Astrofizik uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekip karadeliklerin nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutacak bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza att\u0131.<\/p>\n
The Astrophysical Journal<\/em>\u2019da yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmada karadeliklerin b\u00fcy\u00fcmesinde etkili olan ana yolun belirlenmesi i\u00e7in teorik bir model geli\u015ftirdi. Modelin, yerel galaksi k\u00fcmemizden 10 redshift derecesi (k\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma) \u00f6teye kadar, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 13 milyar y\u0131l \u00f6ncesine kadar ge\u00e7erli oldu\u011fu ifade edildi. \u201cRedshift\u201d terimi k\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma, k\u0131z\u0131la kayma anlamlar\u0131 ta\u015f\u0131r. \u0130rdeleyecek olursak terimin uzakl\u0131k belirtmek i\u00e7in kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. 1929 y\u0131l\u0131nda Edwin Powell Hubble, Samanyolu\u2019nun uza\u011f\u0131nda bulunan galaksilerin galaksimizden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131 kayma\u201d oran\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Hubble\u2019a g\u00f6re \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma\u201d oran\u0131 iki nokta (Samanyolu ve uzaktaki galaksilerden her biri) aras\u0131ndaki mesafenin art\u0131\u015f\u0131 ile orant\u0131l\u0131 olarak art\u0131yordu. \u00d6zetle, uzakta bulunan bir nesneden \u00e7\u0131kan \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma ne kadar b\u00fcy\u00fck olursa, nesnenin mesafesi o kadar b\u00fcy\u00fck olur.<\/p>\n Astrofizik\u00e7iler karadeliklerin b\u00fcy\u00fcmesinde etkili olan ana yolun karadeli\u011fin k\u00fctlesine ve k\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma oran\u0131na ba\u011fl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterdiler. Dr. Fabio Pacucci, \u201cKaradelikler iki \u015fekilde b\u00fcy\u00fcyebilir: Etraflar\u0131ndaki cisimleri i\u00e7lerine almak yoluyla k\u00fctle kazanarak (birikim) ve karadeliklerin bir araya gelmesi (birle\u015fim) yoluyla. \u0130ki yoldan biri ile b\u00fcy\u00fck bir karadelik olu\u015fabilir. \u0130lk karadeliklerin yakla\u015f\u0131k 13.5 milyar y\u0131l \u00f6nce ilk y\u0131ld\u0131zlar ile birlikte olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. As\u0131l soru \u015fu: \u0130lk karadelikler, bu tohumlar, k\u00fc\u00e7\u00fck karadeliklerden b\u00fcy\u00fck boyutlu \u2018canavarlara\u2019 kadar geni\u015f bir karadelik pop\u00fclasyonu olu\u015fturacak \u00e7e\u015fitlili\u011fe ve b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011fe nas\u0131l eri\u015fti?\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu. \u00c7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re Samanyolu\u2019na g\u00f6rece daha yak\u0131n bir konumda bulunan k\u00fc\u00e7\u00fck karadelikler birikim ile b\u00fcy\u00fcrken, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yap\u0131da olan karadelikler birle\u015fim ile birlikte b\u00fcy\u00fcr; g\u00f6rece \u00e7ok uzak olan b\u00f6lgelerde ise, durum tersine d\u00f6ner: K\u00fc\u00e7\u00fck karadelikler birle\u015fim ile, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck karadelikler birikim ile b\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n \u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalar yoluyla, birikim ile b\u00fcy\u00fcyen karadeliklerin birle\u015fim ile b\u00fcy\u00fcyen karadeliklerden daha h\u0131zl\u0131 d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fc tahmin edilmektedir. Pacucci, \u201cD\u00f6n\u00fc\u015f h\u0131z\u0131 ve rotasyonu bir karadeli\u011fin etraf\u0131ndaki b\u00f6lgeyi etkiledi\u011fi i\u00e7in, karadeliklerin ana b\u00fcy\u00fcme yolunu incelemek bu kaynaklar\u0131n ne kadar ‘parlak’ olabilece\u011fini hakk\u0131nda daha net bir resim belirlememize yard\u0131mc\u0131 olur\u201d dedi ve \u201cparlakl\u0131k\u201d ifadesini \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131klad\u0131: \u201cBir karadelikte daha \u00e7ok madde biriktik\u00e7e karadelik daha parlak bir hal al\u0131r, bu sayede s\u00fcper k\u00fctleli karadelikler gibi uzakta bulunan nesneleri g\u00f6zlemleyebiliriz. G\u00fcne\u015ften bir milyar kat daha b\u00fcy\u00fckt\u00fcrler ve onlar\u0131 milyarlarca \u0131\u015f\u0131k y\u0131l\u0131 uzakl\u0131ktan bile g\u00f6zlemleyebilmemizi sa\u011flayan muazzam miktarda radyasyonu yayabilirler.\u201d<\/p>\n Karadelikler ve b\u00fcy\u00fcme \u015fekilleri, g\u00f6kadalar\u0131n evriminde \u00f6nemli bir rol oynuyor gibi g\u00f6r\u00fcnmektedir. Pacucci, “Her galaksinin merkezinde, ev sahiplerinde y\u0131ld\u0131z olu\u015fumunu d\u00fczenleyen b\u00fcy\u00fck bir karadelik bulundu\u011funa inan\u0131yoruz\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n Kaynaklar:<\/strong> https:\/\/phys.org\/news\/2020-06-scientists-growth-black-holes.html<\/p>\n https:\/\/www.britannica.com\/science\/redshift<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Astrofizik uzmanlar\u0131ndan olu\u015fan bir ekip karadeliklerin nas\u0131l b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcne \u0131\u015f\u0131k tutacak bir \u00e7al\u0131\u015fmaya imza att\u0131. The Astrophysical Journal\u2019da yay\u0131mlanan ara\u015ft\u0131rmada karadeliklerin b\u00fcy\u00fcmesinde etkili olan ana yolun belirlenmesi i\u00e7in teorik bir model geli\u015ftirdi. Modelin, yerel galaksi k\u00fcmemizden 10 redshift derecesi (k\u0131rm\u0131z\u0131ya kayma) \u00f6teye kadar, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczden yakla\u015f\u0131k 13 milyar y\u0131l \u00f6ncesine kadar ge\u00e7erli oldu\u011fu ifade edildi. \u201cRedshift\u201d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":39595,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[657,200,1652,2239],"class_list":["post-44651","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-evren","tag-evrim","tag-gokada","tag-karadelik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t