{"id":46669,"date":"2020-09-30T21:46:39","date_gmt":"2020-09-30T18:46:39","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=46669"},"modified":"2020-09-30T21:45:47","modified_gmt":"2020-09-30T18:45:47","slug":"hasret","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2020\/09\/30\/hasret","title":{"rendered":"Has(r)et"},"content":{"rendered":"<p>Hayat\u0131n apa\u00e7\u0131k tam i\u00e7inde ancak bir o kadar da \u00fczeri \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir halde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren \u201chaset\u201d, \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve incelemek i\u00e7in baya\u011f\u0131 zengin i\u00e7erikli bir kavram. Peki, haset ne demek? Hasetingenelde \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek ba\u015flamak iyi olur. K\u0131skan\u00e7l\u0131k, \u00f6zenmek, haset ve rekabet s\u0131kl\u0131kla birbiri yerine ve birbiriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir halde kullan\u0131l\u0131r. Bu ba\u011flamda, bu kavramlar\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 belirgin bir bi\u00e7imde ortaya koyan Melanie Klein\u2019\u0131 referans alarak bu kavramlar\u0131 anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmak \u00e7ok zihin a\u00e7\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Melanie Klein, <em>Haset ve \u015e\u00fckran<\/em>\u2019da bu kavramlar\u0131 detayl\u0131ca i\u015fler. Birbirlerine benzedikleri ve birbirlerinden ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 noktalar\u0131, her birinin s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n nerede ba\u015flay\u0131p nerede bitti\u011fini ve birbirleriyle ili\u015fkilerini anlat\u0131r. Psikanalitik teorinin temel hatt\u0131nda var olan bu anlat\u0131m ve yorumlar okuyucuya hem psikanalitik teoriye dair bir zenginle\u015fme f\u0131rsat\u0131 hem de herkesin hissetti\u011fi ve tecr\u00fcbe etti\u011fi bu kavramlara dair bir i\u00e7g\u00f6r\u00fc vaadi sunar.<br \/>\nHaset \u00e7ok basit ve \u00f6zet ifadeyle \u201conda var, bende yok\u201d durumunun yaratt\u0131\u011f\u0131 bir duygusal deneyimdir. Klein\u2019a g\u00f6re hasedin temelleri anneyle bebe\u011fin, o en ilksel ili\u015fkinin, varl\u0131\u011f\u0131nda yatar: Bebe\u011fi doyuran, ona iyi gelen \u201cmeme\u201d bebe\u011fin de\u011fil annenindir. A\u00e7l\u0131\u011f\u0131n\u0131 gideren, teskin eden, iyi hissettiren bu nesnenin bebe\u011fin kendisinin de\u011fil de annenin olmas\u0131 insan\u0131n ilk ciddi haset sebebidir. Anne ve bebek \u00f6rne\u011findeki gibi, nesneye sahip olan ve olmayan iki ki\u015fi olmas\u0131 itibariyle haset, iki ki\u015filiktir. \u00a0Hasetle s\u0131kl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan k\u0131skan\u00e7l\u0131k i\u00e7inse \u00fc\u00e7 ki\u015fi olmas\u0131 gerekir; \u00e7\u00fcnk\u00fc k\u0131skan\u00e7l\u0131k sahip olunan bir \u015feyin di\u011ferine verilmesi korkusudur; yani kay\u0131p korkusu. \u00d6rne\u011fin karde\u015f k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011f\u0131: Ebeveynin sahip olunan sevgi ve ilgisinin bir \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcye gidecek olmas\u0131yla ili\u015fkili bir korku. Birbiriyle kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lan bu kavramlar\u0131 Navaro (2011) kitab\u0131nda \u015f\u00f6yle anlat\u0131r: \u201cHaset, olmayan\u0131 arzu etmek; k\u0131skan\u00e7l\u0131k, olan\u0131 kaybetmemeyi istemek \u00fczerine kuruludur. Rekabet ise, haset ya da k\u0131skan\u00e7l\u0131k ya\u015fand\u0131\u011f\u0131nda giri\u015filen \u00e7etin m\u00fccadeledir.\u201d (s. 25)<br \/>\nNeden haset duyar\u0131z? Bu sorunun pek \u00e7ok farkl\u0131 cevab\u0131n\u0131n hem teknik hem de tekni\u011fe hakim olmayan biri taraf\u0131ndan bile anla\u015f\u0131l\u0131r bir \u015fekilde verilebildi\u011fini okumak Navaro\u2019nun kitab\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcn k\u0131lan \u00e7ok de\u011ferli bir \u00f6zellik. Kitapta da bulabilece\u011finiz baz\u0131 cevaplara \u015f\u00f6yle bir dalal\u0131m:<br \/>\nPsikanaliz dedi\u011fimizde onun da ad\u0131n\u0131 zikretmemek m\u00fcmk\u00fcn olmaz elbette: Freud, k\u0131z \u00e7ocu\u011funun kendisinde penis olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark etmesiyle hissetti\u011fi haset olarak \u201cpenis haseti\u201d kavram\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrer. Bilhassa kad\u0131n analistler ve feminizmi benimseyenler taraf\u0131ndan ele\u015ftirilen bu kavrama getirilen farkl\u0131 yorumlar, insan\u0131n ruhsall\u0131\u011f\u0131ndaki derinli\u011fe bir kez daha hayran b\u0131rakacak niteliktedir.<br \/>\nHorney, penise organ olarak haset de\u011fil; penise sahip olmaya atfedilen g\u00fc\u00e7 ve iktidara haset duyuldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftir. Torok, kad\u0131nlara penis hasedinin y\u00fcklenmesinin onlar\u0131 edilgen k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve onlar\u0131 kendi istek ve arzular\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131rmaya yarad\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgular. Torok\u2019tan gelen ilgin\u00e7 ikinci yorum \u015fudur ki; erke\u011fin penis haseti vas\u0131tas\u0131yla kendi hasedini kad\u0131na yans\u0131tarak asl\u0131nda kendinde bulunan hasetten ar\u0131nmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal hayatta ve i\u015f hayat\u0131nda erkeklerin kad\u0131nlardan daha \u00e7ok alan kaplamas\u0131na dair s\u00f6ylemi de bununla d\u00fc\u015f\u00fcnsek neler bulabiliriz acaba? \u201cErkeklerde var, bizde yok\u201d s\u00f6ylemi kad\u0131na projekte edilmi\u015f bir hasete mi aittir yoksa? E\u011fer \u00f6yleyse bir g\u00fczel soru daha, kad\u0131n kendisine projekte edilen haseti neden ve nas\u0131l tutup kendili\u011fine almaktad\u0131r?<br \/>\nS\u00f6z\u00fc biraz daha ilgin\u00e7 yorumlara getirirsek, haset ile ilgili a\u00e7\u0131klamalara bireyselle\u015fme konusundaki i\u015flevleriyle devam edebiliriz.<br \/>\nChasseguet-Smirgel Freud&#8217;un \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc penis hasedine -bence- \u00e7ok duyarl\u0131 ve hassas bir yorum getirir: Penis hasedi k\u0131z \u00e7ocu\u011funun anneden ayr\u0131\u015fma yolunun ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. K\u0131z \u00e7ocu\u011funda anneden ayr\u0131\u015fabilmek ad\u0131na, annenin t\u00fcmg\u00fc\u00e7l\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcne \u2013 o her \u015feye muktedir (ki ba\u015fta b\u00f6yle bir ili\u015fkilenme olmas\u0131 gerekiyor ki bebe\u011fe bak\u0131m verebilsin ve bebekle derin bir ruhsal ba\u011f kurabilsin) g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc varl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcc\u00fcne kar\u015f\u0131 koyacak bir \u015fey yoktur; ancak erkek \u00e7ocu\u011funda \u201cg\u00fc\u00e7\u201d\u00fc simgeleyen penis vard\u0131r. K\u0131z \u00e7ocu\u011fu kendi g\u00fcc\u00fcn\u00fc kendi yaratmak ve ortaya koymak durumundad\u0131r biraz da. Haset, bu g\u00fcc\u00fcn ortaya koyulmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran bir duygu olarak vuku bulabilir k\u0131z \u00e7ocu\u011funun ruhsall\u0131\u011f\u0131nda. Hizmet etti\u011fi \u015fey de b\u00fcy\u00fck resimde k\u0131z \u00e7ocu\u011funu ruhsal olarak annenin ruhsall\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131\u015ft\u0131rmak ve onu bir \u201cbirey\u201d, bir \u201c\u00f6zne\u201d haline getirmektir. \u00a0Benzer \u015fekilde, Benjamin de penis hasedini k\u0131z \u00e7ocu\u011funun bireyselle\u015fme arzusu olarak yorumlar. K\u0131z \u00e7ocu\u011fu kendi arzusunu kendisinden farkl\u0131 olanla yani babayla \u00f6zde\u015fle\u015ftirerek olumlayabilir. Bu noktada Navaro\u2019nun kitab\u0131nda belirtti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, kendi arzusunu sahiplenebilmi\u015f annelerin k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n da bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmelerinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131klar\u0131d\u0131r. Arzudan bahsediyorken, yine Navaro\u2019nun kitab\u0131nda kurdu\u011fu arzu ve hasete dair bir ba\u011flant\u0131 da epey \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclesi. Navaro, \u201chaset ve arzunun i\u00e7 i\u00e7e\u201d oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7izmektedir. \u0130nsan\u0131n haset duymas\u0131, ya\u015fam g\u00fcc\u00fcn\u00fcn -terimle ifade edecek olursak libidonun- canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6stergesidir. B\u00f6ylece \u015furaya varmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: insan\u0131n canl\u0131l\u0131\u011f\u0131na ve hayat m\u00fccadelesine dair bir deneyim olan hasetin yoklu\u011funda bir vazge\u00e7mi\u015flikten bahsedilebilir. Genelde yaln\u0131zca y\u0131k\u0131c\u0131 taraf\u0131yla akla gelen hasetin belki de o insan\u0131n ruhsall\u0131\u011f\u0131na dair g\u00fc\u00e7l\u00fc bir par\u00e7ay\u0131 temsil ediyor olabilece\u011fi fikri, al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ve \u00e7arp\u0131c\u0131 gelebilecektir baz\u0131 okurlara. Anne ve bebek \u00f6rne\u011fine geri d\u00f6nersek, ya\u015fama tutunmaya ve b\u00fcy\u00fcmeye \u00e7al\u0131\u015fan bebe\u011fin s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 en \u00f6nemli nesne memedir. Bebe\u011fin memeye haseti, b\u00fcy\u00fcmeye ve ya\u015famaya duydu\u011fu hasretin -sa\u011fl\u0131kl\u0131- sembol\u00fcd\u00fcr.<br \/>\nNavaro, hasetin -fark edilir ve \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse- bir f\u0131rsat oldu\u011funu s\u00f6yler. Ki\u015finin kendi ruhsall\u0131\u011f\u0131ndan ona gelen bir sinyal, bir kendini tan\u0131ma ve geli\u015ftirme f\u0131rsat\u0131. S\u0131kl\u0131kla birlikte an\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u201cy\u0131k\u0131c\u0131\u201d \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra ba\u015fka \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara da kulak vermek belki de ki\u015finin kendi \u201chasretini\u201d (yani arzusunun) duyulmas\u0131na f\u0131rsat vermek demektir. Psikanalizde epeyce k\u0131ymet verilen \u201cbireyin kendi arzusunu sahiplenmesi\u201dne ve bizim sand\u0131\u011f\u0131m\u0131z arzunun asl\u0131nda \u201c\u00f6tekinin arzusu\u201d olabilece\u011fine gidiyor akl\u0131m yaz\u0131n\u0131n sonuna geldik\u00e7e. \u00d6zetle, kendi ruhsall\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 haset \u00fczerinden ke\u015ffetmeye y\u00f6nelik ilham verici bir kitap olarak Leyla Navaro\u2019nun <em>Haset ve Rekabet\u2019<\/em>i, epeyce \u015fa\u015f\u0131rarak ve kendimizle kar\u015f\u0131la\u015farak okuyaca\u011f\u0131m\u0131z bir kitap.<\/p>\n<p><strong>Leyla Navaro, Haset ve Rekabet, Remzi Kitabevi, 2018, 152 s.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Kaynaklar:<br \/>\n<\/strong>Leyla Navaro, Haset ve Rekabet (2018), 4.bas\u0131m, Remzi Kitabevi.<br \/>\nMelanie Klein, Haset ve \u015e\u00fckran(2016), Metis Yay\u0131nlar\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hayat\u0131n apa\u00e7\u0131k tam i\u00e7inde ancak bir o kadar da \u00fczeri \u00f6rt\u00fcl\u00fc bir halde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren \u201chaset\u201d, \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmek ve incelemek i\u00e7in baya\u011f\u0131 zengin i\u00e7erikli bir kavram. Peki, haset ne demek? Hasetingenelde \u00e7ok kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve yanl\u0131\u015f kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek ba\u015flamak iyi olur. K\u0131skan\u00e7l\u0131k, \u00f6zenmek, haset ve rekabet s\u0131kl\u0131kla birbiri yerine ve birbiriyle i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f bir halde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":877,"featured_media":46670,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[7002,38,513,510,511],"tags":[7023,7022],"class_list":["post-46669","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-198-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-haset-ve-rekabet","tag-leyla-navaro"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46669","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/877"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=46669"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/46669\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/46670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=46669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=46669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=46669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}