabanc\u0131 olan\u201d, \u201ctuhaf olan\u201d, \u201c\u00f6teki olan\u201d ile yak\u0131ndan ilgiliyim. \u201cKim bu yabanc\u0131?\u201d sorusuna nerede oldu\u011funu s\u00f6yleyerek kar\u015f\u0131l\u0131k veriyorum: \u201c\u0130\u00e7imizdeki yabanc\u0131\u201d.
\n\u0130\u00e7imizdeki Yabanc\u0131, <\/em>ayn\u0131 zamanda bu yaz\u0131da sizlerle bulu\u015fturmak istedi\u011fim Arno Gruen\u2019in bir kitab\u0131. Gruen bu kitapta \u201cyabanc\u0131\u201dya olan nefretimizin k\u00f6kenleri hakk\u0131nda belki de hi\u00e7 bakmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir yeri, kendi i\u00e7imizi i\u015faret ediyor. Asl\u0131nda \u201cyabanc\u0131\u201d diye addetti\u011fimiz ki\u015fiden de\u011fil, kendi i\u00e7imizde ona benzeyen \u015feylerden nefret ediyoruz. Ya da \u015f\u00f6yle de denebilir, kendi i\u00e7imizde ona benzer yanlar oldu\u011fu i\u00e7in ondan nefret ediyoruz. Yabanc\u0131yla benzerli\u011fimiz artt\u0131k\u00e7a onu \u00f6tekile\u015ftirmemiz ve ona nefretimiz de art\u0131yor. Nas\u0131l, ilgin\u00e7 de\u011fil mi?
\nPsikanaliz bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc destekler. Psikanalizin temellerini in\u015fa eden Freud, biz insanlar\u0131n i\u00e7imizdeki sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n yine kendi i\u00e7imizde bulunan korku oldu\u011funu s\u00f6yler. Kaynak, \u00f6fkelendi\u011fimiz ve sald\u0131rmak istedi\u011fimiz d\u0131\u015fardaki \u015feyde de\u011fildir; kendimizdedir. Benzer bir \u015fekilde, savunma mekanizmalar\u0131ndan biri olan \u201cprojeksiyonun (yans\u0131tma)\u201d meselesi de ayn\u0131. Kendi i\u00e7imizde oldu\u011funu kabul etmekte ve orada tutmakta zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygular\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131zdaki ki\u015fiye yans\u0131t\u0131p, sanki o \u00f6yleymi\u015f gibi ya\u015fant\u0131l\u0131yoruz. Oysa yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygu her ne ise bize ait. Bize ait olan ama bizim i\u00e7in naho\u015f olan duyguyu muhafaza ettirece\u011fimiz bir kap ar\u0131yor gibiyiz. Tehlikeli madde ta\u015f\u0131mak gibi, onu ta\u015f\u0131yan kap biz olmak istemiyoruz.
\nSullivan\u2019\u0131n teorisine (1953) g\u00f6re benlik, di\u011ferleri ile olan etkile\u015fimlerimiz sonucunda olu\u015fan bir \u00f6rg\u00fctlenmedir. Bir ki\u015finin di\u011ferleri ile ileti\u015fim ve ili\u015fki i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 deneyimler i\u00e7selle\u015ftirilir ve \u201cbenli\u011fin\u201d par\u00e7alar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Sullivan, teorisinde \u201ciyi ben\u201d, \u201ck\u00f6t\u00fc ben\u201d ve \u201cben de\u011fil\u201d olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 benlik durumlar\u0131n\u0131n bu \u015fekilde olu\u015ftu\u011funu iddia etmektedir. Bu benlik durumlar\u0131- n\u0131 ay\u0131ran \u015fey, bebe\u011fin di\u011ferleriyle etkile- \u015fimlerini nas\u0131l deneyimledi\u011fi olarak a\u00e7\u0131klan\u0131r. Bebek, kayg\u0131lar\u0131n\u0131 sakinle\u015ftirmek ve hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in nas\u0131l davranaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenen \u00f6z sistemler geli\u015ftirir. Bebe\u011fin beslenmeye, dikkat \u00e7ekmeye ve de\u011fer verilmeye devam etti\u011fi \u00f6z sistem \u201ciyi ben\u201d olarak adland\u0131r\u0131l\u0131r. \u201cK\u00f6t\u00fc ben\u201d, bebe\u011fin ka\u00e7\u0131nmay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fi davran\u0131\u015flar\u0131 i\u00e7erir. Gruen\u2019in kitab\u0131ndan yola \u00e7\u0131karak vurgulanacak k\u0131s\u0131m olan \u201cben de\u011fil\u201d, bebe\u011fin, d\u0131\u015far\u0131yla etkile\u015fim sonucunda sosyal normlara uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131, di\u011ferlerinin uygun kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131 deneyimlerin bebekte yaratt\u0131\u011f\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kayg\u0131dan t\u00fcreyen par\u00e7ad\u0131r. Bu kayg\u0131 bebek i\u00e7in dayan\u0131lmazd\u0131r ve bu nedenle bebek bu benlik durumunda kalamaz. Bu k\u0131sm\u0131 kendi benli\u011finden ay\u0131r\u0131r ve b\u00f6ylece bu k\u0131s\u0131m, onun sahip olmad\u0131\u011f\u0131 \u015feye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. \u201cBu, ben de\u011filim!\u201d (Pizer, 2019).
\nBilhassa 2011 y\u0131l\u0131ndan sonraki s\u00fcre\u00e7te, T\u00fcrkiye\u2019de Suriyelilere y\u00f6nelik alg\u0131n\u0131n \u00e7ok \u00e7e\u015fitlendi\u011fine \u015fahit olmaktay\u0131z. Medyada bu alg\u0131ya y\u00f6nelik farkl\u0131 s\u00f6ylemlere rastlamak m\u00fcmk\u00fcn. Hatta b\u0131rakal\u0131m medyay\u0131, sokaktan ge\u00e7en birini \u00e7evirseniz Suriyeli m\u00fcltecilere y\u00f6nelik en az bir fikri ve duygusu var. Nefret edeni, gitsinler diyeni, k\u0131zan\u0131, bizi ekme\u011fimizden etti diyeni, ac\u0131yan\u0131, yard\u0131m etmek isteyeni\u2026 Herkes kendi i\u00e7indekini Suriyeliler \u00fczerinden g\u00f6r\u00fcyor. Bu, bizim kendi i\u00e7imizdeki \u201cyabanc\u0131\u201d ile nas\u0131l ba\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n yans\u0131mas\u0131. Suriyeliler de bu \u00fclkenin \u201cyabanc\u0131\u201dlar\u0131 ve onlar\u0131n burada var olmas\u0131 bizim \u201ci\u00e7imizdeki yabanc\u0131\u201dy\u0131 tetikliyor. Zira Sullivan\u2019a g\u00f6re benli\u011fimizdeki o yabanc\u0131 par\u00e7ay\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kayg\u0131lanarak kendimizden ayr\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f ve \u201cben olmayan \/ ben de\u011fil\u201d yaparak bizdeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 reddetmi\u015ftik. \u015eimdi T\u00fcrkiye\u2019de var olmalar\u0131, evimize gelmi\u015f yabanc\u0131lar gibi korkutuyor bizi. \u0130nsan\u0131n evi, en derinde kendisi, i\u015fte bu y\u00fczden de bu yabanc\u0131lar, yeniden bizim i\u00e7imizdeki varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 hat\u0131rlat\u0131yor. Freud\u2019un \u201cDas Unheimliche\u201d makalesinde bahsetti\u011fi \u201ctekinsiz\u201d kap\u0131y\u0131 \u00e7al\u0131yor sanki. Tekinsizin ne oldu\u011funu anlamak zor, ama kapsaml\u0131 bir anlay\u0131\u015f yerine insan\u0131n i\u00e7ine i\u015fleyen bir hissi var, belki oradan tan\u0131yoruz. Mesela ben bu yaz\u0131da m\u00fclteci olarak adland\u0131rd\u0131m Suriye\u2019den gelen bu insanlar\u0131 ancak \u00fclkemizde m\u00fclteci stat\u00fcs\u00fcnde de\u011filler. Ge\u00e7ici koruma alt\u0131ndalar. G\u00f6\u00e7men desek de\u011fil, m\u00fclteci desek de\u011fil, ge\u00e7ici koruma alt\u0131nda olmaya dair bir s\u0131fat yok, onlar\u0131 tek seferde tan\u0131mlayacak bir kelime yok. Adeta \u201cne id\u00fc\u011f\u00fc belirsiz (!)\u201d yani tam da \u201ctekinsiz\u201d konumundalar. \u0130\u00e7imizde tutmakta zorland\u0131\u011f\u0131m\u0131z duygular\u0131 yans\u0131tmaya ne de m\u00fcsait bir kap!
\nArno Gruen, \u0130\u00e7imizdeki Yabanc\u0131<\/em>\u2019da Freud\u2019un ve Sullivan\u2019\u0131n teorilerini daha da ileri g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor ve \u015funu iddia ediyor: Freud nas\u0131l ki sald\u0131rganl\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n Ben\u2019imizde olan bir korkuda yatt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyordu oysa \u201ckendi ben\u2019imiz tamamen veya k\u0131smen yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in korkumuzun s\u00fcrekli kayna\u011f\u0131 haline geliyor\u201d.
\nKitab\u0131n\u0131n daha ba\u015f\u0131nda Gruen \u015fu noktaya varmak istedi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor:
\n\u201cYabanc\u0131lara duyulan nefretin, daima, insan\u0131n kendisine duydu\u011fu nefretle bir ili\u015fkisi vard\u0131r. E\u011fer insanlar\u0131n neden ba\u015fkalar\u0131na ac\u0131 \u00e7ektirip onlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 anlamak istiyorsak, \u00f6nce kendi i\u00e7imizdeki tiksindi\u011fimiz \u015feylerle u\u011fra\u015fmal\u0131y\u0131z; \u00e7\u00fcnk\u00fc bir ba\u015fkas\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fman\u0131 ilk olarak kendi i\u00e7imizde aramak gerekir. \u0130\u00e7imizdeki bu par\u00e7ay\u0131, bize onu hat\u0131rlatan yabanc\u0131y\u0131 yok ederek susturmak isteriz. \u0130\u00e7imizdeki, bize yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f par\u00e7am\u0131z\u0131, ancak bu \u015fekilde uzak tutabiliriz\u201d (s. 9).
\nBen, Gruen\u2019in kitab\u0131ndakileri ald\u0131m ve Suriyeli m\u00fcltecilere y\u00f6nelik tutumlara farkl\u0131 bir g\u00f6zle bakmak, meseleyi Gruen\u2019in tuttu\u011fu \u0131\u015f\u0131k ile okumak i\u00e7in kulland\u0131m. Ancak bu \u00f6yle bir kitap ki, okuyan\u0131 kendi ger\u00e7e\u011fiyle temas etmeye ve bu temas\u0131n onu g\u00f6t\u00fcrece\u011fi konular\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye y\u00f6nelik bir etkisi oluyor. Sizin derdiniz i\u00e7inizde \u201cben de\u011fil\u201d diye yaftalad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hangi \u00f6zelliklere aitse, bu kitab\u0131 oradan okuyorsunuz. Kendi i\u00e7imizdeki yabanc\u0131yla temas\u0131m\u0131z, m\u00fcnasebetimiz ne kadar geli\u015firse, o kadar iyi.
\nKaynak:<\/strong> Pizer, B. (2019). Not Me: The Vicissitudes of Aging. Psychoanalytic Dialogues, 29(5), 536-542<\/p>\n

\u0130\u00e7imizdeki Yabanc\u0131, Arno Gruen, \u00c7ev. \u0130lknur \u0130gan, \u00c7itlembik Yay\u0131nlar\u0131, 2016, 306 s<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

K\u0131sa bir s\u00fcredir tezim vesilesiyle Su riyeli m\u00fcltecilerle terc\u00fcman e\u015fli\u011finde psikoterapi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fcr\u00fcten psikoterapistlerin deneyimleri ile ha\u015f\u0131r ne\u015firim. Ancak evvelinde, uzunca bir zamand\u0131r \u201cyabanc\u0131 olan\u201d, \u201ctuhaf olan\u201d, \u201c\u00f6teki olan\u201d ile yak\u0131ndan ilgiliyim. \u201cKim bu yabanc\u0131?\u201d sorusuna nerede oldu\u011funu s\u00f6yleyerek kar\u015f\u0131l\u0131k veriyorum: \u201c\u0130\u00e7imizdeki yabanc\u0131\u201d. \u0130\u00e7imizdeki Yabanc\u0131, ayn\u0131 zamanda bu yaz\u0131da sizlerle bulu\u015fturmak istedi\u011fim Arno Gruen\u2019in bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":877,"featured_media":44558,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[5953,38,513,510,511],"tags":[6762,6763,6761],"class_list":["post-44557","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-194-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-arno-gruen","tag-citlembik-yayinlari","tag-icimizdeki-yabanci"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t