Do\u011fa\u00fcst\u00fc ve fizik\u00f6tesi bir g\u00fcce, diyelim tanr\u0131ya inan\u00e7, tarihin bir d\u00f6neminde evrensel olabilir. Ama bu inanca dayal\u0131 olarak sistemle\u015ftirilen hi\u00e7bir din, ne Musevilik ne H\u0131ristiyanl\u0131k ne \u0130slamiyet ne de pagan dinler evrensel niteli\u011fe sahiptir. Bu, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemlerinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanm\u0131yor. Uygarl\u0131k s\u00fcrecinin hara\u00e7l\u0131 (feodal) \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n ve dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7iminin hakim oldu\u011fu d\u00f6neminde, insanl\u0131\u011f\u0131n hen\u00fcz b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131 kapsayacak d\u00fczeyde b\u00fct\u00fcnle\u015fememi\u015f olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r.<\/p>\n
\u0130lk kez Modernite ile birlikte insanl\u0131k, b\u00fct\u00fcn toplumlar\u0131 kapsayacak evrensel bir d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imini olu\u015fturma yolunda ad\u0131m att\u0131. Bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131 H\u0131ristiyan inan\u00e7lar\u0131na, bir H\u0131ristiyan\u2019\u0131 \u015feriat h\u00fck\u00fcmlerine zorlayamazs\u0131n\u0131z; Norve\u00e7liye t\u00fcrban giydiremezsiniz, Japon\u2019a be\u015f vakit namaz k\u0131ld\u0131ramazs\u0131n\u0131z… Ama insanlar\u0131n bireysel ve kolektif olarak kendi tarihlerini yapt\u0131klar\u0131 ilkesi, insan haklar\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, karde\u015flik, laiklik, \u00f6zg\u00fcr irade, kad\u0131n haklar\u0131, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntem gibi Modernite ilkeleri evrenseldir. Hangi inan\u00e7tan, hangi ulustan, hangi cinsiyetten olursa olsun, b\u00fct\u00fcn insanlar i\u00e7in ge\u00e7erlidir. \u0130sve\u00e7li kad\u0131n da, Pakistanl\u0131 kad\u0131n da, Aborjin kad\u0131n da ayn\u0131 haklara sahiptir, olabilir. Bu nedenle Modernite ilkelerinin Bat\u0131\u2019s\u0131, Do\u011fu\u2019su, T\u00fcrk\u2019\u00fc, Frans\u0131z\u2019\u0131 yoktur. \u0130nsan haklar\u0131 vard\u0131r; Frans\u0131z insan\u0131n\u0131n haklar\u0131 veya T\u00fcrk insan\u0131n\u0131n haklar\u0131 diye bir \u015fey olmaz. \u201cNorve\u00e7li kad\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu haklar T\u00fcrk kad\u0131n\u0131na uymaz\u201d dedi\u011finiz an, bunu ancak pre-modernist, gerici, dinci bir yakla\u015f\u0131mla savunabilirsiniz; evrensel bir yakla\u015f\u0131mla de\u011fil. Kopernik evren modeli bir H\u0131ristiyan\u2019\u0131n inanc\u0131na, Darwin-Wallace evrim kuram\u0131 bir M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n inanc\u0131na uymayabilir; ama do\u011faya ve maddi olgulara uygundur.<\/p>\n
Yukar\u0131da \u201cModernite ile evrensellik yolunda ad\u0131m at\u0131ld\u0131\u201d diye yazd\u0131m. Sadece ilk ad\u0131md\u0131r. Modernite s\u00fcrecinin, Modernite\u2019nin evrenselle\u015fmesinin daha \u00e7ok ba\u015flar\u0131nday\u0131z. Bu da Modernite\u2019nin burjuva yolunun (daha do\u011frusu Modernite\u2019nin burjuvazi taraf\u0131ndan el konulmu\u015f bi\u00e7iminin), kapitalizmin, yap\u0131sal i\u00e7 \u00e7eli\u015fkilerinden dolay\u0131 evrenselle\u015fmeye engel olu\u015fturmas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Yeni bir Modernite bu engelleri y\u0131k\u0131 y\u0131ka geli\u015febilir.<\/p>\n
Ama burjuva modernitesinin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131 ve \u00e7\u0131kmazlar\u0131, Modernite \u00f6ncesine d\u00f6nerek de\u011fil, eme\u011fe ve do\u011fayla uyuma dayanan \u00e7ok daha kapsaml\u0131 ve evrensel ilkeler geli\u015ftiren yeni bir Modernite at\u0131l\u0131m\u0131 ile a\u015f\u0131labilir.<\/p>\n
\u0130nsanl\u0131k bunun sanc\u0131lar\u0131n\u0131 \u00e7ekiyor. Asl\u0131nda Covid-19 salg\u0131n\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck do\u011fal afetler bu ihtiyac\u0131 ne g\u00fczel g\u00f6steriyor\u2026 Bir a\u015f\u0131 bulunsa, bunu Ruslar yapt\u0131, \u0130ngilizler yapt\u0131, H\u0131ristiyanlar yapt\u0131 diye olmayacak m\u0131y\u0131z? Vir\u00fcs evrensel; a\u015f\u0131 da evrensel!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Do\u011fa\u00fcst\u00fc ve fizik\u00f6tesi bir g\u00fcce, diyelim tanr\u0131ya inan\u00e7, tarihin bir d\u00f6neminde evrensel olabilir. Ama bu inanca dayal\u0131 olarak sistemle\u015ftirilen hi\u00e7bir din, ne Musevilik ne H\u0131ristiyanl\u0131k ne \u0130slamiyet ne de pagan dinler evrensel niteli\u011fe sahiptir. Bu, onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemlerinin zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131ndan kaynaklanm\u0131yor. Uygarl\u0131k s\u00fcrecinin hara\u00e7l\u0131 (feodal) \u00fcretim tarz\u0131n\u0131n ve dinsel d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7iminin hakim oldu\u011fu d\u00f6neminde, insanl\u0131\u011f\u0131n hen\u00fcz […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":46028,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[229,6957,1178,5764,492],"class_list":["post-46027","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-din","tag-evrensellik","tag-modernite","tag-salgin","tag-virus"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46027","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46027"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46027\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}