{"id":44806,"date":"2020-06-11T11:50:35","date_gmt":"2020-06-11T08:50:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=44806"},"modified":"2020-06-11T11:50:35","modified_gmt":"2020-06-11T08:50:35","slug":"130-yil-sonra-ilk-kez-boynuz-burunlu-ejderha-kertenkelesine-rastlandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/06\/11\/130-yil-sonra-ilk-kez-boynuz-burunlu-ejderha-kertenkelesine-rastlandi","title":{"rendered":"130 y\u0131l sonra ilk kez boynuz burunlu ejderha kertenkelesine rastland\u0131"},"content":{"rendered":"

Neredeyse 130 y\u0131l \u00f6nce, \u0130talyan k\u00e2\u015fif Elio Modigliani, Cenova\u2019da bir do\u011fa tarihi m\u00fczesine, beyan\u0131na g\u00f6re Endonezya ormanlar\u0131nda buldu\u011fu bir kertenkeleyle geldi.<\/p>\n

Burnundan \u00e7\u0131kan boynuzuyla belirgin olan kertenkele, resmi taksonomik tan\u0131m\u0131n\u0131 ve ad\u0131n\u0131, Harpesaurus modiglianii<\/em>, 1933\u2019te ald\u0131. Ancak o g\u00fcnden sonra ba\u015fka bir g\u00f6zlemci bu kertenkele t\u00fcr\u00fcne rastlamam\u0131\u015ft\u0131, ta ki \u015fimdiye kadar.<\/p>\n

\"\"
Modigliani\u2019nin boynuz burunlu kertenkelesinin bu \u00e7izimi, 1891\u2019de bulunan as\u0131l kertenkele baz al\u0131narak 1933 y\u0131l\u0131nda y\u0131l\u0131nda yap\u0131ld\u0131. \u00d6rnek saklanma ko\u015fullar\u0131ndan dolay\u0131 soluk mavi renkteydi.
(C.A. PUTRA ET AL\/TAPROBANICA: THE JOURNAL OF ASIAN BIODIVERSITY, 2020, ANNALI DEL MUSEO CIVICO DI STORIA NATURALE DI GENOVA 56, PL. VI)<\/figcaption><\/figure>\n

Temmuz 2018\u2019de, Endonezya, Kuzey Sumatra\u2019da Toba G\u00f6l\u00fc\u2019n\u00fc \u00e7evreleyen da\u011fl\u0131k b\u00f6lgedeki ku\u015flar\u0131 inceleyen yaban hayat\u0131 biyolo\u011fu Chairunas Adha Putra, herpetolog (s\u00fcr\u00fcngenleri ve amfibileri inceleyen bilim) Thasun Amarasinghe\u2019yi \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131. Amarasinghe \u201cPutra, bir s\u00fcpervolkan\u0131n kalderas\u0131n\u0131 (patlama sonras\u0131 krater zemininde olu\u015fan \u00e7ukur) dolduran g\u00f6l\u00fcn yak\u0131nlar\u0131nda ilgin\u00e7 morfolojik \u00f6zellikleri olan \u00f6l\u00fc bir kertenkele bulmu\u015ftu, ancak ne oldu\u011fundan emin de\u011fildi\u201d dedi. Amarasinghe daha sonra biyolo\u011fa \u00f6rne\u011fi Jakarta\u2019ya g\u00f6ndermesini s\u00f6yledi.<\/p>\n

Amarasinghe\u2019nin Modigliani\u2019nin kertenkelesini elinde tuttu\u011fundan \u015f\u00fcphelenmesi i\u00e7in boynuz yap\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011fu burna bir kere bakmas\u0131 yetti. Amarasinghe \u201cBu, Kuzey Sumatra\u2019da bulunan tek boynuz burunlu kertenkele t\u00fcr\u00fc\u201d dedi.<\/p>\n

B\u00f6lgenin yerlisi olan Bataklar\u0131n tahta eserleri ve halk efsaneleri, kertenkelelerin bu insanlar\u0131n mitolojisinde \u00f6nemli bir yeri oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Depok\u2019taki Endonezya \u00dcniversitesi\u2019nden Amarasinghe, \u201cModigliani\u2019den sonra bu t\u00fcr ile ilgili hi\u00e7bir kay\u0131t yoktu\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n

Amarasinghe, Putra\u2019ya kalderaya geri d\u00f6nmesini ve canl\u0131 bir n\u00fcfus olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Be\u015f g\u00fcn sonra bir ak\u015fam\u00fcst\u00fc Putra arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu. Biyolog Putra g\u00f6zlemledi\u011fi canl\u0131 i\u00e7in \u201cAl\u00e7ak bir dalda yat\u0131yordu, muhtemelen uyuyordu\u201d dedi. Putra kertenkelenin foto\u011fraflar\u0131n\u0131 \u00e7ekti ve boynuz yap\u0131s\u0131n\u0131n bulundu\u011fu burnu ve kafas\u0131 gibi v\u00fccudunun belli b\u00f6lgelerinin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc \u00f6l\u00e7t\u00fc ve \u015feklini inceledi, davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131 da g\u00f6zlemledikten sonra onu ayn\u0131 gece serbest b\u0131rakt\u0131.<\/p>\n

Elindeki verileri kullanarak Amarasinghe kertenkeleyi 1933\u2019te anlat\u0131lanla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131, canl\u0131 olan\u0131n ve Putra\u2019n\u0131n \u00f6l\u00fc olarak buldu\u011fu kertenkelenin, Modigliani\u2019nin boynuz burunlu kertenkeleleri oldu\u011fu sonucuna vard\u0131. Cenova\u2019daki \u00f6rnek saklanma ko\u015fullar\u0131 nedeniyle soluk mavi renkte, ancak art\u0131k kertenkelenin do\u011fal renginin \u00e7o\u011funlukla parlak ye\u015fil oldu\u011fu biliniyor. Putra ve meslekta\u015flar\u0131n\u0131n May\u0131s ay\u0131 Taprobianca: Asya Biyo\u00e7e\u015fitlilik G\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc<\/em>\u2019nde bildirdiklerine g\u00f6re, kamuflaj\u0131 ve a\u011fa\u00e7larda g\u00f6sterdi\u011fi davran\u0131\u015flar\u0131yla kertenkele, Afrika da\u011f bukalemunlar\u0131na benzerlik g\u00f6steriyor.<\/p>\n

\"\"
Moldigliani\u2019nin boynuz burunlu kertenkelesi tipik olarak parlak ye\u015fil ve sar\u0131 renktedir (\u00fcst) ancak s\u00fcr\u00fcngen stres alt\u0131nda kahverengimsi turuncu bir renk al\u0131r (alt).
(C.A. PUTRA ET AL\/TAPROBANICA: THE JOURNAL OF ASIAN BIODIVERSITY, 2020.)<\/figcaption><\/figure>\n

S\u00fcr\u00fcngen kertenkelelerin, ejderha kertenkeleleri olarak da bilinen Agamidae ailesinde yer al\u0131yor, aile i\u00e7erisinde sakall\u0131 ejderha gibi t\u00fcrleri bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Tel Aviv \u00dcniversitesi\u2019nden herpetelog Shai Meiri\u2019ye g\u00f6re bir\u00e7ok ejderha kertenkelesi, k\u00fc\u00e7\u00fck ve ula\u015f\u0131lmas\u0131 zor b\u00f6lgelerde ya\u015f\u0131yor, bu da s\u00fcr\u00fcngenleri incelemeyi zorla\u015ft\u0131r\u0131yor. Meiri, \u201c\u0130lk defa g\u00f6zlemlenmelerinden beri bir daha g\u00f6r\u00fclmeyen 30 agamid t\u00fcr\u00fc, yaln\u0131zca tek \u00f6rnek \u00fczerinden bilinen 19 agamid t\u00fcr\u00fc var\u201d a\u00e7\u0131klamalar\u0131nda bulundu.<\/p>\n

Amarasinghe ve Putra ke\u015fifleri i\u00e7in \u00e7ok heyecanlansalar da, kertenkelenin gelece\u011fi i\u00e7in endi\u015feliler. Amarasinghe, \u201cKertenkele koruma b\u00f6lgesinin d\u0131\u015f\u0131nda bulundu ve yak\u0131nda bulunan ormanlar ciddi derecede zarar g\u00f6rmekte ve yok olmakta\u201d dedi.<\/p>\n

Ancak Meiri\u2019ye g\u00f6re kertenkelenin yeniden bulunmas\u0131 t\u00fcr\u00fcn korunmas\u0131 i\u00e7in bir miktar umut verici. S\u00fcr\u00fcngen yeniden bulunmadan \u00f6nce hi\u00e7 kimse t\u00fcr\u00fcn bireylerinin ya\u015fay\u0131p ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya neslinin t\u00fckenip t\u00fckenmedi\u011fini bilmiyordu. Meiri, \u201cArt\u0131k onu inceleyebilir, korunmas\u0131 i\u00e7in neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini anlayabiliriz ve bununla gerekli \u00f6nlemleri alabilmeyi umuyoruz\u201d dedi.<\/p>\n

Kaynak:\u00a0<\/strong>https:\/\/www.sciencenews.org\/article\/nose-horned-dragon-lizard-lost-science-found<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Neredeyse 130 y\u0131l \u00f6nce, \u0130talyan k\u00e2\u015fif Elio Modigliani, Cenova\u2019da bir do\u011fa tarihi m\u00fczesine, beyan\u0131na g\u00f6re Endonezya ormanlar\u0131nda buldu\u011fu bir kertenkeleyle geldi. Burnundan \u00e7\u0131kan boynuzuyla belirgin olan kertenkele, resmi taksonomik tan\u0131m\u0131n\u0131 ve ad\u0131n\u0131, Harpesaurus modiglianii, 1933\u2019te ald\u0131. Ancak o g\u00fcnden sonra ba\u015fka bir g\u00f6zlemci bu kertenkele t\u00fcr\u00fcne rastlamam\u0131\u015ft\u0131, ta ki \u015fimdiye kadar. Temmuz 2018\u2019de, Endonezya, Kuzey […]<\/p>\n","protected":false},"author":2027,"featured_media":44811,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[6819,4339,3088,6820],"class_list":["post-44806","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-boynuz-burunlu-kertenkele","tag-endonezya","tag-surungen","tag-yaban-hayati"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t