{"id":45242,"date":"2020-06-30T11:37:26","date_gmt":"2020-06-30T08:37:26","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=45242"},"modified":"2020-06-30T11:44:22","modified_gmt":"2020-06-30T08:44:22","slug":"sitma-parazitleri-kendilerine-ozgu-bir-ic-ritme-sahip","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/06\/30\/sitma-parazitleri-kendilerine-ozgu-bir-ic-ritme-sahip","title":{"rendered":"S\u0131tma parazitleri kendilerine \u00f6zg\u00fc bir i\u00e7 ritme sahip"},"content":{"rendered":"<p><em>Science<\/em> dergisinde yay\u0131nlanan iki yeni ara\u015ft\u0131rma, s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131na neden olan parazitin bir i\u00e7 saate (biyolojik saat olarak da ifade edilebilir) sahip oldu\u011funu g\u00f6sterdi.<\/p>\n<p>S\u0131tma h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klar\u0131ndan biri konumunda. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc&#8217;n\u00fcn verilerine g\u00f6re sadece 2018 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tahmini 228 milyon s\u0131tma vakas\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve tahmini olarak 405.000 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi.<\/p>\n<p>Duke \u00dcniversitesi\u2019nden Steven Haase koordinat\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcndeki \u00e7al\u0131\u015fmaya g\u00f6re, parazitin kendi i\u00e7erisinde zaman\u0131 i\u015fleten bir \u201cmakine\u201d var. Bu makine parazitin sahip oldu\u011fu genlerin anlat\u0131m\u0131n\u0131 \u2013ritmini- y\u00fckseltip d\u00fc\u015f\u00fcren bir metronom gibi i\u015fliyor.<\/p>\n<p>Biliminsanlar\u0131, enfekte olmu\u015f bir ki\u015finin v\u00fccudunda bulunan s\u0131tma parazitlerinin h\u00fccre d\u00f6ng\u00fclerinin ayn\u0131 d\u00f6nemlerde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini uzun s\u00fcredir biliyorlard\u0131. Bu konuda bilinmeyen nokta, s\u0131tma parazitlerinin kendi programlar\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmede aktif olup olmad\u0131klar\u0131yd\u0131. Bilinmeyen bir di\u011fer nokta parazitlerin kendi programlar\u0131 \u00fczerindeki yetkileriyle ba\u011flant\u0131l\u0131yd\u0131: Acaba s\u0131tma parazitleri sadece konak\u00e7\u0131lar\u0131 konumundaki canl\u0131lar\u0131n biyolojik saatlerine g\u00f6re mi tepki \u00fcretiyorlard\u0131, yoksa kendi i\u00e7 i\u015fleyi\u015flerinin de bir ritmi var m\u0131yd\u0131?<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-45244 alignleft\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Plasmodium-falciparum-300x201.png\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"201\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Plasmodium-falciparum-300x201.png 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Plasmodium-falciparum-600x402.png 600w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/Plasmodium-falciparum.png 710w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Yeni \u00e7al\u0131\u015fmada biliminsanlar\u0131, laboratuvar ortam\u0131nda insan k\u0131rm\u0131z\u0131 kan h\u00fccrelerinde s\u0131tma parazitlerinden olan <em>Plasmodium falciparum<\/em>\u2019un d\u00f6rt farkl\u0131 su\u015funu b\u00fcy\u00fctt\u00fc. S\u0131tma parazitleri laboratuvar ortam\u0131nda konak\u00e7\u0131lar\u0131n v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131ndan, melatonin seviyelerinden ve v\u00fccut ritimlerindeki dalgalanmalardan izole edildi. B\u00f6ylelikle s\u0131tma parazitlerinin i\u00e7 i\u015fleyi\u015flerine odaklan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, her \u00fc\u00e7 saatte bir parazitlerden RNA izole ederek her bir genin ne zaman aktive edildi\u011fine ve genlerin ekspresyon seviyelerine bakt\u0131. Konak\u00e7\u0131 ile ilgili bilgi olmadan da belirli bir su\u015f i\u00e7erisindeki t\u00fcm parazitlerin ayn\u0131 evrelerden ge\u00e7ti\u011fi g\u00f6r\u00fcld\u00fc.<\/p>\n<p>Florida Atlantik \u00dcniversitesi\u2019nden Francis Motta, analizlerin s\u0131tman\u0131n i\u00e7 (biyolojik) saatinin konak\u00e7\u0131n\u0131n uyku d\u00f6ng\u00fcleri, metabolizmas\u0131 ve konak\u00e7\u0131n\u0131n biyolojik saatinden ayr\u0131 da i\u015fledi\u011fini g\u00f6sterdi\u011fini belirtiyor.<\/p>\n<figure id=\"attachment_45245\" aria-describedby=\"caption-attachment-45245\" style=\"width: 300px\" class=\"wp-caption alignright\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-45245\" src=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/anofel-300x169.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"169\" srcset=\"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/anofel-300x169.jpg 300w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/anofel-768x433.jpg 768w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/anofel-600x338.jpg 600w, https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/anofel.jpg 770w\" sizes=\"auto, (max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><figcaption id=\"caption-attachment-45245\" class=\"wp-caption-text\">S\u0131tma parazitleri Anofel cinsi sivrisinek taraf\u0131ndan ta\u015f\u0131n\u0131r.<\/figcaption><\/figure>\n<p>Konuya ili\u015fkin bir di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fma, Teksas \u00dcniversitesi G\u00fcneybat\u0131 T\u0131p Merkezi\u2019nden Joseph Takahashi ve ekibi taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131. Bu ekip deneyleri laboratuvar ortam\u0131nda fareleri kullanarak ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Takahashi, \u201cSanki parazitlerin t\u00fcm\u00fc 24 saatlik bir programla i\u015fliyor gibi, bu program\u0131n kontrol\u00fcn\u00fc anlayabilirsek, parazitin ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc engellemek i\u00e7in yeni bir hedefimiz olabilir\u201d dedi.<\/p>\n<p>Haase ve Takahashi, farkl\u0131 parazit t\u00fcrleri kullanarak ayn\u0131 soru \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 tesad\u00fcfen ke\u015ffetmi\u015f. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n devam\u0131nda elde ettikleri bulgular\u0131 da beraber yay\u0131nlayabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar.<\/p>\n<p><strong>Kaynak:<\/strong> https:\/\/cosmosmagazine.com\/science\/biology\/malaria-parasite-has-an-inbuilt-clock\/<\/p>\n<p>https:\/\/www.who.int\/news-room\/fact-sheets\/detail\/malaria<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Science dergisinde yay\u0131nlanan iki yeni ara\u015ft\u0131rma, s\u0131tma hastal\u0131\u011f\u0131na neden olan parazitin bir i\u00e7 saate (biyolojik saat olarak da ifade edilebilir) sahip oldu\u011funu g\u00f6sterdi. S\u0131tma h\u00e2l\u00e2 d\u00fcnyan\u0131n en \u00f6l\u00fcmc\u00fcl hastal\u0131klar\u0131ndan biri konumunda. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc&#8217;n\u00fcn verilerine g\u00f6re sadece 2018 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda tahmini 228 milyon s\u0131tma vakas\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc ve tahmini olarak 405.000 ki\u015fi ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi. Duke [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1390,"featured_media":45243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[2274,2568,6888,3548],"class_list":["post-45242","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-biyolojik-saat","tag-parazit","tag-plasmodium-falciparum","tag-sitma"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45242","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1390"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=45242"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/45242\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/45243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=45242"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=45242"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=45242"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}