L\u00fcbnan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Beyrut sal\u0131 ak\u015fam\u0131, en az 78 insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi ve binlercesinin de yaraland\u0131\u011f\u0131 bir patlama ile sars\u0131ld\u0131.<\/p>\n
L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Hassan Diab, patlamaya \u015fehrin kargo liman\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda depolanan 2750 tonluk amonyum nitrat\u0131n sebep oldu\u011funu s\u00f6yledi. Video g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinde ise patlamadan hemen \u00f6nce liman\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda alevler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n
Amonyum nitrat\u0131n kimyasal form\u00fcl\u00fc NH\u2084NO\u2083\u2019t\u00fcr. K\u00fc\u00e7\u00fck, ge\u00e7irgen y\u00fczeyli peletler (topak) veya maden cevherleri olarak \u00fcretilen amonyum nitrat, d\u00fcnyada en yayg\u0131n olarak kullan\u0131lan suni g\u00fcbrelerden biridir. Buna ek olarak petrol ile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak maden sahalar\u0131nda patlay\u0131c\u0131 olarak kullan\u0131lan kar\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n \u00e7o\u011fu i\u00e7in ana bile\u015fendir.<\/p>\n
End\u00fcstriyel amonyum nitrat facias\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in bir\u00e7ok \u015feyin yanl\u0131\u015f gitmesi gerekiyor. Trajik bir \u015fekilde Beyrut\u2019ta ger\u00e7ekle\u015fen patlaman\u0131n tam olarak end\u00fcstriyel bir facia oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n
Patlamaya ne sebep olmu\u015ftu?<\/strong><\/p>\n Amonyum nitrat kendi kendine yanmaz. Bunun yerine di\u011fer maddelerin yanmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rabilen bir oksijen kayna\u011f\u0131 i\u015flevi g\u00f6r\u00fcr. Bir ortamda yanman\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in oksijen mutlaka mevcut olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Amonyum nitrat, etraf\u0131m\u0131zdaki havadan \u00e7ok daha yo\u011funla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir oksijen kayna\u011f\u0131 sa\u011flar. Bu sebeple petrol ve di\u011fer yak\u0131tlarla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda etkili bir maden patlay\u0131c\u0131s\u0131 olmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca yeterince y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131klarda kendi kendine ve \u015fiddetli bir bi\u00e7imde par\u00e7alar\u0131na ayr\u0131\u015fabilir. Bu ayr\u0131\u015fma i\u015flemi sonucunda nitrojen oksit ve su buhar\u0131 i\u00e7eren gazlar a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Patlamaya neden olan \u015fey ise bu gazlar\u0131n h\u0131zl\u0131 sal\u0131n\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n Amonyum nitrat ayr\u0131\u015fmas\u0131, kimyasal maddenin depoland\u0131\u011f\u0131 yerde bir patlama meydana gelirse veya depo yak\u0131nlar\u0131nda yang\u0131n \u00e7\u0131karsa tetiklenebilir. Nitekim \u00c7in’in do\u011fusunda yan\u0131c\u0131 kimyasallar ve amonyum nitrat\u0131n birlikte depoland\u0131\u011f\u0131 bir kimyasal fabrikas\u0131nda 173 ki\u015finin hayat\u0131n\u0131 kaybetmesine sebep olan 2015 Tianjin patlamas\u0131n\u0131 depo yak\u0131nlar\u0131nda \u00e7\u0131kan yang\u0131n tetiklemi\u015fti.<\/p>\n Beyrut\u2019taki patlamaya neyin sebep oldu\u011funu tam olarak bilmesek de olay\u0131n g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri, patlaman\u0131n hemen \u00f6ncesinde kentin liman b\u00f6lgesinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6r\u00fclen yang\u0131n\u0131n patlamay\u0131 tetiklemi\u015f olabilece\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n B\u00f6lge sakinlerinin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 risk alt\u0131nda<\/strong><\/p>\n Beyrut’ta 2700 tonluk amonyum nitrat\u0131n uygun g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri al\u0131nmaks\u0131n\u0131z alt\u0131 y\u0131l boyunca bir depoda muhafaza edildi\u011fi kaydedildi. Bu trajik ko\u015ful, y\u0131k\u0131c\u0131 bir patlamayla sonu\u00e7lanan s\u0131radan bir end\u00fcstriyel yang\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015fmesinde kesinlikle etkili olmu\u015ftur.<\/p>\n Bir amonyum nitrat patlamas\u0131nda olduk\u00e7a fazla miktarda nitrojen oksit a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar. Nitrojen oksit (NO\u2082) k\u0131rm\u0131z\u0131 ve k\u00f6t\u00fc kokulu bir gazd\u0131r. Beyrut’tan al\u0131nan g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler, patlama sonras\u0131 olu\u015fan gaz bulutunda belirgin bir k\u0131rm\u0131z\u0131ms\u0131 renk oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Nitrojen oksitler kentsel hava kirlili\u011finde yayg\u0131n olarak bulunur ve solunum sistemini tahri\u015f edebilir. Bu gazlar\u0131n havada y\u00fcksek seviyelerde bulunmas\u0131 \u00f6zellikle solunum rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olan ki\u015filer i\u00e7in endi\u015fe vericidir.<\/p>\n Beyrut’taki dumanlar, b\u00f6lgesel hava ko\u015fullar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak birka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrebilecek \u015fekilde do\u011fal olarak yok olana dek burada ya\u015fayan halk\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in risk olu\u015fturacakt\u0131r.<\/p>\n \u00d6nemli bir hat\u0131rlatma<\/strong><\/p>\n Avustralya’da \u00e7o\u011funlukla madencilikte kullan\u0131lmak \u00fczere b\u00fcy\u00fck miktarlarda amonyum nitrat \u00fcretilip ithal ediliyor. Amonyum nitrat, amonyak gaz\u0131n\u0131n, kendisi de amonyaktan yap\u0131lan s\u0131v\u0131 nitrik asit ile birle\u015ftirilmesiyle elde edilir ve tehlikeli bir madde olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n Avustralya\u2019da onlarca y\u0131ld\u0131r b\u00fcy\u00fck bir olay ya\u015fanmadan amonyum nitrat \u00fcretiliyor ve depolanarak kullan\u0131l\u0131yor. Beyrut\u2019ta ger\u00e7ekle\u015fen patlama, olas\u0131 tehlikelere kar\u015f\u0131 \u00f6nlem alman\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu bizlere bir kere daha g\u00f6steriyor.<\/p>\n Kaynak:<\/strong> https:\/\/phys.org\/news\/2020-08-ammonium-nitrate-chemical-beirut.html<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" L\u00fcbnan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Beyrut sal\u0131 ak\u015fam\u0131, en az 78 insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi ve binlercesinin de yaraland\u0131\u011f\u0131 bir patlama ile sars\u0131ld\u0131. L\u00fcbnan Ba\u015fbakan\u0131 Hassan Diab, patlamaya \u015fehrin kargo liman\u0131 yak\u0131nlar\u0131nda depolanan 2750 tonluk amonyum nitrat\u0131n sebep oldu\u011funu s\u00f6yledi. Video g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinde ise patlamadan hemen \u00f6nce liman\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda alevler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Amonyum nitrat\u0131n kimyasal form\u00fcl\u00fc NH\u2084NO\u2083\u2019t\u00fcr. K\u00fc\u00e7\u00fck, ge\u00e7irgen y\u00fczeyli […]<\/p>\n","protected":false},"author":1248,"featured_media":45983,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[6953,507,6952,5577],"class_list":["post-45982","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-amonyum-nitrat","tag-avustralya","tag-beyrut","tag-patlama"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t